Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 18:20

Εκείνους που δεν συνετίστηκαν από το βλέμμα του, τους παιδεύει με μαστιγώσεις. «Θα βρέξει πάνω στους αμαρτωλούς παγίδες». Διότι πρώτα με το βλέμμα και το μάτι ο Θεός φανερώνει τον θυμό του, και έτσι τιμωρεί εκείνους που δεν διορθώθηκαν. Μάρτυρας αυτού είναι η αγανάκτηση του Θεού κατά των Σοδομιτών και των Αιγυπτίων. Για τους Σοδομίτες έλεγε: «Οι κραυγές των Σοδόμων και της Γομόρρας έχουν πληθύνει προς εμένα, και οι αμαρτίες τους είναι πάρα πολύ μεγάλες. Θα κατεβώ, λοιπόν, να δω. Τα βλέφαρά του εξετάζουν τους γιους των ανθρώπων». Για δε τους Αιγυπτίους και τον Φαραώ, όταν επρόκειτο να καταποντιστούν στη θάλασσα, έχει γραφτεί: «Έγινε δε κατά την πρωινή φυλακή, επέβλεψε ο Κύριος στο στρατόπεδο των Αιγυπτίων μέσα από στύλο πυρός και νεφέλης», και επειδή δεν φοβήθηκαν το οργισμένο βλέμμα του Θεού, «έδεσε τους άξονες των αρμάτων τους» και τους οδήγησε στον βυθό. Θέλεις να δεις ευγνώμονα αμαρτωλό που να παιδεύτηκε από το βλέμμα του Θεού;

Και σε άλλα σημεία: 〈Ως παραβάτες θεώρησα όλους τους αμαρτωλούς〉 της 〈γης.〉 Και με το να πει: 〈Μαζί έγιναν άχρηστοι,〉 έδειξε ότι, ενώ δημιουργήθηκαν από τη φύση τους χρήσιμοι, έγιναν άχρηστοι από δική τους προαίρεση παρά φύσιν. Έσκυψε λοιπόν ο Κύριος από τον ουρανό για να δει αν μετανοούν αυτοί που παρεκκλίνουν, ώστε να τύχουν σωτηρίας, ή αν αμαρτάνουν αμετανόητα, ώστε να γίνουν αυτοκατάκριτοι. Και ότι για τον λόγο αυτόν σκύβει και κατεβαίνει και επισκέπτεται ο Κύριος, είτε για να σώσει είτε για να κατακρίνει, άκουσε τον ίδιο τον Κύριο να λέει: 〈Η κραυγή των Σοδόμων και της Γομόρρας πλήθυνε προς εμένα, και οι αμαρτίες τους είναι πάρα πολύ μεγάλες· θα κατέβω λοιπόν να δω αν πράττουν σύμφωνα με την κραυγή τους που έρχεται προς εμένα, και αν όχι, για να το γνωρίσω.〉 Οι Σοδομίτες, επειδή 〈όλοι παρεξέκλιναν,〉 για αυτόν τον λόγο 〈μαζί έγιναν άχρηστοι·〉 διότι κατέβηκε η φωτιά και τους κατανάλωσε σαν καύσιμη ύλη. Οι Νινευίτες παρεξέκλιναν, αλλά επειδή γρήγορα πορεύθηκαν προς τη μετάνοια, για αυτό δεν έγιναν μαζί άχρηστοι, αλλά μαζί σώθηκαν. Είδες πώς ο Κύριος επισκέπτεται, είτε για να σώσει είτε για να κατακρίνει. Γι' αυτό και ο προφήτης Ωσηέ έλεγε: 〈Ακούστε τον λόγο του Κυρίου, υιοί Ισραήλ, διότι ο Κύριος διεξάγει κρίση με τους κατοίκους της γης, επειδή δεν υπάρχει αλήθεια ούτε έλεος ούτε επίγνωση του Θεού πάνω στη γη· κατάρα και ψεύδος και φόνος και κλοπή και μοιχεία έχουν ξεχυθεί πάνω στη γη, και αναμειγνύουν αίματα με αίματα.

Και θα φυλάξουν την οδό του Κυρίου του Θεού, για να πράττουν ελεημοσύνη και δικαιοσύνη, ώστε να εκπληρώσει ο Κύριος ο Θεός στον Αβραάμ όσα του υποσχέθηκε. Είπε δε ο Κύριος ο Θεός: Η κραυγή των Σοδόμων και της Γομόρρας έχει πληθύνει ενώπιόν μου, και οι αμαρτίες τους είναι πάρα πολύ μεγάλες. Αφού κατέβω, λοιπόν, θα δω αν πράττουν ολοκληρωτικά σύμφωνα με την κραυγή τους που φτάνει σε εμένα, και αν όχι, για να το γνωρίσω. Και αφού αναχώρησαν από εκεί οι άνδρες, ήλθαν στα Σόδομα. Ο δε Αβραάμ στεκόταν ακόμη ενώπιον του Κυρίου. Και ευλογώντας ο Αβραάμ, είπε: Μην καταστρέψεις δίκαιο μαζί με ασεβή, ώστε να γίνει ο δίκαιος όμοιος με τον ασεβή. Εάν υπάρχουν πενήντα δίκαιοι μέσα στην πόλη, θα τους καταστρέψεις; Δεν θα συγχωρήσεις όλο εκείνο τον τόπο, χάριν των πενήντα δικαίων, εάν υπάρχουν μέσα σε αυτήν; Μη γένοιτο ποτέ να πράξεις εσύ τέτοιο πράγμα, να θανατώσεις δίκαιο μαζί με ασεβή, και να γίνει ο δίκαιος όπως ο ασεβής. Μη γένοιτο· Εκείνος που κρίνει όλη τη γη, δεν θα αποδώσει δικαιοσύνη; Είπε δε ο Κύριος ο Θεός: Εάν βρω στα Σόδομα πενήντα δικαίους μέσα στην πόλη, θα συγχωρήσω όλο τον τόπο για χάρη τους. Και έτσι, αφαιρώντας πέντε, και πάλι πέντε, έφτασε έως τους δέκα. Ποιον, λοιπόν, ισχυρίζεσαι ότι τα έχει πει αυτά στον Αβραάμ, ο ίδιος ο Θεός ή η δύναμή Του; Ο Ζακχαίος είπε: Ο ίδιος ο Θεός. Ο Αθανάσιος είπε: Όταν λέει η Γραφή: Και ο Κύριος ο Θεός έβρεξε στα Σόδομα και στη Γόμορρα θειάφι και πυρ, παρά Κυρίου, από τον ουρανό.

Όπως και το χωρίο: «Κάποιος άνθρωπος έκανε γάμους για τον γιο του»· και εδώ βέβαια τον ονομάζει άνδρα, αλλά το κείμενο της Γραφής αποδεικνύει ότι είναι ο Θεός. Το ότι δε ολοφάνερα ο ένας από τους δύο αγγέλους ήταν ο Υιός, η ίδια η Γραφή το δίδαξε. Μακ. Πώς; Ορθ. Διότι, αφού έφαγαν και ευλογήθηκε ο Αβραάμ, και έλαβε την υπόσχεση για τον Ισαάκ, έτσι έχει γραφτεί, και εάν κάνεις υπομονή, θα στο πω. Μακ. Πες. Ορθ. «Και ο Κύριος είπε: Δεν θα κρύψω από τον δούλο μου τον Αβραάμ όσα πρόκειται εγώ να κάνω. Ο δε Αβραάμ θα γίνει έθνος μεγάλο και πολυάριθμο, και μέσω αυτού θα ευλογηθούν όλα τα έθνη της γης»· έπειτα από λίγο: «Είπε δε ο Κύριος: Η κραυγή των Σοδόμων και της Γομόρρας πλήθυνε προς εμένα, και οι αμαρτίες τους είναι πάρα πολύ μεγάλες. Θα κατέβω λοιπόν για να δω αν πράττουν σύμφωνα με την κραυγή τους που φτάνει σε εμένα· ειδάλλως, για να το γνωρίσω. Και οι άνδρες, αφού στράφηκαν από εκεί, πήγαν στα Σόδομα. Ο δε Αβραάμ στεκόταν ακόμη ενώπιον του Κυρίου· και πλησιάζοντας ο Αβραάμ, είπε: Μήπως θα καταστρέψεις τον δίκαιο μαζί με τον ασεβή, και θα είναι ο δίκαιος όπως ο ασεβής; Εάν υπάρχουν πενήντα δίκαιοι μέσα στην πόλη, θα τους καταστρέψεις, και δεν θα συγχωρήσεις ολόκληρο τον τόπο χάρη στους πενήντα δικαίους, εάν βρίσκονται μέσα σε αυτήν; Σε καμία περίπτωση να μην κάνεις τέτοιο πράγμα, να θανατώσεις δηλαδή δίκαιο μαζί με ασεβή, και να γίνει ο δίκαιος όπως ο ασεβής· σε καμία περίπτωση. Αυτός που κρίνει ολόκληρη τη γη δεν θα αποδώσει δικαιοσύνη;»

Γι' αυτό λέει: «Λαός τον οποίο εξέλεξε ως κληρονομία του». «Από τον ουρανό επέβλεψε ο Κύριος· είδε όλους τους υιούς των ανθρώπων από το έτοιμο κατοικητήριό του». Αυτούς που παραμένουν στο δικό τους αξίωμα και πράττουν όσα αρμόζουν στην ανθρώπινη φύση, τους επιβλέπει ο Κύριος από ψηλά· εκείνους όμως που έχουν παρασυρθεί στο έσχατο σημείο της κακίας, τους επισκέπτεται με διαφορετικό τρόπο, με το να καταβαίνει ο Ίδιος. Διότι, λέει: «Η κραυγή των Σοδόμων και της Γομόρρας έχει πληθύνει, και οι αμαρτίες τους είναι πάρα πολύ μεγάλες. Αφού κατέβω, λοιπόν, θα δω αν πράττουν σύμφωνα με την κραυγή τους που φτάνει σε εμένα»· και πάλι: «Κατέβηκε για να δει την πόλη και τον πύργο, τον οποίο οικοδόμησαν οι υιοί των ανθρώπων». Εδώ, όμως, λέει: «Από τον ουρανό επέβλεψε ο Κύριος· είδε όλους τους υιούς των ανθρώπων». Παρατήρησε τον υψηλό θεατή, παρατήρησε αυτόν που εγκύπτει από ψηλά στα ανθρώπινα πράγματα.

Ας ακούσουμε λοιπόν τη θεία Γραφή που λέει: Να κρύψω εγώ από τον Αβραάμ τον δούλο μου αυτά που εγώ κάνω; Η κατακραυγή των Σοδόμων και της Γομόρρας έχει πληθύνει, και οι αμαρτίες τους είναι πάρα πολύ μεγάλες. Και αναχώρησε ο Κύριος, μόλις έπαυσε να ομιλεί προς τον Αβραάμ. Ήλθαν έπειτα οι δύο Άγγελοι στα Σόδομα το βράδυ· τους υποδέχεται ο Λωτ. Και οι άνθρωποι της πόλεως, οι Σοδομίτες, περικύκλωσαν το σπίτι, από νεαρό μέχρι ηλικιωμένο, όλος ο λαός μαζί, και φώναζαν τον Λωτ, και του έλεγαν: Πού είναι οι άνδρες που ήλθαν σε εσένα τη νύχτα;

Και πάλι λέγει: Ο Κύριος είπε στον Αβραάμ: Η κραυγή των Σοδόμων και των Γομόρρων πλήθυνε, και οι αμαρτίες τους είναι πάρα πολύ μεγάλες, δείχνοντας με αυτά πόσο σκληρή, μυσαρή και βαριά ήταν η παρανομία των ανθρώπων εκείνων. Σε ποιον, λοιπόν, πρέπει να υπακούμε; Στη θεία Γραφή ή σε ανθρώπους φιλήδονους και στερημένους από την αλήθεια; Διότι οι φιλήδονοι, με αναίσχυντο πρόσωπο, θα πουν μεταξύ τους: Δεν πρόκειται να τα κρίνει ο Θεός αυτά, επειδή είναι σωματικά. Αυτά δε τα προβάλλουν, προκειμένου να αφαιρέσουν τον φόβο της δίκαιης κρίσης του Θεού από την καρδιά του πλησίον τους, ώστε να ικανοποιούν με αυτόν τον τρόπο τις ορέξεις τους άφοβα και ανεμπόδιστα, και να μην υπάρχει κανείς να τους ελέγχει.

Και να μην πεις από κακοβουλία: «Μα ο Πατέρας είπε στον Υιό "ας φτιάξουμε", ενώ ο Υιός δεν είπε στον Πατέρα "ας φτιάξουμε" και ο Υιός δεν λέει "εγώ εργάζομαι και ο Πατέρας μου εργάζεται", αλλά τοποθετεί τον Πατέρα πρώτο να ομιλεί και να εργάζεται». Διότι αυτό το λες ανόητα και θέλεις να κατανοείς το θείο ως έχον πολλές αρχές. Μία όμως είναι η αρχή και η αυτή μία θεότητα, και πουθενά εδώ ο Υιός δεν λέει «Θεέ μου». Και τα λέω αυτά, όχι αρνούμενος την τιμή του Υιού προς τον Πατέρα, αλλά για να δείξω πώς έχει η ακολουθία της θεότητας. Και πάλι λέει: «Άκουσε ο Αδάμ τον Θεό να περιπατεί στον παράδεισο το δειλινό»· και πουθενά δεν λέει ο Υιός «Θεό μου και Θεό σας», αλλά αναφέρει εδώ Θεό αυτοτελή. Και πάλι: «Και μίλησε ο Θεός στον Νώε», και πουθενά δεν απαντάται τέτοια φράση. «Και φανερώθηκε», λέει, «ο Θεός στον Αβραάμ, ενώ αυτός καθόταν κοντά στη δρυ του Μαμβρή· και ιδού τρεις άνδρες, και έτρεξε να τους συναντήσει και προσκύνησε έως τη γη και είπε: αν βρήκα χάρη ενώπιόν σου», ώστε να καταδείξει τον έναν ως Θεό, και τους άλλους δύο που τον ακολουθούσαν ως αγγέλους του. Διότι σχετικά με αυτό λέει επίσης: «Αναχώρησε ο Θεός από τον Αβραάμ»· και ο ίδιος που ήλθε προς αυτόν λέει: «Μήπως θα κρύψω τίποτα από τον δούλο μου τον Αβραάμ; Η κραυγή», λέει, «των Σοδόμων και της Γομόρρας έχει πληθύνει προς εμένα» και τα εξής· και πουθενά δεν αναφέρεται σε αυτούς τους χρόνους το «Θεός μου και Θεός σας». «

Ενωτίσου τα λόγια μου, Κύριε· κατανόησε την κραυγή μου, όχι αυτήν που εξέρχεται από τα χείλη, αλλά αυτήν που αναπέμπεται από την καρδιά· όχι αυτήν που χτυπά τον αέρα, αλλά αυτήν που ικετεύει τον Θεό. Κατανόησε την κραυγή μου. Δεν ήταν η κραυγή των Σοδόμων και της Γομόρρας· διότι η κραυγή των Σοδόμων και της Γομόρρας ανήλθε προς εμένα. Δεν ήταν κραυγή σαν εκείνη των ψευδοπροφητών· διότι εκείνοι επικαλούνταν τον Βάαλ, γι' αυτό και απέτυχαν.

Δες την επιδείνωση των κακών. Όχι μόνο το πλήθος της κραυγής είναι μεγάλο, αλλά και της αδικίας. Διότι το «Η κραυγή των Σοδόμων και της Γομόρρας πλήθυνε», νομίζω πως σημαίνει ότι μαζί με εκείνη την ανείπωτη παρανομία που στερείται κάθε συγγνώμης, διέπρατταν και πολλές άλλες αδικίες, καθώς οι ισχυρότεροι καταδυνάστευαν τους αδύναμους και οι πλούσιοι τους φτωχούς. Όχι μόνο λοιπόν, λέει, είναι μεγάλο το πένθος της κραυγής, αλλά και οι αμαρτίες τους δεν είναι τυχαίες, αλλά μεγάλες και πάρα πολύ μεγάλες. Διότι επινόησαν πρωτοφανή τρόπο παρανομίας και εφηύραν παράδοξους και αθέμιτους κανόνες σαρκικής μίξης, και ήταν τόση η ορμή της κακίας, ώστε όλοι να μολυνθούν από κάθε είδους διαφθορά και να μην επιδέχονται πλέον καμία διόρθωση, αλλά να χρειάζονται παντελή αφανισμό· διότι τα πάθη τους δεν επιδέχονται πλέον θεραπεία, καθώς έχουν καταστεί ανίατα. Έπειτα, για να διαπαιδαγωγήσει ολόκληρη την ανθρώπινη φύση ώστε, ακόμη και αν τα αμαρτήματα είναι πάρα πολύ μεγάλα και ομολογημένα, να μην εκδίδουν καταδικαστικές αποφάσεις προτού υπάρξουν σαφείς αποδείξεις, λέει: «Θα κατεβώ λοιπόν να δω, αν πράττουν σύμφωνα με την κραυγή τους που φτάνει σε εμένα· και αν όχι, για να το γνωρίσω».

Αυτό ήταν που έλεγε στον πατριάρχη, ότι η κραυγή των Σοδόμων και της Γομόρρας έχει πληθύνει προς εμένα.

Αυτό λοιπόν το ονομάζεις άγνοια; Τι λες, λοιπόν, όταν ακούς τον Θεό να λέει στον Κάιν: «Πού είναι ο Άβελ ο αδελφός σου;»; Τι λες; Αν αυτό το ονομάζεις άγνοια, ονόμασε και εκείνο άγνοια. Λάβε και άλλη μία απόδειξη από τη θεία Γραφή. Είπε ο Θεός στον Αβραάμ: «Η κραυγή των Σοδόμων και της Γομόρρας έφτασε σε εμένα. Θα κατέβω, λοιπόν, να δω αν πράττουν σύμφωνα με την κραυγή τους που έρχεται σε εμένα· και αν όχι, για να το γνωρίσω». Εκείνος που γνωρίζει τα πάντα πριν από τη δημιουργία τους, ο Θεός που ερευνά καρδιές και νεφρούς, ο μόνος που γνωρίζει τους διαλογισμούς των ανθρώπων, έλεγε: «Θα κατέβω, λοιπόν, να δω αν πράττουν σύμφωνα με την κραυγή τους που έρχεται σε εμένα· και αν όχι, για να το γνωρίσω». Αν εκείνο αποτελεί γνώρισμα άγνοιας, τότε και τούτο είναι άγνοια.

Βλέπετε, αγαπητοί· διότι πολύ εύστοχα, καθώς μιλούσα, μου ήρθε στο νου αυτή η σκέψη, πώς όχι μόνο η πλεονεξία και η αρπαγή, αλλά και η έλλειψη ελεημοσύνης γίνεται για εμάς πρόξενος της γέεννας. Διότι αυτός, όχι επειδή πήρε άδικα τα ξένα, αλλά επειδή απαιτούσε απάνθρωπα τα δικά του, παραδόθηκε στους βασανιστές· διότι πράγματι αναφέρεται ότι εκείνος χρωστούσε· αλλά, αν και εκείνος χρωστούσε, χρωστούσες και εσύ το ίδιο χρέος, και έπρεπε να τηρηθεί το ίδιο δίκαιο και για τους δύο. Γι' αυτό σου το χάρισε, για να σου δείξει τη δική του φιλανθρωπία, για να σε κάνει μιμητή της δεσποτικής ημερότητας. Επειδή όμως, αν και ευεργετήθηκες, δεν έγινες καλύτερος, σε διορθώνει με άλλον τρόπο, με τον τρόπο της κολάσεως και της τιμωρίας· ώστε και αυτό είναι ένα είδος ευεργεσίας. Τον παρέδωσε στους βασανιστές, για να αφαιρέσει την κακία της ψυχής, όπως ακριβώς ένας άριστος ιατρός. Δεν υποχώρησες στο ήπιο φάρμακο, επομένως σου χρειάζεται σίδερο και φωτιά. Γνώριζε, όταν του χάρισε τα μύρια τάλαντα, ότι είναι σκληρός και απάνθρωπος, αλλά περίμενε μέσα από την έκβαση των πραγμάτων να δικαιολογηθεί απέναντί σου, κάτι που πράττει συχνά, γνωρίζοντας ότι ενεργεί δίκαια. Αφού πρώτα δικαιολογηθεί απέναντί σου, τότε το πράττει αυτό· όπως για παράδειγμα στην περίπτωση των Σοδόμων, δεν έριξε απλώς τη φωτιά, ούτε κατέστρεψε εκείνες τις πόλεις, αλλά τι (είπε); «Η κραυγή των Σοδόμων και των Γομόρρων», και δεν περιορίστηκε σε αυτό, αλλά πρόσθεσε: «Θα κατέβω να δω».

Και εγώ είπα: Γνωρίζετε, λοιπόν, ότι η Γραφή λέει: Και είπε ο Κύριος προς τον Αβραάμ: Γιατί γέλασε η Σάρρα λέγοντας: Άραγε αληθινά θα γεννήσω; Εγώ πια γέρασα. Μήπως είναι αδύνατο κάτι για τον Θεό; Τον καιρό αυτόν, του χρόνου τέτοια ώρα, θα επιστρέψω σε σένα, και η Σάρρα θα αποκτήσει υιό. Και λίγο μετά: Αφού σηκώθηκαν από εκεί οι άνδρες, κοίταξαν προς την πλευρά των Σοδόμων και της Γομόρρας· ο δε Αβραάμ συμπορευόταν μαζί τους, για να τους κατευοδώσει. Και ο Κύριος είπε: Δεν θα κρύψω εγώ από τον Αβραάμ τον δούλο μου αυτά που εγώ κάνω. Και λίγο μετά πάλι λέει τα εξής: Είπε ο Κύριος: Η κραυγή των Σοδόμων και της Γομόρρας πλήθυνε, και οι αμαρτίες τους είναι πάρα πολύ μεγάλες. Θα κατέβω, λοιπόν, να δω αν πράττουν σύμφωνα με την κραυγή τους που φτάνει σε μένα, και αν όχι, για να το γνωρίσω. Και αφού αποχώρησαν από εκεί οι άνδρες, πήγαν στα Σόδομα. Ο Αβραάμ όμως στεκόταν μπροστά στον Κύριο, και πλησιάζοντας ο Αβραάμ είπε: Μην καταστρέψεις τον δίκαιο μαζί με τον ασεβή, και τα εξής. Διότι δεν μου φαίνεται σωστό να γράψω πάλι τα ίδια, εφόσον όλα έχουν ήδη προγραφεί, αλλά θεωρώ αναγκαίο να αναφέρω εκείνα μέσω των οποίων παρέθεσα την απόδειξη στον Τρύφωνα και σε όσους ήταν μαζί του.

Και τώρα, προς απόδειξη αυτού, θα επαναλάβω τους ίδιους λόγους που είπα. Όταν λέει: «Έβρεξε ο Κύριος φωτιά από τον Κύριο από τον ουρανό», ο προφητικός λόγος φανερώνει ότι είναι δύο στον αριθμό, ο ένας που βρισκόταν στη γη, ο οποίος λέει ότι κατέβηκε για να δει την κραυγή των Σοδόμων, και ο άλλος που υπάρχει στους ουρανούς, ο οποίος είναι και Κύριος του Κυρίου που βρίσκεται στη γη, ως Πατέρας και Θεός, και ο οποίος είναι η αιτία της υπάρξεώς Του, καθώς και του ότι είναι δυνατός και Κύριος και Θεός. Και πάλι, όταν η Γραφή αναφέρει ότι ο Θεός είπε στην αρχή: «Ιδού, ο Αδάμ έγινε σαν ένας από εμάς», αυτή η φράση, «σαν ένας από εμάς», δηλώνει επίσης αριθμό. Και αυτοί οι λόγοι δεν επιδέχονται αλληγορική ερμηνεία, όπως επιχειρούν να τους εξηγήσουν οι σοφιστές, οι οποίοι ούτε να πουν την αλήθεια ούτε να την κατανοήσουν μπορούν. Επίσης στο βιβλίο της Σοφίας αναφέρεται: «Εάν σας αναγγείλω τα όσα γίνονται καθημερινά, θα θυμηθώ να απαριθμήσω τα όσα υπάρχουν από τον αιώνα. Ο Κύριος με έκτισε ως αρχή των οδών του για τα έργα του. Προ του αιώνος με θεμελίωσε, στην αρχή, πριν φτιάξει τη γη και πριν φτιάξει τις αβύσσους και πριν αναβλύσουν οι πηγές των υδάτων, πριν εδραιωθούν τα όρη. Και πριν από όλους τους λόφους, με γεννά». Και αφού τα είπα αυτά, πρόσθεσα: Κατανοήστε, ω ακροατές, εφόσον βέβαια προσέχετε τον νου σας, ότι ο λόγος φανέρωσε πως αυτό το γέννημα έχει γεννηθεί από τον Πατέρα απολύτως πριν από όλα τα κτίσματα, και ότι αυτός που γεννιέται είναι έτερος, ως προς τον αριθμό, από αυτόν που γεννά, κάτι που ο καθένας θα το ομολογούσε.

Γέλασε απορώντας, λέγοντας: «Ενώ ήμουν ζωντανή και στην ακμή μου, γιο δεν συνέλαβα, και τώρα που έχω νεκρωθεί από τα γηρατειά θα συλλάβω;» Ο δε καρδιογνώστης είπε: «Γιατί γέλασε η Σάρρα;» και τα εξής. Είναι πιθανό κάποιος να απορήσει, πώς εκείνη η ασώματη φύση συμμετείχε σε σωματική τροφή. Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι τα εδέσματα που παρατίθεντο ήταν μεν σωματικά, αλλά επειδή οι συνδαιτυμόνες δεν είχαν ανάγκη από σωματική τροφή, όπως ακριβώς, αν και ασώματοι, φαίνονταν ενσώματοι, έτσι και η τροφή που φαινόταν σωματική, με θείο νεύμα μεταβαλλόταν σε πνευματική. Ενώ δε γευμάτιζαν μυστικά, ο Δεσπότης έδωσε εντολή στους δύο αγγέλους σχετικά με τα Σόδομα. Γι' αυτό και λέει η Γραφή για αυτούς: «Αφού σηκώθηκαν», λέει, «οι άνδρες από το γεύμα, ατένισαν προς το μέρος των Σοδόμων και των Γομόρρων». Εκεί ατένισαν, δηλαδή, όπου διατάχθηκαν να μεταβούν για καταστροφή. Ώ, ποια ώρα έφτασε για τους άθλιους. Διότι δεν απολαμβάνουν πλέον τη μακροθυμία, εξαιτίας του αμετάβλητου της κακίας τους, αλλά επισύρουν πια την οργή αδέκαστα. Και οι μεν άγγελοι αναχώρησαν, όπως είχαν διαταχθεί, ο δε Δεσπότης μαζί με τον δίκαιο, αφού απομακρύνθηκαν λίγο από τη σκηνή, λέει: «Δεν θα αποκρύψω από τον Αβραάμ τον δούλο μου όσα εγώ κάνω», επειδή: «Η κραυγή των Σοδόμων και της Γομόρρας πλήθυνε προς εμένα, και οι αμαρτίες τους είναι πάρα πολύ μεγάλες».

Διότι, με τη λέξη «κραυγή», φανέρωσε το πλήθος [των αμαρτιών] και τη μακροχρόνια μακροθυμία Του προς αυτούς, ενώ με τη φράση «οι αμαρτίες τους είναι πάρα πολύ μεγάλες» αποφάνθηκε ότι ήταν ανάξιοι συγγνώμης. Κατανοώντας δε ο δίκαιος το ασυγχώρητο των πράξεών τους, και επειδή φοβήθηκε μήπως εξολοθρευτεί μαζί τους και ο Λωτ, δες τι λέει η Γραφή: «Ο δε Αβραάμ στεκόταν ενώπιον του Κυρίου. Και αφού πλησίασε, είπε: Μην καταστρέψεις τον δίκαιο μαζί με τον ασεβή, ώστε να είναι ο δίκαιος όπως ο ασεβής. Εσύ που κρίνεις όλη τη γη δεν θα αποδώσεις δίκαιη κρίση;». Και αφού έκανε πολλές τέτοιες ικεσίες για τον Λωτ, ρωτά και για την πόλη, στην οποία δεν υπήρχε κανένας δίκαιος από τους πενήντα, καθώς ο ίδιος ξεκινά τον διάλογο. Εγώ δε θαυμάζω απεριόριστα τη μακροθυμία του Δεσπότη, επειδή, αν και γνώριζε ξεκάθαρα ότι κανένας δίκαιος δεν υπήρχε σε εκείνη την πόλη, του επέτρεψε να διεξάγει αυτόν τον διάλογο κατεβαίνοντας από τους πενήντα μέχρι και τους δέκα. Και έπειτα, ο μεν Κύριος αναχώρησε από κοντά του, «ο δε Αβραάμ επέστρεψε στον τόπο του». «Οι δύο άγγελοι ήρθαν», λέει, «στα Σόδομα το βράδυ», σε αυτούς που τα έργα τους ήταν σκοτεινά και της νύχτας, για να τους φέρουν το βράδυ, ώστε να μη βλέπουν πλέον το φως της ημέρας. «Και ήρθαν οι δύο άγγελοι στα Σόδομα το βράδυ». Όταν τους είδε ο Λωτ, σηκώθηκε για να τους προϋπαντήσει και είπε: «Ιδού, κύριοι, περάστε στο σπίτι του δούλου σας και καταλύστε, και πλύνετε τα πόδια σας, και αφού σηκωθείτε νωρίς το πρωί, θα συνεχίσετε τον δρόμο σας».

Διότι αυτό το εξέφρασε ο Δαβίδ και για αυτούς και για τον Δαθάν και τον Αβειρών. Διότι οι μεν κάηκαν μέσα στην παρά φύση αμαρτία, και τους έκαψε ο Θεός παραδίδοντάς τους στις φλόγες, επειδή και τα έργα και τα λόγια και οι διαλογισμοί και οι πράξεις τους ήταν γεμάτα από κάθε ανομία, ακολασία, ακαθαρσία και πονηρία. «Οι άνθρωποι», αναφέρει, «στα Σόδομα ήταν πάρα πολύ πονηροί και αμαρτωλοί ενώπιον του Θεού». Και πάλι: «Η κραυγή των Σοδόμων», αναφέρει, «και των Γομόρρων έχει πληθύνει προς εμένα, και οι ανομίες τους είναι πάρα πολύ μεγάλες». Οι δε άλλοι, δηλαδή οι ακόλουθοι του Δαθάν και του Αβειρών, αντιστάθηκαν στον Μωυσή, επιδιώκοντας να γίνουν δημαγωγοί και ηγέτες του λαού. Επειδή, λοιπόν, βιάζονταν να υψωθούν και να εξουσιάσουν αντίθετα προς το θέλημα του Θεού, αντί να υψωθούν καταποντίστηκαν· μάλλον δε, «άνοιξε», λέει, «η γη και κατάπιε τον Δαθάν και σκέπασε τη συναγωγή του Αβειρών».

Αλλά αν το «Πού τον βάλατε;» έπεισε τους απαίδευτους να κατηγορήσουν τον Χριστό για άγνοια, πώς δεν θα επιρρίψουν την ίδια άγνοια και στον Πατέρα, όταν ρωτάει και λέει προς τον Αδάμ: «Πού είσαι;» και προς τον αδελφοκτόνο: «Πού είναι ο Άβελ ο αδελφός σου;» και: «Η κραυγή των Σοδόμων και της Γομόρρας πλήθυνε, και οι αμαρτίες τους είναι πάρα πολύ μεγάλες· θα κατεβώ, λοιπόν, να δω αν ολοκληρώνουν τα έργα τους σύμφωνα με την κραυγή τους· και αν όχι, για να το μάθω». Ρωτάει όμως και ο Ιησούς το δαιμόνιο: «Ποιο είναι το όνομά σου;» Και εκείνο αποκρίνεται: «Λεγεώνα είναι το όνομά μου, διότι είμαστε πολλοί». Αλλά και στους τυφλούς λέει: «Τι θέλετε να σας κάνω;» Και πώς δεν είναι φανερό ότι αυτά δεν προέρχονταν από άγνοια, αλλά από τη μία ρωτάει, θέλοντας να υποδείξει στους μαθητές από το ίδιο το δαιμόνιο το πλήθος εκείνων που κατοικούσαν μέσα, ώστε να μάθουν ότι ήδη έχει κατανικήσει και τους πολλούς, ενσταλάζοντας τους πίστη και θάρρος για να πατούν πάνω σε φίδια και σκορπιούς και πάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού. Τους τυφλούς πάλι τους ρωτάει, οικονομώντας τα πράγματα έτσι ώστε το αίτημα να προέλθει από τους ίδιους· διότι όσο περισσότερο λαμβάνουμε την ωφέλεια ζητώντας την, τόσο βαθύτερα δεχόμαστε την αίσθηση της ευεργεσίας.