Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 18:33

Είπε δε ο Κύριος: «Εάν βρω στα Σόδομα πενήντα δικαίους μέσα στην πόλη, θα συγχωρήσω όλο τον τόπο για χάρη τους.» Και έτσι, αφού αφαίρεσε πέντε, και πάλι πέντε, έφθασε έως τους δέκα: «Και είπε ο Θεός: Δεν θα την καταστρέψω για χάρη των δέκα. Αναχώρησε δε ο Κύριος, μόλις σταμάτησε να ομιλεί προς τον Αβραάμ· και εκείνος επέστρεψε στον οίκο του.» Μακ. Πες τα επόμενα. Ορθ. «Ήλθαν δε οι δύο άγγελοι στα Σόδομα.» Μακ. Ακούς ότι οι δύο ήταν άγγελοι; Ορθ. Προκαταβολικά ανέφερα ότι, όπως ακριβώς τους ονομάζει δύο άνδρες, και δεν ήταν άνδρες κατά τη φύση, έτσι τους ονομάζει και δύο αγγέλους, και δεν ήταν άγγελοι κατά τη φύση, αλλά καταχρηστικώς, εκ του γεγονότος ότι εξάγγελλαν τη βουλή του Θεού. Ας ακούσουμε δε τα επόμενα.

Ας ακούσουμε λοιπόν τη θεία Γραφή που λέει: Να κρύψω εγώ από τον Αβραάμ τον δούλο μου αυτά που εγώ κάνω; Η κατακραυγή των Σοδόμων και της Γομόρρας έχει πληθύνει, και οι αμαρτίες τους είναι πάρα πολύ μεγάλες. Και αναχώρησε ο Κύριος, μόλις έπαυσε να ομιλεί προς τον Αβραάμ. Ήλθαν έπειτα οι δύο Άγγελοι στα Σόδομα το βράδυ· τους υποδέχεται ο Λωτ. Και οι άνθρωποι της πόλεως, οι Σοδομίτες, περικύκλωσαν το σπίτι, από νεαρό μέχρι ηλικιωμένο, όλος ο λαός μαζί, και φώναζαν τον Λωτ, και του έλεγαν: Πού είναι οι άνδρες που ήλθαν σε εσένα τη νύχτα;

Έπειτα, μετά από λίγο, αναφέρεται ότι, αφού σηκώθηκαν από εκεί, έστρεψαν το βλέμμα τους προς την πλευρά των Σοδόμων· και ο Αβραάμ πορευόταν μαζί τους προπέμποντάς τους. Ο δε Κύριος είπε: Μήπως θα κρύψω εγώ από τον δούλο μου τον Αβραάμ αυτά που κάνω; Ο δε Αβραάμ οπωσδήποτε θα γίνει έθνος μέγα και πολυπληθές, και μέσω αυτού θα ευλογηθούν όλα τα έθνη της γης· διότι γνωρίζω ότι θα δώσει εντολή στους γιους του και στον οίκο του μετά από αυτόν, και θα φυλάξουν τις οδούς του Κυρίου, για να πράττουν δικαιοσύνη και κρίση, ώστε να εκπληρώσει ο Κύριος στον Αβραάμ όσα του υποσχέθηκε. Είπε δε ο Κύριος: Η κραυγή των Σοδόμων και της Γομόρρας έχει πληθυνθεί. Και μετά από λίγο: Και αφού αναχώρησαν από εκεί οι άνδρες, ήλθαν στα Σόδομα· ο δε Αβραάμ στεκόταν ακόμη ενώπιον του Κυρίου. Και πλησιάζοντας ο Αβραάμ είπε: Μήπως θα καταστρέψεις τον δίκαιο μαζί με τον ασεβή· και θα γίνει ο δίκαιος όμοιος με τον ασεβή; Εάν υπάρχουν πενήντα δίκαιοι στην πόλη, θα τους καταστρέψεις; Δεν θα συγχωρήσεις όλον τον τόπο χάριν των πενήντα δικαίων, εάν υπάρχουν σε αυτήν; Μη γένοιτο να πράξεις εσύ κάτι τέτοιο, να θανατώσεις δίκαιο μαζί με ασεβή· και να γίνει ο δίκαιος όμοιος με τον ασεβή· μη γένοιτο· εσύ που κρίνεις όλη τη γη δεν θα αποδώσεις δικαιοσύνη; Και μετά από άλλα λέει η Γραφή: Αναχώρησε δε ο Κύριος μόλις έπαυσε να μιλά στον Αβραάμ. Και εισήλθαν οι δύο άγγελοι στα Σόδομα το βράδυ· ο δε Λωτ καθόταν κοντά στην πύλη των Σοδόμων.

Αν όμως υποθέσει κανείς ότι αυτός που διακονούσε τους χρησμούς στους αγίους ήταν κάποιος από τους αγγέλους ή από τα θεία πνεύματα του ουρανού, πλανάται σαφώς. Και τούτο αφενός διότι το δηλούμενο πρόσωπο προσδιορίζεται κυριολεκτικά και θεολογείται ως Θεός, αφού η θεία Γραφή ρητώς τον αναγορεύει Θεό και τον αποκαλεί Κύριο, τιμώντας τον με την επισήμανση των τεσσάρων εβραϊκών γραμμάτων, την οποία οι Εβραίοι συνηθίζουν να συνθέτουν αποκλειστικά για την ανεκφώνητη και άρρητη προσηγορία του Θεού. Αφετέρου δε, διότι γίνεται σαφής διάκριση ως προς τους αγγέλους, όταν πράγματι ο λόγος θέλει να αναφερθεί σε αγγέλους· όπως ακριβώς, επειδή ο Θεός και Κύριος που συνομιλούσε με τον Αβραάμ δεν έκρινε καθόλου άξιους της παρουσίας Του τους ασεβείς στα Σόδομα, στη συνέχεια η θεία Γραφή λέει: «Ο μεν Κύριος απήλθε, όταν έπαψε να λαλεί στον Αβραάμ, ενώ οι δύο άγγελοι πήγαν στα Σόδομα το βράδυ», και στον Ιακώβ πάλι «συναντήθηκαν μαζί του άγγελοι του Θεού»· και βλέποντάς τους είπε: «Παρεμβολή του Θεού είναι αυτή· και ονόμασε το όνομα του τόπου εκείνου Παρεμβολές». Έτσι λοιπόν ο θεοφιλής άνδρας διέκρινε ορθά τις οπτασίες, ώστε άλλοτε μεν να ονομάζει τον τόπο Παρεμβολές από τη θέα των αγγελικών παρεμβολών, όταν όμως συνομιλεί με τον Θεό, ονομάζει τον τόπο «Είδος Θεού», προσθέτοντας: «διότι είδα τον Θεό πρόσωπο με πρόσωπο».

«Εάν όμως βρεθούν εκεί δέκα;» Και είπε: «Δεν θα καταστρέψω τον τόπο εξαιτίας των δέκα». Και επειδή προηγουμένως είχε πει: «Θα μιλήσω ακόμη μία φορά;», λέει η Γραφή, «Αναχώρησε ο Κύριος, μόλις σταμάτησε να μιλάει στον Αβραάμ· και ο Αβραάμ επέστρεψε στον τόπο του». Είδατε τη συγκατάβαση του Δεσπότη; Είδατε τη φιλοστοργία του δικαίου; Μάθατε πόση είναι η δύναμη εκείνων που ασκούν την αρετή; Διότι εάν βρεθούν, λέει, δέκα δίκαιοι, εξαιτίας εκείνων θα δωρίσω σε όλους τη συγχώρεση των αμαρτημάτων. Δεν έλεγα ορθώς, ότι όλα αυτά έγιναν, ώστε να μην αφεθεί καμία αφορμή αντιλογίας σε εκείνους που στο εξής θα φέρονται με αναισχυντία;

Διότι δεν είπε: «Δεν γνωρίζετε», αλλά: «Δεν γνωρίζουμε». Και το ότι δεν τα έλεγε αυτά από μετριοφροσύνη, το φανέρωσε μέσα από άλλα γεγονότα. Διότι, ενώ ακατάπαυστα στις προσευχές του παρακαλούσε να δει τη Ρώμη, δεν το πέτυχε τον καιρό που το ζητούσε· και για τον σκόλοπα που του είχε δοθεί στη σάρκα, δηλαδή για τους κινδύνους, παρακάλεσε πολλές φορές, και απέτυχε ολοσχερώς· το ίδιο και ο Μωυσής στην Παλαιά Διαθήκη, όταν παρακαλούσε να δει την Παλαιστίνη, και ο Ιερεμίας, όταν ικέτευε για τους Ιουδαίους, και ο Αβραάμ, όταν μεσίτευε για τους Σοδομίτες.

Τότε, λοιπόν, προχώρησα στα επόμενα, στα οποία λέγονται αυτά: Ο Κύριος αναχώρησε, όταν σταμάτησε να μιλάει στον Αβραάμ, και πήγε στον τόπο του. Οι δύο άγγελοι ήρθαν στα Σόδομα το βράδυ. Και ο Λωτ καθόταν δίπλα στην πύλη των Σοδόμων. Και τα επόμενα παρομοίως μέχρι το: Απλώνοντας τα χέρια τους οι άνδρες, τράβηξαν τον Λωτ προς το μέρος τους μέσα στο σπίτι και έκλεισαν την πόρτα του σπιτιού. Και τα επόμενα μέχρι το: Και οι άγγελοι έπιασαν το χέρι του, το χέρι της γυναίκας του και τα χέρια των θυγατέρων του, επειδή ο Κύριος τον σπλαχνίστηκε. Και συνέβη όταν τους έβγαλαν έξω, να πουν: Σώσε, σώσε τη ζωή σου. Μην κοιτάξεις πίσω, ούτε να σταθείς σε όλη τη γύρω περιοχή. Να σωθείς καταφεύγοντας στο βουνό, για να μην καταστραφείς μαζί με τους άλλους. Ο Λωτ όμως τους είπε: Σε παρακαλώ, Κύριε, επειδή ο δούλος σου βρήκε έλεος ενώπιόν σου και μεγάλυνες τη δικαιοσύνη σου, αυτό που κάνεις σε μένα για να ζήσει η ψυχή μου. Εγώ όμως δεν μπορώ να διασωθώ στο βουνό, μήπως με προφτάσει το κακό και πεθάνω. Ιδού, αυτή η πόλη είναι κοντά για να καταφύγω εκεί, και είναι μικρή. Εκεί θα σωθώ, αφού είναι μικρή, και η ψυχή μου θα ζήσει. Και του είπε: Ιδού, σεβάστηκα το πρόσωπό σου και για αυτόν τον λόγο, ώστε να μην καταστρέψω την πόλη για την οποία μίλησες. Βιάσου να σωθείς εκεί, διότι δεν θα μπορέσω να κάνω τίποτα μέχρι να μπεις εκεί.

Και πάλι, αφού σταμάτησα, πρόσθεσα: Και τώρα δεν καταλάβατε, φίλοι, ότι ο ένας από τους τρεις, ο οποίος είναι και Θεός και Κύριος που υπηρετεί Εκείνον που βρίσκεται στους ουρανούς, είναι Κύριος των δύο αγγέλων; Διότι, όταν εκείνοι πορεύτηκαν στα Σόδομα, αυτός παρέμεινε και συνομιλούσε με τον Αβραάμ, σύμφωνα με τα όσα έχουν καταγραφεί από τον Μωυσή. Όταν δε αναχώρησε και αυτός μετά τις συνομιλίες, ο Αβραάμ επέστρεψε στον τόπο του. Και όταν αυτός ήλθε, δεν συνομιλούν πλέον με τον Λωτ δύο άγγελοι, αλλά αυτός ο ίδιος, όπως φανερώνει ο λόγος της Γραφής, και είναι Κύριος, ο οποίος έλαβε από τον Κύριο που βρίσκεται στον ουρανό, δηλαδή τον Ποιητή των όλων, την εντολή να επιφέρει στα Σόδομα και τα Γόμορρα αυτά που απαριθμεί η Γραφή, λέγοντας τα εξής: «Ο Κύριος έβρεξε στα Σόδομα και τα Γόμορρα θειάφι και πυρ παρά Κυρίου από τον ουρανό».

Διότι, με τη λέξη «κραυγή», φανέρωσε το πλήθος [των αμαρτιών] και τη μακροχρόνια μακροθυμία Του προς αυτούς, ενώ με τη φράση «οι αμαρτίες τους είναι πάρα πολύ μεγάλες» αποφάνθηκε ότι ήταν ανάξιοι συγγνώμης. Κατανοώντας δε ο δίκαιος το ασυγχώρητο των πράξεών τους, και επειδή φοβήθηκε μήπως εξολοθρευτεί μαζί τους και ο Λωτ, δες τι λέει η Γραφή: «Ο δε Αβραάμ στεκόταν ενώπιον του Κυρίου. Και αφού πλησίασε, είπε: Μην καταστρέψεις τον δίκαιο μαζί με τον ασεβή, ώστε να είναι ο δίκαιος όπως ο ασεβής. Εσύ που κρίνεις όλη τη γη δεν θα αποδώσεις δίκαιη κρίση;». Και αφού έκανε πολλές τέτοιες ικεσίες για τον Λωτ, ρωτά και για την πόλη, στην οποία δεν υπήρχε κανένας δίκαιος από τους πενήντα, καθώς ο ίδιος ξεκινά τον διάλογο. Εγώ δε θαυμάζω απεριόριστα τη μακροθυμία του Δεσπότη, επειδή, αν και γνώριζε ξεκάθαρα ότι κανένας δίκαιος δεν υπήρχε σε εκείνη την πόλη, του επέτρεψε να διεξάγει αυτόν τον διάλογο κατεβαίνοντας από τους πενήντα μέχρι και τους δέκα. Και έπειτα, ο μεν Κύριος αναχώρησε από κοντά του, «ο δε Αβραάμ επέστρεψε στον τόπο του». «Οι δύο άγγελοι ήρθαν», λέει, «στα Σόδομα το βράδυ», σε αυτούς που τα έργα τους ήταν σκοτεινά και της νύχτας, για να τους φέρουν το βράδυ, ώστε να μη βλέπουν πλέον το φως της ημέρας. «Και ήρθαν οι δύο άγγελοι στα Σόδομα το βράδυ». Όταν τους είδε ο Λωτ, σηκώθηκε για να τους προϋπαντήσει και είπε: «Ιδού, κύριοι, περάστε στο σπίτι του δούλου σας και καταλύστε, και πλύνετε τα πόδια σας, και αφού σηκωθείτε νωρίς το πρωί, θα συνεχίσετε τον δρόμο σας».