Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 18:12

Διότι, όπως ακριβώς εκείνος είπε: «Ο Κύριός μου και ο Θεός μου», και δεν αρκέστηκε μόνο στο να πει: «Ο Κύριός μου», επειδή και άνθρωπος έχει αξιωθεί αυτής της προσωνυμίας —διότι έτσι έλεγε η Σάρρα για τον Αβραάμ: «Και ο κύριός μου είναι γέρων». Παρομοίως και ο Ιακώβ έλεγε στον βέβηλο Ησαύ: «Ο κύριός μου γνωρίζει ότι τα παιδιά είναι τρυφερά». Κανείς όμως από τους αγίους δεν είπε σε άνθρωπο: «Ο Θεός μου» —επειδή λοιπόν το «Ο κύριός μου» ειπώθηκε και σε ανθρώπους, όχι μόνο αγίους αλλά και βέβηλους, κανένας άνθρωπος όμως δεν άκουσε από κάποιον άγιο το «Ο Θεός», για να δείξει ο Θωμάς ότι δεν αποκαλούσε κύριο τον Χριστό ως άνθρωπο, αλλά τον ομολογούσε ως Θεό, δεν είπε απλώς: «Ο Κύριός μου», αλλά: «Ο Κύριός μου και ο Θεός μου». «Ο Κύριός μου», ως αυτός που με εξαγόρασε με το ίδιο του το αίμα, ενώ είχα πουληθεί στην αμαρτία. «Ο Θεός μου», ως αυτός που μου χάρισε την άφεση των αμαρτιών. Διότι κανείς δεν μπορεί να συγχωρεί αμαρτίες παρά μόνο ένας, ο Θεός. «Ο Κύριός μου και ο Θεός μου», αντί του: Ο δεσπότης μου και ο δημιουργός μου. Διότι το να είναι κάποιος δεσπότης ανήκει σε πολλούς, αλλά το να δημιουργεί ανήκει μόνο στον Θεό. Αυτό λοιπόν, πριν από τον Θωμά, το ομολόγησε και ο προφήτης.

Έτσι ενδέχεται κάποτε, όταν οι πρεσβύτεροι ζουν ράθυμα και με αμέλεια, να αποδεικνύονται προτιμότεροι οι νέοι. Ψευδώνυμοι, λοιπόν, είναι οι πρεσβύτεροι των Ιουδαίων· διότι ο Θεός, όπως ακριβώς αφαίρεσε τον πολεμιστή και τον Προφήτη, έτσι αφαίρεσε και τον πρεσβύτερο από τον λαό τους. Η δε Εκκλησία ας εύχεται να μην της αφαιρεθεί ο πρεσβύτερος που είναι άξιος αυτής της ονομασίας. Το πόσο σπουδαίο είναι αυτό, το διδαχθήκαμε στην περίπτωση του Αβραάμ· διότι πολλοί μακροβιότεροί του έχουν συγκαταλεχθεί στις παλαιότερες γενεές. Έζησε ο Αδάμ εννιακόσια τριάντα έτη, έζησε ο Μαθουσάλας εννιακόσια εβδομήντα έτη και πέθανε, και έζησε ο Νώε εννιακόσια έτη· και όμως, κανένας από εκείνους δεν χαρακτηρίστηκε πρεσβύτερος. Ο Αβραάμ, αντίθετα, είναι πρεσβύτερος, σύμφωνα με τη μαρτυρία της Σάρρας, η οποία λέει: «Δεν μου έχει συμβεί μέχρι τώρα, και ο κύριός μου είναι πρεσβύτερος».

Όπως, λοιπόν, αποδείξαμε ότι τα σχετικά με την οικονομία του Κυρίου μας λέγονται μεν ανθρωπίνως, δεν στερούνται όμως προγνώσεως (διότι κανένας από τους σώφρονες δεν θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι Εκείνος αγνοούσε πού είχαν θέσει τον Λάζαρο, όντας κοντά στον τόπο, παρόλο που ρωτούσε για τον λόγο που προαναφέραμε, ενώ προηγουμένως βρισκόταν μακριά στη Γαλιλαία και είχε φανερώσει από μόνος Του ότι ο Λάζαρος πέθανε), έτσι και σχετικά με την Παλαιά Διαθήκη αναλύουμε αυτά τα ζητήματα με σύνεση. Το ότι ο Θεός είπε «Αδάμ, πού είσαι;» δεν ήταν επειδή αγνοούσε, αλλά επειδή ήθελε να δείξει από ποιο ύψος σε ποιο βάθος αίσχους είχε εκπέσει ο Αδάμ. Το ίδιο ισχύει και για το «πού είναι ο Άβελ, ο αδελφός σου;»· [ήθελε να δείξει] ότι αυτόν που όφειλες να έχεις διαρκώς στην αγκαλιά σου και να είσαι πάντα μαζί του, αυτόν εσύ τον έριξες στη γη. Διότι αποδεικνύει από τα όσα ακολουθούν ότι δεν ρωτούσε από άγνοια, αλλά ελέγχοντάς τον, με το να πει: «Επικατάρατη είναι η γη εξαιτίας των έργων σου και επικατάρατος είσαι εσύ από τη γη, η οποία άνοιξε το στόμα της για να δεχθεί το αίμα του αδελφού σου από το χέρι σου»· «διότι, ιδού», λέει, «η φωνή του βοά προς εμένα». Και το «πού είναι η Σάρρα, η γυναίκα σου;» δεν το είπε από άγνοια. Αφού πώς θα μπορούσε να το αγνοεί Εκείνος που γνώριζε ότι εκείνη γελούσε μέσα στο σπίτι; Επομένως, ρωτούσε όχι επειδή αγνοούσε, αλλά για να προβάλει [το παράδειγμα] ώστε οι θυγατέρες της που «επαγγέλλονται θεοσέβεια» να διδαχθούν τη διαγωγή της, όταν επιχειρούν να διακονήσουν τους αγίους από τους δικούς τους κόπους.

Αυτός δε λέει: «Ιδού, βρίσκεται στη σκηνή». Και επειδή επρόκειτο πλέον, ως Θεός, να του υποσχεθεί πράγματα υπερφυσικά, για τον λόγο αυτό, προφέροντας το όνομα της Σάρρας, του φανέρωσε ότι εκείνος που κατέλυσε στη σκηνή του είναι ανώτερος από άνθρωπο. Διότι λέει: «Επιστρέφοντας, θα έρθω πάλι σε σένα την ίδια αυτή εποχή του επόμενου έτους, και η γυναίκα σου η Σάρρα θα έχει υιό». Ιδού οι καρποί της φιλοξενίας, ιδού ο μισθός της ένθερμης προθυμίας, ιδού οι αμοιβές των κόπων της Σάρρας. Εκείνη δε, λέει το κείμενο, άκουσε δίπλα στη θύρα της σκηνής, στεκόμενη από πίσω. Και ακούγοντας αυτό, γέλασε μέσα της, λέγοντας: «Ούτε μέχρι τώρα δεν μου συνέβη κάτι τέτοιο, αλλά και ο κύριός μου είναι ηλικιωμένος». Και για να δικαιολογήσει η θεία Γραφή τη Σάρρα, προκαταβολικά επισήμανε ότι ο Αβραάμ και η Σάρρα ήταν πλέον σε προχωρημένη ηλικία. Και δεν σταμάτησε σε αυτό, αλλά λέει: «Είχαν εκλείψει δε από τη Σάρρα τα γυναικεία». Είχε ξηρανθεί, λέει, η πηγή, είχε τυφλωθεί ο οφθαλμός, το ίδιο το εργαστήριο της φύσεως είχε νεκρωθεί.

Σκέψου τον Αβραάμ, τη Σάρρα, τον Ισαάκ, τους τριακόσιους δεκαοκτώ οικιακούς υπηρέτες· πώς όλο το σπίτι ήταν άριστα συγκροτημένο, πώς ολόκληρο ήταν γεμάτο από ευλάβεια. Εκείνη εκπλήρωνε και το αποστολικό παράγγελμα και σεβόταν τον άνδρα της· διότι, άκουσέ την να λέει: «Έως τώρα δεν μου έχει συμβεί αυτό, και ο κύριός μου είναι ηλικιωμένος». Και εκείνος την αγαπούσε τόσο πολύ, ώστε να υπακούει σε ό,τι του πρόσταζε. Και το παιδί ήταν ενάρετο, και οι υπηρέτες ήταν και αυτοί θαυμαστοί, αφού δεν δίστασαν να κινδυνεύσουν μαζί με τον κύριό τους, δεν το ανέβαλαν, ούτε ζήτησαν να μάθουν την αιτία. Αλλά και ένας από αυτούς, ο επιστάτης, ήταν τόσο θαυμαστός, ώστε να του εμπιστευθούν τον γάμο του μονογενούς παιδιού και το ταξίδι εκτός συνόρων. Διότι, όπως ακριβώς στην περίπτωση ενός στρατηγού, όταν το στράτευμά του είναι καλά συγκροτημένο, από πουθενά δεν μπορεί να εισβάλει ο εχθρός, έτσι λοιπόν και εδώ, όταν ο άνδρας, η γυναίκα, τα παιδιά και οι υπηρέτες φροντίζουν για τα ίδια πράγματα, επικρατεί μεγάλη ομόνοια στο σπίτι. Επειδή, εάν δεν συμβαίνει αυτό, πολλές φορές εξαιτίας ενός φαύλου υπηρέτη τα πάντα ανατρέπονται και καταλύονται, και συχνά ένας μόνο αφάνισε και κατέστρεψε το παν.

Διότι εύλογα και επάξια σε ευλόγησε ο Κύριος, και υποσχέθηκε να ευλογεί εκείνους που σε ευλογούν, ευλογημένε. Μακάρι να αξιωθούμε να μετέχουμε και εμείς σε αυτήν την ευλογία με τις ικεσίες σου, ευλογημένε, παντοτινά. Και του είπε: «Πού είναι η Σάρρα, η γυναίκα σου;» Κι εκείνος απάντησε: «Ιδού, μέσα στη σκηνή». Εκείνος δε είπε: «Θα επιστρέψω σε εσένα κατά τον ίδιο αυτόν καιρό, τον οποίο βλέπεις, και η Σάρρα, η γυναίκα σου, θα έχει υιό». Και εκείνη, καθώς στεκόταν μέσα στη σκηνή και άκουσε, γέλασε.