Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 16:6

Θ΄. Το ότι δε ήταν αναγκαίο, εφόσον είχε πλέον φανερωθεί ο Εμμανουήλ και το μυστήριό του είχε υποδειχθεί στον κόσμο, οι τύποι της μωσαϊκής λατρείας να υποταχθούν στις ευαγγελικές διδασκαλίες και να υποχωρήσουν σε ανώτερες και τελειότερες εντολές, το ζήτημα αυτό σκιαγραφούνταν πάλι με αδρό τύπο. Και ποιος είναι αυτός, θα τον πω. Επειδή δηλαδή η μεν Σάρρα δεν γεννούσε, η δε Άγαρ κυοφόρησε τον Ισμαήλ, καταλήφθηκε λοιπόν να υπερηφανεύεται εναντίον της ελεύθερης. Η Σάρρα όμως δεν ανέχθηκε αυτή την υπεροψία, και μάλιστα κακομεταχειριζόταν την Αιγύπτια. Εκείνη τότε δραπέτευσε από το σπίτι και περιπλανιόταν στην έρημο.

«Και απέδρασε η Άγαρ από το πρόσωπό της»· προφανώς της Σάρρας. «Τη βρήκε δε άγγελος Κυρίου στην πηγή του ύδατος»· και στη συνέχεια για δεύτερη φορά αναφέρεται: «είπε δε σε αυτήν ο άγγελος Κυρίου»· και για τρίτη φορά δε: «είπε σε αυτήν ο άγγελος Κυρίου: Πληθύνοντας θα πληθύνω το σπέρμα σου, και δεν θα μπορεί να μετρηθεί εξαιτίας του πλήθους». Και πάλι: «είπε σε αυτήν ο άγγελος Κυρίου: Ιδού, εσύ θα συλλάβεις στην κοιλιά σου, και θα γεννήσεις υιό, και θα καλέσεις το όνομά του Ισμαήλ, διότι ο Κύριος εισάκουσε την ταπείνωσή σου». Και μετά από όλα αυτά τα λόγια αναφέρεται: «Και επικαλέστηκε το όνομα του Κυρίου που της μιλούσε, [λέγοντας]: Εσύ είσαι ο Θεός που με επέβλεψε». Εάν δεν ονομαζόταν Κύριος από την ίδια την Αγία Γραφή αυτός που εμφανίστηκε στην Άγαρ ενώ εκείνη περιπλανιόταν, μέσω της φράσης «και επικαλέστηκε το όνομα του Κυρίου που της μιλούσε», θα μπορούσε ίσως κάποιος να υποθέσει ότι η Άγαρ εξέλαβε εσφαλμένα τον άγγελο ως Θεό. Τώρα, όμως, η Γραφή μαρτυρεί ότι ο Κύριος ήταν Εκείνος που ομιλούσε μέσω του προαναφερθέντος αγγέλου, μέσω του οποίου, επειδή ακριβώς ήταν Κύριος και Θεός, έλεγε αρμοδίως για τον Εαυτό Του το «Πληθύνοντας θα πληθύνω το σπέρμα σου»· διότι αυτό θα άρμοζε να το λέει μόνο ο Θεός, και όχι πλέον ένας άγγελος. Είναι δε φυσικό ότι και η Άγαρ, δίνοντας προσοχή σε αυτόν τον λόγο και κατανοώντας ότι μόνο από τον Θεό θα μπορούσε να προέλθει μια τέτοια φωνή, είπε το «εσύ είσαι ο Θεός που με επέβλεψε». Αλλά και τη δεύτερη φορά, όταν δραπετεύει έχοντας μαζί της τον υιό της, είναι γεγραμμένο: «κάλεσε δε άγγελος του Θεού την Άγαρ από τον ουρανό», και της είπε τα όσα έχουν αναγραφεί, μεταξύ των οποίων είναι και το «διότι θα τον καταστήσω έθνος»· προφανώς εννοεί το παιδί· πράγμα το οποίο δεν θα ήταν πλέον αξιόπιστο να το λέει ο άγγελος, διότι η υπόσχεση ανήκει και πάλι στον Θεό.

Ας κρίνει ο Θεός μεταξύ εμού και σου. Εκείνος, λέει, που γνωρίζει τα απόκρυφα της σκέψης του καθενός, αυτός θα είναι ο κριτής ανάμεσά μας, και για το πώς εγώ αφενός, έχοντας σταθεί ανώτερη από κάθε πάθος, προτίμησα τη δική σου παρηγοριά από τον εαυτό μου και ανέβασα την υπηρέτρια στο κρεβάτι μου· ενώ εσύ, αφετέρου, μην αναλογιζόμενος τίποτα από όσα έκανα εγώ, επιτρέπεις σε εκείνη να επαναστατεί εναντίον της επιείκειάς μου, δεν αναχαιτίζεις το θράσος της και δεν συνετίζεις την αγνώμονα. Τι κάνει λοιπόν ο αδάμας, ο γενναίος αθλητής του Θεού, ο οποίος από παντού πλέκει στεφάνια για τον εαυτό του; Αποδεικνύοντας και μέσα από αυτό τη δική του αρετή, δες τι της λέει: Ιδού, η υπηρέτριά σου είναι στα χέρια σου· μεταχειρίσου την όπως σου είναι αρεστό. Μεγάλη είναι η φιλοσοφία του δικαίου, τεράστια η υπερβολή της μακροθυμίας του. Διότι όχι μόνο δεν δυσανασχέτησε με όσα είπε η Σάρρα, αλλά και με πολλή επιείκεια της δίνει την απάντηση, λέγοντας: Με υποπτεύεσαι ότι έχω γίνει η αιτία των ύβρεων εναντίον σου, και νομίζεις ότι εγώ χαίρομαι με τα όσα κάνει η υπηρέτρια, επειδή μία φορά μοιράστηκε μαζί μου το κρεβάτι· μάθε ότι και προηγουμένως, αν δεν το αποδεχόμουν αυτό επειδή επιθυμούσα να σε υπακούσω, ποτέ δεν θα ανεχόμουν να οδηγήσω την υπηρέτρια στο δικό σου κρεβάτι· και τώρα, για να βεβαιωθείς μέσα από τις ίδιες τις πράξεις, ιδού, βρίσκεται στα χέρια σου. Μεταχειρίσου την όπως σου είναι αρεστό.

Επειδή φοβάται μήπως κάποιος της έκλεψε τη συζυγική κλίνη, μήπως κάποιος τη ζημίωσε ως προς το σπουδαιότερο των αγαθών, μήπως κάποιος της αφαίρεσε την κεφαλή, μήπως κάποιος διέρρηξε τη συζυγική της κλίνη. Υπάρχει και άλλη αιτία μικροψυχίας: κανείς ας μην οικειοποιείται πέρα από το μέτρο τους υπηρέτες, ούτε ο σύζυγος την υπηρέτρια, ούτε η σύζυγος τον υπηρέτη· διότι και αυτά είναι ικανά να γεννήσουν υποψίες. Αναλογίσου, παρακαλώ, εκείνους τους δικαίους: η ίδια η Σάρρα παρακίνησε τον πατριάρχη να πάρει την Άγαρ· εκείνη το πρόσταξε, κανείς δεν την ανάγκασε, ούτε ο σύζυγος προέβη σε αυτό από μόνος του· αλλά παρότι πέρασε μακρύ χρόνο στην ατεκνία, προτίμησε να μη γίνει ποτέ πατέρας, παρά να λυπήσει τη σύζυγό του. Αλλά όμως, μετά από όλα αυτά, τι λέει η Σάρρα; «Ο Θεός ας κρίνει ανάμεσα σε εμένα και σε εσένα». Άραγε, αν ήταν οποιοσδήποτε άλλος, δεν θα οργιζόταν; Δεν θα σήκωνε και τα χέρια του, λέγοντας σχεδόν: «Τι λες; Εγώ δεν ήθελα να συνευρεθώ με τη γυναίκα, εξολοκλήρου δικό σου ήταν το έργο, και τώρα με κατηγορείς;» Εκείνος, όμως, δεν είπε τίποτα τέτοιο· παρά τι είπε; «Ιδού η δούλη βρίσκεται στα χέρια σου· πράξε σε αυτήν όπως σου αρέσει». Παρέδωσε τη σύντροφο της κλίνης του, για να μη λυπήσει τη Σάρρα.

Η δε γυναίκα του, πότε προτρέποντάς τον να πάρει τη δούλη της, και πότε, αφού την πήρε, κατηγορώντας και κατακρίνοντάς τον, επικαλούμενη τον Θεό εναντίον του και αναγκάζοντάς τον να εκδιώξει εκείνη που είχε μοιραστεί την κλίνη του και επρόκειτο πλέον να του γεννήσει παιδί, ποιον δεν θα έριχνε στην έσχατη απελπισία;