Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 19:32

ΣΓ΄. Προς τον Ζηνόδοτο. Αν και ο Νώε δοκίμασε από τη δική του γεωργία, αγνοώντας τι έπαθε από το κρασί· και ο Λωτ οδηγήθηκε σε παραφροσύνη από το κρασί, και έγινε πατέρας άθελά του στα γεράματα· και ο Ηρώδης, αφού έγινε έρμαιο της μέθης, έβαψε με το αίμα του μεγάλου Ιωάννη το τραπέζι και την καρδιά του· και όλα τα παράλογα εγκλήματα των ανθρώπων είναι ξεχειλίσματα του κρασιού· γιατί ελκύεις πάνω σου αυτή την εκούσια μανία και δεν περιβάλλεσαι με το συνετό μέτρο;

«Ελάτε να δώσουμε στον πατέρα μας να πιει κρασί και ας κοιμηθούμε μαζί του, για να αποκτήσουμε απογόνους από τον πατέρα μας». Με ευλάβεια και πολύ φόβο ας ακούμε, αγαπητοί, τα όσα είναι καταγεγραμμένα στις θείες Γραφές· διότι τίποτα δεν έχει γραφτεί απλώς και τυχαία, αλλά τα πάντα με σκοπό το συμφέρον και τη δική μας ωφέλεια, έστω κι αν εμείς αγνοούμε ορισμένα. Επειδή δεν μπορούμε να τα γνωρίζουμε όλα με ακρίβεια, αλλά, έστω κι αν προσπαθούμε να αιτιολογήσουμε μερικά από αυτά στο μέτρο του εφικτού για εμάς, εντούτοις και πάλι υπάρχει κρυμμένος κάποιος θησαυρός, πολύ απόκρυφος και δυσερμήνευτος. Παρατήρησε, λοιπόν, πώς η Γραφή, αφού διηγήθηκε τα πάντα με σαφήνεια και μας έκανε γνωστό τον σκοπό των θυγατέρων του δικαίου, τώρα από τη μια πλευρά προβάλλει επαρκή απολογία υπέρ αυτών και από την άλλη υπέρ του δικαίου, ώστε κανείς, βλέποντας το γεγονός, να μην καταδικάσει ούτε τον δίκαιο ούτε τις θυγατέρες του, θεωρώντας ότι αυτή η συνεύρεση έγινε εξαιτίας ακολασίας.

Πώς λοιπόν απολογείται υπέρ των θυγατέρων του δικαίου; Είπε, λέει, η μεγαλύτερη προς τη νεότερη: «Ο πατέρας μας είναι ηλικιωμένος, και δεν υπάρχει κανείς πάνω στη γη, ο οποίος θα έλθει σε εμάς, όπως συνηθίζεται σε όλη τη γη». Εξέτασε τον σκοπό τους με ακρίβεια, και θα τις απαλλάξεις από κάθε κατηγορία. Διότι νόμισαν ότι είχε επέλθει πανωλεθρία, και δεν είχε απομείνει πλέον κανείς· έπειτα έβλεπαν και το γήρας του πατέρα τους. Για να μην αφανιστεί λοιπόν, λέει, το γένος, και μείνουμε ανώνυμες (διότι αυτό ήταν το πλέον περιζήτητο για τους παλαιούς, το να διαιωνίζεται το γένος τους μέσω της διαδοχής των απογόνων)· για να μην υποστούμε λοιπόν, λέει, και εμείς παντελή αφανισμό, αφού αφενός ο πατέρας έχει φθάσει στα γηρατειά, αφετέρου δεν βρίσκεται κανένας άνδρας, με τον οποίο εάν συνευρεθούμε θα μπορέσουμε να αυξηθούμε και να αφήσουμε διαδοχή σπέρματος, «Έλα», λέει, «για να μη συμβεί αυτό, ας ποτίσουμε τον πατέρα μας με κρασί». Επειδή ποτέ, λέει, δεν θα ανεχόταν ο πατέρας ούτε καν να ακούσει κάτι τέτοιο, ας κατεργαστούμε την απάτη μέσω του κρασιού. Πότισαν λοιπόν τον πατέρα τους με κρασί εκείνη τη νύχτα, και αφού εισήλθε η μεγαλύτερη, κοιμήθηκε με τον πατέρα της· και εκείνος δεν κατάλαβε ούτε πότε αυτή κοιμήθηκε μαζί του, ούτε πότε σηκώθηκε.

Όταν δε κατακάηκε η περιοχή των Σοδόμων και ο Λωτ αναχώρησε για το όρος, συνέλαβαν από αυτόν οι θυγατέρες του, και η μεν μεγαλύτερη γέννησε τον Μωάβ, η δε μικρότερη τον Αμμών· τη συνεύρεση δε με τον πατέρα τους την πέτυχαν κρυφά μέσω της μέθης· διότι νόμιζαν ότι το ανθρώπινο γένος είχε εκλείψει. Ο Αβραάμ παροίκησε στα Γέραρα, και ο βασιλιάς των Γεράρων Αβιμέλεχ πήρε τη Σάρρα· επειδή όμως τον απείλησε ο Θεός, εκείνος απολογούνταν λέγοντας ότι νόμιζε πως η γυναίκα ήταν αδελφή του· διότι έτσι είχε πει η ίδια. Την απέδωσε λοιπόν στον Αβραάμ μαζί με δώρα. Τότε εκείνη, αφού αποδόθηκε, γέννησε τον Ισαάκ. Εκδιώκει δε τη δούλη από την οικία μαζί με το παιδί, τον Ισμαήλ. Ο δε Αβιμέλεχ συνάπτει διαθήκη με τον Αβραάμ, ώστε να μην αδικήσουν ο ένας τον άλλον, και λαμβάνει επτά αμνάδες από τον Αβραάμ, ως μαρτυρία για το φρέαρ του ορκισμού, προκειμένου να είναι φανερό ότι αυτό ανήκει στον Αβραάμ. Λαμβάνει την εντολή να προσφέρει τον υιό του ως ολοκαύτωμα, και τον προσφέρει, όμως σφάζεται ένας κριός αντί αυτού. Αυτά δε ήταν τύποι της μελλοντικής οικονομίας που επρόκειτο να επιτελεστεί από τον Χριστό υπέρ ημών. Πεθαίνει η Σάρρα, και ο Αβραάμ, αφού αγόρασε έναν τόπο από τον Εφρών τον Χετταίο, θάβει εκεί τη γυναίκα του, και στέλνει τον δούλο του, προκειμένου να μνηστεύσει γυναίκα στον Ισαάκ από τη Μεσοποταμία, παραγγέλλοντάς του να μην οδηγήσει πίσω τον υιό του εκεί, εάν η γυναίκα δεν θελήσει να έρθει.

Εάν δε φέρνει μαζί του και οίνο από τα Σόδομα, το οποίο υποδηλώνει τις προλήψεις των ακάθαρτων λογισμών, οι δύο θυγατέρες μεθούν τον άνθρωπο αυτόν με σκοπό τη σύλληψη. Η πρώτη θυγατέρα, λοιπόν, είναι η επιθυμία. Διότι, όταν ο νους ανακινήσει τις πρώτες μνήμες των προλήψεων, αμέσως η επιθυμία, ερχόμενη σε συνάφεια, συλλαμβάνει τη συγκατάθεση. Αμέσως, συνεπώς, προσέρχεται και η δεύτερη, η οποία είναι η ηδονή, η οποία αφού έρθει σε συνάφεια μαζί του, συλλαμβάνει την ενέργεια. Για τον λόγο αυτόν, τα κυήματα αυτού του είδους είναι επικατάρατα και δεν εισέρχονται στην εκκλησία του Κυρίου έως τρίτης, τετάρτης και δεκάτης γενεάς.

Για όλα αυτά τι θα αντιπροσφέρουμε εμείς οι κατάκριτοι σε Εκείνον που για εμάς έπαθε και ετάφη και αναστήθηκε; Θα πούμε μαζί με τον Δαβίδ «ποτήριο σωτηρίας θα λάβω και το όνομα του Κυρίου θα επικαλεστώ». Γι' αυτό, καθώς φθάνει η αγία Ανάσταση, ας προσέχουμε με ακρίβεια, και την μεν εορτή ας τη γιορτάσουμε λαμπρά και θεϊκά —διότι είναι Πάσχα, Πάσχα, το πρώτο και μεγαλύτερο από τα δώρα της θείας οικονομίας—, το δε σώμα ας το συγκρατήσουμε με ευλάβεια και, έστω κι αν αλλάξουμε τα φαγητά, ας μην αλλάξουμε την πνευματική μας κατάσταση. Και πώς θα γίνει αυτό; Εάν με σωφροσύνη και με μέτρο γευτούμε το κρασί, και απολαύσουμε το λάδι και το προσφάγι και τα άλλα παρατιθέμενα εδέσματα. Ο μεν ένας, συμβουλεύω, ας αρκείται σε ένα ποτήρι ή μόνο σε δύο, για τη χώνεψη, ο δε άλλος ας πίνει και τρία, εφόσον είναι πιο αδύναμος και πιο λαίμαργος. Το να υπερβεί όμως κανείς αυτό το όριο δεν είναι γνώρισμα των υγιών, αλλά των ασθενούντων, ούτε των εγκρατών, αλλά των ακρατών. Και δες πού οδηγεί: στον υπερβολικό χορτασμό και στον βαρύ ύπνο. Και τι λέει ο προφήτης; «Έφαγε», λέει, «και χόρτασε, και κλώτσησε ο αγαπημένος». Να θυμάσαι και το πυρ των Σοδόμων, να έχεις κατά νου και τον Λωτ που ήπιε πολύ κρασί και ασέλγησε στις κόρες του. Αναλογίσου και τον Νώε που απογυμνώθηκε λόγω της απειρίας του στο ποτό.