Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 19:8

Σας άκουσα να λέτε πολλές φορές ότι δεν πρέπει να προσκυνούμε το Άγιο Πνεύμα. Μακ. Διότι πράγματι δεν πρέπει. Ορθ. Και πώς τώρα λες: «Σε τι άραγε έβλαπτε τον άγιο Λωτ που προσκυνούσε τους αγγέλους;» Μακ. Μήπως τους προσκυνούσε ως Κύριο και Θεό; Ορθ. Ανάγνωσε τα παρακάτω. Μακ. Ανάγνωσέ τα εσύ. Ορθ. Μετά τα όσα αναγνώστηκαν προσθέτει ότι τους φιλοξένησε· και ήρθαν οι άνδρες εκείνου του τόπου, ζητώντας να παρανομήσουν εις βάρος των ανδρών. Και ο Λωτ παρέδιδε για ατίμωση τις κόρες του μάλλον παρά τους άνδρες. Και επειδή οι Σοδομίτες επέμεναν στην άθεη πρόθεσή τους, οι άγγελοι τράβηξαν τον Λωτ μέσα στο σπίτι, ενώ εκείνους τους πάταξαν με αορασία [τύφλωση]. Ή δεν είναι έτσι; Μακ. Έτσι είναι. Ορθ. Και στη συνέχεια είναι γραμμένο: «Είπαν δε οι άνδρες προς τον Λωτ: Έχεις εδώ γαμπρό, ή γιους, ή κόρες; Ή εάν υπάρχει κάποιος άλλος δικός σου στην πόλη, βγάλε τον έξω από αυτόν τον τόπο. Διότι εμείς θα καταστρέψουμε αυτόν τον τόπο, επειδή υψώθηκε η κραυγή τους ενώπιον του Κυρίου, και μας απέστειλε ο Κύριος για να την εξολοθρεύσουμε.» Μακ. Ακούς ότι ομολογούν πως έχουν σταλεί από τον Κύριο; Μήπως είναι οι ίδιοι Κύριοι; Ορθ. Εάν λοιπόν στα Ευαγγέλια λέει ο Σωτήρας ότι «Δεν απεστάλην παρά μόνο στα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ»· και αλλού: «Καθώς με απέστειλε ο ζων Πατήρ, και εκείνος που με έστειλε μου έδωσε εντολή», τι να πω, ή τι να λαλήσω; Μήπως δεν ομολογείται πλέον ως Κύριος, επειδή απεστάλη; Μακ.

Έβγαινε, λοιπόν, έχοντας μαζί της παρθένους, χωρίς να έχει τη δυνατότητα να τις κρύψει σε θαλάμους· αν και γνωρίζετε ότι και θάλαμοι και γυναικωνίτες, και θύρες, και αμπάρες, και φύλακες, και προφύλακες, και θεραπαινίδες, και τροφοί, και η διαρκής παρουσία της μητέρας, και η πρόνοια του πατέρα, και πολλή επιμέλεια εκ μέρους των γονέων επιστρατεύονται, ώστε να διατηρηθεί το άνθος της παρθενίας, και μετά βίας ακόμη κι έτσι διασώζεται. Εκείνη όμως στερούνταν παντελώς όλη αυτή την προστασία. Πώς λοιπόν μπορούσε να τις διασώσει; Μέσα από την προστασία των θείων νόμων. Δεν είχε στέγη να τις περιβάλλει, αλλά είχε το κραταιό χέρι να τις σκεπάζει από ψηλά· δεν είχε θύρα ούτε αμπάρα, αλλά είχε την αληθινή θύρα, η οποία απέκλειε την επιβουλή. Και όπως ακριβώς μέσα στα Σόδομα πολιορκούνταν η οικία του Λωτ, αλλά δεν υφίστατο κανένα δεινό, διότι είχε μέσα της αγγέλους, έτσι ακριβώς και αυτές οι μάρτυρες, ευρισκόμενες ανάμεσα σε Σόδομα και σε όλους τους εχθρούς, και πολιορκούμενες από παντού, δεν υφίσταντο κανένα δεινό· διότι είχαν τον Δεσπότη των αγγέλων να κατοικεί μέσα στις ψυχές τους. Και όταν βγήκαν στον έρημο δρόμο, δεν έπαθαν τίποτα· διότι είχαν την αληθινή οδό που τις οδηγούσε προς τον ουρανό.

«Τίποτα τέτοιο», λέει, «μη σκεφτείτε, μη διανοηθείτε αυτήν την πονηρή πράξη, ούτε να εξευτελίσετε την ίδια τη φύση, ούτε να επινοήσετε αθέμιτες σαρκικές ενώσεις· αλλά, αν θέλετε να καταπραΰνετε τον οίστρο της μανίας σας, εγώ θα σας παρέχω το εξής, ώστε να καταστεί ελαφρύτερο το τόλμημά σας. Έχω δύο κόρες, οι οποίες δεν έχουν γνωρίσει άνδρα. Ακόμη», λέει, «στερούνται εμπειρίας γαμήλιας συνεύρεσης, τυγχάνουν ανέπαφες, βρίσκονται στην ίδια την ακμή της ηλικίας τους, λάμποντας από ομορφιά· αυτές παραδίδω έκδοτες σε όλους, και μεταχειριστείτε τες όπως σας αρέσει».

Πάρτε τες, λέει, ικανοποιήστε πάνω τους την ασέλγειά σας, και χορτάστε την πονηρή σας επιθυμία. Μόνο σε αυτούς τους άνδρες να μην κάνετε τίποτε το άδικο, επειδή γι' αυτόν τον λόγο μπήκαν κάτω από τη σκέπη της στέγης μου. Επειδή εγώ τους πίεσα, λέει, και τους έβαλα κάτω από τη στέγη μου, για να μην καταλογιστεί σε μένα η παρανομία που θα γίνει εις βάρος τους και γίνω εγώ η αιτία αυτής της προσβολής, γι' αυτό τον λόγο δίνω αντί γι' αυτούς τις δύο μου κόρες, ώστε να τους ελευθερώσω από τα χέρια σας. Πόσο μεγάλη είναι η αρετή του δικαίου! Ξεπέρασε κάθε αρετή φιλοξενίας. Διότι τι θα μπορούσε να πει κανείς επάξια για τη φιλοξενία αυτού του δικαίου, ο οποίος δεν δίστασε να μη λυπηθεί ούτε τις κόρες του, προκειμένου να αποδείξει την τιμή προς τους ξένους και να τους ελευθερώσει από την παρανομία των Σοδομιτών; Και αυτός μεν παραδίδει ακόμη και τις ίδιες του τις κόρες, για να αρπάξει τους ξένους, τους οδοιπόρους (διότι πάλι τα ίδια λέω), αυτούς που δεν του ήταν καθόλου γνωστοί, από την ύβρη των παρανόμων· εμείς όμως, ενώ βλέπουμε πολλές φορές τους αδελφούς μας να πέφτουν στο ίδιο το βάραθρο της ασέβειας και, σχεδόν, να βρίσκονται μέσα στον φάρυγγα του διαβόλου, δεν καταδεχόμαστε ούτε έναν λόγο να τους απευθύνουμε, ούτε να τους συμβουλεύσουμε και να τους προσφέρουμε την προτροπή μέσω των λόγων μας, ώστε να τους αρπάξουμε από την κακία και να τους καθοδηγήσουμε προς την αρετή.

Υψώθηκε, λέει, η κραυγή τους ενώπιον του Κυρίου. ΣΤ΄. Πολύ μεγάλο είναι το μέγεθος της παρανομίας τους, και γι' αυτό, επειδή η νόσος είναι ανίατη και το τραύμα δεν επιδέχεται καμία θεραπεία, ο Κύριος μας απέστειλε για να την εξολοθρεύσουμε. Αυτό είναι που έλεγε ο μακάριος Δαβίδ: «Ο ποιών τους αγγέλους αυτού πνεύματα, και τους λειτουργούς αυτού πυρός φλόγα». Επειδή, λέει, έχουμε έρθει για να αφανίσουμε ολόκληρη αυτή την περίχωρο (διότι εξαιτίας της πονηρίας των κατοίκων και η γη θα δεχθεί την τιμωρία), βγες εσύ από εδώ. Ακούγοντας αυτά ο δίκαιος, και μαθαίνοντας την αιτία για την οποία ήρθαν αυτοί που, ενώ φαινομενικά ήταν άνδρες, στην πραγματικότητα ήταν άγγελοι και υπηρέτες του Θεού των όλων, βγήκε και μίλησε στους γαμπρούς του που είχαν πάρει τις κόρες του. Και όμως, προηγουμένως έλεγε στους παράνομους εκείνους ότι: «Ιδού, έχω δύο κόρες, οι οποίες δεν γνώρισαν άνδρα». Πώς λοιπόν εδώ λέει: «Προς τους γαμπρούς του που είχαν πάρει τις κόρες του»; Μη νομίσεις ότι αυτά είναι αντίθετα με όσα ειπώθηκαν προηγουμένως από τον δίκαιο. Διότι υπήρχε η συνήθεια στους παλαιούς να κάνουν τις μνηστείες πολύ καιρό πριν, και πολλές φορές να συγκατοικούν με τις μνηστευμένες και να ζουν μαζί με τους γονείς· πράγμα που και σήμερα γίνεται σε πολλά μέρη.

Επειδή λοιπόν ο Λωτ τους φιλοξένησε, όλοι πολιορκούσαν το σπίτι αυτού που τους φιλοξενούσε, περικυκλώνοντάς το. Αρχηγός δε της πολιορκίας ήταν ένας παράλογος έρωτας και η επιθυμία για παράνομη σαρκική μίξη, η οποία υπερέβαινε τα όρια και της ηλικίας και της φύσης. Διότι δεν το περικύκλωσαν μόνο νέοι, αλλά ακόμη και γέροντες· και ούτε τα γκρίζα μαλλιά κατέπαυσαν τη λύσσα, ούτε τα γηρατειά έσβησαν τη μανία, αλλά μπορούσε να δει κανείς ναυάγιο μέσα σε λιμάνι, δηλαδή παράνομη επιθυμία σε προχωρημένη ηλικία. Και δεν σταμάτησαν έως εκεί την παρανομία, αλλά, μολονότι ο Λωτ υποσχέθηκε να παραδώσει τις ίδιες του τις κόρες, ούτε έτσι υποχώρησαν, αλλά επέμεναν, λέγοντας ότι δεν πρόκειται να αποχωρήσουν, προτού πάρουν τους άνδρες· και απειλούσαν ότι θα προκαλέσουν μεγάλα κακά σε εκείνον που υποσχέθηκε να δώσει τις κόρες του, από σεβασμό προς τους ξένους. Είδες πώς απέδειξε από κάθε πλευρά την κακία των Σοδομιτών, και έπειτα επέφερε την τιμωρία; Διότι, για να μην λυγίσεις έπειτα, βλέποντάς τους να τιμωρούνται, εξαιτίας του μεγέθους της συμφοράς, και για να μην κατηγορήσεις τον Θεό μαζί με εκείνους, αλλά μαζί με τον Θεό να τους κατακρίνεις, αφού προέλαβε με την απόδειξη της πονηρίας τους, εξαφάνισε εκ των προτέρων κάθε οίκτο προς αυτούς, απομακρύνοντάς μας από τη συμπάθεια απέναντί τους. Αυτό ακριβώς έκανε και τώρα στην περίπτωση του προφήτη. Για να μην πονάς, βλέποντας τους Ιουδαίους να εξολοθρεύονται από την πείνα, σου υποδεικνύει την απανθρωπιά και την ωμότητά τους, καθώς και την έλλειψη της φιλοξενίας τους.

Διότι νόμιζε, όπως ακριβώς και ο Αβραάμ, ότι ήταν κάποιοι περαστικοί. Όταν όμως οι άγγελοι κατέλυσαν για να φιλοξενηθούν στο σπίτι του Λωτ, ιδού, ολόκληρη η πόλη συγκεντρώθηκε, από τον γηραιότερο έως τον νεότερο, στην εξωτερική θύρα της αυλής και έλεγαν: «Δώσε μας, Λωτ, τους νέους που κατέλυσαν στο σπίτι σου, για να συνευρεθούμε μαζί τους». Διότι τόσο πολύ ήταν πωρωμένη η καρδιά τους, ώστε ούτε καν κοκκίνιζαν να ομολογήσουν για ποιον λόγο ζητούσαν εκείνους τους νέους. Ο δε Λωτ είπε: «Σας δίνω τις δύο παρθένες κόρες μου, να τις κάνετε ό,τι θέλετε, αρκεί να μην πράξετε τίποτε το ατιμωτικό στους ξένους». Εκείνοι όμως δεν το δέχονταν, αλλά απειλούσαν να πράξουν το ατιμωτικό και στον ίδιο, και τον χλεύαζαν ως ξένο και παρεπίδημο.