Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 19:33

Διότι, εάν χρησιμοποιούν την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη, πώς θα βρεθούν διαφορετικές αρχές, εφόσον οι δύο διαθήκες συμφωνούν κηρύττοντας τη γνώση περί μίας θεότητας; Εάν δε υπάρχει και ανάσταση των νεκρών, πώς πλέον ο σεμνός γάμος θα θεωρηθεί έργο του διαβόλου; Από τη στιγμή που ο Θεός λέει «αυξάνεσθε και πληθύνεσθε», και ο Κύριος στο Ευαγγέλιο λέει «εκείνο που ο Θεός συνέζευξε, ο άνθρωπος ας μην το χωρίζει» και ο Απόστολος δηλώνει «τίμιος είναι ο γάμος και η κοίτη αμίαντη». Αλλά, όταν ελέγχονται, βλασφημούν αποκαλώντας τον μέθυσο, και προς υποστήριξη της δικής τους άποψης και μυθολογίας καταφέρονται εναντίον εκείνων που πίνουν κρασί, σταχυολογώντας λέξεις, και λένε ότι αυτού του είδους το πράγμα προέρχεται από τον πονηρό: «Διότι ήπιε, λέει, ο Νώε από το κρασί και γυμνώθηκε, και ο Λωτ, λέει, αφού μέθυσε, συνευρέθηκε με τις ίδιες του τις κόρες εν αγνοία του, και εξαιτίας της μέθης έγινε η κατασκευή του μόσχου. Και λέει η Γραφή: Σε ποιον υπάρχει ταραχή; Σε ποιον μάχες; Σε ποιον δυσαρέσκειες και φλυαρίες; Σε ποιον ανώφελα τραύματα; Τίνος τα μάτια είναι πελιδνά; Άραγε όχι αυτών που χρονοτριβούν με το κρασί, όχι αυτών που αναζητούν πού γίνονται οινοποσίες;» Και αναζητώντας και άλλα τέτοια παρόμοια τα συσσωρεύουν για την ενίσχυση της δικής τους αληθοφάνειας, μη γνωρίζοντας ότι καθετί το άμετρο είναι παντού επιβλαβές και, όταν υπερβαίνει το προκείμενο όριο, καθίσταται απαγορευμένο. Διότι αυτό δεν θα μπορούσα να το πω μόνο για το κρασί, αλλά και για κάθε είδους απληστία.

Δεν ήταν ο οίνος, υπερβαίνοντας τα μέτρα, που επέφερε αυτήν την απίστευτη τραγωδία; Δεν ήταν η μέθη που συνέπλασε στην ιστορία έναν τέτοιο μύθο, ο οποίος με τις υπερβολές του ξεπερνά ακόμη και τους καθαυτό μύθους; Διότι πότισαν, λέγει, με οίνο τον πατέρα τους, και έτσι, αφού ο νους του σκοτίστηκε από τον οίνο, σαν να είχε κυριευθεί από κάποια μανία, άφησε στον βίο αυτό το τραγικό διήγημα, επειδή κατά την ώρα του ανοσιουργήματος οι αισθήσεις του είχαν υφαρπαγεί από τη μέθη. Ω, πόσο κακώς έπραξαν εκείνες οι γυναίκες, που πήραν μαζί τους έξω τον οίνο από τις αποθήκες των Σοδόμων! Ω, τι κακό κέρασμα πρόσφεραν στον πατέρα τους, χύνοντάς το από έναν πονηρό κρατήρα! Πόσο πολύ καλύτερο θα ήταν να είχε καταστραφεί στα Σόδομα, μαζί με τα πάντα, και εκείνος ο οίνος, προτού γίνει ο χορηγός μιας τέτοιας τραγωδίας!

ΣΓ΄. Προς τον Ζηνόδοτο. Αν και ο Νώε δοκίμασε από τη δική του γεωργία, αγνοώντας τι έπαθε από το κρασί· και ο Λωτ οδηγήθηκε σε παραφροσύνη από το κρασί, και έγινε πατέρας άθελά του στα γεράματα· και ο Ηρώδης, αφού έγινε έρμαιο της μέθης, έβαψε με το αίμα του μεγάλου Ιωάννη το τραπέζι και την καρδιά του· και όλα τα παράλογα εγκλήματα των ανθρώπων είναι ξεχειλίσματα του κρασιού· γιατί ελκύεις πάνω σου αυτή την εκούσια μανία και δεν περιβάλλεσαι με το συνετό μέτρο;

Πώς λοιπόν απολογείται υπέρ των θυγατέρων του δικαίου; Είπε, λέει, η μεγαλύτερη προς τη νεότερη: «Ο πατέρας μας είναι ηλικιωμένος, και δεν υπάρχει κανείς πάνω στη γη, ο οποίος θα έλθει σε εμάς, όπως συνηθίζεται σε όλη τη γη». Εξέτασε τον σκοπό τους με ακρίβεια, και θα τις απαλλάξεις από κάθε κατηγορία. Διότι νόμισαν ότι είχε επέλθει πανωλεθρία, και δεν είχε απομείνει πλέον κανείς· έπειτα έβλεπαν και το γήρας του πατέρα τους. Για να μην αφανιστεί λοιπόν, λέει, το γένος, και μείνουμε ανώνυμες (διότι αυτό ήταν το πλέον περιζήτητο για τους παλαιούς, το να διαιωνίζεται το γένος τους μέσω της διαδοχής των απογόνων)· για να μην υποστούμε λοιπόν, λέει, και εμείς παντελή αφανισμό, αφού αφενός ο πατέρας έχει φθάσει στα γηρατειά, αφετέρου δεν βρίσκεται κανένας άνδρας, με τον οποίο εάν συνευρεθούμε θα μπορέσουμε να αυξηθούμε και να αφήσουμε διαδοχή σπέρματος, «Έλα», λέει, «για να μη συμβεί αυτό, ας ποτίσουμε τον πατέρα μας με κρασί». Επειδή ποτέ, λέει, δεν θα ανεχόταν ο πατέρας ούτε καν να ακούσει κάτι τέτοιο, ας κατεργαστούμε την απάτη μέσω του κρασιού. Πότισαν λοιπόν τον πατέρα τους με κρασί εκείνη τη νύχτα, και αφού εισήλθε η μεγαλύτερη, κοιμήθηκε με τον πατέρα της· και εκείνος δεν κατάλαβε ούτε πότε αυτή κοιμήθηκε μαζί του, ούτε πότε σηκώθηκε.

Και για να μάθεις ότι αυτό δεν συνέβη ούτε απλώς ούτε τυχαία, αλλά η υπερβολική απελπισία μαζί με την προσθήκη του κρασιού δεν του επέτρεψαν να έχει καμία απολύτως συναίσθηση, άκουσε τι λέει: Την επόμενη ημέρα, είπε η μεγαλύτερη αδελφή στη νεότερη: «Ιδού, κοιμήθηκα χθες με τον πατέρα μας· ας του δώσουμε λοιπόν να πιει κρασί και αυτή τη νύχτα, και μπες και κοιμήσου μαζί του, ώστε να εξαναστήσουμε σπέρμα από τον πατέρα μας». Βλέπεις πώς το έπραξαν αυτό από αγαθή πρόθεση. Διότι, αφού μπόρεσα εγώ, λέει, να εκπληρώσω την επιδίωξή μου, είναι αναγκαίο να πράξεις και εσύ το ίδιο· διότι ίσως η προσδοκία μας γίνει πράξη, και το γένος μας δεν θα αφανιστεί ολοκληρωτικά. Πότισαν δε και εκείνη τη νύχτα τον πατέρα τους με κρασί, και μπήκε η νεότερη και κοιμήθηκε με τον πατέρα της· και εκείνος δεν αντιλήφθηκε ούτε πότε πλάγιασε αυτή ούτε πότε σηκώθηκε.

Πρόσεξε, αγαπητέ, ότι ολόκληρο το γεγονός που συνέβη ήταν έργο της οικονομίας του Θεού, όπως ακριβώς και στην περίπτωση του πρωτοπλάστου. Διότι, όπως ακριβώς εκεί, ενώ εκείνος κοιμόταν, λαμβάνοντας ένα μέρος από την πλευρά του, δεν του επέτρεψε να νιώσει απολύτως τίποτα, αλλά αφού έπλασε την πλευρά εκείνη σε γυναίκα, την παρουσίασε στον Αδάμ· με τον ίδιο ακριβώς τρόπο συνέβη και τώρα. Διότι, εάν η αφαίρεση της πλευράς έγινε ανεπαίσθητα, επειδή ο Θεός του προκάλεσε έκσταση (βαθύ ύπνο), πολύ περισσότερο θα συνέβαινε αυτό τώρα. Διότι εκείνο που ανέφερε εκεί η θεία Γραφή, ότι δηλαδή «Έριξε σε έκσταση τον Αδάμ, και αποκοιμήθηκε»· το ίδιο ακριβώς υπέδειξε και εδώ με το να πει, ότι «Δεν το αντιλήφθηκε ούτε όταν κοιμήθηκε, ούτε όταν σηκώθηκε». Και συνέλαβαν, λέγει, από τον πατέρα τους. Και γέννησε η μεγαλύτερη και τον ονόμασε Μωάβ, λέγοντας: «Από τον πατέρα μου».

Όταν δε κατακάηκε η περιοχή των Σοδόμων και ο Λωτ αναχώρησε για το όρος, συνέλαβαν από αυτόν οι θυγατέρες του, και η μεν μεγαλύτερη γέννησε τον Μωάβ, η δε μικρότερη τον Αμμών· τη συνεύρεση δε με τον πατέρα τους την πέτυχαν κρυφά μέσω της μέθης· διότι νόμιζαν ότι το ανθρώπινο γένος είχε εκλείψει. Ο Αβραάμ παροίκησε στα Γέραρα, και ο βασιλιάς των Γεράρων Αβιμέλεχ πήρε τη Σάρρα· επειδή όμως τον απείλησε ο Θεός, εκείνος απολογούνταν λέγοντας ότι νόμιζε πως η γυναίκα ήταν αδελφή του· διότι έτσι είχε πει η ίδια. Την απέδωσε λοιπόν στον Αβραάμ μαζί με δώρα. Τότε εκείνη, αφού αποδόθηκε, γέννησε τον Ισαάκ. Εκδιώκει δε τη δούλη από την οικία μαζί με το παιδί, τον Ισμαήλ. Ο δε Αβιμέλεχ συνάπτει διαθήκη με τον Αβραάμ, ώστε να μην αδικήσουν ο ένας τον άλλον, και λαμβάνει επτά αμνάδες από τον Αβραάμ, ως μαρτυρία για το φρέαρ του ορκισμού, προκειμένου να είναι φανερό ότι αυτό ανήκει στον Αβραάμ. Λαμβάνει την εντολή να προσφέρει τον υιό του ως ολοκαύτωμα, και τον προσφέρει, όμως σφάζεται ένας κριός αντί αυτού. Αυτά δε ήταν τύποι της μελλοντικής οικονομίας που επρόκειτο να επιτελεστεί από τον Χριστό υπέρ ημών. Πεθαίνει η Σάρρα, και ο Αβραάμ, αφού αγόρασε έναν τόπο από τον Εφρών τον Χετταίο, θάβει εκεί τη γυναίκα του, και στέλνει τον δούλο του, προκειμένου να μνηστεύσει γυναίκα στον Ισαάκ από τη Μεσοποταμία, παραγγέλλοντάς του να μην οδηγήσει πίσω τον υιό του εκεί, εάν η γυναίκα δεν θελήσει να έρθει.

Εάν δε φέρνει μαζί του και οίνο από τα Σόδομα, το οποίο υποδηλώνει τις προλήψεις των ακάθαρτων λογισμών, οι δύο θυγατέρες μεθούν τον άνθρωπο αυτόν με σκοπό τη σύλληψη. Η πρώτη θυγατέρα, λοιπόν, είναι η επιθυμία. Διότι, όταν ο νους ανακινήσει τις πρώτες μνήμες των προλήψεων, αμέσως η επιθυμία, ερχόμενη σε συνάφεια, συλλαμβάνει τη συγκατάθεση. Αμέσως, συνεπώς, προσέρχεται και η δεύτερη, η οποία είναι η ηδονή, η οποία αφού έρθει σε συνάφεια μαζί του, συλλαμβάνει την ενέργεια. Για τον λόγο αυτόν, τα κυήματα αυτού του είδους είναι επικατάρατα και δεν εισέρχονται στην εκκλησία του Κυρίου έως τρίτης, τετάρτης και δεκάτης γενεάς.

Ο Λωτ όμως, λέει, «δεν γνώριζε» τι έκανε, δηλαδή δεν είχε καμία συναίσθηση ότι αμάρτησε. Δεν γνώριζε ότι έγινε σύζυγος των θυγατέρων του και γαμπρός και πεθερός του εαυτού του, καθώς και παππούς και πατέρας των απογόνων που επρόκειτο να γεννηθούν, όπως ακριβώς έχει φιλοσοφήσει κάποιος από τους σοφούς για αυτά τα ζητήματα. Αυτές όμως δεν απέτυχαν στον σκοπό τους, αλλά αφού συνέλαβαν και οι δύο, γέννησαν, η μία τον Μωάβ, από τον οποίο προέρχονται οι Μωαβίτες, και η άλλη τον Αμμάν, από τον οποίο προέρχονται οι Αμμανίτες, για τους οποίους ο Θεός διακήρυξε μέσω του Μωυσή: «Αμμανίτης και Μωαβίτης δεν θα εισέλθει στην εκκλησία του Θεού έως τη δέκατη γενεά, και στον αιώνα». Διότι λάτρευαν, ο μεν τον Μελχώμ, ο δε τον Χαμώς, των οποίων το γένος αυξήθηκε μεν σε πλήθος, αλλά δεν ήταν χρήσιμο, και τους οποίους μνημονεύει και ο Μωυσής λέγοντας «Οι άρχοντες των Μωαβιτών», τους οποίους μνημονεύει και ο Δαβίδ μετά από αυτά: «Έγιναν», λέει, «βοήθεια στους γιους του Λωτ».

Για όλα αυτά τι θα αντιπροσφέρουμε εμείς οι κατάκριτοι σε Εκείνον που για εμάς έπαθε και ετάφη και αναστήθηκε; Θα πούμε μαζί με τον Δαβίδ «ποτήριο σωτηρίας θα λάβω και το όνομα του Κυρίου θα επικαλεστώ». Γι' αυτό, καθώς φθάνει η αγία Ανάσταση, ας προσέχουμε με ακρίβεια, και την μεν εορτή ας τη γιορτάσουμε λαμπρά και θεϊκά —διότι είναι Πάσχα, Πάσχα, το πρώτο και μεγαλύτερο από τα δώρα της θείας οικονομίας—, το δε σώμα ας το συγκρατήσουμε με ευλάβεια και, έστω κι αν αλλάξουμε τα φαγητά, ας μην αλλάξουμε την πνευματική μας κατάσταση. Και πώς θα γίνει αυτό; Εάν με σωφροσύνη και με μέτρο γευτούμε το κρασί, και απολαύσουμε το λάδι και το προσφάγι και τα άλλα παρατιθέμενα εδέσματα. Ο μεν ένας, συμβουλεύω, ας αρκείται σε ένα ποτήρι ή μόνο σε δύο, για τη χώνεψη, ο δε άλλος ας πίνει και τρία, εφόσον είναι πιο αδύναμος και πιο λαίμαργος. Το να υπερβεί όμως κανείς αυτό το όριο δεν είναι γνώρισμα των υγιών, αλλά των ασθενούντων, ούτε των εγκρατών, αλλά των ακρατών. Και δες πού οδηγεί: στον υπερβολικό χορτασμό και στον βαρύ ύπνο. Και τι λέει ο προφήτης; «Έφαγε», λέει, «και χόρτασε, και κλώτσησε ο αγαπημένος». Να θυμάσαι και το πυρ των Σοδόμων, να έχεις κατά νου και τον Λωτ που ήπιε πολύ κρασί και ασέλγησε στις κόρες του. Αναλογίσου και τον Νώε που απογυμνώθηκε λόγω της απειρίας του στο ποτό.