Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 16:3

Θ΄. Το ότι δε ήταν αναγκαίο, εφόσον είχε πλέον φανερωθεί ο Εμμανουήλ και το μυστήριό του είχε υποδειχθεί στον κόσμο, οι τύποι της μωσαϊκής λατρείας να υποταχθούν στις ευαγγελικές διδασκαλίες και να υποχωρήσουν σε ανώτερες και τελειότερες εντολές, το ζήτημα αυτό σκιαγραφούνταν πάλι με αδρό τύπο. Και ποιος είναι αυτός, θα τον πω. Επειδή δηλαδή η μεν Σάρρα δεν γεννούσε, η δε Άγαρ κυοφόρησε τον Ισμαήλ, καταλήφθηκε λοιπόν να υπερηφανεύεται εναντίον της ελεύθερης. Η Σάρρα όμως δεν ανέχθηκε αυτή την υπεροψία, και μάλιστα κακομεταχειριζόταν την Αιγύπτια. Εκείνη τότε δραπέτευσε από το σπίτι και περιπλανιόταν στην έρημο.

Και λένε ότι η οικονομία της κιβωτού κατά τον κατακλυσμό, στην οποία διασώθηκαν οκτώ άνθρωποι, φανερώνει ξεκάθαρα τη σωτήρια ογδοάδα. Το ίδιο δε υποδηλώνει και ο Δαβίδ, όντας ο όγδοος κατά σειρά γέννησης των αδελφών του. Ακόμη και η περιτομή, η οποία γίνεται την όγδοη ημέρα, δηλώνει την περιτομή της άνω ογδοάδας. Και γενικά, όσα βρίσκονται στις Γραφές και μπορούν να αναχθούν στον αριθμό οκτώ, λένε ότι εκπληρώνουν το μυστήριο της ογδοάδας. Αλλά λένε επίσης ότι και η δεκάδα υποδηλώνεται μέσω των δέκα εθνών, τα οποία ο Θεός υποσχέθηκε να δώσει ως κληρονομιά στον Αβραάμ. Και η οικονομία της Σάρρας, καθώς μετά από δέκα χρόνια του δίνει τη δούλη της, την Άγαρ, για να αποκτήσει παιδιά από αυτήν, δηλώνει το ίδιο. Και ο δούλος του Αβραάμ που στάλθηκε για τη Ρεβέκκα και στο πηγάδι τής έδωσε δέκα χρυσά ψέλια, και τα αδέλφια της που την κράτησαν για δέκα ημέρες, καθώς επίσης και ο Ροβοάμ που λαμβάνει τα δέκα σκήπτρα, και οι δέκα αυλαίες της Σκηνής του Μαρτυρίου και οι στύλοι των δέκα πήχεων, και οι δέκα γιοι του Ιακώβ που στάλθηκαν αρχικά στην Αίγυπτο για την αγορά σιταριού, και οι δέκα απόστολοι, στους οποίους φανερώθηκε ο Κύριος μετά την έγερση όταν ο Θωμάς απουσίαζε, προτύπωναν, σύμφωνα με αυτούς, την αόρατη δεκάδα. 17.

Και γενικά όσα βρίσκονται στις Γραφές και μπορούν να αναχθούν στον αριθμό οκτώ, ισχυρίζονται ότι εκπληρώνουν το μυστήριο της Ογδοάδας. Λένε επίσης ότι η Δεκάδα υποδηλώνεται μέσω των δέκα εθνών, τα οποία υποσχέθηκε ο Θεός να δώσει στον Αβραάμ ως ιδιοκτησία· και ότι η ενέργεια της Σάρρας, η οποία μετά από δέκα έτη του έδωσε τη δική της δούλη Άγαρ, ώστε να αποκτήσει τέκνο από αυτήν, δηλώνει το ίδιο. Και ο δούλος του Αβραάμ, ο οποίος στάλθηκε για τη Ρεβέκκα και στο πηγάδι τής έδωσε δέκα χρυσά βραχιόλια, και τα αδέλφια της που την κράτησαν επί δέκα ημέρες· ακόμη και ο Ροβοάμ [Ιεροβοάμ] που έλαβε τα δέκα σκήπτρα, και οι δέκα αυλαίες της σκηνής, και οι δεκάπηχοι στύλοι, και οι δέκα γιοι του Ιακώβ που στάλθηκαν για πρώτη φορά στην Αίγυπτο για την αγορά σιταριού, και οι δέκα Απόστολοι, στους οποίους φανερώνεται ο Κύριος μετά την ανάσταση επειδή απουσίαζε ο Θωμάς, προτύπωναν, σύμφωνα με αυτούς, την αόρατη Δεκάδα.

Και αφού πήρε η Σάρα, η γυναίκα του Άβραμ, την Άγαρ την Αιγύπτια, τη δούλη της, μετά από δέκα χρόνια συμβίωσης με τον Άβραμ, τον άνδρα της, στη γη Χαναάν, την έδωσε στον άνδρα της τον Άβραμ ως γυναίκα του. Παρατήρησε την ακρίβεια της Γραφής· διότι, για να μάθουμε ότι ούτε και μετά από τα λόγια αυτά που του απηύθυνε η Σάρα δεν έσπευσε αμέσως στην πράξη, γι' αυτόν τον λόγο λέγει: «Και έλαβε η Σάρα, η γυναίκα του Άβραμ, την Άγαρ την Αιγύπτια, τη δούλη της»· σχεδόν σαν να μας υποδεικνύει η θεία Γραφή ότι, θέλοντας να παρηγορήσει τη σύζυγό του και να την υπακούσει, αποδέχθηκε την πράξη. Διότι, για να μάθεις με ακρίβεια τη σωφροσύνη και την υπερβάλλουσα εγκράτεια του πατριάρχη, λέγει: «Μετά από δέκα χρόνια συμβίωσης με τον Άβραμ, τον άνδρα της, στη γη Χαναάν». Δεν σημείωσε τυχαία τον χρόνο, αλλά για να γνωρίζουμε πόσα χρόνια έδειξε καρτερία ο δίκαιος, και πόσο γενναία υπέμεινε την ατεκνία, και πώς, όντας ανώτερος από κάθε πάθος, επέδειξε πολλή σωφροσύνη· και όχι μόνο αυτό, αλλά για να μάθουμε και κάτι άλλο μέσα από αυτό. Γι' αυτόν τον λόγο πρόσθεσε: «Μετά από δέκα χρόνια συμβίωσης με τον Άβραμ, τον άνδρα της, στη γη Χαναάν»· διότι δεν μας γνωστοποίησε τώρα ολόκληρο τον χρόνο του έγγαμου βίου τους, αλλά τον χρόνο που αναλώθηκε από αυτούς στη Χαναάν. Για ποιον σκοπό και γιατί;

Γι' αυτό λέει: «Μετά από δέκα έτη από τη συγκατοίκησή τους στη γη Χαναάν». Είδες την ανδρεία της ψυχής, είδες το πεδίο άσκησης της φιλοσοφίας, πώς ο Δεσπότης, θέλοντας να τον καταστήσει πιο περιφανή, καθυστερεί και αναβάλλει; Διότι, επειδή φροντίζει τους θεράποντές Του, δεν θέλει απλώς να χορηγεί σε αυτούς τις ευεργεσίες, αλλά και να τους αναδεικνύει περιφανείς, και να καθιστά την πίστη τους ολοφάνερη σε όλους. Εάν δηλαδή, αμέσως μόλις του υποσχέθηκε ότι θα δώσει τη γη στους απογόνους του, άνοιγε τη μήτρα της Σάρρας και του χάριζε τη διαδοχή των παιδιών, τότε ούτε το θαύμα θα φαινόταν τόσο μεγάλο, ούτε η πίστη του δικαίου θα καθίστατο περιφανής σε όλους.

Ας επανέλθουμε όμως, εάν συμφωνείτε, στην προκείμενη διήγηση, για να μάθουμε ότι για κανέναν άλλο λόγο δεν πραγματοποίησε μέσα σε τόσα χρόνια τις επαγγελίες που είχαν δοθεί στον πατριάρχη, παρά μόνο για να του τις εκπληρώσει με μεγάλη λαμπρότητα και να καταστήσει σε όλους ολοφάνερη την πίστη του δικαίου. Για τον λόγο αυτόν λέγει: «Μετά από δέκα έτη από τη διαμονή τους στη γη Χαναάν», προκειμένου να μάθεις πόσος χρόνος παρήλθε από τότε που δέχθηκε τις επαγγελίες. Διότι, αμέσως μόλις έφθασε στη χώρα των Χαναναίων, άκουσε ότι: «Στο σπέρμα σου θα δώσω τη γη αυτή», και μέσα σε τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα και ο ίδιος παρέμεινε άτεκνος, και η στειρότητα της Σάρρας επιτεινόταν. Και έδωσε την Άγαρ, λέγει, στον Άβραμ τον άνδρα της ως γυναίκα.

Δ΄. Δες πόση φιλοσοφία χαρακτήριζε τον βίο τους στα παλαιά χρόνια· πώς και οι άνδρες ήταν εγκρατείς και έδιναν μεγάλη σημασία στη σωφροσύνη, αλλά και οι γυναίκες ήταν απαλλαγμένες από τη ζηλοτυπία. Διότι επίτηδες η Γραφή λέγει συνεχώς: «Και αφού πήρε η Σάρρα την Άγαρ τη δούλη»· και πάλι: «Την έδωσε σε αυτόν ως γυναίκα»· για να μάθεις πώς αντιμετώπιζε το ζήτημα απαθώς, και πόση ήταν σε αυτούς η φιλοσοφία. «Και εισήλθε», λέγει, «στην Άγαρ, και συνέλαβε». Δες πώς μαθαίνει η Σάρρα ότι δεν βρισκόταν σε ατεκνία εξαιτίας του δικαίου, αλλά εξαιτίας της δικής της στειρότητας· διότι αμέσως η συνουσία επέφερε τη σύλληψη. Αλλά δες πάλι την αγνωμοσύνη της δούλης, και την αδυναμία της γυναικείας φύσεως, για να μάθεις και από αυτό την πολλή επιείκεια του πατριάρχη. «Και είδε», λέγει, «ότι έχει συλλάβει, και η κυρία της περιφρονήθηκε ενώπιόν της». Διότι τέτοιο είναι το ήθος των δούλων· εάν επιτύχουν κάποια μικρή ευημερία, δεν ανέχονται να παραμείνουν μέσα στα δικά τους όρια, αλλά αμέσως λησμονούν τη δική τους θέση και ρέπουν προς την αγνωμοσύνη· πράγμα το οποίο έπαθε και αυτή η ίδια η δούλη.

Η δε γυναίκα του, πότε προτρέποντάς τον να πάρει τη δούλη της, και πότε, αφού την πήρε, κατηγορώντας και κατακρίνοντάς τον, επικαλούμενη τον Θεό εναντίον του και αναγκάζοντάς τον να εκδιώξει εκείνη που είχε μοιραστεί την κλίνη του και επρόκειτο πλέον να του γεννήσει παιδί, ποιον δεν θα έριχνε στην έσχατη απελπισία;