Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 19:11

Και πώς δεν ντρέπονται οι κήρυκες των Χριστιανών να λέγουν ότι ο Ιησούς είναι Θεός; Διότι έχει ειπωθεί ότι «ο Θεός είναι φωτιά που καταναλίσκει». Πες μου, λοιπόν: ο πύρινος Θεός πεινά; Ο πύρινος Θεός διψά; Ο πύρινος Θεός φτύνει; Ο φλογερός Θεός δακρύζει; Ο πύρινος Θεός περιτέμνεται και αιμορραγεί και ρίχνει στη γη τη σαρκική ακροβυστία, αίμα και τα περιττώματα της κοιλίας; Όλα αυτά, όταν αποβλήθηκαν από τον Ιησού στη γη, άλλοτε καταβροχθίστηκαν και καταπόθηκαν από σκυλιά ή θηρία και πουλιά, και όλα όσα κόπηκαν, πετάχτηκαν, εκκρίθηκαν και αποβλήθηκαν από τη σάρκα του πατήθηκαν από τα κτήνη, είτε σάλια ήταν, είτε νύχια, είτε τρίχες, είτε αίμα, είτε ιδρώτας, είτε δάκρυ· όλα αυτά είναι κάποια μερίδια και μέρη συμφυή με την ουσία του σώματος, που, με την προσθήκη και την αύξηση, κόβονται και απορρίπτονται. Διότι λέτε ότι ο Ιησούς ομοιώθηκε κατά πάντα με τους ανθρώπους στη σάρκα του, χωρίς αμαρτία· γι’ αυτό και, αφού πέθανε επί τρεις ημέρες, τον κηρύττετε ότι είναι Θεός. Και ποιος Θεός —«φωτιά που καταναλίσκει»— μπορεί να πεθαίνει, αφού ούτε οι δούλοι του, οι άγγελοι, μπορούν να πεθάνουν, ούτε βέβαια τα πονηρά πνεύματα των δαιμόνων, ούτε πάλι οι ψυχές των ανθρώπων; Ποιος Θεός, λέγω πάλι, που έχει εξουσία ζωής και θανάτου, φεύγει, όπως έφυγε ο Ιησούς από τον Ηρώδη, για να μη θανατωθεί ως νήπιο; Ποιος Θεός πειράζεται από τον διάβολο επί σαράντα ημέρες; Ποιος Θεός γίνεται «κατάρα», όπως λέγει ο Παύλος για τον Ιησού; Και ποιος αναμάρτητος Θεός γίνεται αμαρτία; Διότι για χάρη σας, όπως λέτε, «αμαρτία» έγινε ο Ιησούς. Και αν είναι Θεός, πώς προσευχήθηκε να παρέλθει απ’ αυτόν το ποτήριο του θανάτου, και δεν εισακούστηκε; Αν είναι Θεός, πώς, αφού εγκαταλείφθηκε από Θεό, έλεγε: «Ο Θεός, ο Θεός μου, γιατί με εγκατέλειψες;» Θεός εγκαταλείπεται από Θεό; Θεός ικετεύει Θεό, λέγοντας: «Μη εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον άδη»; Θεός δένεται και ραπίζεται και εμπτύεται και σφάζεται; Και αν πράγματι ήταν Θεός, έπρεπε να πατάξει εκείνους που ήθελαν να τον συλλάβουν, όπως στην περίπτωση του Λωτ ο άγγελος πάταξε τους Σοδομίτες· εσείς όμως ονομάζετε την αδυναμία του Ιησού μακροθυμία.

Σας άκουσα να λέτε πολλές φορές ότι δεν πρέπει να προσκυνούμε το Άγιο Πνεύμα. Μακ. Διότι πράγματι δεν πρέπει. Ορθ. Και πώς τώρα λες: «Σε τι άραγε έβλαπτε τον άγιο Λωτ που προσκυνούσε τους αγγέλους;» Μακ. Μήπως τους προσκυνούσε ως Κύριο και Θεό; Ορθ. Ανάγνωσε τα παρακάτω. Μακ. Ανάγνωσέ τα εσύ. Ορθ. Μετά τα όσα αναγνώστηκαν προσθέτει ότι τους φιλοξένησε· και ήρθαν οι άνδρες εκείνου του τόπου, ζητώντας να παρανομήσουν εις βάρος των ανδρών. Και ο Λωτ παρέδιδε για ατίμωση τις κόρες του μάλλον παρά τους άνδρες. Και επειδή οι Σοδομίτες επέμεναν στην άθεη πρόθεσή τους, οι άγγελοι τράβηξαν τον Λωτ μέσα στο σπίτι, ενώ εκείνους τους πάταξαν με αορασία [τύφλωση]. Ή δεν είναι έτσι; Μακ. Έτσι είναι. Ορθ. Και στη συνέχεια είναι γραμμένο: «Είπαν δε οι άνδρες προς τον Λωτ: Έχεις εδώ γαμπρό, ή γιους, ή κόρες; Ή εάν υπάρχει κάποιος άλλος δικός σου στην πόλη, βγάλε τον έξω από αυτόν τον τόπο. Διότι εμείς θα καταστρέψουμε αυτόν τον τόπο, επειδή υψώθηκε η κραυγή τους ενώπιον του Κυρίου, και μας απέστειλε ο Κύριος για να την εξολοθρεύσουμε.» Μακ. Ακούς ότι ομολογούν πως έχουν σταλεί από τον Κύριο; Μήπως είναι οι ίδιοι Κύριοι; Ορθ. Εάν λοιπόν στα Ευαγγέλια λέει ο Σωτήρας ότι «Δεν απεστάλην παρά μόνο στα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ»· και αλλού: «Καθώς με απέστειλε ο ζων Πατήρ, και εκείνος που με έστειλε μου έδωσε εντολή», τι να πω, ή τι να λαλήσω; Μήπως δεν ομολογείται πλέον ως Κύριος, επειδή απεστάλη; Μακ.

«Τους δε άνδρες που βρίσκονταν στη θύρα της οικίας τους πάταξαν με αορασία, από τον μικρότερο έως τον μεγαλύτερο, και εξαντλήθηκαν ψάχνοντας να βρουν τη θύρα». Η βοήθεια όμως προς αυτόν δεν περιορίστηκε μόνο σε αυτά. Διότι έχει γραφεί πάλι: «Όταν δε χάραξε η αυγή, οι άγγελοι παρακινούσαν με σπουδή τον Λωτ, λέγοντας: Σήκω, πάρε τη γυναίκα σου και τις δύο θυγατέρες που έχεις, και βγες έξω, για να μην καταστραφείς και εσύ εξαιτίας των ανομιών της πόλεως. Επειδή εκείνοι ταράχθηκαν, κράτησαν οι άγγελοι το χέρι του, και το χέρι της γυναίκας του, και των δύο θυγατέρων του, διότι ο Κύριος τους σπλαγχνίσθηκε». Αυτό βεβαίως αποτελεί εξαιρετικά τρανή απόδειξη για εσένα ότι δεν παρακινούμαστε μόνο με λόγια, ούτε απομακρυνόμαστε από την αμαρτία με απλές παρακλήσεις προς τον νου, αλλά ότι ο Σωτήρας των όλων Θεός φθάνει στο σημείο τέτοιας αγαθότητας απέναντί μας, ώστε να καθιστά ενεργή τη βοήθειά Του, σύμφωνα με το: «Κράτησες το δεξί μου χέρι, και με τη βουλή Σου με οδήγησες». Επειδή δηλαδή η ανθρώπινη φύση δεν είναι πολύ ισχυρή, ούτε επαρκής για να μπορέσει να διαφύγει από το κακό, ο Θεός συναγωνίζεται μαζί της προς αυτόν τον σκοπό. Και φαίνεται να απονέμει διπλή τη χάρη: πείθοντας με νουθεσίες και παρέχοντας έμπρακτη βοήθεια, καθιστώντας την έτσι ανώτερη από το τυραννικό κακό που βρίσκεται μπροστά στα πόδια της.

Βγάλε τους έξω σε εμάς, για να συνευρεθούμε μαζί τους. Ο δίκαιος όμως δεν πτοήθηκε βλέποντας το πλήθος τους, ούτε παρέδωσε στα χέρια των ασεβών αυτούς που θεωρούνταν ξένοι και οδοιπόροι, παρόλο που αυτοί ορύονταν εναντίον του σαν τα σκυλιά· διότι προτίμησε να πεθάνει από αυτούς μπροστά στη δική του πόρτα, παρά να γίνει συμμέτοχος στην παρανομία τους. Γι' αυτό, αφού ντύθηκε τον θώρακα της πίστεως, στεκόταν υπέρμαχος της ευσέβειας. Εκείνοι όμως, εκτροχιασμένοι από την κακή τους συνήθεια, πίεζαν αδιάκοπα τον Λωτ, και έφτασαν στο σημείο να συντρίψουν την πόρτα. Τότε οι άνδρες, εκτείνοντας τα χέρια τους, τράβηξαν μέσα τον Λωτ, και έκλεισαν την πόρτα του οίκου. Και όσους βρίσκονταν στην πόρτα τους χτύπησαν με αορασία (τύφλωση), από τον μικρό ως τον μεγάλο ανάμεσά τους· και εξαντλήθηκαν προσπαθώντας να βρουν την πόρτα.

Διότι και ο Ελισσαίος, επειδή ήταν προφήτης και είχε λάβει τη χάρη από τον Θεό, ζήτησε από τον Θεό να χτυπηθούν με αορασία (τύφλωση) εκείνοι που τον αναζητούσαν, και πράγματι χτυπήθηκαν και δεν τον έβλεπαν όπως ακριβώς ήταν. Αλλά και στα Σόδομα οι άγγελοι απέκρυψαν τη θύρα του Λωτ και οι Σοδομίτες δεν την έβλεπαν. Μήπως και η θύρα του Λωτ ήταν απλώς φαινομενική (δόκηση), ω Μαρκίωνα; Δεν σου απομένει λοιπόν κανένας αντίλογος. Διότι σαφώς έκοψε (έκλασε) τον άρτο και τον μοίρασε στους μαθητές του. 〈Σχόλιο〉 〈οη'〉. «Γιατί είστε ταραγμένοι; Δείτε τα χέρια μου και τα πόδια μου, διότι ένα πνεύμα δεν έχει οστά, καθώς βλέπετε ότι έχω εγώ». 〈Έλεγχος〉 〈οη'〉. Ποιος δεν θα περιγελάσει αυτόν τον φλύαρο, ο οποίος μέσα στην αφροσύνη του παρέσυρε τον εαυτό του και τις ψυχές άλλων στον Άδη; Διότι, αν βέβαια δεν είχαν ομολογηθεί αυτά από τον ίδιο, η πλάνη του θα ήταν πειστική και θα είχαν συγγνώμη όσοι εξαπατήθηκαν από αυτόν· τώρα όμως, επειδή εκείνος τα ομολόγησε και δεν αφαίρεσε αυτά τα χωρία, και επειδή τα διαβάζουν και οι δικοί του, η αμαρτία η δική του και η δική τους παραμένει, και το πυρ για αυτόν και για εκείνους είναι αναπόφευκτο εφόσον είναι αναπολόγητοι, αφού ο Σωτήρας δίδαξε σαφώς 〈ότι〉 και μετά την ανάσταση έχει οστά και σάρκα, όπως ο ίδιος μαρτύρησε λέγοντας «καθώς βλέπετε ότι έχω εγώ». 12. Αυτή είναι εναντίον του η επιχειρηματολογία της πραγματείας που έχουμε συντάξει για αυτόν, αντλημένη από τα υπολείμματα του Ευαγγελίου που διασώζονται στα κείμενά του, η οποία, όπως νομίζω, είναι αρκετά ικανή για να αντικρούσει την απάτη του.

Εάν, λοιπόν, ο κόλπος ήταν πλήρης, ο Υιός αποτελούσε οπωσδήποτε το πλήρωμα του κόλπου· εάν όμως διακρίνουν κάποια κενότητα στους κόλπους του Πατρός, δεν κάνουν τίποτε άλλο παρά να του αποδίδουν την τελειότητα ως αποτέλεσμα σταδιακής επαύξησης, μεταβαίνοντας από το κενό και το ελλιπές προς το πλήρες και το τέλειο. Αλλά «δεν γνώρισαν ούτε κατενόησαν», όπως λέει ο Δαβίδ για όσους πορεύονται μέσα στο σκοτάδι. Διότι εκείνος που βρίσκεται σε πόλεμο με το αληθινό φως, δεν είναι δυνατόν να έχει την ψυχή του στο φως. Γι' αυτόν τον λόγο, σαν να χτυπήθηκαν από τύφλωση όπως οι Σοδομίτες, δεν κατενόησαν αυτό που ακολουθεί αμέσως μετά και το οποίο επανορθώνει αυτήν την ασέβεια.

Έβγαινε, λοιπόν, έχοντας μαζί της παρθένους, χωρίς να έχει τη δυνατότητα να τις κρύψει σε θαλάμους· αν και γνωρίζετε ότι και θάλαμοι και γυναικωνίτες, και θύρες, και αμπάρες, και φύλακες, και προφύλακες, και θεραπαινίδες, και τροφοί, και η διαρκής παρουσία της μητέρας, και η πρόνοια του πατέρα, και πολλή επιμέλεια εκ μέρους των γονέων επιστρατεύονται, ώστε να διατηρηθεί το άνθος της παρθενίας, και μετά βίας ακόμη κι έτσι διασώζεται. Εκείνη όμως στερούνταν παντελώς όλη αυτή την προστασία. Πώς λοιπόν μπορούσε να τις διασώσει; Μέσα από την προστασία των θείων νόμων. Δεν είχε στέγη να τις περιβάλλει, αλλά είχε το κραταιό χέρι να τις σκεπάζει από ψηλά· δεν είχε θύρα ούτε αμπάρα, αλλά είχε την αληθινή θύρα, η οποία απέκλειε την επιβουλή. Και όπως ακριβώς μέσα στα Σόδομα πολιορκούνταν η οικία του Λωτ, αλλά δεν υφίστατο κανένα δεινό, διότι είχε μέσα της αγγέλους, έτσι ακριβώς και αυτές οι μάρτυρες, ευρισκόμενες ανάμεσα σε Σόδομα και σε όλους τους εχθρούς, και πολιορκούμενες από παντού, δεν υφίσταντο κανένα δεινό· διότι είχαν τον Δεσπότη των αγγέλων να κατοικεί μέσα στις ψυχές τους. Και όταν βγήκαν στον έρημο δρόμο, δεν έπαθαν τίποτα· διότι είχαν την αληθινή οδό που τις οδηγούσε προς τον ουρανό.

Γι' αυτόν τον λόγο, παρότι βρίσκονταν εγκλωβισμένες μέσα σε τόσο μεγάλο πόλεμο, και ταραχή, και τρικυμία, βάδιζαν με ασφάλεια· και το αξιοθαύμαστο είναι ότι τα πρόβατα οδηγούνταν μέσα από τους λύκους, οι αμνάδες προχωρούσαν μέσα από τα λιοντάρια, και κανείς δεν τις αντίκρισε με ακόλαστα μάτια, αλλά, όπως ακριβώς ο Θεός δεν επέτρεψε στους Σοδομίτες να δουν την είσοδο παρότι στέκονταν δίπλα στη θύρα, έτσι και τότε τύφλωσε τα βλέμματα όλων, ώστε να μην προδοθούν τα παρθενικά σώματα.

Αν δεν θέλεις, λέει, να ησυχάσεις, θα μάθεις πως δεν θα προκύψει τίποτε περισσότερο για σένα από την προστασία που τους παρέχεις, παρά το ότι εκείνοι μεν θα διαφύγουν τον κίνδυνο, εσύ όμως θα περιπέσεις σε αυτόν. Καταπίεζαν δε με πολλή βία τον Λωτ. Δες αυτόν τον δίκαιο να επιδεικνύει και ανδρεία, καθώς επιχειρεί να αντιταχθεί σε τόσο μεγάλο πλήθος. Και πλησίασαν, λέει, για να συντρίψουν τη θύρα. Επειδή δηλαδή, καθώς επρόκειτο να βγει έξω, προβλέποντας τη μανία τους, τράβηξε και έκλεισε πίσω του τη θύρα, μη ανεχόμενοι οι μιαροί αυτοί και παράνομοι την παραίνεση του δικαίου, και τον ίδιο πίεζαν βίαια και τη θύρα επιχειρούσαν να συντρίψουν. Αλλά επειδή μέσα από τα ίδια τα γεγονότα είχε πλέον αποδειχθεί και η αρετή του δικαίου, και η μέριμνά του προς εκείνους που θεωρούνταν ξένοι, αλλά και η ταύτιση ολόκληρου εκείνου του πλήθους στην κακία, τότε πλέον αποκαλύπτουν τον εαυτό τους εκείνοι που είχαν έλθει. Και επειδή είδαν τον δίκαιο να έχει εκπληρώσει στο ακέραιο όλα όσα εξαρτώνταν από τον ίδιο, επιδεικνύοντας τη δική τους δύναμη προστατεύουν τον δίκαιο που καταδυναστευόταν από τη μανία εκείνων. Διότι, λέει η Γραφή, αφού άπλωσαν οι άνδρες τα χέρια τους, τράβηξαν μέσα τον Λωτ προς το μέρος τους στον οίκο, και ασφάλισαν τη θύρα του οίκου· τους δε άνδρες που βρίσκονταν στη θύρα του οίκου τους πάταξαν με αορασία, από τον μικρότερο έως τον μεγαλύτερο, και εξαντλήθηκαν προσπαθώντας να βρουν τη θύρα.

Βλέπεις πώς και ο δίκαιος αυτός λαμβάνει αμέσως τις αμοιβές της φιλοξενίας, και εκείνοι οι παράνομοι υφίστανται τη δίκαιη τιμωρία; Διότι, αναφέρει η Γραφή, τράβηξαν τον Λωτ μέσα στο σπίτι και έκλεισαν την πόρτα· τους δε άνδρες τους πάταξαν με τύφλωση, από τον μικρότερο έως τον μεγαλύτερο, και εξαντλήθηκαν προσπαθώντας να βρουν την πόρτα. Επειδή είχε τυφλωθεί το μάτι της διανοίας τους, για αυτόν τον λόγο υφίστανται και την τύφλωση της οράσεως, ώστε να κατανοήσουν ότι δεν έχουν κανένα όφελος από τους σωματικούς οφθαλμούς, εφόσον τα μάτια της διανοίας τους είναι τυφλωμένα.

γ΄. Είδες πώς τα τραύματα των μαρτύρων είναι πιο λαμπρά και πιο θαυμαστά από τα αστέρια του ουρανού, και έχουν μεγαλύτερη δύναμη; Οδηγούνταν, λοιπόν, στο μέσο ο άγιος, και πικρά βασανιστήρια τον περιστοίχιζαν από παντού, φόβος για τα μελλοντικά, πόνος για τα παρόντα, οδύνη για τα όσα είχαν έλθει, αγωνία για τα όσα αναμένονταν. Διότι οι δήμιοι, σαν κάποια άγρια θηρία, αφού περικύκλωσαν το σώμα του, κατέσκαβαν τα πλευρά, κατέξεαν τις σάρκες, απογύμνωναν τα οστά, και προχωρούσαν προς το εσωτερικό των ίδιων των σπλάχνων. Αλλά όμως, αν και τα ερευνούσαν όλα, δεν μπόρεσαν να συλήσουν τον θησαυρό της πίστεως. Στα βασιλικά θησαυροφυλάκια, λοιπόν, όπου είναι αποταμιευμένο χρυσάφι και άλλος ανέκφραστος πλούτος, αν καταστρέψεις απλώς τους τοίχους, αν ανοίξεις τις θύρες, αμέσως βλέπεις τον θησαυρό να βρίσκεται μπροστά σου· εδώ όμως, σε αυτόν τον άγιο και χριστοφόρο ναό, συνέβαινε το αντίθετο. Οι δήμιοι κατεδάφισαν τους τοίχους και διέρρηξαν τα στέρνα, αλλά τον πλούτο που ήταν αποταμιευμένος μέσα ούτε τον έβλεπαν ούτε μπορούσαν να τον πάρουν. Αλλά ό,τι ακριβώς έπαθαν οι κάτοικοι των Σοδόμων, οι οποίοι, αν και στέκονταν μπροστά στην ίδια τη θύρα της οικίας του Λωτ, δεν έβρισκαν την είσοδο, έτσι ακριβώς και αυτοί, αν και ερευνούσαν από παντού το σώμα του μάρτυρα, δεν κατάφερναν να αρπάξουν τον θησαυρό και να αδειάσουν τον πλούτο της πίστεως.

Τότε λοιπόν οι άγγελοι φανερώνουν τον εαυτό τους ανοιχτά, και τον μεν δίκαιο τον απομακρύνουν από τη θύρα, εκείνους δε τους χτυπούν με τύφλωση («αορασία»), ώστε να ψηλαφούν και να μην μπορούν να βρουν τη θύρα. Φανερώνουν δε στον Λωτ την ερήμωση και την καταστροφή της πόλεως, που ήταν και η αιτία για την οποία είχαν έρθει, προτρέποντάς τον, μαζί με τη γυναίκα και τις θυγατέρες του και όποιον άλλον είχε, να διαφύγει γρήγορα το πρωί από τα περίχωρα και να ανέβει στο όρος, και να βιαστεί τόσο πολύ, ώστε να μην στραφεί καθόλου προς τα πίσω για να κοιτάξει. Εκείνος όμως, επειδή φοβήθηκε μήπως τον προλάβει η οργή προτού φτάσει στο όρος, τους ικετεύει να του χαριστεί η Σηγώρ, πράγμα το οποίο και του χαρίζουν. Καθώς δε αυτοί αναχωρούσαν, η γυναίκα του, αφού στράφηκε προς τα πίσω και κοίταξε, έγινε «στήλη άλατος», επειδή αψήφησε τις εντολές των αγγέλων και κοίταξε πίσω. Ο δε Λωτ, μαζί με τις θυγατέρες του, καθώς ανέτειλε ο ήλιος, διασώθηκε στο όρος.