Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 16:5

Θ΄. Το ότι δε ήταν αναγκαίο, εφόσον είχε πλέον φανερωθεί ο Εμμανουήλ και το μυστήριό του είχε υποδειχθεί στον κόσμο, οι τύποι της μωσαϊκής λατρείας να υποταχθούν στις ευαγγελικές διδασκαλίες και να υποχωρήσουν σε ανώτερες και τελειότερες εντολές, το ζήτημα αυτό σκιαγραφούνταν πάλι με αδρό τύπο. Και ποιος είναι αυτός, θα τον πω. Επειδή δηλαδή η μεν Σάρρα δεν γεννούσε, η δε Άγαρ κυοφόρησε τον Ισμαήλ, καταλήφθηκε λοιπόν να υπερηφανεύεται εναντίον της ελεύθερης. Η Σάρρα όμως δεν ανέχθηκε αυτή την υπεροψία, και μάλιστα κακομεταχειριζόταν την Αιγύπτια. Εκείνη τότε δραπέτευσε από το σπίτι και περιπλανιόταν στην έρημο.

Διότι, επειδή είδε τον όγκο της κοιλιάς της, μη αναλογιζόμενη ούτε την ανέκφραστη αρετή της κυρίας της, ούτε την ευτέλεια της δικής της θέσης, αλλά έχοντας επαρθεί και αποκτήσει μεγάλη ιδέα για τον εαυτό της, περιφρονεί την κυρία της, η οποία επέδειξε τόση φροντίδα για εκείνη, ώστε την οδήγησε ακόμη και στο ίδιο το κρεβάτι του άνδρα της. Τι κάνει λοιπόν η Σάρρα; Είπε, αναφέρει η Γραφή, προς τον Άβραμ: «Αδικούμαι από εσένα. Ιδού, έδωσα τη δούλη μου στην αγκαλιά σου· βλέποντας όμως ότι είναι έγκυος, ατιμάστηκα ενώπιόν της. Ας κρίνει ο Θεός ανάμεσα σε εμένα και σε εσένα». Εδώ παρατήρησέ μου την ανέκφραστη μακροθυμία του δικαίου, και τον σεβασμό που επιδεικνύει προς τη Σάρρα, ζητώντας από αυτήν συγγνώμη για την παράλογη αυτή αιτίαση. Διότι αυτή που παρέδωσε με τα ίδια της τα χέρια τη δούλη στον άνδρα της, αυτή που του είπε: «Είσελθε στη δούλη μου», αυτή που με δική της πρωτοβουλία και από μόνη της τον προέτρεψε στη συνεύρεση, αυτή τώρα αλλάζοντας στάση λέει: «Αδικούμαι από εσένα». Μήπως, ω γυναίκα, έσπευσε από μόνος του στη συνεύρεση με τη δούλη; Μήπως όρμησε στην πράξη παρακινούμενος από ασέλγεια; Υπακούοντας σε εσένα και στη δική σου προσταγή το έπραξε αυτό. Σε τι λοιπόν αδικήθηκες από τον άνδρα σου; «Ιδού, έδωσα τη δούλη μου στην αγκαλιά σου». Εάν λοιπόν ομολογείς ότι εσύ η ίδια την έδωσες, και δεν την πήρε από μόνος του, για ποιον λόγο τον κατηγορείς για αδικία; Ναι, λέει· διότι ακόμη κι αν εγώ την έδωσα, βλέποντας ωστόσο την αυθάδειά της, όφειλες να συγκρατήσεις την αχαλίνωτη συμπεριφορά της.

«Επειδή είδε ότι κυοφορεί, ατιμάστηκα ενώπιόν της. Ας κρίνει ο Θεός ανάμεσα σε εμένα και σε εσένα». Αληθινά αυτά τα λόγια είναι γυναίκας και δείγμα της αδυναμίας της φύσεως· διότι σχεδόν τα εξής του λέει: Εγώ μεν, επειδή ήθελα να παρηγορήσω την ατεκνία σου, έδειξα τόσο μεγάλη φροντίδα, ώστε και τη δούλη μου σου την παρέδωσα με τα ίδια μου τα χέρια και σε προέτρεψα σε συνεύρεση μαζί της· εσύ, όμως, ενώ τη βλέπεις εξαιτίας αυτού να έχει γίνει πιο αυθάδης λόγω του όγκου της κοιλιάς της και να έχει γεμίσει από έπαρση, ενώ έπρεπε να την αναχαιτίσεις και να με εκδικήσεις για τις ύβρεις που γίνονται εις βάρος μου, δεν το έπραξες. Αντιθέτως, σαν να έχεις ξεχάσει όλα τα προηγούμενα, ανέχεσαι να με παραμελείς, εμένα που έζησα μαζί σου τόσα χρόνια, και να ατιμάζομαι από την Αιγύπτια, τη δούλη μου. «Ας κρίνει ο Θεός ανάμεσα σε εμένα και σε εσένα». Είναι λόγος ψυχής που οδυνάται. Και εάν ο πατριάρχης δεν ήταν άνθρωπος με ανώτερο φρόνημα και δεν έδειχνε τόσο μεγάλο σεβασμό προς τη Σάρρα, θα είχε δυσανασχετήσει με τα λόγια της και θα είχε λυπηθεί βαθιά από τη σκληρότητα όσων ειπώθηκαν. Αλλά ο θαυμάσιος αυτός άνδρας, αποβλέποντας στην αδυναμία της φύσεως, της έδωσε πλήρη συγχώρεση. «Ας κρίνει ο Θεός ανάμεσα σε εμένα και σε εσένα».

Ας κρίνει ο Θεός μεταξύ εμού και σου. Εκείνος, λέει, που γνωρίζει τα απόκρυφα της σκέψης του καθενός, αυτός θα είναι ο κριτής ανάμεσά μας, και για το πώς εγώ αφενός, έχοντας σταθεί ανώτερη από κάθε πάθος, προτίμησα τη δική σου παρηγοριά από τον εαυτό μου και ανέβασα την υπηρέτρια στο κρεβάτι μου· ενώ εσύ, αφετέρου, μην αναλογιζόμενος τίποτα από όσα έκανα εγώ, επιτρέπεις σε εκείνη να επαναστατεί εναντίον της επιείκειάς μου, δεν αναχαιτίζεις το θράσος της και δεν συνετίζεις την αγνώμονα. Τι κάνει λοιπόν ο αδάμας, ο γενναίος αθλητής του Θεού, ο οποίος από παντού πλέκει στεφάνια για τον εαυτό του; Αποδεικνύοντας και μέσα από αυτό τη δική του αρετή, δες τι της λέει: Ιδού, η υπηρέτριά σου είναι στα χέρια σου· μεταχειρίσου την όπως σου είναι αρεστό. Μεγάλη είναι η φιλοσοφία του δικαίου, τεράστια η υπερβολή της μακροθυμίας του. Διότι όχι μόνο δεν δυσανασχέτησε με όσα είπε η Σάρρα, αλλά και με πολλή επιείκεια της δίνει την απάντηση, λέγοντας: Με υποπτεύεσαι ότι έχω γίνει η αιτία των ύβρεων εναντίον σου, και νομίζεις ότι εγώ χαίρομαι με τα όσα κάνει η υπηρέτρια, επειδή μία φορά μοιράστηκε μαζί μου το κρεβάτι· μάθε ότι και προηγουμένως, αν δεν το αποδεχόμουν αυτό επειδή επιθυμούσα να σε υπακούσω, ποτέ δεν θα ανεχόμουν να οδηγήσω την υπηρέτρια στο δικό σου κρεβάτι· και τώρα, για να βεβαιωθείς μέσα από τις ίδιες τις πράξεις, ιδού, βρίσκεται στα χέρια σου. Μεταχειρίσου την όπως σου είναι αρεστό.

Επειδή φοβάται μήπως κάποιος της έκλεψε τη συζυγική κλίνη, μήπως κάποιος τη ζημίωσε ως προς το σπουδαιότερο των αγαθών, μήπως κάποιος της αφαίρεσε την κεφαλή, μήπως κάποιος διέρρηξε τη συζυγική της κλίνη. Υπάρχει και άλλη αιτία μικροψυχίας: κανείς ας μην οικειοποιείται πέρα από το μέτρο τους υπηρέτες, ούτε ο σύζυγος την υπηρέτρια, ούτε η σύζυγος τον υπηρέτη· διότι και αυτά είναι ικανά να γεννήσουν υποψίες. Αναλογίσου, παρακαλώ, εκείνους τους δικαίους: η ίδια η Σάρρα παρακίνησε τον πατριάρχη να πάρει την Άγαρ· εκείνη το πρόσταξε, κανείς δεν την ανάγκασε, ούτε ο σύζυγος προέβη σε αυτό από μόνος του· αλλά παρότι πέρασε μακρύ χρόνο στην ατεκνία, προτίμησε να μη γίνει ποτέ πατέρας, παρά να λυπήσει τη σύζυγό του. Αλλά όμως, μετά από όλα αυτά, τι λέει η Σάρρα; «Ο Θεός ας κρίνει ανάμεσα σε εμένα και σε εσένα». Άραγε, αν ήταν οποιοσδήποτε άλλος, δεν θα οργιζόταν; Δεν θα σήκωνε και τα χέρια του, λέγοντας σχεδόν: «Τι λες; Εγώ δεν ήθελα να συνευρεθώ με τη γυναίκα, εξολοκλήρου δικό σου ήταν το έργο, και τώρα με κατηγορείς;» Εκείνος, όμως, δεν είπε τίποτα τέτοιο· παρά τι είπε; «Ιδού η δούλη βρίσκεται στα χέρια σου· πράξε σε αυτήν όπως σου αρέσει». Παρέδωσε τη σύντροφο της κλίνης του, για να μη λυπήσει τη Σάρρα.

Η δε γυναίκα του, πότε προτρέποντάς τον να πάρει τη δούλη της, και πότε, αφού την πήρε, κατηγορώντας και κατακρίνοντάς τον, επικαλούμενη τον Θεό εναντίον του και αναγκάζοντάς τον να εκδιώξει εκείνη που είχε μοιραστεί την κλίνη του και επρόκειτο πλέον να του γεννήσει παιδί, ποιον δεν θα έριχνε στην έσχατη απελπισία;