Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 18:14

«Μήπως είναι αδύνατος για τον Θεό οποιοσδήποτε λόγος;» λέει. Ιδού, ολοφάνερα αποκάλυψε τον εαυτό Του. Δεν γνωρίζετε, λέει, ότι, όντας Κυρίαρχος της φύσεως, μπορώ να κάνω τα πάντα, όσα θελήσω, και τη νεκρωμένη μήτρα να ζωογονήσω, και να την καταστήσω κατάλληλη για τεκνοποιία; Μήπως αδυνατεί, λέει, ή είναι κάτι αδύνατο για τον Θεό; Δεν τα δημιουργώ όλα εγώ, και τα μεταβάλλω; Δεν έχω εγώ την εξουσία ζωής και θανάτου; Μήπως είναι αδύνατος για τον Θεό οποιοσδήποτε λόγος; Δεν το είχα υποσχεθεί ήδη αυτό προηγουμένως; Μήπως είναι δυνατόν αυτό που ειπώθηκε από εμένα να μην πραγματοποιηθεί; Άκουγε λοιπόν, ότι «Κατά τον καιρό αυτόν θα επιστρέψω σε σένα την ίδια εποχή του επόμενου έτους, και η Σάρρα θα αποκτήσει υιό». Όταν, λέει, επιστρέψω κατά τον καιρό αυτόν, τότε θα γνωρίσει η Σάρρα μέσα από τα ίδια τα γεγονότα, ότι ούτε τα γηρατειά της θα αποτελέσουν εμπόδιο, ούτε η στειρότητα· αλλά ο λόγος μου θα παραμείνει απαράβατος, και η γέννηση θα της διδάξει τη δύναμη των όσων ειπώθηκαν από εμένα. Έπειτα εκείνη, επειδή άκουσε ότι ούτε καν οι σκέψεις που κινήθηκαν στη διάνοιά της δεν έμειναν κρυφές από Εκείνον που ήταν παρών, το αρνήθηκε, λέγοντας: «Δεν γέλασα». Διότι ο φόβος συγκλόνισε τη διάνοιά της. Γι' αυτό η Γραφή, αποδίδοντας τα πάντα στην αδυναμία της, αναφέρει: «Επειδή φοβήθηκε». Αλλά ο πατριάρχης της λέει: «Όχι, αλλά γέλασας».

Διότι τα πάντα πάντοτε πράττει και κατεργάζεται, και έτσι οικονομεί το καθετί, ώστε εκείνοι που Τον υπηρετούν να λάμπουν σαν φωστήρες, και η αρετή τους να γίνεται παντού ολοφάνερη. Και πρόσεξέ μου λοιπόν, αγαπητέ, μετά την απαλλαγή από τις θλίψεις, πώς πάλι διαδέχεται τον δίκαιο η κορωνίδα των αγαθών, η εκπλήρωση της υποσχέσεως, και πώς έγιναν πλέον πράξη όσα του είχε εξαγγείλει από παλιά ο Θεός. «Και ο Κύριος», λέει, «επισκέφθηκε τη Σάρρα, όπως ακριβώς είχε πει, και έπραξε στη Σάρρα, όπως ακριβώς είχε μιλήσει. Και αφού συνέλαβε, η Σάρρα γέννησε στον Αβραάμ γιο στα γηρατειά του, κατά τον καιρό, όπως ακριβώς του είχε μιλήσει ο Κύριος». Τι σημαίνει το «όπως ακριβώς μίλησε» και το «όπως ακριβώς είπε»; Σημαίνει, όπως ακριβώς του είχε υποσχεθεί, όταν φιλοξενήθηκε μαζί με τους αγγέλους στη δρυ του Μαμβρή, λέγοντας ότι «Κατά τον καιρό αυτό θα επιστρέψω, και η Σάρρα θα αποκτήσει γιο». Αυτά λοιπόν έγιναν πράξη, και εκείνα που ήταν απαγορευμένα από τη φύση τα έβλεπαν να πραγματοποιούνται, όχι σύμφωνα με την ανθρώπινη φυσική ακολουθία, αλλά με τη θεία χάρη. «Και ονόμασε τον γιο του, τον οποίο του γέννησε η Σάρρα, Ισαάκ». Δεν σημείωσε τυχαία η θεία Γραφή τη φράση «τον οποίο του γέννησε η Σάρρα». Διότι δεν είπε απλώς, «Ονόμασε τον γιο του», αλλά πρόσθεσε, «τον οποίο του γέννησε η Σάρρα», δηλαδή η στείρα, η άγονη, η γερασμένη. «Και τον περιέτεμε», λέει, «την όγδοη ημέρα, όπως ακριβώς προσέταξε ο Κύριος».

Ο δρόμος ανοιγόταν μπροστά στον γέροντα, και η διακονία ήταν πολλή, και για τη γυναίκα υπήρχε κόπος και μόχθος. Διότι περιποιήθηκαν τους ξένους όχι μόνο με γενναιόδωρη δαπάνη χρημάτων και με πλούσιο τραπέζι, αλλά και με πολλή διακονία και εξυπηρέτηση, υπηρετώντας τους όχι μέσω δούλων, αλλά με τα ίδια τους τα χέρια και τα μέλη. Έπειτα, η γυναίκα στεκόταν δίπλα παίρνοντας τη θέση υπηρέτριας, και οι ξένοι είχαν ανακλιθεί στο τραπέζι, οι άγνωστοι· διότι δεν θα σταματήσω να το λέω αυτό. Επειδή νόμιζαν ότι αυτοί ήταν κάποιοι φτωχοί· αλλά δεν έδωσαν σημασία σε αυτό, παρά μόνο στο γεγονός ότι υποδέχονταν ξένους. Και παραστέκονταν και οι δύο εκείνη την ώρα, τρυγώντας το σταφύλι της φιλοξενίας με την προθυμία, με το πνευματικό τους φρόνημα, με τη διακονία, με την υποδοχή, με τον κόπο, με την περιποίηση, με την αγάπη, με τη μέριμνα, με την ακρίβεια, με το να μην παραλείψουν απολύτως τίποτα. Και στεκόταν η γυναίκα δίπλα στο δέντρο, χρησιμοποιώντας το δέντρο αντί για δωμάτιο και έχοντας για στέγη τη σκιά των φύλλων, και δεν ντρεπόταν να εμφανίζεται σε κοινή θέα. Διότι στεκόταν επιδεικνύοντας τη φυσική της σεμνότητα και τρυγώντας τον καρπό της διακονίας. Τι είπε λοιπόν αυτός που παρουσιάστηκε; «Κατά τον ίδιο αυτόν καιρό θα ξανάρθω, και η Σάρρα θα έχει αποκτήσει υιό». Τι σπουδαίο καρπό εβλάστησε το τραπέζι! Πόσο ωραίο! Πόσο γρήγορο! Πόσο ώριμο! Πόσο το σταφύλι πήρε χρώμα και έγινε τέλειο! Διότι ο λόγος εκείνος εισήλθε στη μήτρα και εδημιούργησε το παιδί.

Και ιδού, θα είσαι σιωπηλός και δεν θα μπορείς να μιλήσεις μέχρι την ημέρα που θα γίνουν αυτά, επειδή δεν πίστεψες στα λόγια μου, τα οποία θα εκπληρωθούν στον καιρό τους. Και ιδού, θα είσαι σιωπηλός και δεν θα μπορείς να μιλήσεις. Θέλω να πράξω κάτι, και εσύ ρωτάς το πώς; Έχω αποφασίσει να θαυματουργήσω, και εσύ αναζητάς τον τρόπο; Και εξετάζεις με περιέργεια την προέλευση των έργων μου. Μήπως υπάρχει κάτι που να είναι αδύνατο για τον Θεό; Πες μου, πώς γεννήθηκε ο Ισαάκ; Δεν τον γέννησε ο γέροντας Αβραάμ και δεν ονόμασε μητέρα τη στείρα Σάρρα; Αφού βρέθηκες ενώπιον της ίδιας προσδοκίας, γιατί δεν αποδέχθηκες τα λόγια μου όπως εκείνος; Γι' αυτό θα είσαι σιωπηλός και δεν θα μπορείς να μιλήσεις, επειδή δεν πίστεψες στα λόγια μου. Θα δέσω τη γλώσσα σου, η οποία κινήθηκε κάνοντας μια απρεπή απόκριση. Με το όργανο με το οποίο γέννησες την αμαρτία, με αυτό και να παιδευτείς. Διότι με τα ίδια μέσα που αμαρτάνει κανείς, με αυτά και τιμωρείται. Γι' αυτό θα είσαι σιωπηλός και δεν θα μπορείς να μιλήσεις, επειδή δεν πίστεψες στα λόγια μου. Μιλώντας δεν πίστεψες στα λόγια μου, τώρα σιωπώντας περίμενε τους λόγους μου, οι οποίοι θα εκπληρωθούν στον καιρό τους. Διότι όσα είναι αδύνατα για τους ανθρώπους, είναι δυνατά για τον Θεό.

Και στον Αβραάμ ομοίως, λέει ο Μωυσής, εμφανίστηκε ο Θεός κοντά στη δρυ του Μαμβρή, ενώ εκείνος καθόταν στη θύρα της σκηνής του το μεσημέρι. Έπειτα, αφού είπε αυτά, προσθέτει: «Σηκώνοντας δε τα μάτια του είδε, και ιδού, τρεις άνδρες στέκονταν απέναντί του. Και βλέποντάς τους, έτρεξε να τους συναντήσει». Μετά από λίγο δε, ένας από αυτούς υπόσχεται στον Αβραάμ γιο: «Γιατί γέλασε η Σάρρα λέγοντας: 'Άραγε θα γεννήσω; Εγώ έχω πια γεράσει'. Μήπως αδυνατεί ο Θεός να πραγματοποιήσει κάποιον λόγο Του; Κατά τον καιρό αυτόν θα επιστρέψω, και η Σάρρα θα έχει γιο». Και αναχωρούν από τον Αβραάμ. Και έτσι γι' αυτούς πάλι λέει: «Σηκώθηκαν δε από εκεί οι άνδρες και κοίταξαν προς την πλευρά των Σοδόμων». Έπειτα πάλι, Αυτός που ήταν και είναι, λέει έτσι στον Αβραάμ: «Δεν θα κρύψω εγώ από τον δούλο μου τον Αβραάμ αυτά που πρόκειται να κάνω»· και τα επόμενα που ιστορούνται από τα γραπτά του Μωυσή και έχουν εξηγηθεί από εμένα, έλεγα πάλι, μέσω των οποίων αποδεικνύεται ότι Αυτός που εμφανίστηκε στον Αβραάμ, στον Ισαάκ, στον Ιακώβ και στους άλλους πατριάρχες, και καταγράφεται ως Θεός, έχει τεθεί υπό τον Πατέρα και Κύριο και υπηρετεί το θέλημά Του, έλεγα. Πρόσθεσα δε, αν και δεν το είχα πει στα προηγούμενα: Έτσι και όταν ο λαός επιθύμησε να φάει κρέας και ο Μωυσής δυσπιστεί προς εκείνον που και εκεί ονομάζεται άγγελος, ο οποίος υποσχόταν ότι ο Θεός θα τους δώσει άφθονη τροφή μέχρι χορτασμού, Αυτός, όντας και Θεός και άγγελος σταλμένος από τον Πατέρα, φανερώνεται ότι είπε και έπραξε αυτά.

Άραγε κάποτε και η πιστή Σάρρα επιθυμούσε να γεννήσει, όντας στείρα, προτού γεννηθεί ο Ισαάκ, ο υιός της. Αυτή μεν υποδέχθηκε τον Θεό με ανθρώπινη μορφή μαζί με δύο αρχαγγέλους, και ειπώθηκε λόγος προς αυτήν εκείνον τον καιρό: «Η Σάρρα θα αποκτήσει τέκνο». Τώρα όμως, γεμάτη χαρά, αναφωνεί προς τον κόσμο: «Η στείρα τίκτει τη Θεοτόκο και τροφό της ζωής μας».

Ω θαυμάσιε, που συνοδεύεσαι από δύο αγγέλους, και έγινες μέσω της φιλοξενίας ομόσκηνος και με τον Θεό και με τους αγγέλους, ω μακάρια σκηνή που χώρεσες με θεία οικονομία τον Θεό μαζί με αγγέλους, σου εμφανίστηκε ο Χριστός με ανθρώπινη μορφή, αποκαλύπτοντάς σου τα μυστήρια της σωτηριώδους παρουσίας του. Όμως δεν σου διέφυγε η δόξα αυτού που ήταν παρών εξαιτίας της μορφής του δούλου, διότι έχεις άλλα μάτια με τα οποία αναγνωρίζεται ο Δεσπότης. Αναγνώρισες, λοιπόν, τον μεσίτη του Θεού, τον Υιό που επρόκειτο να αναγνωριστεί ανάμεσα σε δύο ζώα. Θαυμάζουμε την προθυμία σου προς αυτούς που εμφανίστηκαν, διότι, ενώ μπορούσες να διατάξεις έναν υπηρέτη και να καλύψεις την ανάγκη με μια προσταγή, εσύ έτρεξες στα βόδια, γέροντα, στηρίζοντας το γερασμένο σώμα σου με ακμαίο πόθο. Η σύζυγός σου συμμετείχε πρόθυμα στα έργα σου και στεφάνωσε το τραπέζι με πλήθος άζυμων άρτων, διότι η σπουδή της φιλοξενίας δεν περίμενε το φούσκωμα της ζύμης. Και όλα όσα πράττονταν γίνονταν με φόβο και σεβασμό, όχι σαν κάποιος που φιλοξενεί ανθρώπους, αλλά σαν κάποιος που προσφέρει θυσία στον Θεό. Γι' αυτό, ωραίος είναι ο καρπός της φιλοξενίας σου, ωραία η αμοιβή της φιλοθεΐας σου, διότι λύνονται ενάντια σε κάθε ελπίδα τα δεσμά της στειρωμένης μήτρας, και τα νεκρωμένα μέλη του γέροντα ανθίζουν για τη σπορά ενός γνήσιου τέκνου, και δέχεσαι από τον Μονογενή Θεό χαρμόσυνη αγγελία για μονογενή υιό. «Διότι αυτόν τον καιρό» λέει «θα έλθω και η Σάρρα θα αποκτήσει υιό». Πώς να επαινέσω επάξια την πίστη σου;