Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 16:13

«Και απέδρασε η Άγαρ από το πρόσωπό της»· προφανώς της Σάρρας. «Τη βρήκε δε άγγελος Κυρίου στην πηγή του ύδατος»· και στη συνέχεια για δεύτερη φορά αναφέρεται: «είπε δε σε αυτήν ο άγγελος Κυρίου»· και για τρίτη φορά δε: «είπε σε αυτήν ο άγγελος Κυρίου: Πληθύνοντας θα πληθύνω το σπέρμα σου, και δεν θα μπορεί να μετρηθεί εξαιτίας του πλήθους». Και πάλι: «είπε σε αυτήν ο άγγελος Κυρίου: Ιδού, εσύ θα συλλάβεις στην κοιλιά σου, και θα γεννήσεις υιό, και θα καλέσεις το όνομά του Ισμαήλ, διότι ο Κύριος εισάκουσε την ταπείνωσή σου». Και μετά από όλα αυτά τα λόγια αναφέρεται: «Και επικαλέστηκε το όνομα του Κυρίου που της μιλούσε, [λέγοντας]: Εσύ είσαι ο Θεός που με επέβλεψε». Εάν δεν ονομαζόταν Κύριος από την ίδια την Αγία Γραφή αυτός που εμφανίστηκε στην Άγαρ ενώ εκείνη περιπλανιόταν, μέσω της φράσης «και επικαλέστηκε το όνομα του Κυρίου που της μιλούσε», θα μπορούσε ίσως κάποιος να υποθέσει ότι η Άγαρ εξέλαβε εσφαλμένα τον άγγελο ως Θεό. Τώρα, όμως, η Γραφή μαρτυρεί ότι ο Κύριος ήταν Εκείνος που ομιλούσε μέσω του προαναφερθέντος αγγέλου, μέσω του οποίου, επειδή ακριβώς ήταν Κύριος και Θεός, έλεγε αρμοδίως για τον Εαυτό Του το «Πληθύνοντας θα πληθύνω το σπέρμα σου»· διότι αυτό θα άρμοζε να το λέει μόνο ο Θεός, και όχι πλέον ένας άγγελος. Είναι δε φυσικό ότι και η Άγαρ, δίνοντας προσοχή σε αυτόν τον λόγο και κατανοώντας ότι μόνο από τον Θεό θα μπορούσε να προέλθει μια τέτοια φωνή, είπε το «εσύ είσαι ο Θεός που με επέβλεψε». Αλλά και τη δεύτερη φορά, όταν δραπετεύει έχοντας μαζί της τον υιό της, είναι γεγραμμένο: «κάλεσε δε άγγελος του Θεού την Άγαρ από τον ουρανό», και της είπε τα όσα έχουν αναγραφεί, μεταξύ των οποίων είναι και το «διότι θα τον καταστήσω έθνος»· προφανώς εννοεί το παιδί· πράγμα το οποίο δεν θα ήταν πλέον αξιόπιστο να το λέει ο άγγελος, διότι η υπόσχεση ανήκει και πάλι στον Θεό.

Ποιου Κυρίου λοιπόν επικαλέστηκε το όνομα η Άγαρ, λέγοντας, «Εσύ είσαι ο Θεός που με επέβλεψε», εφόσον και εδώ η Γραφή, όταν αναφέρεται στον Κύριο, περιέχει το τετραγράμματο όνομα των Εβραίων; Ή είναι φανερό από τα προαποδεδειγμένα, ότι πρόκειται για τον Λόγο που ήταν εξαρχής προς τον Θεό, ο οποίος, όντας παρών και επιβλέποντας και οικονομώντας τα ανθρώπινα πράγματα από την αρχή, στους μεν ανώτερους και τέλειους άνδρες, όπως ήταν ο Αβραάμ, ο Ισαάκ και ο Ιακώβ, παρείχε τις οπτασίες ο ίδιος αυτοπροσώπως· σε εκείνους όμως που υπολείπονταν της αρετής αυτών, όπως ήταν ο Λωτ, και εκείνοι στο βιβλίο των Κριτών, ο Γεδεών και ο Μανωέ, και όσοι άλλοι παρόμοιοι μνημονεύονται, χρησιμοποιώντας ως λειτουργούς και διακόνους τους θείους αγγέλους που του υποτάσσονταν, πολυμερώς και πολυτρόπως παρείχε μέσω αυτών τις επαγγελίες. Έτσι λοιπόν και στην Άγαρ, επειδή δεν ήταν ακόμη σε θέση να χωρέσει την οπτασία του ίδιου του θείου Λόγου, μέσω του αγγέλου τής αποκαλύπτει τα όσα έχουν καταγραφεί· αν πάλι εμφανίζεται και στον Ιακώβ μέσω αγγέλων, δες ότι και αυτό το κάνει στην αρχή, επικοινωνώντας μαζί του με αυτόν τον τρόπο επειδή βρισκόταν ακόμη σε εισαγωγικό στάδιο, ενώ όταν πρόκοψε και προχώρησε στην τελειότητα, του προσφέρει την άμεση και ακατακάλυπτη προσωπική του συνομιλία, όχι πλέον μέσω αγγέλων και μέσω ερμηνευτών, αλλά ο ίδιος αυτοπροσώπως ο Κύριος και Θεός Λόγος, αυτός που κατέχει τα δευτερεία της πατρικής θεότητας, αξιώνοντάς τον της δικής του οπτασίας.

Αφού ο άγγελος έδωσε αυτές τις συμβουλές και ανήγγειλε το χαρμόσυνο μήνυμα στην Άγαρ, αναχώρησε. Αλλά πρόσεξε πάλι την ευγνωμοσύνη της δούλης. Και επικαλέστηκε, λέει, το όνομα του Κυρίου που της μιλούσε: «Εσύ είσαι ο Θεός που με επέβλεψε»· διότι είπε: «Επειδή είδα ενώπιόν μου αυτόν που μου εμφανίστηκε». Για τον λόγο αυτόν ονόμασε το φρέαρ, «Φρέαρ εκείνου που είδα ενώπιόν μου», ανάμεσα στην Κάδης και στη Βαράχ.