Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 19:5

Σας άκουσα να λέτε πολλές φορές ότι δεν πρέπει να προσκυνούμε το Άγιο Πνεύμα. Μακ. Διότι πράγματι δεν πρέπει. Ορθ. Και πώς τώρα λες: «Σε τι άραγε έβλαπτε τον άγιο Λωτ που προσκυνούσε τους αγγέλους;» Μακ. Μήπως τους προσκυνούσε ως Κύριο και Θεό; Ορθ. Ανάγνωσε τα παρακάτω. Μακ. Ανάγνωσέ τα εσύ. Ορθ. Μετά τα όσα αναγνώστηκαν προσθέτει ότι τους φιλοξένησε· και ήρθαν οι άνδρες εκείνου του τόπου, ζητώντας να παρανομήσουν εις βάρος των ανδρών. Και ο Λωτ παρέδιδε για ατίμωση τις κόρες του μάλλον παρά τους άνδρες. Και επειδή οι Σοδομίτες επέμεναν στην άθεη πρόθεσή τους, οι άγγελοι τράβηξαν τον Λωτ μέσα στο σπίτι, ενώ εκείνους τους πάταξαν με αορασία [τύφλωση]. Ή δεν είναι έτσι; Μακ. Έτσι είναι. Ορθ. Και στη συνέχεια είναι γραμμένο: «Είπαν δε οι άνδρες προς τον Λωτ: Έχεις εδώ γαμπρό, ή γιους, ή κόρες; Ή εάν υπάρχει κάποιος άλλος δικός σου στην πόλη, βγάλε τον έξω από αυτόν τον τόπο. Διότι εμείς θα καταστρέψουμε αυτόν τον τόπο, επειδή υψώθηκε η κραυγή τους ενώπιον του Κυρίου, και μας απέστειλε ο Κύριος για να την εξολοθρεύσουμε.» Μακ. Ακούς ότι ομολογούν πως έχουν σταλεί από τον Κύριο; Μήπως είναι οι ίδιοι Κύριοι; Ορθ. Εάν λοιπόν στα Ευαγγέλια λέει ο Σωτήρας ότι «Δεν απεστάλην παρά μόνο στα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ»· και αλλού: «Καθώς με απέστειλε ο ζων Πατήρ, και εκείνος που με έστειλε μου έδωσε εντολή», τι να πω, ή τι να λαλήσω; Μήπως δεν ομολογείται πλέον ως Κύριος, επειδή απεστάλη; Μακ.

Δηλαδή, δεν έχουν ούτε την παρρησία να ατενίσουν προς τον Θεό, επειδή η αμαρτία τους δεν είναι κάποια τυχαία, αλλά είναι άξια να παραβληθεί με αυτή των Σοδομιτών. Και δεν την διέπραξαν στα κρυφά, ούτε νιώθοντας ντροπή, αλλά σαν να αγάλλονταν για την εκτέλεση των πονηρών έργων τους, την ανήγγειλαν σε όλους και την έκαναν φανερή. Όπως ακριβώς και εκείνοι, που ορμώντας προς τις παράνομες ηδονές, δεν συγκάλυπταν την ασέλγειά τους με εύσχημα λόγια. Διότι αναφέρει η Γραφή: «Πού είναι οι άνδρες που εισήλθαν σε εσένα; Βγάλε τους έξω σε εμάς, για να συνευρεθούμε μαζί τους».

Η δε καταστροφή των παράνομων ανδρών είναι κακή. <Διότι τώρα ταπεινώθηκε η δόξα τους, και η ντροπή του προσώπου τους στράφηκε εναντίον τους, την δε αμαρτία τους την ανήγγειλαν και την φανέρωσαν σαν των Σοδόμων.> Υποδηλώνει τον καιρό της ταπεινώσεως των Ιουδαίων, και λέει: Τώρα ταπεινώθηκε η δόξα τους, πληροφορώντας ότι ακριβώς εκείνη τη χρονική στιγμή, κατά την οποία η γλώσσα τους με ανομία ασέβησε κατά του Χριστού, τότε και κάθε είδους ταλαιπωρία επιφέρθηκε σε αυτούς, και εξέπεσαν στην αδοξία. Με ποιον τρόπο δε η γλώσσα τους ασέβησε με απείθεια, μας το διασαφηνίζει ο ίδιος ο προφήτης, παραλείποντας μεν τα άλλα, και μνημονεύοντας μόνο την τελευταία τους ασέβεια. Διότι ήταν μεν πάντοτε εχθρικοί προς τον Χριστό, και, τρωθέντες από τα βέλη του φθόνου, τον επιβουλεύονταν με πολλούς τρόπους. Όταν δε τον οδήγησαν στον Πιλάτο, τότε ακριβώς την αμαρτία τους την ανήγγειλαν και την φανέρωσαν σαν των Σοδόμων. Διότι, όπως ακριβώς οι κάτοικοι των Σοδόμων, νοσώντας αγρίως από την ακράτεια στις ορέξεις και νικημένοι από τις παρά φύση ηδονές, επιτίθεντο στον μακάριο Λωτ, ζητώντας τους άνδρες που είχαν εισέλθει σε αυτόν για να τους κακοποιήσουν, έχοντας καταπατήσει κάθε αιδώ και επικρατώντας πλέον σε αυτούς ακατάβλητη αναισχυντία, με τον ίδιο τρόπο, νομίζω, και οι Ιουδαίοι ανήγγειλαν την ανομία τους, κραυγάζοντας δυνατά και λέγοντας στον Πιλάτο για τον Χριστό: «Άρε, άρε, σταύρωσον αυτόν».

Ας ακούσουμε λοιπόν τη θεία Γραφή που λέει: Να κρύψω εγώ από τον Αβραάμ τον δούλο μου αυτά που εγώ κάνω; Η κατακραυγή των Σοδόμων και της Γομόρρας έχει πληθύνει, και οι αμαρτίες τους είναι πάρα πολύ μεγάλες. Και αναχώρησε ο Κύριος, μόλις έπαυσε να ομιλεί προς τον Αβραάμ. Ήλθαν έπειτα οι δύο Άγγελοι στα Σόδομα το βράδυ· τους υποδέχεται ο Λωτ. Και οι άνθρωποι της πόλεως, οι Σοδομίτες, περικύκλωσαν το σπίτι, από νεαρό μέχρι ηλικιωμένο, όλος ο λαός μαζί, και φώναζαν τον Λωτ, και του έλεγαν: Πού είναι οι άνδρες που ήλθαν σε εσένα τη νύχτα;

Βγάλε τους έξω σε εμάς, για να συνευρεθούμε μαζί τους. Ο δίκαιος όμως δεν πτοήθηκε βλέποντας το πλήθος τους, ούτε παρέδωσε στα χέρια των ασεβών αυτούς που θεωρούνταν ξένοι και οδοιπόροι, παρόλο που αυτοί ορύονταν εναντίον του σαν τα σκυλιά· διότι προτίμησε να πεθάνει από αυτούς μπροστά στη δική του πόρτα, παρά να γίνει συμμέτοχος στην παρανομία τους. Γι' αυτό, αφού ντύθηκε τον θώρακα της πίστεως, στεκόταν υπέρμαχος της ευσέβειας. Εκείνοι όμως, εκτροχιασμένοι από την κακή τους συνήθεια, πίεζαν αδιάκοπα τον Λωτ, και έφτασαν στο σημείο να συντρίψουν την πόρτα. Τότε οι άνδρες, εκτείνοντας τα χέρια τους, τράβηξαν μέσα τον Λωτ, και έκλεισαν την πόρτα του οίκου. Και όσους βρίσκονταν στην πόρτα τους χτύπησαν με αορασία (τύφλωση), από τον μικρό ως τον μεγάλο ανάμεσά τους· και εξαντλήθηκαν προσπαθώντας να βρουν την πόρτα.

Εσύ όμως πρόσθεσες, ω Μαρκίωνα, το «διὰ τὸν νόμον», σαν να έλεγε ο απόστολος: «θέλω να 〈μιλήσω〉 με πέντε λόγια στην εκκλησία για τον νόμο». Ντρέψου, δεύτερη Βαβυλώνα και νέα πολυμιξία των Σοδόμων. Μέχρι πότε θα συγχέεις τις γλώσσες; Μέχρι πότε θα αυθαδιάζεις εναντίον εκείνων που σε τίποτα δεν σε έχουν αδικήσει; Διότι επιζητάς να βιάσεις αγγελικές δυνάμεις, εκδιώκοντας τους λόγους της αλήθειας από την εκκλησία, λέγοντας στον άγιο Λωτ: «Βγάλε έξω τους άνδρες». Και αυτό που επιχειρείς, το επιχειρείς εναντίον του εαυτού σου· τους λόγους της αλήθειας δεν πρόκειται να τους εκδιώξεις, αλλά πλήττεις τον εαυτό σου με τύφλωση και διάγεις μέσα σε σκοτεινή νύχτα, ψηλαφώντας τη θύρα και χωρίς να τη βρίσκεις, μέχρι να ανατείλει ο ήλιος και να αντικρίσεις την ημέρα της κρίσεως, κατά την οποία και το πυρ θα συναντήσει την ψευδολογία σου. Διότι αυτό σε περιμένει, όπως βλέπεις. Αφού ούτε υπάρχει στο κείμενο του αποστόλου το «διὰ τὸν νόμον», αλλά αυτό έχει κατασκευαστεί από εσένα. Εάν όμως και έλεγε ο απόστολος «διὰ τὸν νόμον», θα το έλεγε σε πλήρη συμφωνία με τον δικό του Κύριο, όχι για να καταλύσει τον νόμο, αλλά για να τον εκπληρώσει. 〈ιδ〉 〈και〉 〈κβ〉 〈σχόλιον〉. «Στον νόμο είναι γεγραμμένο ότι με ετερόγλωσσους και με άλλα χείλη θα μιλήσω προς τον λαό αυτόν». 〈ιδ〉 〈και〉 〈κβ〉 〈έλεγχος〉. Εάν ο Κύριος δεν εκπλήρωσε όσα είχαν προειπωθεί στον νόμο, ποια ανάγκη υπήρχε να υπενθυμίσει ο απόστολος όσα προέρχονται από τον νόμο και εκπληρώνονται στην Καινή Διαθήκη;

Έβγαινε, λοιπόν, έχοντας μαζί της παρθένους, χωρίς να έχει τη δυνατότητα να τις κρύψει σε θαλάμους· αν και γνωρίζετε ότι και θάλαμοι και γυναικωνίτες, και θύρες, και αμπάρες, και φύλακες, και προφύλακες, και θεραπαινίδες, και τροφοί, και η διαρκής παρουσία της μητέρας, και η πρόνοια του πατέρα, και πολλή επιμέλεια εκ μέρους των γονέων επιστρατεύονται, ώστε να διατηρηθεί το άνθος της παρθενίας, και μετά βίας ακόμη κι έτσι διασώζεται. Εκείνη όμως στερούνταν παντελώς όλη αυτή την προστασία. Πώς λοιπόν μπορούσε να τις διασώσει; Μέσα από την προστασία των θείων νόμων. Δεν είχε στέγη να τις περιβάλλει, αλλά είχε το κραταιό χέρι να τις σκεπάζει από ψηλά· δεν είχε θύρα ούτε αμπάρα, αλλά είχε την αληθινή θύρα, η οποία απέκλειε την επιβουλή. Και όπως ακριβώς μέσα στα Σόδομα πολιορκούνταν η οικία του Λωτ, αλλά δεν υφίστατο κανένα δεινό, διότι είχε μέσα της αγγέλους, έτσι ακριβώς και αυτές οι μάρτυρες, ευρισκόμενες ανάμεσα σε Σόδομα και σε όλους τους εχθρούς, και πολιορκούμενες από παντού, δεν υφίσταντο κανένα δεινό· διότι είχαν τον Δεσπότη των αγγέλων να κατοικεί μέσα στις ψυχές τους. Και όταν βγήκαν στον έρημο δρόμο, δεν έπαθαν τίποτα· διότι είχαν την αληθινή οδό που τις οδηγούσε προς τον ουρανό.

Οι δε άνδρες της πόλεως, οι Σοδομίτες, περικύκλωσαν την οικία, από τον νεότερο έως τον πρεσβύτερο, όλος ο λαός μαζί, και φώναζαν τον Λωτ και του έλεγαν: «Πού είναι οι άνδρες που ήλθαν σε εσένα μέσα στη νύχτα; Βγάλε τους έξω σε εμάς, για να συνευρεθούμε μαζί τους». Ας μην προσπεράσουμε απλώς, αγαπητοί, τα όσα ελέχθησαν, ούτε να δούμε μόνο τη μανία αυτών, η οποία στερείται κάθε συγγνώμης· αλλά ας αναλογιστούμε πώς ο δίκαιος, κατοικώντας ανάμεσα σε τέτοια αλλόκοτα θηρία, έλαμψε με τέτοιον τρόπο και επέδειξε τόσο μεγάλη υπερβολή αρετής, πώς μπόρεσε να υπομείνει την ανομία τους, πώς δεν εγκατέλειψε την εκεί κατοικία του, πώς ανεχόταν να συνομιλεί μαζί τους. Θα σας πω εγώ το πώς. Επειδή ο Δεσπότης των πάντων προείδε την υπερβολική τους πονηρία, οικονόμησε ώστε ο δίκαιος αυτός να κατοικήσει εκεί, για να μπορέσει, ως άριστος ιατρός, να καταπολεμήσει τα αρρωστήματά τους. Αλλά, παρόλο που τους έβλεπε να νοσούν ανίατα και να μη θέλουν να δεχθούν καμία θεραπεία, ούτε και έτσι δεν απομακρύνεται. Διότι τέτοιος είναι ο ιατρός· ακόμη και αν δει τις ασθένειες να νικούν την τέχνη του, δεν παύει να πράττει το καθήκον του, ώστε, εάν μεν με την πάροδο του χρόνου κατορθώσει να συνεφέρει τον ασθενή, να αναδείξει τον πλούτο της ιατρικής τέχνης· εάν δε δεν επιτύχει τίποτε περισσότερο, να έχει τη μεγίστη δικαιολογία, ότι δηλαδή δεν παρέλειψε τίποτε από τα καθήκοντά του· πράγμα το οποίο συνέβη και εδώ.

Διότι αυτός μεν ο δίκαιος, αν και ζούσε ανάμεσά τους, παρέμενε δίκαιος επιδεικνύοντας μεγάλη αρετή· εκείνοι δε, στερούνταν κάθε δικαιολογίας και για τον εξής λόγο: επειδή όχι μόνο δεν σταμάτησαν την κακία τους, αλλά αντίθετα την ενέτειναν. Διότι πρόσεξε: «Περικύκλωσαν», λέγει, «την οικία από τους νέους έως τους γέροντες, όλος ο λαός μαζί». Μεγίστη ήταν η ομοφωνία στην πονηρία, μεγάλη η ορμή της κακίας, ανείπωτη η υπερβολή της παρανομίας, ασυγχώρητο το εγχείρημα. «Από τους νέους», λέγει, «έως τους γέροντες». Όχι μόνο οι νέοι, αναφέρει, ήταν αυτοί που επιζητούσαν αυτές τις παρανομίες, αλλά και οι προχωρημένοι στην ηλικία, και όλος ο λαός μαζί. Και ούτε αισθάνονταν ντροπή για αυτήν την αναιδή και αναίσχυντη τόλμη τους, ούτε αναλογίζονταν τον ακοίμητο οφθαλμό του Θεού, ούτε σέβονταν τον δίκαιο, ούτε σπλαγχνίζονταν εκείνους που θεωρούνταν ξένοι και είχαν καταλύσει εκεί χάρη στη φιλοξενία του δικαίου. Αντιθέτως, εντελώς ξεδιάντροπα και, ας πούμε, εντελώς απροκάλυπτα, πλησιάζουν ξεστομίζοντας εκείνα τα λόγια της ασελγείας, και αφού φώναξαν τον δίκαιο, του έλεγαν: «Πού είναι οι άνδρες που εισήλθαν στο σπίτι σου; Βγάλε τους έξω, για να συνευρεθούμε μαζί τους».

Επειδή λοιπόν ο Λωτ τους φιλοξένησε, όλοι πολιορκούσαν το σπίτι αυτού που τους φιλοξενούσε, περικυκλώνοντάς το. Αρχηγός δε της πολιορκίας ήταν ένας παράλογος έρωτας και η επιθυμία για παράνομη σαρκική μίξη, η οποία υπερέβαινε τα όρια και της ηλικίας και της φύσης. Διότι δεν το περικύκλωσαν μόνο νέοι, αλλά ακόμη και γέροντες· και ούτε τα γκρίζα μαλλιά κατέπαυσαν τη λύσσα, ούτε τα γηρατειά έσβησαν τη μανία, αλλά μπορούσε να δει κανείς ναυάγιο μέσα σε λιμάνι, δηλαδή παράνομη επιθυμία σε προχωρημένη ηλικία. Και δεν σταμάτησαν έως εκεί την παρανομία, αλλά, μολονότι ο Λωτ υποσχέθηκε να παραδώσει τις ίδιες του τις κόρες, ούτε έτσι υποχώρησαν, αλλά επέμεναν, λέγοντας ότι δεν πρόκειται να αποχωρήσουν, προτού πάρουν τους άνδρες· και απειλούσαν ότι θα προκαλέσουν μεγάλα κακά σε εκείνον που υποσχέθηκε να δώσει τις κόρες του, από σεβασμό προς τους ξένους. Είδες πώς απέδειξε από κάθε πλευρά την κακία των Σοδομιτών, και έπειτα επέφερε την τιμωρία; Διότι, για να μην λυγίσεις έπειτα, βλέποντάς τους να τιμωρούνται, εξαιτίας του μεγέθους της συμφοράς, και για να μην κατηγορήσεις τον Θεό μαζί με εκείνους, αλλά μαζί με τον Θεό να τους κατακρίνεις, αφού προέλαβε με την απόδειξη της πονηρίας τους, εξαφάνισε εκ των προτέρων κάθε οίκτο προς αυτούς, απομακρύνοντάς μας από τη συμπάθεια απέναντί τους. Αυτό ακριβώς έκανε και τώρα στην περίπτωση του προφήτη. Για να μην πονάς, βλέποντας τους Ιουδαίους να εξολοθρεύονται από την πείνα, σου υποδεικνύει την απανθρωπιά και την ωμότητά τους, καθώς και την έλλειψη της φιλοξενίας τους.

Διότι νόμιζε, όπως ακριβώς και ο Αβραάμ, ότι ήταν κάποιοι περαστικοί. Όταν όμως οι άγγελοι κατέλυσαν για να φιλοξενηθούν στο σπίτι του Λωτ, ιδού, ολόκληρη η πόλη συγκεντρώθηκε, από τον γηραιότερο έως τον νεότερο, στην εξωτερική θύρα της αυλής και έλεγαν: «Δώσε μας, Λωτ, τους νέους που κατέλυσαν στο σπίτι σου, για να συνευρεθούμε μαζί τους». Διότι τόσο πολύ ήταν πωρωμένη η καρδιά τους, ώστε ούτε καν κοκκίνιζαν να ομολογήσουν για ποιον λόγο ζητούσαν εκείνους τους νέους. Ο δε Λωτ είπε: «Σας δίνω τις δύο παρθένες κόρες μου, να τις κάνετε ό,τι θέλετε, αρκεί να μην πράξετε τίποτε το ατιμωτικό στους ξένους». Εκείνοι όμως δεν το δέχονταν, αλλά απειλούσαν να πράξουν το ατιμωτικό και στον ίδιο, και τον χλεύαζαν ως ξένο και παρεπίδημο.