Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 2:16

48 πατερικά χωρίαΌλες οι κατηγορίες γνησιότητας

καὶ ἐνετείλατο Κύριος ὁ Θεὸς τῷ ᾿Αδὰμ λέγων· ἀπὸ παντὸς ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ βρώσει φαγῇ,

Ανάγνωση ολόκληρου κεφαλαίου

Πατερικά χωρία

1–40 από 48

Ἀναστάσιος Σιναΐτης Κεφάλαια ἓξ κατὰ Μονοθελητῶν
Ὡσαύτως καὶ ἡ μετὰ λόγου γινομένη βρῶσις φυσικὸν καὶ θεό<σ>δοτον γνωρίζεται θέλημα κατὰ τὸν εἰπόντα· Ἀπὸ παντὸς ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ βρώσει φάγῃ· Ὁμοίως καὶ ἡ πόσις ἀδιάβλητόν ἐστι καὶ θεόκτιστον, ἐπεὶ οὐκ ἂν ἡμῖν εἰς βρῶσιν καὶ πόσιν τὸ πανάγιον αὐτοῦ σῶμα καὶ αἷμα ἐδίδου ὁ Χριστός. Οὐκοῦν εἰ θεόκτιστός ἐστι καὶ ἀκατάγνωστος ἡ βρώσεως καὶ πόσεως θέλησις, δι’ ἧς ἡ τοῦ σώματος φύσις ζῇ καὶ συνίσταται, ὅταν ἀκούσῃς Ἰησοῦ ἐπὶ σταυροῦ λέγοντος Διψῶ, μὴ φοβηθῇς εἰπεῖν τὸ θέλημα τῆς πόσεως ἀνθρώπινον εἶναι Χριστοῦ θέλημα· ἡ γὰρ πηγὴ τῆς ζωῆς ἡ θεότης οὐ διψήσει οὐδὲ πεινάσει εἰς τὸν αἰῶνα.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Ομοίως και η βρώση που γίνεται με λόγο αναγνωρίζεται ως φυσικό και θεόδοτο θέλημα, κατά τον λόγο εκείνου που είπε: «Από κάθε δέντρο του παραδείσου να τρως ελεύθερα». Παρόμοια και η πόση είναι αδιάβλητη και θεόκτιστη, αφού ο Χριστός δεν θα μας έδινε προς βρώση και πόση το πανάγιο σώμα και αίμα Του. Επομένως, αν η θέληση της βρώσεως και της πόσεως, διά της οποίας ζει και συγκροτείται η φύση του σώματος, είναι θεόκτιστη και ακατάγνωστη, τότε, όταν ακούσεις τον Ιησού επάνω στον σταυρό να λέει «Διψώ», μη φοβηθείς να πεις ότι η θέληση για πόση είναι ανθρώπινο θέλημα του Χριστού· διότι η θεότητα, που είναι η πηγή της ζωής, ούτε θα διψάσει ούτε θα πεινάσει στον αιώνα.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Κεφάλαιο
Κεφάλαιον [εʹ] ἀποδεικτικὸν διὰ πραγμάτων ὅτι ἄλλο τὸ φυσικόν, ἄλλο τὸ σαρκικὸν καὶ ἕτερον πάλιν τὸ θεϊκὸν θέλημα.
Κλήμης Ῥώμης Ὁμιλίαι (Νόθαι)
Καὶ ὁμῶς ὁ Πέτρος ἔφη· Ἐγὼ ὡς ὁ τῶν λόγων μεσίτης εἴρηκεν, ποιεῖν ἕτοιμός εἰμι, καὶ ἤδη ποτὲ πρὸ πάσης ἀναβολῆς τὸ ἐμὸν περὶ θεοῦ ἐκθήσομαι φρόνημα. κἀγὼ ἕνα θεὸν εἶναι λέγω, τὸν πεποιηκότα τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν καὶ τὰ ἐν αὐτοῖς πάντα. ἄλλον δὲ οὔτε λέγειν οὔτε νομίζειν ἔξεστιν. καὶ ὁ Σίμων· Ἐγὼ δέ φημι τὰς πεπιστευμένας γραφὰς παρὰ Ἰουδαίοις πολλοὺς λέγειν θεούς, καὶ μὴ χαλεπαίνειν ἐπὶ τούτῳ τὸν θεὸν τῷ αὐτὸν διὰ τῶν γραφῶν αὐτοῦ πολλοὺς θεοὺς εἰρηκέναι. αὐτίκα γοῦν ἐν τῇ πρώτῃ φωνῇ τοῦ νόμου φαίνεται καὶ ἑαυτῷ αὐτοὺς ὁμοίους λέγων. οὕτως γὰρ γέγραπται ὡς ὅτι τῷ πρώτῳ ἀνθρώπῳ ἐντολὴν ἔχοντι παρὰ τοῦ θεοῦ ἀπὸ παντὸς ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ φαγεῖν, ἀπὸ δὲ τοῦ ξύλου τοῦ γινώσκειν καλὸν καὶ πονηρὸν μὴ φαγεῖν, ὁ ὄφις διὰ τῆς γυναικὸς ἐπὶ ὑποσχέσει τοῦ γενέσθαι αὐτοὺς θεοὺς φαγεῖν αὐτοὺς πείσας ἀναβλέψαι ἐποίησεν καὶ εἶθ᾽ οὕτως ὁ θεὸς ἀναβλέψασιν αὐτοῖς ἔφη· «Ἰδοὺ γέγονεν Ἀδὰμ ὡς εἷς ἐξ ἡμῶν». ὁ μὲν οὖν ὄφις εἰπών· «Ἔσεσθε ὡς θεοί» ὡς ὄντων θεῶν εἰρηκὼς φαίνεται ταύτῃ μᾶλλον ᾗ καὶ θεὸς ἐπεμαρτύρησεν εἰπών· «Ἰδοὺ γέγονεν Ἀδὰμ ὡς εἷς ἐξ ἡμῶν». οὕτως ὁ τοὺς πολλοὺς εἰπὼν ὄφις εἶναι θεοὺς οὐκ ἐψεύσατο. πάλιν τὸ γεγράφθαι· «Θεοὺς οὐ κακολογήσεις καὶ ἄρχοντας τοῦ λαοῦ σου οὐ κακῶς ἐρεῖς» πολλοὺς σημαίνει θεούς, οὓς οὐδὲ κακολογεῖσθαι θέλει.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Και όμως ο Πέτρος είπε: Εγώ είμαι έτοιμος να πράξω όπως είπε ο μεσίτης των λόγων, και τώρα αμέσως, χωρίς καμία αναβολή, θα εκθέσω το φρόνημά μου περί του Θεού. Και εγώ λέγω ότι υπάρχει ένας Θεός, αυτός που εποίησε τον ουρανό και τη γη και όλα όσα υπάρχουν σε αυτά. Και δεν επιτρέπεται ούτε να λέγει ούτε να νομίζει κανείς ότι υπάρχει άλλος. Και ο Σίμων απάντησε: Εγώ όμως υποστηρίζω ότι οι Γραφές, τις οποίες πιστεύουν οι Ιουδαίοι, ομιλούν για πολλούς θεούς, και ότι ο Θεός δεν οργίζεται για αυτό, επειδή ο ίδιος, μέσω των Γραφών του, έχει πει ότι υπάρχουν πολλοί θεοί. Αμέσως, λοιπόν, στο πρώτο βιβλίο του Νόμου φαίνεται να λέγει ότι αυτοί είναι όμοιοι με τον εαυτό του. Διότι έχει γραφεί ότι, ενώ ο πρώτος άνθρωπος είχε εντολή από τον Θεό να τρώει από κάθε δέντρο στον Παράδεισο, αλλά από το δέντρο της γνώσεως του καλού και του κακού να μην φάει, ο όφις, μέσω της γυναίκας, με την υπόσχεση ότι θα γίνουν θεοί, τους έπεισε να φάνε και έκανε να ανοίξουν τα μάτια τους και έπειτα, όταν άνοιξαν τα μάτια τους, ο Θεός είπε: «Ιδού, ο Αδάμ έγινε ως ένας από εμάς». Ο μεν όφις, λέγοντας: «Θα γίνετε σαν θεοί», φαίνεται να το είπε υπονοώντας ότι υπάρχουν θεοί, πράγμα το οποίο επιβεβαίωσε και ο Θεός λέγοντας: «Ιδού, ο Αδάμ έγινε ως ένας από εμάς». Έτσι, ο όφις, λέγοντας ότι υπάρχουν πολλοί θεοί, δεν ψεύστηκε. Επίσης, το ότι έχει γραφεί: «Δεν θα κακολογήσεις θεούς, και δεν θα μιλήσεις άσχημα για τους άρχοντες του λαού σου», σημαίνει ότι υπάρχουν πολλοί θεοί, τους οποίους δεν θέλει ούτε να κακολογούνται.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἐπιφάνιος Σαλαμῖνος Κύπρου Πανάριον
πρὸς δὲ τὸν τοῦτο λέγοντα πάλιν φημί «ὁ θεὸς 〈ὁ〉 εἰδὼς τὰ μέλλοντα πρὶν γενέσθαι, γινώσκων πρὸ τοῦ αὐτοῦ προστάγματος ὅτι ἀπατηθεὶς ἤσθιεν ἀπ᾽ αὐτοῦ, ὥρισε τὸν θάνατον διὰ τὴν μέλλουσαν ὑπ᾽ αὐτοῦ παράβασιν γενέσθαι.» ἐν τούτῳ γὰρ πλανώμεναι αἱ αἱρέσεις βλασφημοῦσι τὸν θεὸν λέγουσαι «καλὸς ὁ θεὸς τοῦ νόμου ὅτι ἐφθόνησε τῷ Ἀδὰμ καὶ ἐξέβαλεν αὐτὸν λέγων· ἐκβάλωμεν αὐτόν, μή ποτε ἐκτείνῃ τὴν χεῖρα καὶ λάβῃ τοῦ ξύλου τῆς ζωῆς, καὶ ζήσεται εἰς τὸν αἰῶνα». ἐλέγχεται δὲ αὐτῶν ἡ ἄνοια συκοφαντοῦσα. καὶ γὰρ οὐ μόνον οὐκ ἐκώλυσε φαγεῖν ἀπὸ τοῦ ξύλου τῆς ζωῆς ἀπ᾽ ἀρχῆς, ἀλλὰ καὶ προετρέψατο φήσας «ἀπὸ παντὸς ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ βρώσει φάγῃ». ἦν δὲ καὶ τὸ ξύλον τῆς ζωῆς ἓν ἀπὸ πάντων τῶν ξύλων τοῦ παραδείσου 〈τῶν〉 πρὸ ὀφθαλμῶν τοῦ Ἀδάμ. μόνου δὲ τοῦ ξύλου τοῦ εἰδέναι γνωστὸν ἀγαθοῦ τε καὶ κακοῦ εἶπε μὴ φαγεῖν. ἡ δὲ τοῦ Ἀδὰμ ἄπληστος διάνοια ἀκέραιος οὖσα καὶ * τῆς γυναικὸς αὐτοῦ Εὔας ἀπὸ τοῦ διαβόλου ἀπατηθείσης μᾶλλον ἐναντίον τῆς ἐντολῆς εἰργάσατο.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Προς αυτόν όμως που τα λέει αυτά απαντώ πάλι: «Ο Θεός, ο οποίος γνωρίζει τα μέλλοντα πριν να συμβούν, γνωρίζοντας πριν από το ίδιο του το πρόσταγμα ότι (ο άνθρωπος) εξαπατημένος θα έτρωγε από αυτό, όρισε τον θάνατο εξαιτίας της παράβασης που επρόκειτο να γίνει από αυτόν». Διότι σε αυτό το σημείο πλανώνται οι αιρέσεις και βλασφημούν τον Θεό, λέγοντας: «Καλός ο Θεός του νόμου, που φθόνησε τον Αδάμ και τον εκδίωξε λέγοντας: ας τον βγάλουμε έξω, μήπως τυχόν απλώσει το χέρι του και πάρει από το δέντρο της ζωής και ζήσει αιώνια». Ελέγχεται όμως η συκοφαντική τους ανοησία. Διότι όχι μόνο δεν τον εμπόδισε εξ αρχής να φάει από το δέντρο της ζωής, αλλά και τον προέτρεψε λέγοντας: «από κάθε δέντρο που βρίσκεται στον παράδεισο θα τρως ελεύθερα». Και το δέντρο της ζωής ήταν ένα από όλα τα δέντρα του παραδείσου μπροστά στα μάτια του Αδάμ. Μόνο από το δέντρο της γνώσης του καλού και του κακού τού είπε να μη φάει. Η άπληστη όμως διάνοια του Αδάμ, αν και ακέραιη, όταν η γυναίκα του η Εύα εξαπατήθηκε από τον διάβολο, ενήργησε τελικά ενάντια στην εντολή.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος ὁ Νύσσης Εἰς τὰς ἐπιγραφὰς τῶν Ψαλμῶν
Πάλιν ἑτέρως τὴν ἀνθρωπίνην ἀθλιότητα τῷ λόγῳ παρίστησι. λέγει δὲ τὴν διάνοιαν ταύτην, ὅτι ταπείνωσίς ἐστιν ἡ ἀνομία καὶ καλῶς τὸ τοιοῦτόν φησιν· συμφέρεται γάρ τις καὶ ἄλλου προφήτου λόγος τῷ τοιούτῳ νοήματι, ὅς φησιν Ἐπὶ τάλαντον μολίβδου καθῆσθαι τὴν ἀνομίαν, ἐνδεικνύμενος ὅτι βαρεῖά τίς ἐστι καὶ κατωφερὴς ἡ κακία, τὸν ἐν ὑψηλοῖς διὰ τὴν πρὸς τὸ θεῖον ὁμοίωσιν ὄντα εἰς τὸν βόθυνον ἑαυτῆς συγκαθέλκουσα· φησὶ γάρ, ὅτι Διὰ τὰς ἀνομίας αὐτῶν ἐταπεινώθησαν. καὶ διὰ τοῦτο τὴν παντοδύναμον ἐκείνην τροφὴν ἀπεστράφησαν, περὶ ἧς λέγει πρὸς τοὺς πρώτους 〈ἀνθρώπους〉 ὁ λόγος, ὅτι Ἀπὸ παντὸς ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ βρώσει φαγῇ. ὡς γὰρ ἐκεῖ πᾶν ξύλον ὀνομάζει τὸ πλήρωμα παντὸς ἀγαθοῦ, οὕτως ἐνταῦθα τὴν ἀληθῆ καὶ παντοδύναμον βρῶσιν πᾶν βρῶμα ὀνομάζει ὁ λόγος, οὗ ἡ ἀποστροφὴ ποιεῖ τὴν ἀσθένειαν τὴν εἰς θάνατον λήγουσαν. λέγει δὲ οὕτως, ὅτι Πᾶν βρῶμα ἐβδελύξατο ἡ ψυχὴ αὐτῶν καὶ ἤγγισαν ἕως τῶν πυλῶν τοῦ θανάτου. καὶ πάλιν ἡ πρὸς τὸν θεὸν φωνὴ εἰς πανήγυριν τὴν συμφορὰν ἀναστρέφει.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Πάλι, με διαφορετικό τρόπο, παρουσιάζει με τον λόγο την ανθρώπινη αθλιότητα. Εκφράζει δε το εξής νόημα, ότι η ανομία αποτελεί ταπείνωση, και ορθώς λέγει κάτι τέτοιο· διότι με ένα τέτοιο νόημα συμφωνεί και ο λόγος κάποιου άλλου προφήτη, ο οποίος λέει ότι η ανομία κάθεται πάνω σε τάλαντο μολύβδου, υποδεικνύοντας ότι η κακία είναι κάτι το βαρύ και το κατωφερές, που συμπαρασύρει στον δικό της βούρκο εκείνον που βρίσκεται στα ύψη εξαιτίας της ομοίωσής του με το θείο· διότι λέει ότι «εξαιτίας των ανομιών τους ταπεινώθηκαν». Και για τον λόγο αυτόν αποστράφηκαν εκείνη την παντοδύναμη τροφή, για την οποία λέει ο λόγος προς τους πρώτους ανθρώπους, ότι «από κάθε δέντρο του παραδείσου θα τρως». Διότι, όπως ακριβώς εκεί ονομάζει «κάθε δέντρο» το πλήρωμα κάθε αγαθού, έτσι και εδώ ο λόγος ονομάζει «κάθε τροφή» την αληθινή και παντοδύναμη τροφή, η αποστροφή της οποίας προκαλεί την ασθένεια που καταλήγει στον θάνατο. Λέει λοιπόν το εξής: «Η ψυχή τους βδελύχθηκε κάθε τροφή και πλησίασαν έως τις πύλες του θανάτου». Και πάλι, η φωνή προς τον Θεό μετατρέπει τη συμφορά σε πανηγύρι.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος ὁ Νύσσης Περὶ κατασκευῆς ἀνθρώπου
Οὐκοῦν τῆς τοῦ Θεοῦ φυτείας τῆς ἐν Ἐδὲμ (τρυφὴ δὲ ἡ Ἐδὲμ ἑρμηνεύεται) ἄξιόν τινα τὸν καρπὸν ἐννοῆσαι προσήκει, καὶ τρέφεσθαι διὰ τούτου μὴ ἀμφιβάλλειν τὸν ἄνθρωπον· καὶ μὴ πάντως τὴν παροδικὴν καὶ ἀπόῤῥυτον ταύτην τροφὴν ἐπὶ τῆς τοῦ παραδείσου διαγωγῆς ἐννοεῖν. «Ἀπὸ παντὸς, φησὶ, ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ βρώσει φάγῃ.» Τίς δώσει τῷ ὑγιεινῶς πεινῶντι τὸ ξύλον ἐκεῖνο, τὸ ἐν τῷ παραδείσῳ, τὸ παντὸς ἀγαθοῦ περιληπτικὸν, ᾧ ὄνομά ἐστι τὸ πᾶν, οὗ χαρίζεται τῷ ἀνθρώπῳ τὴν μετουσίαν ὁ λόγος; τῷ γὰρ γενικῷ τε καὶ ὑπερκειμένῳ λόγῳ πᾶσα τῶν ἀγαθῶν ἰδέα πρὸς ἑαυτὴν συμφυῶς ἔχει, καὶ ἕν τι τὸ ὄλον ἐστί. Τίς δέ με τῆς συμμιγοῦς τε καὶ ἐπαμφοτεριζούσης τοῦ ξύλου γεύσεως ἀποστήσει; πάντως γὰρ οὐκ ἄδηλον τοῖς διορατικωτέροις, τί τὸ πᾶν ἐκεῖνο, οὗ καρπὸς ἡ ζωὴ, καὶ πάλιν, τί τὸ ἐπίμικτον τοῦτο, οὗ πέρας ὁ θάνατος. Ὁ γὰρ τοῦ παντὸς τὴν ἀπόλαυσιν ἀφθόνως προθεὶς, λόγῳ τινὶ πάντως καὶ προμηθείᾳ τῆς τῶν ἐπικοίνων μετουσίας ἀπείργει τὸν ἄνθρωπον. Καί μοι δοκεῖ τὸν μέγαν Δαβὶδ, καὶ τὸν σοφὸν Σολομῶντα διδασκάλους τῆς τοῦ λόγου τούτου παραλαβεῖν ἐξηγήσεως. Ἀμφότεροι γὰρ τῆς συγκεχωρημένης τρυφῆς μίαν ἡγοῦνται τὴν χάριν, αὐτὸ τὸ ὄντως ἀγαθὸν, ὃ δὴ καὶ πᾶν ἐστιν ἀγαθόν. Δαβὶδ μὲν λέγων, «Κατατρύφησον τοῦ Κυρίου·» Σολομὼν δὲ τὴν σοφίαν αὐτὴν, ἥτις ἐστὶν ὁ Κύριος, ξύλον ζωῆς ὀνομάζων.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Επομένως, για τη φυτεία του Θεού στην Εδέμ (η Εδέμ ερμηνεύεται ως τρυφή), πρέπει να εννοήσουμε κάποιον καρπό αντάξιό της, και να μην αμφιβάλλουμε ότι ο άνθρωπος τρεφόταν μέσω αυτού· και ασφαλώς να μην εννοούμε, όσον αφορά τη διαβίωση στον παράδεισο, τούτη την παροδική και φθαρτή τροφή. «Από κάθε δέντρο», λέει, «που υπάρχει στον παράδεισο, μπορείς να τρως». Ποιος θα δώσει σε αυτόν που πεινά υγιώς εκείνο το δέντρο, που βρίσκεται στον παράδεισο, το οποίο εμπεριέχει κάθε αγαθό, που το όνομά του είναι «το παν», και του οποίου τη μέθεξη χαρίζει στον άνθρωπο ο λόγος; Διότι, ως προς τον γενικό και υπέρτατο Λόγο, κάθε ιδέα των αγαθών έχει φυσική συνάφεια προς αυτόν, και το όλον αποτελεί κάτι το ενιαίο. Ποιος όμως θα με απομακρύνει από τη μεικτή και διφορούμενη γεύση του δέντρου; Διότι, βεβαίως, δεν είναι άγνωστο στους πιο διορατικούς, τι είναι εκείνο «το παν» του οποίου ο καρπός είναι η ζωή, και πάλι, τι είναι τούτο το ανάμικτο του οποίου το τέλος είναι ο θάνατος. Διότι Εκείνος που προσέφερε άφθονα την απόλαυση «του παντός», αποκλείει τον άνθρωπο από τη μέθεξη των ανάμικτων με κάποιον λόγο, ασφαλώς, και με πρόνοια. Και μου φαίνεται ορθό να παραλάβουμε τον μέγα Δαβίδ και τον σοφό Σολομώντα ως διδασκάλους για την ερμηνεία αυτού του λόγου. Διότι και οι δύο θεωρούν ότι η χάρη της επιτρεπόμενης τρυφής είναι μία: αυτό το ίδιο το όντως αγαθό, το οποίο μάλιστα αποτελεί «κάθε» αγαθό. Ο μεν Δαβίδ λέγοντας, «Κατατρύφησον τοῦ Κυρίου»· ο δε Σολομών ονομάζοντας την ίδια τη σοφία, η οποία είναι ο Κύριος, ξύλο ζωής.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος ὁ Νύσσης Περὶ ψυχῆς καὶ ἀναστάσεως
Τὸ δὲ δόγμα, κατά γε τὸν ἐμὸν λόγον, τοιοῦτόν ἐστι· Μονοειδὲς ἦν ἡ τῶν ἀνθρώπων ζωὴ, μονοειδὲς δὲ λέγω τὴν ἐν μόνῳ τῷ ἀγαθῷ ὁρωμένην, καὶ πρὸς τὸ κακὸν ἀνεπίμικτον. Τὸν δὲ τοιοῦτον λόγον ὁ πρῶτος τοῦ Θεοῦ νόμος μαρτυρεῖται, ὁ τοῦ παντὸς μὲν δοὺς τῶν ἐν τῷ παραδείσῳ καλῶν ἄφθονον τῷ ἀνθρώπῳ τὴν μετουσίαν, ἀπείργων δὲ μόνου ἐκείνου ᾧ σύμμικτος ἦν ἐκ τῶν ἐναντίων ἡ φύσις, τοῦ κακοῦ πρὸς τὸ καλὸν συγκεκραμένου, θάνατον ἐπιθεὶς τῷ παρανομήσαντι τὴν ζημίαν. Ἀλλ᾽ ἑκουσίως ὁ ἄνθρωπος ἐν τῷ αὐτεξουσίῳ κινήματι καταλιπὼν τὴν ἀμιγῆ τοῦ χείρονος μοῖραν, τὴν ἐκ τῶν ἐναντίων σύγκρατον ζωὴν ἐπεσπάσατο.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Το δόγμα, σύμφωνα τουλάχιστον με τον δικό μου λόγο, έχει ως εξής: Μονοειδής ήταν η ζωή των ανθρώπων, και ως μονοειδή εννοώ εκείνη που διακρίνεται μόνο μέσα στο αγαθό και δεν έχει καμία ανάμειξη με το κακό. Τον λόγο αυτόν τον επιβεβαιώνει ο πρώτος νόμος του Θεού, ο οποίος, αφενός, παραχώρησε στον άνθρωπο την άφθονη μετουσία σε όλα τα αγαθά του παραδείσου, αφετέρου δε, τον απέκλεισε μόνο από εκείνο του οποίου η φύση ήταν ανάμικτη από τα αντίθετα, όπου δηλαδή το κακό ήταν συγκερασμένο με το καλό, επιβάλλοντας τον θάνατο ως τιμωρία σε αυτόν που θα παρανομούσε. Όμως ο άνθρωπος εκουσίως, με κίνηση του αυτεξουσίου του, εγκαταλείποντας τη μερίδα που ήταν αμιγής από το χειρότερο, επισπάστηκε τη ζωή που είναι συγκερασμένη από τα αντίθετα.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Γρηγόριος Παλαμᾶς Ομιλίες Α΄–Κ΄
Μὴ μόνον δὲ δι’ ἀλλήλων εἰσάγεται τὰ πονηρὰ πάθη καὶ ἡ δυσσέβεια, ἀλλὰ καὶ ἀλλήλοις ἐοίκασι. Καὶ ἵνα βραχύ τι πρὸς τὴν ὑμετέραν ἀγάπην εἴπω, περὶ τῶν ἐφ’ ἡμῶν ἀναφανέντων ἑτεροδόξων, καθάπερ ὁ Ἀδὰμ ἀπὸ παντὸς ἐσθίειν ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ παρὰ τοῦ Θεοῦ λαβὼν ἐξουσίαν, οὐκ ἠρκέσθη πᾶσιν ἐκείνοις, ἀλλὰ τῇ τοῦ ἀρχεκάκου ὄφεως συμβουλῇ πεισθείς, ἀπὸ τοῦ ξύλου ἔφαγεν, οὗ μόνου προσετάχθη μὴ ἅψασθαι· οὕτω καὶ τῶν ἐν τῷ Θεῷ ἀγαθῶν καὶ ὄντως ἀγαθοπρεπῶν δωρεῶν εἰς μέθεξιν ὑπ’ αὐτοῦ προκειμένων τοῖς βουλομένοις, κατὰ τὸν εἰπόντα, «πάντα ὅσα ὁ Θεός, καὶ ὁ διὰ τῆς χάριτος τεθεωμένος ἔσται, χωρὶς τῆς κατ’ οὐσίαν ταυτότητος», εἰσὶν οἳ καὶ αὐτῆς τῆς ὑπερουσίου οὐσίας μετέχειν ἡμᾶς διδάσκουσι καὶ δύνασθαι κυρίως ὀνομάζειν αὐτὴν ἐπαγγέλλονται, καὶ τὸν ἀρχέκακον ὄφιν μιμούμενοι, ὡς ἐκεῖνος τὰ τοῦ Θεοῦ, οὕτως καὶ αὐτοῖς τὰ τῶν ἁγίων ρήματα παρεξηγοῦνται καὶ διαστρέφουσιν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Όχι μόνο τα πονηρά πάθη και η δυσσέβεια εισάγονται το ένα μέσω του άλλου, αλλά και μοιάζουν μεταξύ τους. Και για να αναφέρω κάτι σύντομο προς την αγάπη σας, σχετικά με τους ετεροδόξους που έχουν εμφανιστεί στην εποχή μας: όπως ακριβώς ο Αδάμ, αν και έλαβε από τον Θεό την εξουσία να τρώει από κάθε δέντρο του παραδείσου, δεν αρκέστηκε σε όλα εκείνα, αλλά, αφού πείστηκε από τη συμβουλή του αρχέκακου όφεως, έφαγε από το δέντρο που ήταν το μόνο το οποίο είχε διαταχθεί να μην αγγίξει· έτσι και, ενώ τα αγαθά που υπάρχουν στον Θεό και οι πραγματικά αγαθοπρεπείς δωρεές Του προσφέρονται από Αυτόν προς μέθεξη σε όσους το επιθυμούν, σύμφωνα με εκείνον που είπε «όλα όσα είναι ο Θεός, θα είναι και ο θεωμένος διά της χάριτος, εκτός από την κατ' ουσίαν ταυτότητα», υπάρχουν κάποιοι που διδάσκουν ότι εμείς μετέχουμε ακόμη και σε αυτήν την ίδια την υπερούσια ουσία και διατείνονται ότι μπορούν να την ονομάζουν κυριολεκτικά, και, μιμούμενοι τον αρχέκακο όφι, όπως εκείνος παρερμήνευσε τα λόγια του Θεού, έτσι και αυτοί παρερμηνεύουν και διαστρεβλώνουν τα λόγια των αγίων.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἱππόλυτος Ῥώμης Κατὰ πασῶν αἱρέσεων ἔλεγχος
Ταῦτά ἐστιν ἃ λέγουσιν, ὡς δι᾽ ὀλίγων ἔστιν εἰπεῖν, οἱ προστάται τῶν Σηθιανῶν λόγων. ἔστι δὲ ὁ λόγος αὐτῶν συγκείμενος ἐκ φυσικῶν καὶ πρὸς ἕτερα εἰρημένων ῥημάτων, ἃ εἰς τὸν ἴδιον λόγον μετάγοντες διηγοῦνται καθάπερ εἴπομεν. λέγουσι δὲ καὶ Μωσέα αὑτῶν συναίρεσθαι τῷ λόγῳ, ἐπὰν εἴπῃ· «σκότος καὶ γνόφος καὶ θύελλα»—οὖτοι 〈γάρ εἰσι,〉 φησίν, οἱ τρεῖς λόγοι· —ἢ ὅταν εἴπῃ ἐν παραδείσῳ γεγονέναι τρεῖς· Ἀδάμ, Εὔαν, ὄφιν· ἢ ὅταν λέγῃ τρεῖς 〈υἱούς〉· Κάϊν, Ἄβελ, Σήθ, καὶ πάλιν τρεῖς· Σήμ, Χάμ, Ἰάφεθ· ἢ ὅταν λέγῃ τρεῖς πατριάρχας· Ἀβραάμ, Ἰσαάκ, Ἰακώβ· ἢ ὅταν λέγῃ τρεῖς ἡμέρας πρὸ ἡλίου καὶ σελήνης γεγονέναι· ἢ ὅταν λέγῃ τρεῖς νόμους· ἀπαγορευτικόν, ἐφετικόν, διατιμητικόν. ἀπαγορευτικὸς δέ ἐστι νόμος· «ἀπὸ παντὸς ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ βρώσει φαγεῖν, ἀπὸ δὲ τοῦ ξύλου τοῦ γινώσκειν καλὸν καὶ πονηρὸν οὐ μὴ φάγητε». ἐν δὲ τῷ λέγειν· «ἔξελθε ἐκ τῆς γῆς σου καὶ ἐκ τῆς συγγενείας σου, καὶ δεῦρο εἰς 〈τὴν〉 γῆν ἣν ἄν σοι δείξω» ἐφετικός 〈ἐστι〉, φησίν, οὗτος ὁ νόμος· ἑλομένῳ γὰρ ἔστιν ἐξελθεῖν, μὴ ἑλομένῳ δὲ μένειν. διατιμητικὸς δὲ νόμος ἐστὶν ὁ λέγων· «οὐ μοιχεύσεις, οὐ φονεύσεις, οὐ κλέψεις»· διατετίμηται γὰρ ἑκάστου τῶν ἀδικημάτων 〈ἡ〉 ζημία.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Αυτά είναι όσα υποστηρίζουν, για να το πούμε με λίγα λόγια, οι εκπρόσωποι των Σηθιανών διδασκαλιών. Η διδασκαλία τους συντίθεται από λέξεις φυσικές και από άλλες που έχουν ειπωθεί για διαφορετικά θέματα, τις οποίες μεταφέροντας στη δική τους διδασκαλία, τις ερμηνεύουν όπως προείπαμε. Λένε, μάλιστα, ότι και ο Μωυσής συμφωνεί με τη διδασκαλία τους, όταν λέει: «σκοτάδι και γνόφος και θύελλα» — διότι αυτοί, ισχυρίζονται, είναι οι τρεις λόγοι (αρχές)· ή όταν λέει ότι στον παράδεισο δημιουργήθηκαν τρεις: ο Αδάμ, η Εύα, το φίδι· ή όταν αναφέρει τρεις υιούς: τον Κάιν, τον Άβελ, τον Σηθ, και πάλι τρεις: τον Σημ, τον Χαμ, τον Ιάφεθ· ή όταν αναφέρει τρεις πατριάρχες: τον Αβραάμ, τον Ισαάκ, τον Ιακώβ· ή όταν λέει ότι δημιουργήθηκαν τρεις ημέρες πριν από τον ήλιο και τη σελήνη· ή όταν αναφέρει τρεις νόμους: τον απαγορευτικό, τον εφετικό, τον διατιμητικό. Απαγορευτικός νόμος είναι το: «από κάθε δέντρο στον παράδεισο μπορείτε ελεύθερα να φάτε, αλλά από το δέντρο της γνώσης του καλού και του κακού δεν πρέπει να φάτε». Το να λέει: «έξελθε από τη γη σου και από τη συγγένειά σου, και έλα στη γη που θα σου δείξω», αυτός, λέει, είναι ο εφετικός νόμος· διότι σε όποιον το επιθυμεί (επιλέξει) είναι δυνατόν να εξέλθει, ενώ σε όποιον δεν το επιθυμεί, να μείνει. Διατιμητικός δε νόμος είναι αυτός που λέει: «δεν θα μοιχεύσεις, δεν θα φονεύσεις, δεν θα κλέψεις»· διότι έχει καθοριστεί η ποινή για το καθένα από τα αδικήματα.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἱππόλυτος Ῥώμης Κατὰ πασῶν αἱρέσεων ἔλεγχος
Ἰδὼν 〈δὲ〉 ταῦτα ὁ πατὴρ Ἐλωείμ, ἐκπέμπει τὸν Βαρούχ, τὸν τρίτον ἄγγελον τῶν ἑαυτοῦ, εἰς βοήθειαν τῷ πνεύματι 〈αὐτοῦ,〉 τῷ ὄντι ἐν τοῖς ἀνθρώποις πᾶσιν. ἐλθὼν οὖν ὁ Βαροὺχ ἔστη ἐν μέσῳ τῶν ἀγγέλων τῆς Ἐδέμ—τουτέστιν ἐν μέσῳ τοῦ παραδείσου· παράδεισος γὰρ οἱ ἄγγελοι, ὧν μέσος ἔστη—καὶ παρήγγειλε τῷ ἀνθρώπῳ «ἀπὸ παντὸς ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ βρώσει φαγεῖν, ἀπὸ δὲ τοῦ 〈ξύλου τοῦ〉 γινώσκειν τὸ καλὸν καὶ τὸ πονηρὸν μὴ φαγεῖν», ὅπερ ἐστὶν ὁ Νάας· τουτέστι τοῖς μὲν ἄλλοις ἀγγέλοις πείθεσθαι, τοῖς ἕνδεκα τῆς Ἐδέμ, 〈τῷ δὲ Νάας οὐκέτι.〉 πάθη μὲν γὰρ ἔχουσιν οἱ ἕνδεκα, παρανομίαν δὲ οὐκ ἔχουσιν, ὁ δὲ Νάας παρανομίαν ἔσχε· προσῆλθε γὰρ τῇ Εὔᾳ ἐξαπατήσας αὐτὴν καὶ ἐμοίχευσεν αὐτήν, ὅπερ ἐστὶ παράνομον· προσῆλθε δὲ καὶ τῷ Ἀδὰμ καὶ ἔσχεν αὐτὸν ὡς παιδ〈ικ〉ά, ὅπερ ἐστὶ καὶ αὐτὸ παράνομον. ἔνθεν 〈δὲ〉 γέγονε μοιχεία καὶ ἀρσενοκοιτία, ἀπὸ τότε 〈τε〉 ἐπεκράτησε τὰ κακὰ τοῖς ἀνθρώποις καὶ 〈κεχώρηκε〉 τὰ ἀγαθά, ἐκ μιᾶς ἀρχῆς γενόμενα, τῆς τοῦ πατρός· ἀναβὰς γὰρ πρὸς τὸν ἀγαθὸν ὁ πατὴρ ὁδὸν ἔδειξε τοῖς ἀναβαίνειν θέλουσιν, ἀποστὰς δὲ τῆς Ἐδὲμ ἀρχὴν κακῶν ἐποίησε τῷ πνεύματι [τοῦ πατρὸς] τῷ ἐν τοῖς ἀνθρώποις.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Βλέποντας αυτά ο πατέρας Ελωείμ, αποστέλλει τον Βαρούχ, τον τρίτο δικό του άγγελο, προς βοήθεια του πνεύματός του, το οποίο βρίσκεται μέσα σε όλους τους ανθρώπους. Αφού ήλθε λοιπόν ο Βαρούχ, στάθηκε ανάμεσα στους αγγέλους της Εδέμ —δηλαδή στο μέσο του παραδείσου, διότι ο παράδεισος είναι οι άγγελοι, ανάμεσα στους οποίους στάθηκε— και παρήγγειλε στον άνθρωπο «από κάθε δέντρο που βρίσκεται στον παράδεισο να φας, αλλά από το δέντρο της γνώσης του καλού και του κακού να μην φας», το οποίο είναι ο Νάας. Δηλαδή, να υπακούει στους άλλους αγγέλους, στους ένδεκα της Εδέμ, αλλά στον Νάας πλέον όχι. Διότι οι ένδεκα έχουν μεν πάθη, αλλά δεν έχουν παρανομία, ενώ ο Νάας διέπραξε παρανομία. Διότι πλησίασε την Εύα εξαπατώντας την και διέπραξε μοιχεία μαζί της, το οποίο είναι παράνομο. Πλησίασε όμως και τον Αδάμ και συνευρέθηκε μαζί του, το οποίο είναι και αυτό παράνομο. Από εκεί λοιπόν προήλθε η μοιχεία και η αρσενοκοιτία, και από τότε επικράτησαν τα κακά στους ανθρώπους και αποχώρησαν τα αγαθά, τα οποία προέρχονταν από μία αρχή, αυτή του πατέρα. Διότι, ανεβαίνοντας προς τον αγαθό, ο πατέρας έδειξε τον δρόμο σε όσους θέλουν να ανεβούν, αλλά, καθώς απομακρύνθηκε από την Εδέμ, έγινε η αρχή των κακών για το πνεύμα που βρίσκεται μέσα στους ανθρώπους.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὴν Γένεσιν
Σήμερον ἀναγκαῖον αὐτὴν ἀναγνῶναι τὴν ἐντολὴν, δι᾽ ἧς ἐκώλυσε τοῦ ξύλου τὴν βρῶσιν. Τίς οὖν ἐστιν αὕτη; Καὶ ἐνετείλατο Κύριος ὁ Θεὸς τῷ Ἀδὰμ, λέγων· Ἀπὸ παντὸς ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ βρώσει φάγῃ. Θεῖος ὁ νόμος, ἀλλὰ προσέχωμεν. Εἰ γὰρ βασιλικὰ ἀναγινώσκοντες γράμματα ἄνθρωποι, ὁλόκληρον ἀνιστῶσι θέατρον· πολλῷ μᾶλλον ἡμᾶς οὐκ ἀνθρώπων, ἀλλὰ Θεοῦ νόμους ἀναγινώσκειν μέλλοντας διανίστασθαι χρὴ τῇ διανοίᾳ, καὶ προσέχειν τοῖς λεγομένοις.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Σήμερα είναι αναγκαίο να αναγνώσουμε την ίδια την εντολή, μέσω της οποίας απαγόρευσε τη βρώση από το δέντρο. Ποια είναι, λοιπόν, αυτή; «Και έδωσε εντολή ο Κύριος ο Θεός στον Αδάμ, λέγοντας: Από κάθε δέντρο που βρίσκεται στον παράδεισο μπορείς ελεύθερα να τρως». Θείος είναι ο νόμος, αλλά ας προσέξουμε. Διότι, εάν οι άνθρωποι, όταν διαβάζουν βασιλικά διατάγματα, σηκώνουν όρθιο ολόκληρο το θέατρο, πόσο μάλλον εμείς, που πρόκειται να αναγνώσουμε νόμους όχι ανθρώπων, αλλά του Θεού, οφείλουμε να ανορθώσουμε τη διάνοιά μας και να προσέχουμε τα λεγόμενα.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὴν Γένεσιν
Ὥσπερ γὰρ ἡ ἀδηφαγία μυρίων κακῶν αἰτία καὶ πρόξενος τῷ τῶν ἀνθρώπων γίνεται γένει, οὕτω καὶ ἡ νηστεία καὶ ἡ τῆς γαστρὸς ὑπεροψία τῶν ἀφάτων ἡμῖν ἀγαθῶν ἀεὶ αἰτία γέγονε. Πλάσας γὰρ ἐξ ἀρχῆς τὸν ἄνθρωπον ὁ Θεὸς, καὶ εἰδὼς, ὅτι τούτου αὐτῷ μάλιστα δεῖ τοῦ φαρμάκου πρὸς τὴν τῆς ψυχῆς σωτηρίαν, εὐθέως καὶ ἐκ προοιμίων τῷ πρωτοπλάστῳ ταύτην δέδωκε τὴν ἐντολὴν εἰπών· Ἀπὸ παντὸς ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ βρώσει φαγῇ· ἀπὸ δὲ τοῦ ξύλου τοῦ γινώσκειν καλὸν καὶ πονηρὸν, οὐ φάγεσθε ἀπ᾽ αὐτοῦ. Τὸ δὲ λέγειν, τόδε φάγε, καὶ τόδε μὴ φάγῃς, νηστείας ἦν εἰκών. Ἀλλὰ δέον φυλάξαι τὴν ἐντολὴν, τοῦτο μὲν οὐκ ἐποίησε, δι᾽ ἀκρασίαν δὲ τῆς γαστρὸς ἡττηθεὶς, καὶ τὴν παρακοὴν ἐργασάμενος, θανάτῳ κατεδικάζετο.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι, όπως ακριβώς η λαιμαργία γίνεται αιτία και πρόξενος αμέτρητων κακών στο ανθρώπινο γένος, έτσι και η νηστεία και η περιφρόνηση της κοιλιάς στάθηκαν πάντοτε αιτία ανείπωτων αγαθών για εμάς. Επειδή ο Θεός, όταν έπλασε εξαρχής τον άνθρωπο και γνωρίζοντας ότι αυτό ακριβώς το φάρμακο του ήταν απολύτως αναγκαίο για τη σωτηρία της ψυχής του, αμέσως και από την πρώτη στιγμή έδωσε στον πρωτόπλαστο αυτή την εντολή, λέγοντας: «Από κάθε δέντρο μέσα στον παράδεισο μπορείς να τρως ελεύθερα· από το δέντρο όμως της γνώσης του καλού και του κακού, να μην φάτε από αυτό». Και το να λέει, αυτό να φας και τούτο να μην το φας, αποτελούσε εικόνα της νηστείας. Αλλά ενώ έπρεπε να τηρήσει την εντολή, δεν το έπραξε, και αφού νικήθηκε από την ακράτεια της κοιλιάς και διέπραξε την παρακοή, καταδικάστηκε σε θάνατο.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὴν Γένεσιν
γʹ. Ἐπεὶ οὖν τοσαύτας εὐεργεσίας εἰς τὸν δημιουργηθέντα κατέθετο, πρῶτον ἀπὸ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παραγαγὼν αὐτὸν, καὶ ἀπὸ τοῦ χοὸς σῶμα διαπλάσαι καταξιώσας, καὶ μετὰ ταῦτα τὸ κυριώτερον, τὴν ψυχὴν τὴν ἀσώματον διὰ τοῦ ἐμφυσήματος χαρισάμενος, εἶτα τὸν παράδεισον γενέσθαι κελεύσας, καὶ ἐκεῖ αὐτὸν ἐνδιαιτᾶσθαι προστάξας, μετὰ ταῦτα πάλιν καθάπερ πατὴρ φιλόστοργος παιδὶ νέῳ πολλῆς ἀδείας καὶ ἀνέσεως ἀπολαύοντι, ὥστε μὴ ἀποσκιρτῆσαι, μικράν τινα καὶ σύμμετρον ἐπινοεῖ φροντίδα· οὕτω καὶ ὁ Δεσπότης Θεὸς τῷ Ἀδὰμ τὴν ἐργασίαν καὶ τὴν φυλακὴν προσέταξεν, ἵνα μετὰ τῆς τρυφῆς τῆς πολλῆς, καὶ τῆς ἀδείας, καὶ τῆς ἀνέσεως, ἠρέμα πως ἔχῃ ταῦτα ἀμφότερα ἐγκόπτοντα αὐτοῦ τὴν εἰς τὸ πρόσω φοράν. Ταῦτα μὲν οὖν τὰ ἤδη ὑπάρξαντα τῷ δημιουργηθέντι· τὰ δέ γε ἑξῆς ἐπαγόμενα πάλιν πολλὴν καὶ ὑπερβάλλουσαν ἡμῖν ἐμφαίνει τὴν περὶ αὐτὸν φιλανθρωπίαν, τήν τε συγκατάβασιν, ἣν διὰ τὴν οἰκείαν ἀγαθότητα ἐπιδείκνυται. Τί γάρ φησιν ἡ Γραφή; Καὶ ἐνετείλατο Κύριος ὁ Θεὸς τῷ Ἀδάμ.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
γʹ. Επειδή, λοιπόν, τόσες ευεργεσίες πρόσφερε στον δημιουργηθέντα, πρώτα φέρνοντάς τον από την ανυπαρξία στην ύπαρξη, και καταδεχόμενος να πλάσει το σώμα του από το χώμα, και μετά από αυτά, το κυριότερο, χαρίζοντάς του την ασώματη ψυχή μέσω του εμφυσήματος, έπειτα διατάζοντας να δημιουργηθεί ο παράδεισος και ορίζοντάς του να κατοικεί εκεί· μετά από αυτά πάλι, όπως ακριβώς ένας φιλόστοργος πατέρας επινοεί κάποια μικρή και σύμμετρη φροντίδα για ένα μικρό παιδί που απολαμβάνει μεγάλη ελευθερία και άνεση ώστε να μην παρεκτραπεί, έτσι και ο Δεσπότης Θεός ανέθεσε στον Αδάμ την εργασία και τη φύλαξη, ώστε μαζί με την πολλή απόλαυση, την ελευθερία και την άνεση, να έχει με ήπιο τρόπο αυτά τα δύο να του ανακόπτουν την ορμή. Αυτά, λοιπόν, είναι όσα ήδη είχαν προσφερθεί στο πλάσμα που δημιουργήθηκε. Τα όσα όμως ακολουθούν στη συνέχεια μάς φανερώνουν πάλι την πολλή και υπερβάλλουσα φιλανθρωπία απέναντί του, καθώς και τη συγκατάβαση, την οποία επιδεικνύει εξαιτίας της δικής Του αγαθότητας. Διότι, τι λέει η Γραφή; «Και έδωσε εντολή ο Κύριος ο Θεός στον Αδάμ».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὴν Γένεσιν
Ἰδοὺ πάλιν καὶ ἐνταῦθα τῇ αὐτῇ συνηθείᾳ ἐχρήσατο, ἵνα τῇ πυκνότητι τῶν λεγομένων ἀκριβῆ τὴν διδασκαλίαν δεξώμεθα, καὶ μηκέτι ἀνεχώμεθα τῶν τολμώντων ἀποκληροῦν τὰς τῶν ὀνομάτων προσηγορίας. καὶ τὴν μὲν τῷ Πατρὶ, τὴν δὲ τῷ Υἱῷ προσνέμειν. Ἐπειδὴ γὰρ ἀμφοτέρων ἡ οὐσία μία, διὰ τοῦτο καὶ ἡ θεία Γραφὴ ἀδιαφόρως ποτὲ μὲν τῷ Πατρὶ, ποτὲ δὲ τῷ Υἱῷ τὴν αὐτὴν προσηγορίαν εὑρίσκεται ἀποκληροῦσα. Καὶ ἐνετείλατο, φησὶ, Κύριος ὁ Θεὸς τῷ Ἀδὰμ λέγων.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Ιδού, πάλι και εδώ ακολούθησε την ίδια συνήθεια, ώστε με την πυκνότητα των λεγομένων να αποδεχθούμε την ακριβή διδασκαλία, και να μην ανεχόμαστε πλέον εκείνους που τολμούν να κατανέμουν τις προσωνυμίες των ονομάτων, και να απονέμουν άλλη μεν στον Πατέρα, άλλη δε στον Υιό. Διότι, επειδή η ουσία και των δύο είναι μία, γι' αυτόν τον λόγο και η Θεία Γραφή διαπιστώνεται να αποδίδει αδιακρίτως την ίδια προσωνυμία πότε στον Πατέρα και πότε στον Υιό. «Και έδωσε εντολή», αναφέρει, «Κύριος ο Θεός στον Αδάμ λέγοντας».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὴν Γένεσιν
Ἄξιον ἐνταῦθα ἐκπλαγῆναι τὴν πάντα λόγον ὑπερβαίνουσαν τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίαν, ἣν ἐνδείκνυται ἡμῖν διὰ τῆς βραχείας ταύτης λέξεως. Καὶ ἐνετείλατο, φησί. Βλέπε ἐκ προοιμίων πόσῃ τιμῇ κέχρηται περὶ τὸν ἄνθρωπον. Οὐδὲ γὰρ εἶπε, προσέταξεν, ἢ ἐκέλευσεν, ἀλλὰ τί; Ἐνετείλατο. Καθάπερ φίλος φίλῳ περί τινων ἀναγκαίων ἐντελλόμενος διαλέγεται, οὕτω καὶ ὁ Θεὸς πρὸς τὸν Ἀδὰμ διατίθεται, μονονουχὶ διὰ τῆς τοσαύτης τιμῆς ἐπισπάσασθαι βουλόμενος αὐτὸν πρὸς τὴν ὑπακοὴν τῶν ἐντελλομένων ὑπ᾽ αὐτοῦ. Καὶ ἐνετείλατο Κύριος ὁ Θεὸς τῷ Ἀδὰμ λέγων· Ἀπὸ παντὸς ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ βρώσει φάγῃ· ἀπὸ δὲ τοῦ ξύλου τοῦ γινώσκειν καλὸν καὶ πονηρὸν, οὐ φάγεσθε ἀπ᾽ αὐτοῦ. ᾟ δ᾽ ἂν ἡμέρᾳ φάγητε ἀπ᾽ αὐτοῦ, θανάτῳ ἀποθανεῖσθε. Πολὺ τῆς ἐντολῆς τὸ ἀνεπαχθές.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Αξίζει εδώ να θαυμάσουμε τη φιλανθρωπία του Θεού, η οποία υπερβαίνει κάθε λόγο, και την οποία μας επιδεικνύει μέσα από αυτήν τη σύντομη λέξη. «Και ενετείλατο», λέει. Δες από την αρχή με πόση τιμή συμπεριφέρεται στον άνθρωπο. Διότι δεν είπε «πρόσταξε» ή «διέταξε», αλλά τι; «Ενετείλατο». Όπως ακριβώς ένας φίλος συνομιλεί με έναν φίλο δίνοντάς του παραγγελίες για ορισμένα αναγκαία ζητήματα, έτσι και ο Θεός διατίθεται απέναντι στον Αδάμ, σαν να επιθυμούσε σχεδόν, μέσω αυτής της τόσο μεγάλης τιμής, να τον προσελκύσει στην υπακοή όσων του παρήγγειλε. «Και ενετείλατο Κύριος ο Θεός στον Αδάμ λέγοντας: Από κάθε δέντρο του παραδείσου μπορείς ελεύθερα να τρως· από το δέντρο όμως της γνώσεως του καλού και του κακού, να μη φάτε από αυτό. Την ημέρα δε που θα φάτε από αυτό, με θάνατο θα πεθάνετε». Πολύ μεγάλο είναι το ανεπαχθές (η ελαφρότητα) της εντολής.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὴν Γένεσιν
δʹ. Τίς ἂν κατ᾽ ἀξίαν θαυμάσειε τοῦ κοινοῦ πάντων Δεσπότου τὴν φιλοτιμίαν; Οὐδὲν οὐδέπω ἐπιδειξάμενον πόσης ἀξιοῖ τῆς εὐεργεσίας; Οὐδὲ γὰρ ἐξ ἡμισείας αὐτῷ τὴν ἀπόλαυσιν ἔδωκεν, οὐδὲ τῶν πλειόνων ἀποσχέσθαι ἐκέλευσεν, τῶν δὲ λειπομένων ἔχειν τὴν ἀπόλαυσιν· ἀλλὰ πάντων τῶν ἐν τῷ παραδείσῳ μετέχειν αὐτὸν βουληθεὶς, τοῦ ἑνὸς ξύλου μόνου ἀποσχέσθαι προστάττει, δεικνὺς διὰ τῶν πραγμάτων, ὅτι οὐδενὸς ἑτέρου ἕνεκεν τοῦτο πεποίηκεν, ἀλλ᾽ ἵνα τὸν αἴτιον εἰδέναι ἔχῃ τῶν τοσούτων εὐεργεσιῶν. Καὶ σκόπει μετὰ τῶν ἄλλων καὶ ἐντεῦθεν τοῦ Θεοῦ τὴν ἀγαθότητα, ὅσῃ τῇ τιμῇ κέχρηται καὶ περὶ τὴν μέλλουσαν ἐξ αὐτοῦ διαπλάττεσθαι γυναῖκα.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Δʹ. Ποιος θα μπορούσε να θαυμάσει επάξια τη γενναιοδωρία του κοινού Δεσπότη των πάντων; Πόσης ευεργεσίας τον αξιώνει, ενώ δεν είχε επιδείξει ακόμη απολύτως τίποτα; Διότι δεν του παραχώρησε την απόλαυση κατά το ήμισυ, ούτε τον πρόσταξε να απέχει από τα περισσότερα και να απολαμβάνει όσα απέμεναν· αλλά, επειδή θέλησε να μετέχει αυτός σε όλα όσα βρίσκονταν στον παράδεισο, τον προστάζει να απέχει μόνο από ένα δέντρο, αποδεικνύοντας μέσα από τα ίδια τα πράγματα ότι για κανέναν άλλο λόγο δεν το έπραξε αυτό, παρά μόνο για να έχει επίγνωση εκείνος του ποιος είναι ο αίτιος τόσων ευεργεσιών. Και παρατήρησε, μαζί με τα άλλα, και από αυτό το γεγονός την αγαθότητα του Θεού, με πόση τιμή περιβάλλει και τη γυναίκα που επρόκειτο να πλαστεί από αυτόν.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὴν Γένεσιν
Τοῦ γὰρ ἀπὸ τοῦ χοὸς πλασθῆναι τὸν ἄνθρωπον οὐκ ἔλαττον τοῦτο. Καὶ ὅρα τὴν συγκατάβασιν τῆς θείας Γραφῆς, ὅσοις ῥήμασι κέχρηται διὰ τὴν ἡμετέραν ἀσθένειαν. Καὶ ἔλαβε, φησὶ, μίαν τῶν πλευρῶν αὐτοῦ. Μὴ ἀνθρωπίνως δέχου τὰ λεγόμενα, ἀλλὰ τὴν παχύτητα τῶν λέξεων τῇ ἀσθενείᾳ λογίζου τῇ ἀνθρωπίνῃ. Εἰ γὰρ μὴ τούτοις τοῖς ῥήμασιν ἐχρήσατο, πῶς ἂν μαθεῖν ἠδυνήθημεν ταῦτα τὰ ἀπόῤῥητα μυστήρια; Μὴ τοῖς ῥήμασιν οὖν μόνοις ἐναπομείνωμεν, ἀλλὰ θεοπρεπῶς ἅπαντα νοῶμεν ὡς ἐπὶ Θεοῦ. Τὸ γὰρ, Ἔλαβε, καὶ ὅσα τοιαῦτα, διὰ τὴν ἀσθένειαν τὴν ἡμετέραν εἴρηται. Σκόπει δὲ πῶς καὶ ἐνταῦθα πάλιν τῇ αὐτῇ συνηθείᾳ ἐχρήσατο, ᾗ καὶ ἐπὶ τοῦ Ἀδάμ. Ὥσπερ γὰρ ἐκεῖ καὶ ἅπαξ, καὶ δεύτερον, καὶ πολλάκις εἶπε· Καὶ ἔλαβε Κύριος ὁ Θεὸς τὸν ἄνθρωπον, ὃν ἔπλασε· καὶ πάλιν, Καὶ ἐνετείλατο Κύριος ὁ Θεὸς τῷ Ἀδάμ· καὶ πάλιν, Καὶ εἶπε Κύριος ὁ Θεὸς, Ποιήσωμεν αὐτῷ βοηθὸν κατ᾽ αὐτόν· οὕτω καὶ νῦν φησι, Καὶ ᾠκοδόμησε Κύριος ὁ Θεὸς τὴν πλευρὰν, ἣν ἔλαβε ἀπὸ τοῦ Ἀδὰμ, εἰς γυναῖκα· καὶ ἀνωτέρω, Καὶ ἐπέβαλε Κύριος ὁ Θεὸς ἔκστασιν ἐπὶ τὸν Ἀδάμ· ἵνα μάθῃς ὡς οὐδεμία διαφορά ἐστι Πατρὸς καὶ υἱοῦ ἐν ταῖς λέξεσιν, ἀλλὰ διὰ τὸ μίαν εἶναι τὴν οὐσίαν ἀμφοτέρων, ἀδιαφόρως ἡ Γραφὴ κέχρηται τοῖς ὀνόμασιν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι αυτό δεν υπολείπεται καθόλου από το ότι πλάστηκε ο άνθρωπος από το χώμα. Και δες τη συγκατάβαση της θείας Γραφής, ποια λόγια χρησιμοποιεί εξαιτίας της δικής μας αδυναμίας. «Και έλαβε», λέει, «μία από τις πλευρές του». Μην εκλαμβάνεις τα λεγόμενα με ανθρώπινο τρόπο, αλλά να αποδίδεις την παχύτητα των λέξεων στην ανθρώπινη αδυναμία. Διότι, εάν δεν χρησιμοποιούσε αυτά τα λόγια, πώς θα μπορούσαμε να μάθουμε αυτά τα απόρρητα μυστήρια; Ας μην περιοριστούμε, λοιπόν, μόνο στις λέξεις, αλλά ας τα κατανοούμε όλα θεοπρεπώς, εφόσον αναφέρονται στον Θεό. Διότι το «Έλαβε», και όλα τα παρόμοια, έχουν λεχθεί εξαιτίας της δικής μας αδυναμίας. Πρόσεξε δε πώς και εδώ πάλι ακολούθησε την ίδια συνήθεια, την οποία εφήρμοσε και στην περίπτωση του Αδάμ. Διότι, όπως ακριβώς εκεί, και μία, και δεύτερη, και πολλές φορές είπε: «Και έλαβε Κύριος ο Θεός τον άνθρωπο, τον οποίο έπλασε»· και πάλι: «Και έδωσε εντολή Κύριος ο Θεός στον Αδάμ»· και πάλι: «Και είπε Κύριος ο Θεός, ας του κάνουμε βοηθό όμοιο με αυτόν»· έτσι και τώρα λέει: «Και οικοδόμησε Κύριος ο Θεός την πλευρά, την οποία έλαβε από τον Αδάμ, σε γυναίκα»· και πιο πάνω: «Και επέβαλε Κύριος ο Θεός έκσταση στον Αδάμ»· για να μάθεις ότι δεν υπάρχει καμία διαφορά μεταξύ Πατρός και Υιού στις λέξεις, αλλά, επειδή είναι μία η ουσία και των δύο, η Γραφή χρησιμοποιεί τα ονόματα χωρίς διάκριση.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὴν Γένεσιν
Τίνος ἕνεκεν οὕτω σαυτὴν κατῄσχυνας, καὶ ἐκεῖνον καταλιποῦσα, δι᾽ ὃν ἐδημιουργήθης, ᾧ πρὸς βοήθειαν παρήχθης, ᾧ κοινωνὸς τῆς ἀξίας ἐγένου, καὶ ὁμοούσιος, καὶ ὁμόφωνος, τῷ ὄφει εἰς ὁμιλίαν ἐλθεῖν κατεδέξω, καὶ διὰ τοῦ θηρίου τούτου τὴν παρὰ τοῦ διαβόλου δέξασθαι συμβουλὴν, καὶ φανερῶς ἀπεναντίας οὖσαν τῆς τοῦ δημιουργήσαντος νομοθεσίας, οὐδὲ οὕτως ἀπεστράφης, ἀλλὰ τῇ ἐλπίδι τῆς ὑποσχέσεως κατετόλμησας τῆς μεταλήψεως; Ἔστω τοίνυν· σαυτὴν εἰς τοσοῦτον κρημνὸν κατήγαγες, καὶ τῆς τιμῆς τῆς ὑπερβαλλούσης ἀπεστέρησας· τίνος ἕνεκεν καὶ τὸν ἄνδρα κοινωνὸν λαμβάνεις τοῦ χαλεποῦ τούτου πταίσματος, καὶ ᾧ βοηθὸς εἶναι ἐτάχθης, τούτου ἐπίβουλος γίνῃ, καὶ διὰ μικρᾶς βρώσεως τῆς εὐνοίας τῆς παρὰ τοῦ Θεοῦ ἀλλοτριοῖς κἀκεῖνον μετὰ σαυτῆς; Ποία μανίας ὑπερβολὴ εἰς τοσαύτην σε τὴν τόλμαν ἤγαγεν; Οὐκ ἤρκει σοι τὸν ἀταλαίπωρον ζῇν βίον, τὸ σῶμα μὲν περικεῖσθαι, μηδενὸς δὲ δεῖσθαι τῶν σωματικῶν; τὸ πάντων τῶν ἐν τῷ παραδείσῳ ἀπολαύειν πλὴν ἑνὸς ξύλου; τὸ πάντα τὰ ὁρώμενα ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν εἶναι τὴν ὑμετέραν, καὶ τὴν κατὰ πάντων ἀρχὴν κεκτῆσθαι; ἀλλ᾽ ἀπατηθεῖσα ταῖς ἐλπίσι προσεδόκησας καὶ εἰς αὐτὴν τὴν ἀνωτάτω κορυφὴν ἥξειν;
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Γιατί, λοιπόν, ντρόπιασες έτσι τον εαυτό σου, και, εγκαταλείποντας εκείνον για τον οποίο δημιουργήθηκες, για βοήθεια του οποίου παρήχθης, του οποίου έγινες κοινωνός της αξίας, και ομοούσια, και ομόφωνη, καταδέχθηκες να έλθεις σε συνομιλία με τον όφι, και μέσω αυτού του θηρίου να δεχθείς τη συμβουλή του διαβόλου, η οποία, αν και ήταν φανερά αντίθετη προς τη νομοθεσία του Δημιουργού, ούτε έτσι δεν την αποστράφηκες, αλλά με την ελπίδα της υπόσχεσης αποτόλμησες τη μετάληψη; Έστω, λοιπόν· οδήγησες τον εαυτό σου σε τέτοιον γκρεμό και τον στέρησες από την υπερβάλλουσα τιμή· για ποιον λόγο καθιστάς και τον άνδρα κοινωνό αυτού του βαρύτατου σφάλματος, και γίνεσαι επίβουλος εκείνου, στον οποίο τάχθηκες να είσαι βοηθός, και εξαιτίας μιας μικρής βρώσης τον αποξενώνεις και εκείνον, μαζί με τον εαυτό σου, από την εύνοια του Θεού; Ποια υπερβολική μανία σε οδήγησε σε τόση τόλμη; Δεν σου αρκούσε το να ζεις βίο αταλαίπωρο, το να είσαι μεν περιβεβλημένη με σώμα, αλλά να μην έχεις καμία ανάγκη από τα σωματικά; Το να απολαμβάνεις τα πάντα μέσα στον παράδεισο, εκτός από ένα δέντρο; Το να βρίσκονται όλα τα ορατά υπό τη δική σας εξουσία και να έχετε την κυριαρχία στα πάντα; Αλλά, εξαπατημένη από τις ελπίδες, προσδόκησας ότι θα φθάσεις στην ίδια την ανώτατη κορυφή;
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὴν Γένεσιν
Διὰ τοῦτο οὖν καὶ τὸ ξύλον γνωστὸν καλοῦ καὶ πονηροῦ ὠνόμασεν ἡ θεία Γραφὴ, ἐπειδὴ περὶ αὐτὸ ἦν ἡ παράβασις καὶ ἡ φυλακὴ τῆς ἐντολῆς. Ὁ γὰρ φιλάνθρωπος Δεσπότης ἐξ ἀρχῆς καὶ ἐκ προοιμίων παιδεύων τὸν ἄνθρωπον, καὶ διδάξαι βουλόμενος αὐτὸν, ὅτι ἔχει δημιουργὸν καὶ ποιητὴν τὸν τὰ ὁρώμενα πάντα παραγαγόντα, καὶ αὐτὸν διαπλάσαντα, διὰ τῆς μικρᾶς ταύτης ἐντολῆς τὴν οἰκείαν αὐτῷ δεσποτείαν δεικνύναι ἐβούλετο· καὶ ὡσανεὶ δεσπότης φιλότιμος οἶκον μέγαν καὶ θαυμαστόν τινι παρεσχηκὼς πρὸς ἀπόλαυσιν, οὐ τὴν ἀξίαν τιμὴν, ἀλλὰ βραχύ τι μέρος λαμβάνειν βούλεται, ὥστε καὶ αὐτῷ τὰ τῆς δεσποτείας φυλάττεσθαι, κἀκεῖνον ἀκριβῶς εἰδέναι, ὡς οὐ τῆς κτήσεως δεσπότης ἐστὶν, ἀλλὰ χάριτι καὶ φιλοτιμίᾳ τῆς χρήσεως ἀπολαύει· οὕτω καὶ ὁ Δεσπότης ὁ ἡμέτερος πάντα τὰ ὁρώμενα ἐμπιστεύσας τῷ ἀνθρώπῳ, καὶ τὴν ἐν τῷ παραδείσῳ διαγωγὴν, καὶ πάντων τῶν ἐν αὐτῷ παρεσχηκὼς τὴν ἀπόλαυσιν, ἵνα μὴ κατὰ μικρὸν ὑποσυρεὶς τὴν διάνοιαν, νομίσῃ αὐτόματα εἶναι τὰ ὁρώμενα, καὶ πλέον τι τῆς οἰκείας ἀξίας φαντασθῇ, κελεύει τοῦ ἑνὸς ἀπέχεσθαι ξύλου, σφοδρὸν τὸ ἐπιτίμιον ὁρίσας, εἰ παραβαίη, ἵνα εἰδέναι ἔχῃ, ὡς ὑπὸ δεσπότην ἐστὶ, καὶ ὅτι καὶ τῶν λοιπῶν μετέχει διὰ τὴν τοῦ δεσπότου φιλοτιμίαν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Γι' αυτό, λοιπόν, και η θεία Γραφή το ονόμασε δέντρο της γνώσης του καλού και του πονηρού, επειδή γύρω από αυτό συνέβη η παράβαση και η τήρηση της εντολής. Διότι ο φιλάνθρωπος Δεσπότης, διαπαιδαγωγώντας τον άνθρωπο από την αρχή και από τα πρώτα βήματα, και επιθυμώντας να τον διδάξει ότι έχει δημιουργό και ποιητή Εκείνον που παρήγαγε όλα τα ορατά και που έπλασε και τον ίδιο, θέλησε μέσω αυτής της μικρής εντολής να του υποδείξει τη δική Του κυριαρχία. Και όπως ακριβώς ένας μεγαλόδωρος κύριος, ο οποίος έχει παραχωρήσει σε κάποιον προς απόλαυση έναν μεγάλο και θαυμαστό οίκο, δεν επιθυμεί να λάβει την πλήρη αξία, αλλά ένα ελάχιστο μέρος, ώστε να διατηρήσει και ο ίδιος τα κυριαρχικά του δικαιώματα και εκείνος να γνωρίζει επακριβώς ότι δεν είναι κύριος της ιδιοκτησίας, αλλά απολαμβάνει τη χρήση της κατά χάρη και δωρεά· έτσι και ο δικός μας Δεσπότης, αφού εμπιστεύτηκε στον άνθρωπο όλα τα ορατά και του παραχώρησε τη διαμονή στον παράδεισο και την απόλαυση όλων όσων βρίσκονταν σε αυτόν, για να μην παρασυρθεί σταδιακά ο νους του και νομίσει ότι τα ορατά δημιουργήθηκαν από μόνα τους, και φανταστεί κάτι ανώτερο από τη δική του αξία, του παραγγέλλει να απέχει από το ένα δέντρο, ορίζοντας αυστηρή ποινή σε περίπτωση παράβασης, προκειμένου να γνωρίζει ότι τελεί υπό την εξουσία ενός Δεσπότη, και ότι συμμετέχει και στα υπόλοιπα αγαθά χάρη στη μεγαλοδωρία του Δεσπότη.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὴν Γένεσιν
δʹ. Σκόπει, ἀγαπητὲ, τῆς ἀγαθότητος τοῦ Θεοῦ τὴν ὑπερβολὴν, ὅπως καθάπερ φίλος φίλῳ διαλεγόμενος, καὶ ἐγκαλῶν ὡς παραβάντι τὰ παρ᾽ αὐτοῦ ἐνταλθέντα, οὕτω πρὸς αὐτὸν τὴν διάλεξιν ποιεῖται. Τίς ἀνήγγειλέ σοι ὅτι γυμνὸς εἶ, εἰ μὴ ἀπὸ τοῦ ξύλου, οὗ ἐνετειλάμην σοι τούτου μόνου μὴ φαγεῖν, ἀπ᾽ αὐτοῦ ἔφαγες; Οὐ μικρὰν ἔμφασιν ἔχει καὶ τὸ λέγειν· Τούτου μόνου. Μὴ γὰρ ἐστενοχώρησά σου, φησὶ, τὴν ἀπόλαυσιν; Οὐχὶ πᾶσαν ἄδειάν σοι παρέσχον, καὶ πάντων τῶν ἐν τῷ παραδείσῳ τὴν ἐξουσίαν δεδωκὼς, ἑνὸς τούτου μόνου ἀπέχεσθαι ἐνετειλάμην, ἵνα εἰδέναι ἔχῃς, ὅτι ὑπὸ δεσπότην εἶ, καὶ ὀφείλεις ὑπακοήν τινα ἐπιδεικνύναι; Τίς οὖν ἡ τοσαύτη ῥᾳθυμία, ὥστε τοσαύτην ἔχοντα ἀπόλαυσιν, μὴ ἀνασχέσθαι μηδὲ τούτου τοῦ ἑνὸς ἀποσχέσθαι, ἀλλ᾽ οὕτω ταχέως εἰς τὴν παρ᾽ ἐμοῦ δοθεῖσαν ἐντολὴν ἐξυβρίσαι, καὶ τοσούτοις κακοῖς ἑαυτὸν περιβαλεῖν; Τί σοι τὸ ὄφελος γέγονεν; Οὐ προλαβὼν ταῦτα εἶπον; οὐ τῷ φόβῳ τοῦ ἐπιτιμίου προαναστεῖλαι ἠβουλήθην, καὶ ἀσφαλεστέρους ἐργάσασθαι; οὐκ εἶπον τὸ μέλλον ὑμῖν συμβήσεσθαι; οὐ διὰ τοῦτο τὴν βρῶσιν ἐκώλυσα, ἵνα μὴ τούτοις περιπέσητε; Τίς ἄν σε συγγνώμης ἀξιώσειε, τὸν μετὰ τοσαύτας παραγγελίας οὕτως ἀγνώμονα γενόμενον;
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Δ΄. Πρόσεξε, αγαπητέ, την υπερβολή της αγαθότητας του Θεού, πώς, σαν να συνομιλεί φίλος με φίλο, και ελέγχοντάς τον επειδή παρέβη τις εντολές του, έτσι διεξάγει μαζί του τη συζήτηση. «Ποιος σου ανήγγειλε ότι είσαι γυμνός; Μήπως έφαγες από το δέντρο, από το οποίο σε πρόσταξα να μη φας από αυτό και μόνο;» Δεν έχει μικρή έμφαση και η φράση: «Από αυτό και μόνο». Διότι λέγει, μήπως περιόρισα την απόλαυσή σου; Δεν σου παρείχα κάθε ελευθερία, και αφού σου έδωσα την εξουσία σε όλα όσα υπάρχουν στον παράδεισο, σε πρόσταξα να απέχεις από αυτό το ένα και μόνο, για να γνωρίζεις ότι βρίσκεσαι υπό την εξουσία Δεσπότη και ότι οφείλεις να επιδεικνύεις κάποια υπακοή; Ποια είναι λοιπόν αυτή η τόση αμέλεια, ώστε, ενώ είχες τόση απόλαυση, δεν άντεξες να απέχεις ούτε από αυτό το ένα, αλλά τόσο γρήγορα καταφρόνησες την εντολή που σου έδωσα, και περιέβαλες τον εαυτό σου με τόσα δεινά; Τι όφελος αποκόμισες; Δεν τα είπα αυτά εκ των προτέρων; Δεν θέλησα με τον φόβο της τιμωρίας να σας συγκρατήσω εγκαίρως και να σας καταστήσω πιο ασφαλείς; Δεν σας είπα τι επρόκειτο να σας συμβεί; Δεν εμπόδισα γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο τη βρώση, για να μην περιπέσετε σε αυτά; Ποιος θα μπορούσε να σε θεωρήσει άξιο συγγνώμης, εσένα που μετά από τόσες παραγγελίες αποδείχθηκες τόσο αχάριστος;
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὴν Γένεσιν
Ὅρα μοι ἐνταῦθα φιλανθρωπίαν Δεσπότου. Δεῖ γὰρ μετὰ ἀκριβείας διερευνῆσαι τὸ εἰρημένον, ἵνα μηδὲν ἡμᾶς λαθεῖν δυνηθῇ τῶν ἐν τῷ βάθει τούτῳ κεκρυμμένων. Ἡνίκα τὴν ἐντολὴν ἐδίδου τῷ Ἀδὰμ ὁ Θεὸς, οὐδενὸς ἑτέρου ἀποσχέσθαι αὐτὸν προσέταξεν, ἢ μόνον τοῦ ξύλου, οὗ τῆς βρώσεως κατατολμήσας τὸ ἐπιτίμιον τοῦ θανάτου ἐδέξατο· ὅπερ ἐντελλόμενος αὐτῷ ὥρισεν, εἰ παραβαίη, περὶ τοῦ τῆς ζωῆς ξύλου οὐδὲν διαστειλάμενος.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Παρατήρησε εδώ τη φιλανθρωπία του Δεσπότη. Διότι πρέπει να διερευνήσουμε με ακρίβεια τα όσα ειπώθηκαν, ώστε να μη μπορέσει να μας διαφύγει τίποτα από όσα είναι κρυμμένα μέσα σε αυτό το βάθος. Όταν ο Θεός έδινε την εντολή στον Αδάμ, δεν τον διέταξε να απέχει από τίποτα άλλο παρά μόνο από το δέντρο, τη βρώση του οποίου επειδή αποτόλμησε, δέχθηκε την ποινή του θανάτου· την οποία του όρισε όταν του έδινε την εντολή, σε περίπτωση που την παρέβαινε, χωρίς να διατάξει απολύτως τίποτα σχετικά με το δέντρο της ζωής.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὴν Γένεσιν
Ὅρα μοι Θεοῦ φιλανθρωπίαν, πῶς πρότερον μεγάλας τὰς εὐεργεσίας δωρούμενος, τότε καὶ νόμον καὶ ἐντολὴν δίδωσι. Καὶ καθάπερ ἐπὶ τοῦ Ἀδὰμ, μετὰ τὸ ἐγκατοικῆσαι ἐν τῷ παραδείσῳ, καὶ τὴν τοσαύτην ἀπόλαυσιν χαρίσασθαι, τότε τὴν ἀποχὴν τοῦ ξύλου ἐνετείλατο· οὕτω καὶ ἐνταῦθα μετὰ τὸ ὑποσχέσθαι μηκέτι τοιαύτην ἐπάξειν πανωλεθρίαν, μηδὲ ἀγανάκτησιν τοιαύτην ἐπιδείξασθαι, ἀλλὰ ἀκίνητα μέχρι τῆς συντελείας ἐᾷν ἅπαντα τὰ στοιχεῖα διαμένειν, ἕκαστον τὸν οἰκεῖον δρόμον καὶ τὴν οἰκείαν τάξιν ἀποπληροῦντα, καὶ εὐλογίας αὐτοὺς ἀξιῶσαι, καὶ τὴν ἀρχαίαν ἐξουσίαν δωρήσασθαι τὴν κατὰ τῶν ἀλόγων ἁπάντων, καὶ τῆς κρεωφαγίας τὴν ἄδειαν παρασχεῖν, τότε φησὶ, Πλὴν κρέας ἐν αἵματι ψυχῆς οὐ φάγεσθε. Εἶδες πῶς πρότερον εὐεργετεῖ καὶ τὴν φιλοτιμίαν ἄφατον ἐπιδείκνυται, καὶ τότε ἐπιτάττει; καίτοι γε ἐπ᾽ ἀνθρώπων οὐκ ἄν ποτε τοῦτο γένοιτο. Οἱ γὰρ ἄνθρωποι πρότερον βούλονται τὰ παρ᾽ ἑαυτῶν ἐπιταττόμενα εἰς ἔργον ἐκβῆναι, καὶ πολλὴν ἐπιδείξασθαι τὴν εὔνοιαν τοὺς τὰ ἐπιτάγματα δεχομένους, καὶ τὴν τούτων ἐκπλήρωσιν ποιουμένους, καὶ τότε ἄρα ἀμείβεσθαι τοὺς πολλὴν τὴν ὑπακοὴν ἐπιδειξαμένους.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Παρατήρησε τη φιλανθρωπία του Θεού, πώς πρώτα δωρίζει μεγάλες ευεργεσίες και έπειτα δίνει νόμο και εντολή. Και όπως ακριβώς στην περίπτωση του Αδάμ, αφού τον εγκατέστησε στον παράδεισο και του χάρισε τόσο μεγάλη απόλαυση, τότε του έδωσε την εντολή να απέχει από το δέντρο· έτσι και εδώ, αφού υποσχέθηκε ότι δεν θα επιφέρει πλέον τέτοια πανωλεθρία, ούτε θα επιδείξει τέτοια αγανάκτηση, αλλά ότι θα αφήσει όλα τα στοιχεία της φύσεως να παραμένουν ακλόνητα μέχρι τη συντέλεια του κόσμου, εκπληρώνοντας το καθένα την οικεία πορεία και την οικεία τάξη του, και αφού τους αξίωσε ευλογίας και τους δώρισε την αρχέγονη εξουσία πάνω σε όλα τα άλογα ζώα, και τους παρείχε την άδεια της κρεοφαγίας, τότε λέει: «Πλην όμως, κρέας με το αίμα της ζωής του δεν θα φάτε». Είδες πώς πρώτα ευεργετεί και επιδεικνύει ανέκφραστη γενναιοδωρία, και τότε δίνει προσταγές; Αν και στους ανθρώπους αυτό δεν θα συνέβαινε ποτέ. Διότι οι άνθρωποι επιθυμούν πρώτα να εκτελεστούν όσα οι ίδιοι προστάζουν, και όσοι δέχονται τα προστάγματα να επιδείξουν πολλή προθυμία και να τα εκπληρώσουν, και τότε πλέον να ανταμείψουν εκείνους που επέδειξαν μεγάλη υπακοή.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὴν μετάνοιαν
Βούλει μαθεῖν, ὅσος κόσμος ἀνθρώποις ἡ νηστεία, ὅση φυλακὴ καὶ ἀσφάλεια; ἐννόησόν μοι τὸ μακάριον καὶ θαυμαστὸν τῶν μοναζόντων γένος. Οὗτοι γὰρ τοὺς ἐν μέσῳ θορύβους φυγόντες, καὶ πρὸς τὰς κορυφὰς τῶν ὀρέων ἀναδραμόντες, καὶ τὰς καλύβας ἐν τῇ τῆς ἐρημίας ἡσυχίᾳ, καθάπερ ἐν εὐδιεινῷ τινι λιμένι πηξάμενοι, ταύτην συνέμπορον καὶ συγκοινωνὸν τοῦ βίου παντὸς ἔλαβον. Τοιγαροῦν καὶ ἀγγέλους αὐτοὺς ἐξ ἀνθρώπων ἐποίησεν, οὐκ ἐκείνους δὲ μόνους, ἀλλὰ καὶ ἐν ταῖς πόλεσιν ὅσους ἂν εὕρῃ προσιεμένους αὐτὴν, πρὸς αὐτὸ τῆς φιλοσοφίας ἀνάγει τὸ ὕψος. Καὶ γὰρ Μωϋσῆς καὶ Ἠλίας, οἱ πύργοι τῶν ἐν τῇ Παλαιᾷ προφητῶν, καίτοι καὶ ἀπὸ τῶν ἄλλων ὄντες λαμπροὶ καὶ μεγάλοι, καὶ πολλὴν ἔχοντες παῤῥησίαν, ὅτε ἐβούλοντο προσελθεῖν τῷ Θεῷ καὶ διαλεχθῆναι, ὡς ἀνθρώπῳ δυνατὸν ἦν, πρὸς ταύτην κατέφυγον, καὶ διὰ τῶν ταύτης αὐτῷ προσεφέροντο χειρῶν. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Θεὸς τὸν ἄνθρωπον ποιῶν ἐξ ἀρχῆς, εὐθέως αὐτὸν ταῖς τῆς νηστείας φέρων παρακατέθετο χερσὶν, ὥσπερ φιλοστόργῳ μητρὶ καὶ ἀρίστῃ διδασκάλῳ τὴν ἐκείνου σωτηρίαν ἐγχειρίζων αὐτῇ. Τὸ γὰρ, Ἀπὸ παντὸς ξύλου τοῦ παραδείσου βρώσει φαγῇ, ἀπὸ δὲ τοῦ ξύλου τοῦ γινώσκειν καλὸν καὶ πονηρὸν οὐ φάγεσθε· νηστείας εἶδός ἐστιν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Θέλεις να μάθεις πόσο μεγάλο στολίδι είναι για τους ανθρώπους η νηστεία, πόση προστασία και ασφάλεια; Αναλογίσου το μακάριο και θαυμαστό γένος των μοναχών. Διότι αυτοί, αφού απέφυγαν τους θορύβους του κόσμου και ανέβηκαν στις κορυφές των βουνών, και έστησαν τις καλύβες τους στην ησυχία της ερήμου, σαν σε κάποιο γαλήνιο λιμάνι, πήραν αυτήν ως συνοδοιπόρο και σύντροφο σε ολόκληρη τη ζωή τους. Γι' αυτό λοιπόν τους έκανε από ανθρώπους αγγέλους, και όχι μόνο εκείνους, αλλά και όσους βρίσκει μέσα στις πόλεις να την αποδέχονται, τους ανυψώνει στο ίδιο ύψος της φιλοσοφίας. Διότι και ο Μωυσής και ο Ηλίας, οι πύργοι των προφητών της Παλαιάς Διαθήκης, αν και από τις άλλες τους αρετές ήταν ήδη λαμπροί και μεγάλοι, και είχαν πολλή παρρησία, όταν θέλησαν να πλησιάσουν τον Θεό και να συνομιλήσουν μαζί Του, όσο ήταν δυνατόν σε άνθρωπο, σε αυτήν κατέφυγαν, και μέσω των δικών της χεριών παρουσιάστηκαν σε Αυτόν. Γι' αυτό και ο Θεός, όταν έπλασε τον άνθρωπο εξαρχής, αμέσως τον έφερε και τον παρέδωσε στα χέρια της νηστείας, αναθέτοντάς της τη σωτηρία του σαν σε φιλόστοργη μητέρα και άριστη δασκάλα. Διότι το «από κάθε δέντρο του παραδείσου μπορείς να φας, αλλά από το δέντρο της γνώσεως του καλού και του κακού δεν θα φάτε», αποτελεί ένα είδος νηστείας.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὴν πρὸς Κορινθίους δευτέραν ἐπιστολήν
Πῶς δὲ ἐνεργεῖ, ἴσως βούλεταί τις ἀκοῦσαι. Ὅταν μὴ εὕρῃ νοῦν ἔνθεον, ὅταν μὴ σώφρονα ψυχὴν, ὅταν μὴ μνημονεύῃ τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ, μηδὲ φυλάσσῃ τὰ δικαιώματα αὐτοῦ, τότε αἰχμάλωτον λαβὼν ἄπεισιν. Ὁ γοῦν Ἀδὰμ εἰ ἐμνημόνευε τῆς ἐντολῆς λεγούσης, Ἀπὸ παντὸς ξύλου φαγῇ, εἰ ἐφύλασσε τὸ δικαίωμα τὸ λέγον, ᾟ ἂν ἡμέρᾳ φάγητε, τότε θανάτῳ ἀποθανεῖσθε· οὐκ ἂν ἔπαθεν ἅπερ ἔπαθεν. Ἵνα καταξιώσῃ αὐτοὺς ἐν καιρῷ εὐθέτῳ τῆς τοῦ λουτροῦ παλιγγενεσίας, τῆς ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν. Τὰ μὲν γὰρ παρόντα αἰτοῦμεν, τὰ δὲ μέλλοντα· καὶ φιλοσοφοῦμεν ὑπὲρ τοῦ λουτροῦ, καὶ ἐν τῇ αἰτήσει παιδεύομεν αὐτοὺς εἰδέναι αὐτοῦ τὴν ἰσχύν. Ἐντεῦθεν γὰρ ἤδη ὁ λόγος αὐτοὺς συνεθίζει εἰδέναι, ὅτι ἀναγέννησις τὸ πρᾶγμά ἐστι, καὶ πάλιν γεννώμεθα, ὥσπερ ἀπὸ τῆς μήτρας, οὕτως ἀπὸ τῶν ὑδάτων· ἵνα μὴ λέγωσι κατὰ τὸν Νικόδημον, Πῶς δύναταί τις γεννηθῆναι γέρων ὤν; μὴ δύναται εἰς τὴν κοιλίαν τῆς μητρὸς αὐτοῦ εἰσελθεῖν, καὶ γεννηθῆναι ἄνωθεν; Εἶτα, ἐπειδὴ ἄφεσιν εἶπεν ἁμαρτιῶν, διὰ τῶν ἑξῆς αὐτὴν πιστοῦται λέγων· Τοῦ ἐνδύματος τῆς ἀφθαρσίας. Ὁ γὰρ υἱότητα ἐνδυόμενος, δῆλον ὅτι ἄφθαρτος γίνεται. Τί δέ ἐστιν, Ἐν καιρῷ εὐθέτῳ; Ὅταν εὖ διακείμενος ᾖ, ὅταν μετὰ προθυμίας καὶ πίστεως προσίῃ· τοῦ γὰρ πιστοῦ καιρὸς εὔθετος οὗτός ἐστιν. Ἵνα εὐλογήσῃ τὰς εἰσόδους αὐτῶν καὶ τὰς ἐξόδους, πάντα τὸν βίον αὐτῶν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Το πώς ενεργεί, ίσως επιθυμεί κάποιος να το ακούσει. Όταν δεν βρει νου ένθεο, όταν δεν βρει σώφρονα ψυχή, όταν ο άνθρωπος δεν ενθυμείται τις εντολές του Θεού ούτε τηρεί τα προστάγματά Του, τότε τον πιάνει αιχμάλωτο και απέρχεται. Ο Αδάμ, λοιπόν, αν ενθυμούνταν την εντολή που έλεγε: «Από κάθε δέντρο μπορείς να φας», και αν τηρούσε το πρόσταγμα που έλεγε: «Την ημέρα που θα φάτε, τότε θα πεθάνετε», δεν θα πάθαινε όσα έπαθε. Για να τους καταξιώσει σε εύθετο χρόνο στο λουτρό της παλιγγενεσίας, στην άφεση των αμαρτιών. Διότι ζητούμε τα παρόντα αλλά και τα μέλλοντα· και θεολογούμε γύρω από το λουτρό, και μέσω αυτής της δεήσεως τους εκπαιδεύουμε ώστε να γνωρίσουν τη δύναμή του. Ήδη δηλαδή από εδώ ο λόγος τούς συνηθίζει να γνωρίζουν ότι το μυστήριο είναι αναγέννηση, και γεννιόμαστε ξανά, όπως ακριβώς από τη μήτρα, έτσι και από τα ύδατα· για να μην πουν, όπως ο Νικόδημος: «Πώς μπορεί κάποιος να γεννηθεί ενώ είναι γέρων; Μήπως μπορεί να εισέλθει στην κοιλιά της μητέρας του και να γεννηθεί ξανά;». Έπειτα, επειδή έκανε λόγο για άφεση αμαρτιών, την επιβεβαιώνει με όσα ακολουθούν λέγοντας: «Το ένδυμα της αφθαρσίας». Διότι αυτός που ενδύεται την υιοθεσία, είναι φανερό ότι γίνεται άφθαρτος. Τι σημαίνει όμως, «σε εύθετο χρόνο»; Όταν ο άνθρωπος έχει καλή πνευματική διάθεση, όταν προσέρχεται με προθυμία και πίστη· διότι αυτός είναι ο εύθετος χρόνος για τον πιστό. Για να ευλογήσει τις εισόδους και τις εξόδους τους, ολόκληρο τον βίο τους.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος Εἰς τὸν πειράζοντα διάβολον
Πόθεν οὖν ἐπίστευσας, ὦ γύναι, τῷ διαβόλῳ; τί συνεῖδες ἀγαθόν; οὐκ ἤρκει ἡ ἀξιοπιστία τοῦ νομοθέτου, ὅτι ὁ μὲν Θεὸς καὶ δημιουργὸς καὶ ποιητὴς, ὁ δὲ διάβολος καὶ ἐχθρός; Καὶ οὔπω λέγω διάβολον· ὄφιν αὐτὸν ἐνόμιζες εἶναι ψιλόν· ὄφιν οὖν, εἰπέ μοι, τοσαύτης ἰσηγορίας ἀξιῶσαι ἐχρῆν, ὡς καὶ Δεσποτικὴν γνώμην ἐξαγγεῖλαι αὐτῷ; Ὁρᾷς ὅτι δυνατὸν ἦν συνιδεῖν τὴν ἀπάτην, ἀλλ᾽ οὐκ ἠθέλησεν αὕτη. Καίτοι ὁ μὲν Θεὸς ἱκανὰς ἔδωκε τῆς εὐεργεσίας τῆς ἑαυτοῦ τὰς ἀποδείξεις, καὶ διὰ τῶν ἔργων τὴν κηδεμονίαν ἐπεδείξατο· καὶ γὰρ οὐκ ὄντα τὸν ἄνθρωπον ἔπλασε, καὶ ψυχὴν ἐνέπνευσε, καὶ κατ᾽ εἰκόνα αὐτὸν ἐποίησεν, ἄρχοντα τῶν ἐπὶ γῆς ποιήσας ἁπάντων, καὶ βοηθὸν ἐχαρίσατο, καὶ παράδεισον ἐφύτευσε, καὶ τὴν χρῆσιν τῶν λοιπῶν ἐπιτρέψας δένδρων, ἑνὸς ἀπηγόρευσε μὴ ἅψασθαι μόνου· καὶ τοῦτο δὲ αὐτὸ χρησίμως ἐκώλυσεν. Ὁ δὲ διάβολος ἔργῳ μὲν οὔτε μικρὸν, οὔτε μέγα ἐπεδείξατο ἀγαθὸν, ῥήμασι δὲ ψιλοῖς ἐπάρας τὴν γυναῖκα, καὶ φυσήσας ταῖς ματαίαις ἐλπίσιν, οὕτως ἠπάτησεν. Ἀλλ᾽ ὅμως τοῦ Θεοῦ τὸν διάβολον ἀξιοπιστότερον εἶναι ἐνόμισε, καίτοι διὰ τῶν ἔργων ἐπιδειξαμένου τὴν εὔνοιαν· τὰ ῥήματα ψιλὰ προσενεγκόντι μόνα. ἄλλο δὲ οὐδὲν, ἐπίστευσεν ἡ γυνή.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Πώς λοιπόν πίστεψες, ω γυναίκα, τον διάβολο; Τι καλό είδες σε αυτόν; Δεν αρκούσε η αξιοπιστία του νομοθέτη, ότι δηλαδή ο μεν είναι Θεός και δημιουργός και ποιητής, ενώ ο άλλος διάβολος και εχθρός; Και δεν λέω καν διάβολο· εσύ νόμιζες ότι είναι ένα απλό φίδι. Ένα φίδι λοιπόν, πες μου, έπρεπε να το θεωρήσεις άξιο τόσης ισοτιμίας στον λόγο, ώστε να του ανακοινώσεις και την απόφαση του Δεσπότη; Βλέπεις ότι ήταν δυνατόν να αντιληφθεί την απάτη, αλλά η ίδια δεν το θέλησε. Αν και ο Θεός έδωσε επαρκείς αποδείξεις της δικής Του ευεργεσίας και μέσω των έργων Του απέδειξε τη φροντίδα Του· διότι έπλασε τον άνθρωπο από την ανυπαρξία, και του ενέπνευσε ψυχή, και τον δημιούργησε κατ' εικόνα Του, καθιστώντας τον άρχοντα σε όλα τα επί της γης, και του χάρισε βοηθό, και φύτεψε τον παράδεισο, και, αφού του επέτρεψε τη χρήση των υπόλοιπων δέντρων, του απαγόρευσε να αγγίξει μόνο ένα· και μάλιστα και αυτήν την απαγόρευση την έθεσε προς ωφέλειά του. Ο διάβολος, αντίθετα, ούτε μικρό ούτε μεγάλο καλό δεν απέδειξε με τα έργα του, παρά μόνο παρασύροντας τη γυναίκα με σκέτα λόγια και γεμίζοντάς την με μάταιες ελπίδες, έτσι την εξαπάτησε. Αλλά παρόλα αυτά, θεώρησε ότι ο διάβολος είναι πιο αξιόπιστος από τον Θεό, μολονότι ο Θεός είχε αποδείξει την εύνοιά Του μέσω των έργων· ενώ σε εκείνον που της πρόσφερε μόνο κενά λόγια, και τίποτε άλλο, η γυναίκα πίστεψε.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός Εἰς τὴν ὑπαπαντὴν τοῦ Κυρίου
Ὡς ἂν δ’ ἔχοι οὗτος καὶ ἐντολήν τινα πείθουσαν εἰδέναι τὸν πλάσαντα, δίδοται πρόσταγμα τούτῳ, ὧν τε μεταληπτέον ἐξέσται τῶν ἐν τῷ παραδείσῳ φυτῶν καὶ οὗ μηδαμῶς προσαπτέον· ξύλον δὲ γνώσεως τὸ κεκωλυμένον ὠνόμαστο. Ἀλλ’ οὐκ οἶδ’, ὅ τι παθὼν ὁ τὴν ἐντολὴν εἰληφὼς ἀλογεῖ μὲν τοῦ προστάξαντος, τῷ δὲ ἐχθρῷ πείθεται ὄφεως ἁλοὺς συμβουλίᾳ καὶ ἀπάτῃ γυναικὸς χειρωθείς, ἣν βοηθὸν ἔλαβεν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Για να έχει δε αυτός και κάποια εντολή που να τον οδηγεί στο να αναγνωρίζει τον Πλάστη του, του δίνεται το πρόσταγμα σχετικά με το από ποια φυτά του παραδείσου θα του επιτρεπόταν να γευθεί και ποιο δεν έπρεπε διόλου να αγγίξει· το δε απαγορευμένο είχε ονομαστεί ξύλο της γνώσεως. Αλλά δεν γνωρίζω τι έπαθε αυτός που έλαβε την εντολή και αψήφησε μεν Εκείνον που τον πρόσταξε, πείστηκε δε στον εχθρό, παγιδευμένος από τη συμβουλή του όφεως και νικημένος από την απάτη της γυναίκας, την οποία είχε λάβει ως βοηθό.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός Εἰς τὸ ἅγιον σάββατον
θʹ. Τί τῶν ἁπάντων ἐστὶν ὑψηλότερον; τί δὲ μόνον ἐστὶν ὑψηλότερον; Θεὸς δηλαδὴ, ὁ πάντων ἐπέκεινα καὶ πάντων αἴτιος. Τί τοίνυν τοῦ Θεοῦ χρηματίσαι ἐρασμιώτερον; Οὐκ ἔστιν οὐδέν. Τῇ ἐφέσει ταύτῃ φενακίσας τὸν ἄνθρωπον, πείθει τοῦ ξύλου τῆς γνώσεως ἀπογεύσασθαι, τὴν γυναικείαν πρότερον λεηλατήσας ἁπλότητα. Πέφυκε γάρ πως ἡ κακία τῷ τοῦ καλοῦ προσχήματι ἐγκαλύπτεσθαι· καὶ γὰρ τὰ οἰκεῖα αἴσχη τῇ ἀρετῇ ἐπιτρίβεται· οὗ ξύλου τὴν λίχνον ἀπόγευσιν ὁ πάντα εἰδὼς συμφερόντως τῷ Ἀδὰμ ἀπεκήρυξε. Φησὶ γάρ· Ἀπὸ παντὸς ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ βρώσει φάγῃ· ἀπὸ δὲ τοῦ ξύλου τοῦ γινώσκειν καλὸν καὶ πονηρὸν, οὐ φάγεσθε ἀπ᾽ αὐτοῦ, οὐδ᾽ οὐ μὴ ἅψησθε αὐτοῦ· ᾗ δ᾽ ἂν ἡμέρᾳ φάγητε ἀπ᾽ αὐτοῦ, θανάτῳ ἀποθανεῖσθε.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
θ΄. Τι είναι το υψηλότερο από όλα; Και τι είναι το μόνο υψηλότερο; Ο Θεός, βεβαίως, ο οποίος βρίσκεται πέρα από τα πάντα και είναι η αιτία των πάντων. Τι είναι, λοιπόν, πιο επιθυμητό από το να γίνει κανείς Θεός; Δεν υπάρχει τίποτα. Εξαπατώντας τον άνθρωπο με αυτή την επιθυμία, τον πείθει να γευτεί από το δέντρο της γνώσης, αφού πρώτα λεηλάτησε τη γυναικεία απλότητα. Διότι είναι στη φύση της κακίας, κατά κάποιον τρόπο, να συγκαλύπτεται με το πρόσχημα του καλού· αφού επικαλύπτει τα δικά της αίσχη με τη μάσκα της αρετής. Τη λαίμαργη γεύση από αυτό το δέντρο ο παντογνώστης Θεός την είχε απαγορεύσει αυστηρά στον Αδάμ για το δικό του συμφέρον. Διότι λέει: Από κάθε δέντρο μέσα στον παράδεισο μπορείς ελεύθερα να φας· από το δέντρο όμως της γνώσης του καλού και του πονηρού, να μη φάτε από αυτό, ούτε καν να το αγγίξετε· και την ημέρα που θα φάτε από αυτό, εξάπαντος θα πεθάνετε.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός Ἔκθεσις πίστεως
Τὸ δὲ τῆς ζωῆς ξύλον ἢ ξύλον ἔχον ἐνέργειαν ζωῆς παρεκτικὴν ἢ τοῖς τῆς ζωῆς ἀξίοις καὶ τῷ θανάτῳ οὐχ ὑποκειμένοις μόνοις ἐδώδιμον. Τινὲς μὲν οὖν αἰσθητὸν τὸν παράδεισον ἐφαντάσθησαν, ἕτεροι δὲ νοητόν. Πλὴν ἔμοιγε δοκεῖ, ὅτι ὥσπερ ὁ ἄνθρωπος αἰσθητὸς ἅμα καὶ νοητὸς δεδημιούργητο, οὕτω καὶ τὸ τούτου ἱερώτατον τέμενος αἰσθητὸν ἅμα καὶ νοητὸν καὶ διπλῆν ἔχον τὴν ἔμφασιν· τῷ γὰρ σώματι ἐν τῷ θειοτάτῳ χώρῳ καὶ ὑπερκαλλεῖ, καθὼς ἱστορήσαμεν, αὐλιζόμενος, τῇ ψυχῇ ἐν ὑπερτέρῳ καὶ ἀσυγκρίτῳ καὶ περικαλλεστέρῳ τόπῳ διέτριβε θεὸν ἔχων οἶκον τὸν ἔνοικον καὶ αὐτὸν ἔχων εὐκλεὲς περιβόλαιον καὶ τὴν αὐτοῦ περιβεβλημένος χάριν καὶ τοῦ μόνου γλυκυτάτου καρποῦ τῆς αὐτοῦ θεωρίας κατατρυφῶν οἷά τις ἄγγελος ἄλλος καὶ ταύτῃ τρεφόμενος. Ὅπερ δὴ καὶ ξύλον ζωῆς ἀξίως ὠνόμασται· ζωῆς γὰρ θανάτῳ μὴ διακοπτομένης ἡ γλυκύτης τῆς θείας μεθέξεως τοῖς μεταλαμβάνουσι μεταδίδωσιν. Ὃ δὴ καὶ πᾶν ξύλον ὁ θεὸς ἐκάλεσεν· «Ἀπὸ παντὸς ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ βρώσει», φησί, «φάγεσθε·» αὐτὸς γάρ ἐστι τὸ πᾶν, ἐν ᾧ καὶ δι᾽ οὗ τὸ πᾶν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Το δε ξύλο της ζωής ήταν είτε δέντρο που είχε την ενέργεια να παρέχει ζωή, είτε ήταν βρώσιμο μόνο για εκείνους που ήταν άξιοι της ζωής και δεν υπόκεινταν στον θάνατο. Μερικοί, λοιπόν, φαντάστηκαν τον παράδεισο αισθητό, ενώ άλλοι νοητό. Όμως, σε εμένα τουλάχιστον φαίνεται ότι, όπως ακριβώς ο άνθρωπος δημιουργήθηκε συγχρόνως αισθητός και νοητός, έτσι και το ιερότατο τέμενός του ήταν συγχρόνως αισθητό και νοητό, έχοντας διπλή έκφανση· διότι, ως προς το σώμα, ενώ κατοικούσε στον θειότατο και υπέρκαλο χώρο, όπως ιστορήσαμε, ως προς την ψυχή διέτριβε σε ανώτερο, ασύγκριτο και περικαλλέστερο τόπο, έχοντας ως οίκο τον Θεό που κατοικούσε μέσα του και έχοντας τον Ίδιο ως ένδοξο ένδυμα και όντας περιβεβλημένος τη χάρη Του, απολαμβάνοντας τον μοναδικό γλυκύτατο καρπό της θεωρίας Του σαν κάποιος άλλος άγγελος και τρεφόμενος με αυτήν. Αυτό ακριβώς έχει ονομαστεί επάξια ξύλο της ζωής· διότι η γλυκύτητα της θείας μεθέξεως μεταδίδει σε όσους συμμετέχουν ζωή που δεν διακόπτεται από τον θάνατο. Αυτό ακριβώς ονόμασε ο Θεός «κάθε ξύλο»: «Από κάθε ξύλο που βρίσκεται στον παράδεισο», λέει, «θα τρώτε», διότι Αυτός είναι το παν, μέσα στον Οποίο και μέσω του Οποίου υπάρχει το παν.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός Ἔκθεσις πίστεως
Οὕτω διπλοῦν οἶμαι τὸν θεῖον παράδεισον. Καὶ ἀληθῶς οἱ θεοφόροι πατέρες παρέδωκαν οἵ τε οὕτως, οἵ τε ἐκείνως διδάξαντες. Δυνατὸν δὲ νοῆσαι πᾶν ξύλον τὴν ἐκ πάντων τῶν κτισμάτων τῆς θείας δυνάμεως γινομένην ἐπίγνωσιν, ὥς φησιν ὁ θεῖος ἀπόστολος· «Τὰ γὰρ ἀόρατα αὐτοῦ ἀπὸ κτίσεως κόσμου τοῖς ποιήμασι νοούμενα καθορᾶται». —Πασῶν δὲ τῶν ἐννοιῶν καὶ θεωριῶν τούτων ἡ καθ᾽ ἡμᾶς ὑψηλοτέρα πέφυκεν, ἡ τῆς ἡμετέρας φημὶ συστάσεως, ὥς φησιν ὁ θεῖος Δαυίδ· «Ἐθαυμαστώθη ἡ γνῶσίς σου ἐξ ἐμοῦ», τουτέστιν ἐκ τῆς ἐμῆς κατασκευῆς. Ἐπισφαλὴς δὲ αὕτη τῷ Ἀδὰμ ὑπῆρχε νεοπαγεῖ ὄντι, δι᾽ ἃς εἴπομεν αἰτίας—ἢ ξύλον μὲν ζωῆς τὴν ἐκ πάντων τῶν αἰσθητῶν ἐγγινομένην θειοτέραν ἔννοιαν καὶ τὴν δι᾽ αὐτῶν ἐπὶ τὸν ἁπάντων γενεσιουργόν τε καὶ δημιουργὸν καὶ αἴτιον ἀναγωγήν, ὅπερ καὶ πᾶν ξύλον ὠνόμασε τὸ πλῆρες καὶ ἀδιαίρετον μόνην τε τοῦ καλοῦ φέρων τὴν μέθεξιν, ξύλον δὲ γνώσεως καλοῦ καὶ πονηροῦ τὴν αἰσθητὴν καὶ ἐνήδονον βρῶσιν, τὴν τῷ δοκεῖν μὲν γλυκαίνουσαν, τῷ ὄντι δὲ ἐν μετουσίᾳ κακῶν τὸν μετέχοντα καθιστῶσαν· φησὶ γὰρ ὁ θεός· «Ἀπὸ παντὸς ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ βρώσει φαγῇ», διὰ πάντων, οἶμαι, τῶν κτισμάτων ἐπ᾽ ἐμὲ τὸν ποιητὴν ἀναβιβάσθητι, λέγων, καὶ ἕνα καρπὸν ἐκ πάντων κάρπωσαι, ἐμὲ τὴν ὄντως ζωήν.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Έτσι θεωρώ ότι ο θείος παράδεισος είναι διπλός. Και αληθινά οι θεοφόροι πατέρες μάς το παρέδωσαν, διδάσκοντας άλλοι με τον έναν τρόπο και άλλοι με τον άλλον. Είναι δε δυνατόν να εννοήσουμε ως «παν ξύλο» (κάθε δέντρο) την επίγνωση της θείας δυνάμεως που προέρχεται από όλα τα κτίσματα, όπως λέει ο θείος απόστολος: «Διότι τα αόρατα αυτού κατανοούνται και καθορώνται από την κτίση του κόσμου μέσω των δημιουργημάτων». —Από όλες δε αυτές τις έννοιες και τις θεωρίες, η υψηλότερη από τη φύση της είναι αυτή που αφορά εμάς, δηλαδή της δικής μας σύστασης, όπως λέει ο θείος Δαβίδ: «Θαυμαστή αναδείχθηκε η γνώση σου από εμένα», δηλαδή από τη δική μου κατασκευή. Αυτή όμως ήταν επισφαλής για τον Αδάμ, ο οποίος ήταν νεοδημιούργητος, για τις αιτίες που προαναφέραμε —ή (να εννοήσουμε) ως μεν ξύλο της ζωής τη θειότερη έννοια που πηγάζει από όλα τα αισθητά και την μέσω αυτών αναγωγή προς τον γενεσιουργό, δημιουργό και αίτιο των πάντων, πράγμα που ονόμασε και «παν ξύλο», ως κάτι πλήρες και αδιαίρετο που προσφέρει τη μέθεξη μόνο του καλού, ως δε ξύλο της γνώσεως του καλού και του πονηρού την αισθητή και ηδονική βρώση, η οποία φαινομενικά μεν είναι γλυκιά, στην πραγματικότητα όμως καθιστά αυτόν που μετέχει σε αυτήν κοινωνό κακών. Διότι λέει ο Θεός: «Από κάθε δέντρο μέσα στον παράδεισο θα τρως ελεύθερα», εννοώντας νομίζω το εξής: μέσω όλων των κτισμάτων ανέβα προς εμένα τον ποιητή, και γεύσου έναν καρπό από όλα, εμένα, την όντως ζωή.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός Ἱερὰ παράλληλα
Ἀλλ᾽ οὐδὲν τούτων εἶπε τὸ δένδρον. Διὰ τί; ὅτι οὐ μετεῖχε λόγου, ἀλλὰ νόμον ἐβάσταζεν. Ὥσπερ γὰρ βιβλίον ὁλόγραφον οὐ φθέγγεται δι᾽ αὑτοῦ, λαλεῖ δὲ διὰ τῶν ἐν αὐτῷ, οὕτω καὶ τὸ δένδρον ἀντὶ γραμμάτων τὸν νόμον προεβάλλετο. Ποῖον νόμον; Ἀπὸ παντὸς ξύλου τοῦ γινώσκειν καλὸν καὶ πονηρὸν οὐ φάγεσθε ἀπ᾽ αὐτοῦ. ᾟ δ᾽ ἂν ἡμέρᾳ φάγητε, θανάτῳ ἀποθανεῖσθε. Τί οὖν ὁ Μωϋσῆς; λεγέτω τὰ ἀκόλουθα. Καὶ εἶπεν ὁ Θεὸς, οὐ καλὸν εἶναι τὸν ἄνθρωπον μόνον· ποιήσωμεν αὐτῷ βοηθὸν κατ᾽ αὐτόν. Βοηθὸν, οὐκ ἀνδροκτόνον· βοηθὸν, οὐ πλάνον· βοηθὸν, οὐκ ἐπίβουλον· βοηθὸν, οὐκ ἀντίδικον· βοηθὸν, οὐχ ὑπὲρ αὐτόν· κατ᾽ αὐτὸν, οὐ κατ᾽ αὐτοῦ.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Αλλά τίποτε από αυτά δεν είπε το δέντρο. Γιατί; Διότι δεν διέθετε ικανότητα ομιλίας, αλλά έφερε πάνω του έναν νόμο. Διότι, όπως ακριβώς ένα ολόγραφο βιβλίο δεν μιλάει από μόνο του, αλλά ομιλεί μέσω αυτών που είναι γραμμένα σε αυτό, έτσι και το δέντρο, αντί για γράμματα, προέβαλλε τον νόμο. Ποιον νόμο; «Από το δέντρο της γνώσης του καλού και του πονηρού δεν θα φάτε από αυτό. Την ημέρα δε που θα φάτε, οπωσδήποτε θα πεθάνετε». Τι λέει λοιπόν ο Μωυσής; Ας πει τα ακόλουθα: «Και είπε ο Θεός, δεν είναι καλό να είναι ο άνθρωπος μόνος του· ας δημιουργήσουμε για αυτόν βοηθό όμοιό του». Βοηθό, όχι δολοφόνο του ανδρός· βοηθό, όχι πλάνο· βοηθό, όχι επίβουλο· βοηθό, όχι αντίδικο· βοηθό, όχι ανώτερό του· όμοιό του, όχι εναντίον του.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός Βίος Βαρλαὰμ καὶ Ἰωάσαφ
Ἐξ ἀρχῆς γὰρ τὸν λόγον ἀναλαβών, ἀνήγγειλεν αὐτῷ ἃ οὐκ ᾔδει μεγάλα καὶ θαυμαστά, ἃ τοῖς ὠσὶ τῆς καρδίας οὐκ ἀκηκόει, πολλὰ μὲν αὐτῷ περὶ Θεοῦ φθεγξάμενος καὶ τὴν εὐσέβειαν παραδεικνύς, ὡς οὐκ ἔστιν ἄλλος Θεὸς ἐν οὐρανῷ ἄνω, οὔτε ἐπὶ γῆς κάτω, εἰ μὴ ὁ ἐν Πατρὶ καὶ Υἱῷ καὶ Ἁγίῳ Πνεύματι γνωριζόμενος εἷς Θεός· πολλὰ δὲ μυστήρια γνωρίσας τῆς θεολογίας, ἐφ᾽ οἷς καὶ τὰ περὶ τῆς ἀοράτου τε καὶ ὁρατῆς διήγγειλε κτίσεως, ὅπως ἐκ μὴ ὄντων τὰ πάντα παραγαγὼν ὁ Δημιουργός, κατ᾽ εἰκόνα καὶ ὁμοίωσιν αὐτοῦ πλάσας τὸν ἄνθρωπον καὶ τοῦτον τῷ αὐτεξουσίῳ τιμήσας, τῶν ἐν παραδείσῳ καλῶν μετέχειν πεποίηκεν, ἀπέχεσθαι τούτου μόνου κελεύσας ὅπερ ἦν τὸ ξύλον τῆς γνώσεως, ἠθετηκότα δὲ τὴν ἐντολὴν τοῦ παραδείσου ἐξώρισεν· ὅθεν, τῆς πρὸς αὐτὸν οἰκειότητος ὀλισθῆσαν, εἰς τὰς πολλὰς ταύτας περιπέπτωκε πλάνας τὸ ἀνθρώπινον γένος, δουλωθὲν ταῖς ἁμαρτίαις καὶ ὑποπεσὸν τῷ θανάτῳ διὰ τῆς τυραννίδος τοῦ διαβόλου· ὅς, ὑποχειρίους ἅπαξ τοὺς ἀνθρώπους λαβών, παντελῶς ἐπιλαθέσθαι πεποίηκε τοῦ Θεοῦ καὶ δεσπότου, καὶ αὐτῷ ἀνέπεισε λατρεύειν διὰ τῆς τῶν εἰδώλων μυσαρᾶς προσκυνήσεως.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Διότι, αναλαμβάνοντας τον λόγο από την αρχή, του ανήγγειλε μεγάλα και θαυμαστά πράγματα τα οποία δεν γνώριζε και τα οποία δεν είχε ακούσει με τα ώτα της καρδιάς· λέγοντάς του πολλά περί Θεού και υποδεικνύοντας την ευσέβεια, ότι δηλαδή δεν υπάρχει άλλος Θεός επάνω στον ουρανό, ούτε κάτω στη γη, παρά μόνον ο ένας Θεός, ο οποίος γνωρίζεται εν Πατρί και Υιώ και Αγίω Πνεύματι. Και αφού του έκανε γνωστά πολλά μυστήρια της θεολογίας, μεταξύ αυτών του εξιστόρησε και τα περί της αόρατης και της ορατής κτίσεως· το πώς δηλαδή ο Δημιουργός, αφού παρήγαγε τα πάντα εκ του μη όντος, έπλασε τον άνθρωπο κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσίν Του και, τιμώντας τον με το αυτεξούσιο, τον αξίωσε να μετέχει στα αγαθά του παραδείσου, διατάσσοντάς τον να απέχει μόνον από εκείνο που ήταν το ξύλο της γνώσεως, επειδή όμως εκείνος αθέτησε την εντολή, τον εξόρισε από τον παράδεισο. Εξαιτίας τούτου, το ανθρώπινο γένος, έχοντας εκπέσει από την οικειότητά του με Αυτόν, περιέπεσε σε αυτές τις πολλές πλάνες, υποδουλωμένο στις αμαρτίες και υποκείμενο στον θάνατο μέσω της τυραννίας του διαβόλου· ο οποίος, αφού καθυπέταξε τους ανθρώπους, τους έκανε να λησμονήσουν παντελώς τον Θεό και Δεσπότη, και τους έπεισε να λατρεύουν τον ίδιο μέσω της μυσαρής προσκυνήσεως των ειδώλων.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μᾶρκος ὁ Ἀσκητής Διάλογος ψυχῆς πρὸς ἑαυτήν
Ἰδοὺ γὰρ διὰ τοῦ βαπτίσματος ἀναγεννηθέντες καὶ ἐν τῷ παραδείσῳ τῆς Ἐκκλησίας τεθέντες τὴν ἐντολὴν τοῦ ἀναγεννήσαντος ἡμᾶς παρέβημεν, καθότι τοῦ Κυρίου πάντας τοὺς ὁμοπίστους ἀγαπᾶν καὶ τὸν ἐκ πάντων ἐρχόμενον καρπὸν δι’ ὑπομονῆς ἐσθίειν κελεύσαντος, κατὰ τὸ εἰρημένον· «ἀπὸ παντὸς ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ βρώσει φάγῃ», ἡμεῖς τοῖς τοῦ ὄφεως λογισμοῖς χρησάμενοι τοὺς μὲν ὡς καλοὺς ἠγαπήσαμεν· τοὺς δὲ ὡς πονηροὺς ἐμισήσαμεν· ὅπερ ἐστὶ τὸ ξύλον τοῦ γινώσκειν καλὸν καὶ πονηρόν· οὗ ἀπογευσάμενοι κατὰ διάνοιαν θανατούμεθα; οὐχὶ τοῦ Θεοῦ τὸν θάνατον ποιήσαντος, ἀλλὰ τοῦ ἀνθρώπου τὸν πλησίον μισήσαντος· Θεὸς γὰρ θάνατον οὐκ ἐποίησεν, οὐδὲ τέρπεται ἐπ’ ἀπωλείᾳ ζώντων, οὔτε κινεῖται πάθει ὀργῆς, οὔτε ἐπινοεῖ πρᾶγμα εἰς ἄμυναν, οὔτε ἀλλοιοῦται πρὸς τὴν ἑκάστου ἀξίαν· ἀλλὰ πάντα ἐν σοφίᾳ ἐποίησεν ὑπὸ νόμου πνευματικοῦ κρίνεσθαι προορίσας. Διὰ τοῦτο οὐ λέγει τῷ Ἀδάμ· ᾟ δ’ ἂν ἡμέρᾳ φάγητε, ἐγὼ θανατώσω ὑμᾶς, ἀλλ’ ἀσφαλιζόμενος τὸν τῆς δικαιοσύνης προλέγει νόμον καὶ φησίν· «ᾟ δ’ ἂν ἡμέρᾳ φάγητε, θανάτῳ ἀποθανεῖσθε.» Καὶ ὅλως δὲ ἑκάστῳ πράγματι, καλῷ τε καὶ κακῷ, φυσικῶς ἐπακολουθεῖν τὸ δέον ἀπένειμε, καὶ οὐκ ἐπινοητικῶς, ὥς τινες νομίζουσιν, οἱ τὸν πνευματικὸν ἀγνοοῦντες νόμον.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Ιδού, διότι, αφού αναγεννηθήκαμε μέσω του βαπτίσματος και τοποθετηθήκαμε στον παράδεισο της Εκκλησίας, παραβήκαμε την εντολή Εκείνου που μας αναγέννησε, καθώς, ενώ ο Κύριος πρόσταξε να αγαπάμε όλους τους ομοπίστους μας και να τρώμε με υπομονή τον καρπό που προέρχεται από όλους, σύμφωνα με το ρητό: «από κάθε δέντρο που βρίσκεται στον παράδεισο μπορείς να τρως ελεύθερα», εμείς, χρησιμοποιώντας τους λογισμούς του φιδιού, άλλους μεν τους αγαπήσαμε ως καλούς, άλλους δε τους μισήσαμε ως κακούς. Αυτό ακριβώς είναι το δέντρο της γνώσης του καλού και του κακού, από το οποίο αφού γευτήκαμε, νεκρωνόμαστε ως προς τη διάνοια. Όχι επειδή ο Θεός δημιούργησε τον θάνατο, αλλά επειδή ο άνθρωπος μίσησε τον πλησίον του. Διότι ο Θεός δεν εποίησε θάνατο, ούτε τέρπεται με την απώλεια των ζωντανών, ούτε κινείται από το πάθος της οργής, ούτε επινοεί κάτι για να εκδικηθεί, ούτε αλλοιώνεται ανάλογα με την αξία του καθενός. Αλλά τα πάντα τα δημιούργησε με σοφία, προορίζοντάς τα να κρίνονται από τον πνευματικό νόμο. Για τον λόγο αυτόν δεν λέει στον Αδάμ: «Την ημέρα που θα φάτε, εγώ θα σας θανατώσω», αλλά, διασφαλίζοντας τον νόμο της δικαιοσύνης, τον προλέγει και λέει: «Την ημέρα που θα φάτε, θα πεθάνετε». Και γενικά σε κάθε πράγμα, τόσο στο καλό όσο και στο κακό, όρισε να ακολουθεί φυσικά αυτό που πρέπει, και όχι επινοημένα, όπως νομίζουν μερικοί, οι οποίοι αγνοούν τον πνευματικό νόμο.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μᾶρκος ὁ Ἀσκητής Περὶ βαπτίσματος
Ἦλθε δι’ ἡμᾶς ὁ Κύριος, ἀπέθανεν ὑπὲρ ἡμῶν, ἔλυσεν ἡμᾶς τοῦ πατρικοῦ θανάτου, καθαρίζει ἡμᾶς καὶ ἀνακαινίζει διὰ τοῦ βαπτίσματος, τίθησιν ἡμᾶς ἐν τῷ παραδείσῳ τῆς Ἐκκλησίας, ἀπὸ παντὸς ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ ἐσθίειν ἐπιτρέπει, τοῦτ’ ἔστι πάντα βεβαπτισμένον ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ ἀγαπᾷν καὶ ὑπομένειν ἐν τοῖς ἡττήμασι καὶ μὴ ἐν ταῖς τροπαῖς ἕκαστον ἐφευρίσκειν καὶ ἐν μὲν τοῖς δοκοῦσι καλοῖς ἀγαπᾷν, ἐν δὲ τοῖς νομιζομένοις κακοῖς μισεῖν, ὅ ἐστι τὸ ξύλον τοῦ γινώσκειν καλὸν καὶ πονηρόν, οὗ ἀπογευσάμενος ὁ νοῦς εὐθέως περιπίπτει τοῖς αὐτοῖς ἡττήμασι καὶ εὑρίσκει τὴν ἑαυτοῦ γύμνωσιν διὰ τῆς πονηρᾶς ἐφευρέσεως κατὰ τοῦ πλησίον, ἣν πρῶτον οὐκ ἐπίστατο, διὰ συμπαθείας ἐπικεκαλυμμένην.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Ο Κύριος ήλθε για χάρη μας, πέθανε υπέρ ημών, μας λύτρωσε από τον πατρικό θάνατο, μας καθαρίζει και μας ανακαινίζει διά του βαπτίσματος· μας θέτει μέσα στον παράδεισο της Εκκλησίας και μας επιτρέπει να τρώμε από κάθε δέντρο που βρίσκεται στον παράδεισο. Αυτό σημαίνει: να αγαπούμε κάθε βαπτισμένο μέσα στην Εκκλησία και να υπομένουμε τις αδυναμίες του· να μην επινοούμε για τον καθένα κρίσεις με βάση τις πτώσεις του, ώστε στα μεν φαινόμενα καλά να τον αγαπούμε, ενώ στα νομιζόμενα κακά να τον μισούμε. Διότι αυτό είναι το ξύλο της γνώσεως του καλού και του πονηρού· όταν ο νους γευθεί από αυτό, αμέσως πέφτει στα ίδια αμαρτήματα και βρίσκει τη δική του γύμνωση, εξαιτίας της πονηρής επινοήσεως εναντίον του πλησίον, την οποία προηγουμένως δεν γνώριζε, επειδή ήταν σκεπασμένη από τη συμπάθεια.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής Ζητήματα πρὸς Θαλάσσιον
Οἷον, τοῦ μὲν Ἀδὰμ φέρει τύπον καὶ τῆς κοινῆς φύσεως φεύγων ἐξ Ἰόππης εἰς θάλασσαν καὶ διὰ τοῦτο κατὰ τὴν τῆς προσηγορίας αὐτοῦ δύναμιν 〈φυγὴ κάλλους〉 καλούμενος. Ἰόππη δὲ δηλοῖ, τυπούμενον ἐν αὐτῇ, τὸν παράδεισον, τὸν ὄντως 〈κατασκοπὴν χαρᾶς〉 καὶ ὄντα καὶ ὀνομαζόμενον καὶ 〈χαρὰν δυνατὴν〉 καὶ 〈καλλονὴν θαυμασίαν〉 διὰ τὸν ἐν αὐτῷ πλοῦτον τῆς ἀφθαρσίας, ὅστις ποτ᾽ ἂν εἴη ὁ παράδεισος οὖτος, ὁ χειρὶ θεοῦ φυτευθείς—ἐφύτευσε γάρ, φησίν, κύριος ὁ θεὸς παράδεισον ἐν Ἐδέμ, καὶ ἔθετο ἐκεῖ τὸν ἄνθρωπον ὃν ἔπλασεν—, καὶ τίνα τὰ ξύλα τὰ ἐν αὐτῷ, εἴτε θεωρούμενα εἴτε νοούμενα, καὶ τί τὸ ἐν μέσῳ τοῦ παραδείσου ξύλον τῆς ζωῆς· ὧν πάντων ἐσθίειν πρόσταγμα λαβὼν ὁ Ἀδὰμ τυχὸν οὐδὲ ἥψατο· ἀπὸ παντὸς γὰρ ξύλου, φησίν, τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ βρώσει φάγῃ.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Για παράδειγμα, φέρει τον τύπο του Αδάμ και της κοινής φύσεως, φεύγοντας από την Ιόππη στη θάλασσα, και για τον λόγο αυτό, σύμφωνα με τη σημασία της προσηγορίας του, ονομάζεται «φυγή κάλλους». Η Ιόππη εξάλλου δηλώνει τον παράδεισο —ο οποίος τυπώνεται σε αυτήν— που πραγματικά και είναι και ονομάζεται «κατασκοπή χαράς» και «δυνατή χαρά» και «θαυμαστή καλλονή» εξαιτίας του πλούτου της αφθαρσίας που υπάρχει σε αυτόν. Όποιος κι αν ήταν αυτός ο παράδεισος που φυτεύτηκε από το χέρι του Θεού —διότι «εφύτευσε», λέει, «Κύριος ο Θεός παράδεισο στην Εδέμ και έθεσε εκεί τον άνθρωπο που έπλασε»—, και όποια κι αν ήταν τα ξύλα μέσα σε αυτόν, είτε θεωρούνται αισθητά είτε νοητά, και όποιο κι αν ήταν το ξύλο της ζωής στο μέσο του παραδείσου· από τα οποία όλα, αν και ο Αδάμ έλαβε προσταγή να τρώει, ίσως ούτε καν τα άγγιξε· διότι «από κάθε ξύλο», λέει, «που βρίσκεται στον παράδεισο, θα τρως ελεύθερα».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Νεόφυτος ὁ Ἔγκλειστος Ἐπιστολαί
Ὅσοι δὲ σφαττομένου ζῴου λάβουσι τὸ αἷμα καὶ ἑψήσαντες φάγουσι, καὶ οὗτοι τὸν θεῖον νόμον παρέβηκαν καὶ τοὺς ἁγίους κανόνας ἠθέτηκαν. Εἰ δέ που καὶ ἀντιλέξει τις ὅτι· Ὀλιγοστὸν αἷμα λαμβάνω, τὸ δὲ πλεῖστον συγχωρῶ τὴν σφαγὴν κενῶσαι ἐπὶ τῆς γῆς, λέγω κἀγὼ ὅτι καὶ ὁ προπάτωρ ἡμῶν ὀλίγον καρπὸν ἐκ τοῦ ξύλου ἐκείνου λαβὼν καὶ φαγὼν ὅλην πάντως παρέβη τὴν ἐντολήν. Καὶ σὺ αὐτὸς διὰ τοῦ ὀλίγου ἐκείνου οὗ ἔλαβες αἵματος ὅλην κατέλυσας τοῦ Θεοῦ τὴν ἐντολὴν ἐκείνην τὴν φάσκουσαν· “Ὡς λάχανα χόρτου δέδωκα ὑμῖν τὰ πάντα, πλὴν κρέα ἐν αἵματι ψυχῆς αὐτοῦ οὐ φάγεσθε”· καθάπερ γὰρ προλαβὼν ἔλεγεν τῷ Ἀδὰμ ὅτι “ἀπὸ παντὸς ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ βρώσει φάγῃ, ἀπὸ δὲ τοῦ καρποῦ τοῦ ξύλου τοῦ ἐν μέσῳ τοῦ παραδείσου οὐ φάγεσθε ἀπ’ αὐτοῦ, ἵνα μὴ ἀποθάνητε”, οὕτω καὶ τῷ Νῶε καὶ ἡμῖν ἐνετείλατο λέγων· “Ὡς λάχανα χόρτου δέδωκα ὑμῖν τὰ πάντα, πλὴν κρέα ἐν αἵματι ψυχῆς αὐτοῦ οὐ φάγεσθε”.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Όσοι δε πάρουν το αίμα από ζώο που σφάζεται και, αφού το βράσουν, το φάνε, και αυτοί παρέβησαν τον θείο νόμο και αθέτησαν τους αγίους κανόνες. Εάν δε τυχόν αντιλέξει κάποιος ότι: «Παίρνω ελάχιστο αίμα, ενώ το περισσότερο αφήνω κατά τη σφαγή να χυθεί πάνω στη γη», λέγω και εγώ ότι και ο προπάτοράς μας, λαμβάνοντας και τρώγοντας λίγο καρπό από το δέντρο εκείνο, παρέβη εξάπαντος ολόκληρη την εντολή. Και εσύ ο ίδιος, διά του λίγου εκείνου αίματος που πήρες, κατέλυσες ολόκληρη εκείνη την εντολή του Θεού που λέει: «Όπως τα χλωρά χόρτα, σας τα έδωσα όλα, πλην όμως κρέας μαζί με το αίμα της ψυχής του δεν θα φάτε»· διότι, όπως ακριβώς είχε πει προηγουμένως στον Αδάμ ότι «από κάθε δέντρο που βρίσκεται στον παράδεισο θα τρως ελεύθερα, από τον καρπό όμως του δέντρου που βρίσκεται στο μέσο του παραδείσου δεν θα φάτε από αυτόν, για να μην πεθάνετε», έτσι και στον Νώε και σε εμάς έδωσε εντολή λέγοντας: «Όπως τα χλωρά χόρτα, σας τα έδωσα όλα, πλην όμως κρέας μαζί με το αίμα της ψυχής του δεν θα φάτε».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Νικήτας Στηθᾶτος Λόγοι
Καὶ πρῶτον μέν, ὡς πρὸς ἕνα ποιεῖται τὸν λόγον· εἴρηκε γάρ· «Ἀπὸ παντὸς ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ βρώσει φαγῇ». Εἶτα πληθυντικῶς ὡς πρὸς πλείονας· «Ἀπὸ δὲ τοῦ ξύλου τοῦ γινώσκειν καλὸν καὶ πονηρὸν οὐ φάγεσθε ἀπ’ αὐτοῦ». Τίνα τρόπον; Διδάσκων ὅτι τὸ μυστήριον τῆς ἐντολῆς ταύτης οὐ πρὸς μόνον τὸν Ἀδάμ, ἀλλὰ πάντως καὶ πρὸς ἡμᾶς τοὺς μετέπειτα διαβήσεται. Καὶ εἰκότως· ὃ γὰρ τότε πέπονθεν ὁ Ἀδὰμ παρὰ τῆς Εὔας ἀπατηθεὶς καὶ ἡ Εὔα παρὰ τοῦ ὄφεως, τοῦτο καὶ εἰς ἡμᾶς τοὺς μετ’ ἐκείνους καὶ ἀπ’ ἐκείνων ὄντως ἀεὶ γίνεται.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Και πρώτα μεν απευθύνει τον λόγο σαν προς έναν· διότι είπε: «Από κάθε δέντρο που βρίσκεται στον παράδεισο μπορείς να φας». Έπειτα σε πληθυντικό αριθμό, σαν προς περισσότερους: «Από το δέντρο όμως της γνώσεως του καλού και του πονηρού να μη φάτε από αυτό». Με ποιον σκοπό; Για να διδάξει ότι το μυστήριο αυτής της εντολής δεν θα περιοριστεί μόνο στον Αδάμ, αλλά οπωσδήποτε θα περάσει και σε εμάς τους μεταγενέστερους. Και πολύ σωστά· διότι αυτό που έπαθε τότε ο Αδάμ έχοντας εξαπατηθεί από την Εύα, και η Εύα από το φίδι, αυτό το ίδιο συμβαίνει πραγματικά πάντοτε και σε εμάς που ήρθαμε μετά από αυτούς και προερχόμαστε από αυτούς.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Νικήτας Στηθᾶτος Λόγοι
Καὶ ὅρα τοῦ μυστηρίου τὴν δύναμιν. «Ἐργάζεσθαι καὶ φυλάττειν» ἐν τῷ αἰσθητῷ τούτῳ τῆς κτίσεως παραδείσῳ ἐτέθη ὁ ἄνθρωπος, ἡ δὲ τοῦ ἀνθρώπου ἐργασία καὶ φυλακὴ ἐν αὐτῷ, ἡ δοθεῖσά ἐστιν αὐτῷ ἐντολή· «ἀπὸ παντὸς ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ βρώσει φαγῇ, ἀπὸ δὲ τοῦ ξύλου τοῦ γινώσκειν καλὸν καὶ πονηρὸν οὐ φάγεσθε ἀπ’ αὐτοῦ». Ἐπεὶ οὖν ξύλον πᾶν ἐστι καὶ ζωῆς ὁ Θεός —αὐτὸς γάρ ἐστι τὸ πᾶν, ὁ καὶ τὸ πᾶν ἐκ μὴ ὄντων παραγαγών, ὁ καὶ ἐκτὸς καὶ ἐντὸς ὢν τοῦ παντός—ξύλον δὲ γνώσεως ἡ τοῦ ἀνθρώπου κατασκευή, ἐν ᾗ τὸ γνωστόν ἐστι καλοῦ τε καὶ κακοῦ, πᾶς ὁ τὴν ἐργασίαν τοιαύτην ποιούμενος ἐν αὐτῷ καὶ τὴν φυλακήν, ὡς ἡ ἐντολὴ κελεύει, μένει τρυφῶν τρυφὴν ἄρρευστον καὶ ἐπὶ τῆς φυλακῆς αὐτοῦ ἀσάλευτος ἵσταται.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Και πρόσεξε τη δύναμη του μυστηρίου. Ο άνθρωπος τοποθετήθηκε σε αυτόν τον αισθητό παράδεισο της κτίσεως για «να εργάζεται και να φυλάττει», και η εργασία και η φύλαξη του ανθρώπου μέσα σε αυτόν είναι η εντολή που του έχει δοθεί: «από κάθε δέντρο μέσα στον παράδεισο θα τρως ελεύθερα, αλλά από το δέντρο της γνώσεως του καλού και του πονηρού δεν θα φάτε από αυτό». Επειδή λοιπόν το «κάθε δέντρο» και το δέντρο της ζωής είναι ο Θεός —διότι αυτός είναι το παν, αυτός που παρήγαγε τα πάντα εκ του μη όντος, αυτός που βρίσκεται και εκτός και εντός των πάντων—, ενώ δέντρο της γνώσεως είναι η κατασκευή του ανθρώπου, μέσα στην οποία υπάρχει η γνώση του καλού και του κακού, καθένας που επιτελεί τέτοιου είδους εργασία μέσα σε αυτόν και φύλαξη, όπως προστάζει η εντολή, παραμένει απολαμβάνοντας άφθαρτη τρυφή και στέκεται ακλόνητος στη θέση της φύλαξής του.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Νικήτας Στηθᾶτος Λόγοι
Τούτων ἡ μὲν καλή ἐστι, εἰς μετάληψιν φυσικήν τε καὶ ἀναγκαίαν μεταλαμβανομένη εὐκαίρως. Οὐδὲ γὰρ κακῶς ἐν ἡμῖν ἡ αἴσθησις ἐφυτεύθη, οὐδὲ φθονερῶς ἀπηγορεύθη ἐν τῷ εἰπεῖν τὸν Θεόν· «Ἀπὸ παντὸς ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ βρώσει φαγῇ, ἀπὸ δὲ τοῦ ξύλου τοῦ γινώσκειν καλόν τε καὶ πονηρὸν οὐ φάγεσθε». Ἀλλὰ καλὸν μὲν καὶ θεῖον ξύλον ἡ αἴσθησις εὐκαίρως μεταλαμβανομένη, ὡς εἴρηται, εἰς χρείαν φυσικήν τε καὶ ἀναγκαίαν, καθ’ ἣν ἐν ἡμῖν καὶ τοῦ καλοῦ τὴν γνῶσιν ποιεῖται. Εἰς γὰρ ἀπόπειράν τινα καὶ δοκιμὴν καὶ γυμνασίαν τῆς τοῦ ἀνθρώπου ῥοπῆς τε καὶ ὑπακοῆς ἢ παρακοῆς ἐφυτεύθη. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ξύλον τοῦ γινώσκειν καλόν τε καὶ κακὸν κέκληται, δύναμιν διδοῦσα γνωστικὴν τοῖς μεταλαμβάνουσι τῆς οἰκείας φύσεως, ἥτις καλὴ μέν ἐστι τοῖς τελείοις, κακὴ δὲ τοῖς ἀτελεστέροις ἔτι καὶ τὴν αἴσθησιν λιχνοτέροις, ὥσπερ στερεὰ τροφὴ τοῖς ἔτι γάλακτος δεομένοις, ὁπηνίκα εἰς λαγνείαν ἢ πλησμονὴν ἡ μετάληψις αὐτῆς γένηται, καθ’ ἣν καὶ τὴν γνῶσιν τοῦ κακοῦ ποιεῖται τῇ μεταλήψει, ἥτις ἐστὶ ὀδύνη, ἡ πρόξενος τῇ ψυχῇ φόβου καὶ λύπης. Ἡ μὲν γὰρ ἡδονὴ τὴν γνῶσιν ἐν τῇ ψυχῇ τοῦ καλοῦ ποιεῖται, εἰς φυσικὴν χρείαν καὶ ἀναγκαίαν μεταληφθεῖσα, ἡ δὲ ὀδύνη τὴν γνῶσιν ἄντικρυς τοῦ κακοῦ, ὅταν μὴ κατὰ χρείαν φυσικὴν ἡ μετάληψις τῆς ἡδονῆς γένηται, καθὸ καὶ πᾶσαν ἡδονὴν ὀδύνη διαδέχεται.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Από αυτές η μεν πρώτη είναι καλή, όταν γίνεται αντικείμενο μετάληψης σε εύθετο χρόνο για φυσική και αναγκαία χρεία. Διότι ούτε η αίσθηση εμφυτεύθηκε μέσα μας κακώς, ούτε απαγορεύτηκε από φθόνο, όταν ο Θεός είπε: «Από κάθε δέντρο που βρίσκεται στον παράδεισο μπορείς να τρως, αλλά από το δέντρο της γνώσης του καλού και του κακού δεν πρέπει να φάτε». Απεναντίας, η αίσθηση είναι δέντρο καλό και θείο, όταν την απολαμβάνουμε την κατάλληλη στιγμή, όπως ειπώθηκε, για φυσική και αναγκαία ανάγκη, μέσω της οποίας παράγει μέσα μας και τη γνώση του καλού. Διότι εμφυτεύθηκε για να αποτελέσει ένα είδος πείρας, δοκιμασίας και άσκησης της κλίσης, της υπακοής ή της παρακοής του ανθρώπου. Γι' αυτόν τον λόγο άλλωστε ονομάστηκε δέντρο της γνώσης του καλού και του κακού, επειδή παρέχει γνωστική δύναμη της οικείας φύσεως σε όσους μεταλαμβάνουν από αυτήν, η οποία είναι μεν καλή για τους τέλειους, κακή όμως για τους ατελέστερους ακόμη και για όσους είναι πιο άπληστοι ως προς τις αισθήσεις, όπως ακριβώς είναι η στερεά τροφή για όσους έχουν ακόμη ανάγκη από γάλα, όταν η μετάληψή της γίνεται με σκοπό τη λαγνεία ή τον υπερβολικό χορτασμό, μέσω της οποίας παράγει με τη μετάληψη και τη γνώση του κακού, η οποία είναι η οδύνη, αυτή που προξενεί στην ψυχή φόβο και λύπη. Διότι η μεν ηδονή δημιουργεί στην ψυχή τη γνώση του καλού, όταν μεταλαμβάνεται για φυσική και αναγκαία χρεία, η δε οδύνη παράγει άμεσα τη γνώση του κακού, όταν η μετάληψη της ηδονής δεν γίνεται σύμφωνα με τη φυσική χρεία, καθόσον κάθε τέτοια ηδονή τη διαδέχεται η οδύνη.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Νικήτας Στηθᾶτος Λόγοι
Διὰ ταῦτα οὖν γνωστὸν καλοῦ τε καὶ κακοῦ τὸ τῆς αἰσθήσεως ξύλον κέκληται καὶ ὑπὸ Θεοῦ εἰκότως ἡ παράχρησις ταύτης ἀπείρηται. Φησὶ γάρ· «Ἀπὸ παντὸς ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ βρώσει φαγῇ, ἀπὸ δὲ τοῦ ξύλου τοῦ γινώσκειν καλὸν καὶ πονηρόν, οὐ φάγεσθε ἀπ’ αὐτοῦ· ᾗ δ’ ἂν ἡμέρᾳ φάγητε ἀπ’ αὐτοῦ, θανάτῳ ἀποθανεῖσθε». «Ἀπὸ παντὸς ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ βρώσει φαγῇ», ἤτοι ἀπὸ πάσης φύσεως τῶν ὁρωμένων κτισμάτων, ἀπὸ πάσης τῆς τούτων κινήσεως, τῶν λόγων, φησί, τῆς ἐμῆς ἀληθινῆς γνώσεως μεταλήψῃ, τῆς ἐμῆς μεγαλουργίας καὶ βασιλείας καὶ δημιουργικῆς αἰτίας, καὶ οἷον τράπεζαν ἀθανάτου πανδαισίας ἑαυτῷ ὑφαπλώσεις διὰ θεωρίας αὐτοὺς καὶ δι’ αὐτῶν εἰς τὴν τῶν ἀοράτων μου γνῶσιν, ὡς εἰς βασιλείαν, εἰσελεύσῃ καὶ μετ’ εὐχαριστίας μοι τὴν προσκύνησιν ἀπονεμεῖς. «Ἀπὸ δὲ τοῦ ξύλου τοῦ γινώσκειν καλὸν καὶ πονηρὸν οὐ φάγεσθε ἀπ’ αὐτοῦ». Ποῖον οὖν ἕτερόν ἐστιν οὕτως ἐν ἡμῖν, δίκην φυτοῦ, παρέχον διὰ μεταλήψεως τὴν γνῶσιν τοῦ καλοῦ τε καὶ τοῦ κακοῦ, ὡς ἡ αἴσθησις; Δι’ αὐτῆς γὰρ πάντων ἡ γνῶσίς μοι τῶν καλῶν τε καὶ οὐ καλῶν γίνεται· ὥσπερ γὰρ θέρμης καὶ ψύχους αὕτη με τὴν γνῶσιν διδάσκει, ἁπαλότητος καὶ τραχύτητος, εὐωδίας καὶ δυσωδίας, πικροῦ καὶ γλυκέος, λευκοῦ τε καὶ μέλανος, βαρύτητος καὶ κουφότητος, οὕτω καὶ ἡδονῆς καὶ ὀδύνης.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Γι' αυτούς τους λόγους, λοιπόν, το δέντρο της αίσθησης έχει ονομαστεί δέντρο της γνώσης του καλού και του κακού, και εύλογα η παράχρησή του έχει απαγορευτεί από τον Θεό. Διότι λέγει: «Από κάθε δέντρο που βρίσκεται στον παράδεισο μπορείς να τρως, αλλά από το δέντρο της γνώσης του καλού και του πονηρού, να μην φάτε από αυτό· και την ημέρα που θα φάτε από αυτό, θα πεθάνετε». «Από κάθε δέντρο στον παράδεισο μπορείς να τρως», δηλαδή από κάθε φύση των ορατών κτισμάτων, από κάθε κίνησή τους, θα μεταλάβεις, λέγει, τους λόγους της δικής μου αληθινής γνώσης, της δικής μου μεγαλουργίας, της βασιλείας και της δημιουργικής αιτίας, και σαν ένα τραπέζι αθάνατης πανδαισίας θα απλώσεις στον εαυτό σου μέσω της θεωρίας τους, και μέσω αυτών θα εισέλθεις στη γνώση των δικών μου αοράτων, σαν σε βασιλεία, και με ευχαριστία θα μου αποδώσεις την προσκύνηση. «Από το δέντρο όμως της γνώσης του καλού και του πονηρού, να μην φάτε από αυτό». Ποιο άλλο λοιπόν υπάρχει μέσα μας, σαν φυτό, που να παρέχει μέσω της μετάληψης τη γνώση του καλού και του κακού, όπως η αίσθηση; Διότι μέσω αυτής αποκτώ τη γνώση όλων των καλών και των μη καλών· όπως δηλαδή αυτή με διδάσκει τη γνώση της ζέστης και του κρύου, της απαλότητας και της τραχύτητας, της ευωδίας και της δυσωδίας, του πικρού και του γλυκού, του λευκού και του μαύρου, του βάρους και της ελαφρότητας, έτσι και της ηδονής και της οδύνης.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Νικήτας Στηθᾶτος Λόγοι
Ἐν τούτοις οὖν ἐστιν ἡ γνῶσις ἡμῖν διὰ τῆς αἰσθήσεως τοῦ καλοῦ τε ἅμα καὶ τοῦ κακοῦ, δι’ ὧν τῆς μεταλήψεως θνῄσκει ὁ ἄνθρωπος ἢ εἰς ἀλαζονείαν τοῦ βίου ἐλθὼν διὰ φιλίαν τῆς δόξης ἢ εἰς ἐπιθυμίαν τῶν ὀφθαλμῶν διὰ τρόπον φιλαργυρίας ἢ εἰς ἐπιθυμίαν τῆς σαρκὸς διὰ φιληδονίαν καὶ ἀπόλαυσιν τῶν ἡδονῶν τῆς ψυχῆς. Εἰκότως οὖν ἀπείργει τὴν μέθεξιν ὁ λόγος τοῦ φυτοῦ τῆς αἰσθήσεως, λέγων· «Ἀπὸ παντὸς ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ βρώσει φαγῇ, ἀπὸ δὲ τοῦ ξύλου τοῦ γινώσκειν καλὸν καὶ πονηρὸν οὐ φάγεσθε ἀπ’ αὐτοῦ».
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
Σε αυτά λοιπόν συνίσταται για εμάς η γνώση, μέσω της αίσθησης, του καλού και ταυτόχρονα του κακού, από τη μετάληψη των οποίων πεθαίνει ο άνθρωπος, είτε φτάνοντας στην αλαζονεία του βίου εξαιτίας της αγάπης για τη δόξα, είτε στην επιθυμία των οφθαλμών λόγω του τρόπου της φιλαργυρίας, είτε στην επιθυμία της σάρκας εξαιτίας της φιληδονίας και της απόλαυσης των ηδονών της ψυχής. Εύλογα λοιπόν ο θείος λόγος απαγορεύει τη μετάληψη από το φυτό της αίσθησης, λέγοντας: «Από κάθε δέντρο που βρίσκεται στον παράδεισο μπορείς ελεύθερα να φας, αλλά από το δέντρο της γνώσης του καλού και του πονηρού να μη φάτε από αυτό».
Περισσότερα
Λεπτομέρειες
Νικήτας Στηθᾶτος Λόγοι
εʹ. Ἄλλη δι’ ὑπονοιῶν ὑψηλοτέρα θεωρία τῆς πρὸς τὸν Ἀδὰμ προστάξεως καὶ ἐντολῆς τοῦ Θεοῦ. Ἀλλὰ γὰρ καὶ ἄλλην τινά μοι δι’ ὑπονοιῶν ἐν τούτοις ὁ λόγος θεωρίαν προτίθεται καὶ δεῖ πάντως προσθεῖναι τῷ λόγῳ καὶ αὐτὴν ὡς προσφυῶς πρὸς αὐτὸν καὶ τὸν τούτου σκοπὸν ἔχουσαν. Ἐν γοῦν τῷ εἰπεῖν πρῶτον ὡς πρὸς ἕνα τὸν Θεόν· «ἀπὸ παντὸς ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ βρώσει φαγῇ», εἶτα ὡς πρὸς δύο ἢ καὶ πλείονας· «ἀπὸ δὲ τοῦ ξύλου τοῦ γινώσκειν καλὸν καὶ πονηρὸν οὐ φάγεσθε ἀπ’ αὐτοῦ», ἐμφαίνειν μοι δοκεῖ τὸ διπλοῦν ὁ λόγος τῆς τοῦ ἀνθρώπου κατασκευῆς καὶ φύσεως, πρὸς δὲ καὶ τὰς δυνάμεις ὡσαύτως τῆς τούτου ψυχῆς.
Άνοιγμα στο Αναγνωστήριο
Μετάφραση
ε'. Άλλη, υψηλότερη αλληγορική θεώρηση της προσταγής και της εντολής του Θεού προς τον Αδάμ. Εξάλλου, ο λόγος μού προτείνει εδώ και κάποια άλλη αλληγορική θεώρηση, την οποία πρέπει οπωσδήποτε να προσθέσω, καθώς αρμόζει απόλυτα στον λόγο και τον σκοπό του. Όταν, λοιπόν, ο Θεός λέει πρώτα απευθυνόμενος σε έναν: «από κάθε δέντρο του παραδείσου μπορείς να τρως», και έπειτα σαν να απευθύνεται σε δύο ή και περισσότερους: «από το δέντρο όμως της γνώσης του καλού και του πονηρού δεν θα φάτε», μου φαίνεται ότι το χωρίο αυτό φανερώνει τον διπλό χαρακτήρα της κατασκευής και της φύσης του ανθρώπου, καθώς και τις δυνάμεις της ψυχής του.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες