Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 2:25

Αμέσως λοιπόν, μόλις εισήλθατε, βγάζατε τον χιτώνα· και αυτό ήταν εικόνα του ότι αποβάλλετε τον παλαιό άνθρωπο μαζί με τις πράξεις του. Αφού αποδυθήκατε, ήσασταν γυμνοί, μιμούμενοι και σε αυτό τον Χριστό, ο οποίος γυμνώθηκε επάνω στον σταυρό· και με τη γυμνότητά Του απογύμνωσε τις αρχές και τις εξουσίες, και τις θριάμβευσε με παρρησία επάνω στο ξύλο. Διότι, επειδή μέσα στα μέλη μας είχαν φωλιάσει οι αντικείμενες δυνάμεις, δεν σας επιτρέπεται πλέον να φοράτε εκείνον τον παλαιό χιτώνα· δεν εννοώ βέβαια αυτόν τον αισθητό χιτώνα, αλλά τον παλαιό άνθρωπο, που φθείρεται μέσα στις επιθυμίες της απάτης. Είθε η ψυχή που μία φορά τον απέβαλε να μην τον ενδυθεί πάλι, αλλά να λέει σύμφωνα με τη νύμφη του Χριστού στο Άσμα των Ασμάτων: «Έβγαλα τον χιτώνα μου· πώς θα τον φορέσω;» Ω θαυμαστό πράγμα! Ήσασταν γυμνοί ενώπιον όλων και δεν ντρεπόσασταν. Διότι αληθινά φέρετε την εικόνα του πρωτοπλάστου Αδάμ, ο οποίος στον Παράδεισο ήταν γυμνός και δεν ντρεπόταν.

Διότι υπάρχουν δύο είδη γνώσης στη Θεία Γραφή, δύο είδη ειδήσεως, το ένα κατά ενέργειαν και το άλλο κατ' είδησιν. Για να παραστήσω όμως με παραδείγματα παρόμοιες περιπτώσεις, ώστε μέσω πολλών επιχειρημάτων να εξομαλυνθεί η πλανεμένη σου διάνοια καθώς και όσων φρονούν τα ίδια, μάθε τι λέει η Γραφή για τον Αδάμ: «ήταν», λέει, «γυμνοί στον παράδεισο και δεν ντρέπονταν». Τυφλοί όμως δεν ήταν· διότι έβλεπαν. Επειδή, αν δεν έβλεπαν, πώς είδαν το δέντρο, ότι ήταν «καλό για βρώση και ωραίο στην όραση»; «Και αφού πήρε», λέει, «η γυναίκα, έφαγε και έδωσε και στον άνδρα της που ήταν μαζί της». Επομένως, δεν ήταν τυφλοί, αλλά είχαν ανοιχτά τα μάτια τους· και αν και ήταν γυμνοί, δεν ντρέπονταν βλέποντας, και ενώ ήταν γυμνοί, είχαν επίγνωση των εαυτών τους. Τους γνώριζαν όμως κατ' είδησιν και όχι κατά πράξιν. Διότι, αφού εκδιώχθηκαν από τον παράδεισο επειδή έφαγαν από το δέντρο, μετά από πολύ χρόνο λέει: «γνώρισε ο Αδάμ την Εύα τη γυναίκα του». Πώς λοιπόν συμβαίνει αυτό; Αν και έβλεπαν ο ένας τον άλλον όντες γυμνοί και γνώριζαν τους εαυτούς τους μέσω της όρασης· αλλά όχι μέσω της πράξης. Τη συνεύρεση όμως μεταξύ τους, η Γραφή την ονόμασε γνώση. Γνωρίζει δε να διακρίνει και να ονομάζει τα δύο είδη ειδήσεως. Διότι πάλι λέει τα εξής: «γνώρισε ο Ιακώβ τη Λεία τη γυναίκα του, και εκείνη συνέλαβε και γέννησε», παρότι πρωτύτερα τη γνώριζε· διότι επί επτά έτη βρισκόταν μαζί της βόσκοντας τα πρόβατα του Λάβαν, του πατέρα της. Τη γνώριζε λοιπόν κατ' είδησιν, μέσω της όρασης και της γνωριμίας, αλλά δεν την είχε γνωρίσει και μέσω της πράξης. «

Είχαν δε αέρα καθαρότατο, ο οποίος ρυθμιζόταν με ευταξία από τον Θεό με απόλυτη ευκρασία, και ο οποίος ούτε εντεινόταν από τη σκληρότητα του ψύχους ούτε βάραινε από την εξαιρετικά δυσάρεστη πύρωση του καύσωνα. Ο τόπος είχε οργανωθεί με μια εντελώς αμβρόσια διαβίωση πλασμένη από τον Θεό, όντας γεμάτος από ευφροσύνη και ευζωία, και δεν υπόκειντο ούτε σε ρίγος ούτε σε καύσωνα, όπως προείπα. Εφόσον όμως αυτοί εδώ έχουν ανάγκη από τέτοια πράγματα, καθίσταται σε αυτούς ολοφάνερη η χλεύη. 3. Έπειτα ας εξετάσουμε και το έτερο ζήτημα, πώς δηλαδή ελέγχεται πλήρως η πλάνη: διότι εκείνοι (οι πρωτόπλαστοι) δεν ήταν γυμνοί για μία μόνο ώρα, αλλά διαρκώς, «και δεν ντρέπονταν». Σε τούτους όμως η γύμνωση δεν υφίσταται λόγω του ότι δήθεν δεν ντρέπονται, έστω και αν οι ίδιοι έτσι νομίζουν, αλλά χάριν ακόρεστης ηδονής, η οποία δημιουργεί θέλγητρο στις κόρες των οφθαλμών. Διότι έχει αφαιρεθεί από αυτούς η αιδώς, η οποία επαινείται σε όλες τις Άγιες Γραφές, και έχει αληθινά εκπληρωθεί ο λόγος του προφήτη: «απέκτησες όψη πόρνης, έγινες αναίσχυντος προς όλους». Μετά όμως από την ώρα εκείνη, έξω ντύνονται με ενδύματα και δεν είναι πλέον ο Αδάμ. Διότι ούτε εκείνος ούτε η γυναίκα του βρήκαν αμέσως ενδύματα, αλλά πρώτα έρραψαν για τους εαυτούς τους φύλλα συκιάς, έπειτα τους δόθηκαν δερμάτινοι χιτώνες, και έτσι, μετά από πολύ χρόνο στη ζωή τους, «η πολυποίκιλη σοφία του Θεού» τους ενέβαλε τη γνώση των ενδυμάτων.

Διότι τρία τάγματα εισήγαγε ταυτόχρονα στο μέσο: τον Πατέρα, τον εαυτό του και όλους τους αγγέλους στον ουρανό. Και στον Πατέρα απέδωσε το να γνωρίζει, υποδεικνύοντας όχι μόνο την είδηση και τη γνώση, αλλά και όσα πάντοτε από τον Πατέρα και τον Υιό έχουν αναμφίβολα επικυρωθεί, πραγματοποιηθεί και εργαστεί. Και ο Πατέρας γνωρίζει την ημέρα, συγχρόνως την εγνώρισε, την εργάστηκε, την έπραξε και την έκρινε, όπως είπε στο κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο ότι «ο Πατέρας δεν κρίνει κανέναν, αλλά έχει δώσει όλη την κρίση στον Υιό». Διότι με το να την έχει δώσει έχει ήδη κρίνει· εφόσον λοιπόν έκρινε, εγνώρισε· και έχοντας γνωρίσει, ξέρει πότε έρχεται. «Διότι εκείνος που δεν πιστεύει στον Υιό έχει ήδη κριθεί», όχι επειδή η κρίση έχει παρέλθει, αλλά επειδή τα όσα πρόκειται τότε να συμβούν έχουν ήδη αποδειχθεί, ώστε και ως προς αυτό να εκπληρώνεται το εν λόγω χωρίο. Διότι η Γραφή διακρίνει διαφορετικά είδη γνώσεως, όπως και πολλές φορές, εμβαθύνοντας στο συνεκτικό νόημα μέσα από ομοιώματα και παραδείγματα όσων έχουν ήδη πραγματευθεί, δεν παραλείψαμε να παρουσιάσουμε τη σαφήνεια και την έκφραση της κάθε υποθέσεως. 46. Ας ξεκινήσουμε λοιπόν και πάλι από την αρχή και ας μιλήσουμε περί αυτών. Τι λέτε, ω σεις; Γνώριζε ο Αδάμ την Εύα, τη γυναίκα του, και πριν από την παρακοή και την παράβαση ή δεν τη γνώριζε; Και δεν μπορείτε να αντιμιλήσετε στην αλήθεια. Διότι, εάν δεν θελήσετε να βαδίσετε ορθά προς ένα τέτοιο νόημα, θα ελεγχθείτε. «Διότι ήσαν», λέγει, «γυμνοί και δεν αισχύνονταν». Ενώ δε ήσαν γυμνοί και όχι τυφλοί...

Διότι, λέγει, ήταν και οι δύο γυμνοί και δεν αισχύνονταν. Επειδή δηλαδή δεν είχε εισέλθει ακόμη η αμαρτία και η παρακοή, ήταν ενδεδυμένοι με την άνωθεν δόξα, και γι' αυτό τον λόγο δεν αισχύνονταν. Μετά όμως την παράβαση της εντολής, τότε εισήλθε και η αισχύνη, καθώς και η επίγνωση της γυμνότητας. Από πού λοιπόν, πες μου, του προέκυψε να εκστομίσει αυτά τα λόγια; Ή μήπως είναι προφανές ότι, επειδή μετείχε στο προφητικό χάρισμα πριν από την παρακοή, τα έβλεπε όλα αυτά με τα πνευματικά του μάτια; Αυτά δε δεν σας τα αναφέρω τώρα απλώς, αλλά για να κατανοήσετε ήδη από αυτό το σημείο την υπερβάλλουσα φιλανθρωπία του Θεού, την οποία επέδειξε προς τον άνθρωπο, χαρίζοντάς του εξ αρχής αγγελικό βίο και παρέχοντάς του αναρίθμητες ευεργεσίες, και μαζί με όλα τα άλλα αξιώνοντάς τον και με προφητικό χάρισμα, ώστε, βλέποντας τη ραθυμία του ανθρώπου μετά από τόσες ευεργεσίες, να μη μεταθέτετε πλέον την αιτία στον Θεό, αλλά να καταλογίζετε τα πάντα σε αυτόν.

ΟΜΙΛΙΑ ΙΣΤ'. Στην παράβαση των πρωτοπλάστων. «Και ήσαν και οι δύο γυμνοί, ο Αδάμ και η γυναίκα του, και δεν ντρέπονταν.» α'. Θέλω σήμερα, αγαπητοί, να σας ανοίξω έναν πνευματικό θησαυρό, ο οποίος μοιράζεται και ποτέ δεν εξαντλείται· ο οποίος πλουτίζει τους πάντες και σε τίποτα δεν λιγοστεύει, αλλά απεναντίας αυξάνεται. Διότι, όπως ακριβώς συμβαίνει με τον υλικό θησαυρό, όπου αν μπορέσει κάποιος να πάρει έστω και ένα μικρό ψήγμα, αποκτά για τον εαυτό του μεγάλο πλούτο, έτσι ακριβώς συμβαίνει και με τη θεία Γραφή, όπου ακόμη και σε μια μικρή λέξη είναι δυνατόν να βρει κανείς μεγάλη δύναμη νοημάτων και ανέκφραστο πλούτο.

Διότι τέτοια είναι η φύση αυτού του θησαυρού: καθώς καθιστά πλούσιους όσους τον αποδέχονται, δεν εξαντλείται ποτέ· διότι τον αναβλύζει η πηγή του Αγίου Πνεύματος. Δικό σας έργο, λοιπόν, θα ήταν να φυλάσσετε με ακρίβεια όσα σας παραδίδονται και να διατηρείτε αδιάπτωτη τη μνήμη, ώστε να μπορείτε με ευκολία να παρακολουθείτε τα λεγόμενα, αρκεί μόνο να συνεισφέρουμε με προθυμία όσα εξαρτώνται από εμάς. Διότι η χάρη είναι έτοιμη και αναζητά εκείνους που την υποδέχονται με αφθονία. Ας ακούσουμε, λοιπόν, και τα σημερινά αναγνώσματα, για να μάθουμε την άφατη φιλανθρωπία του Θεού και το πόση συγκατάβαση έδειξε για τη δική μας σωτηρία. «Και ήσαν οι δύο γυμνοί, ο Αδάμ και η γυναίκα του, και δεν ντρέπονταν». Αναλογίσου, σε παρακαλώ, την υπερβολική τους μακαριότητα, πώς ήταν ανώτεροι από όλα τα σωματικά, πώς κατοικούσαν τη γη όπως ακριβώς τον ουρανό, και, παρότι βρίσκονταν στο σώμα, δεν υφίσταντο τις ανάγκες των σωμάτων· διότι δεν είχαν ανάγκη ούτε από στέγη, ούτε από οίκημα, ούτε από ένδυμα, ούτε από κανένα άλλο παρόμοιο πράγμα. Και η Θεία Γραφή δεν μας το επισήμανε αυτό ούτε απλώς ούτε τυχαία, αλλά για να γνωρίσουμε αυτή την ανέμελη διαβίωσή τους, τον ανώδυνο βίο και την αγγελική, τρόπον τινά, κατάστασή τους, ώστε, όταν τους δούμε έπειτα να έχουν στερηθεί όλα αυτά και να έχουν κατακρημνιστεί, σαν από τεράστιο πλούτο, σε έσχατη πενία, να αποδώσουμε τα πάντα στη δική τους ραθυμία.

Και για να δείξει ότι η φύση του αμιλλάται τα άστρα, φανερώνει ότι τον τοποθέτησε γυμνό στον παράδεισο, χωρίς να έχει ανάγκη από ένδυμα. Διότι δεν είχε ακόμη συνδεθεί η ντροπή με την όψη, ώστε να έχει ο άνθρωπος ανάγκη από σκέπη, αλλά η Γραφή μαρτυρεί ότι 〈έπλασε τον άνθρωπο «και τον έθεσε στον παράδεισο»〉, και ότι 〈ήταν γυμνοί «και δεν αισχύνονταν»〉, αλλά όπως ακριβώς ο ήλιος και η σελήνη εγκαλλωπίζονται με τη δική τους γυμνότητα, έτσι ακριβώς και αυτοί αφέθηκαν να ωραΐζονται με τη φυσική τους ευπρέπεια.

γ΄. Αλλά ακόμη κι αν χρειαζόταν να κυκλοφορεί κανείς γυμνός για χάρη μιας τέτοιας πνευματικής φιλοσοφίας, ούτε και αυτό θα ήταν αισχρό. Επειδή και ο Αδάμ ήταν γυμνός στον παράδεισο και δεν ντρεπόταν· και ο Ησαΐας κυκλοφορούσε γυμνός και ανυπόδητος, και όμως ήταν πιο ένδοξος από όλους τους Ιουδαίους· αλλά και ο Ιωσήφ, όταν απογυμνώθηκε από το ένδυμά του, τότε ακριβώς έλαμψε περισσότερο. Διότι δεν είναι κακό το να γυμνώνεται κανείς κατ' αυτόν τον τρόπο, αλλά το να ντύνεται έτσι όπως εμείς σήμερα, με πολυτελή ενδύματα, αυτό είναι και αισχρό και καταγέλαστο. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο εκείνους μεν ο Θεός τους επαίνεσε, ενώ αυτούς εδώ τους επικρίνει, και μέσω των προφητών και μέσω των αποστόλων. Ας μη νομίζουμε, λοιπόν, ότι οι εντολές του Θεού είναι αδύνατον να τηρηθούν. Διότι, πέρα από το ότι είναι απόλυτα συμφέρουσες, είναι και εξαιρετικά εύκολες, εάν έχουμε πνευματική νηφαλιότητα. Και το κέρδος που αποφέρουν είναι τόσο μεγάλο, ώστε ωφελούν τα μέγιστα όχι μόνο εμάς, αλλά και εκείνους που μας αδικούν και μας κακομεταχειρίζονται. Και το πιο εξαίρετο χαρακτηριστικό των εντολών είναι τούτο: ότι, ενώ μας πείθουν να υπομένουμε το κακό, μέσα από αυτήν ακριβώς τη στάση διδάσκουν και εκείνους που μας το προξενούν να ζουν με ενάρετη φιλοσοφία. Διότι, όταν εκείνος θεωρεί σπουδαίο το να αρπάζει τα ξένα πράγματα, και εσύ του δείξεις ότι για σένα είναι εύκολο να του δώσεις ακόμη κι αυτά που δεν σου ζητά, και αντιπαραβάλεις τη γενναιοδωρία απέναντι στη δική του πενία και την πνευματική ανωτερότητα απέναντι στη δική του πλεονεξία, σκέψου πόσο σπουδαία διδασκαλία θα αποκομίσει. Θα εκπαιδευτεί όχι με λόγια αλλά με τα ίδια τα έργα, ώστε να περιφρονεί την κακία και να επιθυμεί την αρετή. Διότι ο Θεός δεν θέλει να είμαστε χρήσιμοι μόνο στους εαυτούς μας, αλλά και σε όλους ανεξαιρέτως τους συνανθρώπους μας.

Ύστερα, λοιπόν, από αυτή την χρίση, απομένει να έλθεις στην κολυμβήθρα των αγίων υδάτων. Τότε ο ιερέας, αφού σε απεκδύσει από το ιμάτιο, σε κατεβάζει ο ίδιος στα νάματα. Για ποιον λόγο, λοιπόν, γυμνό; Σου υπενθυμίζει την προγενέστερη γυμνότητα, όταν ήσουν στον παράδεισο και δεν αισθανόσουν ντροπή· διότι «ήσαν», λέγει, «ο Αδάμ και η Εύα γυμνοί και δεν αισχύνονταν», μέχρις ότου έλαβαν το ιμάτιο της αμαρτίας, το οποίο είναι γεμάτο από πολλή αισχύνη. Μην αισχύνεσαι, λοιπόν, ούτε και εδώ· διότι η κολυμβήθρα είναι πολύ ανώτερη από τον παράδεισο. Δεν υπάρχει εδώ όφις, αλλά παρών είναι εδώ ο Χριστός, μυσταγωγώντας σε προς την αναγέννηση εξ ύδατος και Πνεύματος. Δεν υπάρχουν εδώ δένδρα καλά και ωραία στην όψη, αλλά υπάρχουν εδώ πνευματικά χαρίσματα. Δεν υπάρχει εδώ το ξύλο της γνώσεως του καλού και του πονηρού, ούτε νόμος και εντολές, αλλά χάρις και δωρεές. Διότι «η αμαρτία δεν θα σας κυριεύσει· επειδή δεν είστε υπό τον νόμο, αλλά υπό την χάρη».

Διότι το σώμα μας δεν έχει ανάγκη από ενδύματα, ούτε από στέγη, ούτε από οροφή, ούτε από κανένα άλλο τέτοιο πράγμα. Εάν δηλαδή ο Αδάμ, πριν από την παράβαση, όντας γυμνός δεν ντρεπόταν, επειδή ήταν ενδεδυμένος με δόξα, πολύ περισσότερο τα δικά μας σώματα, τα οποία θα πορευθούν προς έναν μεγαλύτερο και ανώτερο προορισμό, δεν θα έχουν ανάγκη από τίποτα από όλα αυτά. Για αυτόν ακριβώς τον λόγο, και ο Ίδιος, όταν αναστήθηκε, άφησε τα ενδύματα να κείτονται στον τάφο και στο μνήμα, έχοντας αναστήσει το σώμα γυμνό, γεμάτο από άφατη δόξα και μακαριότητα.

Διότι, επειδή η παρθένος είχε προηγουμένως εκδυθεί τον παλαιό άνθρωπο μαζί με τα πάθη, στα οποία ενυπάρχει και η σχετική με την ενδυμασία ντροπή, για τον λόγο αυτό δεν θεωρούσε ότι ασχημονεί. Αλλά, όπως ακριβώς οι πρωτόπλαστοι στον παράδεισο, πριν από τα πάθη της αμαρτίας, ήταν γυμνοί και δεν ντρέπονταν, όταν όμως εξαιτίας της παρακοής κινήθηκαν μέσα τους τα πάθη, θεωρούσαν ότι ασχημονούν, εκτός αν σκέπαζαν τη γύμνια τους με φύλλα συκής· έτσι και αυτή η παρθένος, έχοντας επιστρέψει σε εκείνη την προ της παραβάσεως και της αμαρτίας κατάσταση, απέβαλε την ντροπή μαζί με τα υπόλοιπα πάθη. Ωστόσο, για να μη νομίσουν οι μιαροί ότι μπορούν να την περιγελούν βλέποντας το πανίερο σώμα της ακάλυπτο καθώς περιφερόταν, ατένισε προς τον ουρανό και είπε: «Κύριε ο Θεός, εσύ που περιβάλλεις τον ουρανό με νεφέλες, σκέπασε το σώμα μου που γυμνώθηκε για εσένα, ώστε να μη βλέπεται από αυτούς τους ασεβείς».

Απέκτησε δε, εξαιτίας της ακαρπίας της αρετής, την τραχύτητα των φύλλων. Διότι τι είναι τραχύτερο από τις βιοτικές μέριμνες; Ήταν κάποτε γυμνοί ο Αδάμ και η Εύα και δεν ντρέπονταν· γυμνοί μέσα στην απλότητα και στον άτεχνο βίο. Δεν είχαν ούτε τέχνες ούτε βιοτικές μέριμνες· δεν επινοούσαν τρόπους για το πώς θα καλύψουν τη γύμνια του σώματος· δεν ντρέπονταν για την ακτημοσύνη, ούτε για τη λειότητα της ζωής, αλλά, αν και ήταν γυμνοί στο σώμα, σκέπονταν από τη θεία χάρη.

Στο μέσο αυτού φύτεψε ο Θεός το ξύλο της ζωής και το ξύλο της γνώσεως. Το μεν ξύλο της γνώσεως αποτελούσε ένα είδος απόπειρας, δοκιμασίας και άσκησης της υπακοής και της παρακοής του ανθρώπου. Γι' αυτό και ονομάστηκε ξύλο της γνώσης του καλού και του πονηρού, είτε επειδή έδινε τη δύναμη της γνώσης της οικείας φύσεως σε όσους γεύονταν από αυτό, πράγμα το οποίο ήταν μεν καλό για τους τέλειους, κακό όμως για τους πιο ατελείς και για όσους ήταν πιο λαίμαργοι ως προς τις αισθήσεις, όπως ακριβώς η στερεά τροφή για εκείνους που έχουν ακόμη ανάγκη από γάλα. Διότι ο Θεός που μας δημιούργησε δεν ήθελε να μεριμνούμε και να περισπώμαστε για πολλά, ούτε να γίνουμε φροντιστές και προνοητές της δικής μας ζωής. Αυτό ακριβώς έπαθε και ο Αδάμ· διότι, αφού γεύτηκε, κατάλαβε ότι ήταν γυμνός, και κατασκεύασε για τον εαυτό του περίζωμα· διότι πήρε φύλλα συκιάς και ζώστηκε. Πριν από τη γεύση, όμως, «ήταν και οι δύο γυμνοί, και ο Αδάμ και η Εύα, και δεν ντρέπονταν». Τέτοιους, δηλαδή απαθείς, ήθελε ο Θεός να είμαστε (διότι αυτό αποτελεί γνώρισμα άκρας απάθειας), και επιπλέον αμέριμνους, έχοντας ένα μόνο έργο, αυτό των αγγέλων: να υμνούμε ακατάπαυστα και αδιάλειπτα τον Δημιουργό, να εντρυφούμε στη θεωρία Του και να εναποθέτουμε σε Αυτόν κάθε μέριμνά μας.

Περί παρθενίας Κατακρίνουν οι σαρκικοί την παρθενία, και ως μαρτυρία προβάλλουν οι φιλήδονοι το ρητό: «επικατάρατος είναι καθένας που δεν εγείρει σπέρμα στον Ισραήλ». Εμείς όμως λέμε, έχοντας πάρει θάρρος από τον Θεό Λόγο που σαρκώθηκε από παρθένο, ότι η παρθενία εμφυτεύθηκε στη φύση των ανθρώπων άνωθεν και εξ αρχής· διότι από παρθένο γη πλάστηκε ο άνθρωπος, από μόνο τον Αδάμ δημιουργήθηκε η Εύα, και μέσα στον παράδεισο η παρθενία αποτελούσε τον τρόπο ζωής. Αναφέρει, λοιπόν, η θεία Γραφή ότι «ήταν γυμνοί, και ο Αδάμ και η Εύα, και δεν ντρέπονταν».

Ιδού μια απόλυτα ξεκάθαρη προφητεία για όσα επρόκειτο να συμβούν, η οποία φανερώνει ολοκάθαρα την έκβαση των μελλόντων πραγμάτων. Φανερώνοντας δε τη δική τους απάθεια εκείνη την εποχή, η Γραφή λέει: «Και ήταν και οι δύο γυμνοί και δεν ντρέπονταν». «Το δε φίδι ήταν το πιο πανούργο από όλα τα θηρία πάνω στη γη». Διότι ήταν το πιο πανούργο από τα θηρία, και όχι από κάτι άλλο. «Και είπε το φίδι στη γυναίκα: Γιατί άραγε είπε ο Θεός να μη φάτε από κανένα δέντρο του παραδείσου;».

Εάν δε και ο προπάτοράς μας Αδάμ πριν μεν από την παράβαση δεν ντρεπόταν παρόλο που ήταν γυμνός, ενώ μετά την παράβαση, επειδή ντράπηκε, ντύθηκε με φύλλα συκιάς για να καλύψει τη δική του ασχημοσύνη, είναι φανερό ότι και οι ασκητές που ζουν γυμνοί κατά Θεόν και για τον Θεό προσπαθούν να φτάσουν σε εκείνη τη μακάρια κατάσταση της προπατορικής αθωότητας. Γι' αυτό, αν και νυστάζουν, δεν κοιμούνται, όπως γράφεις, για να αποκτήσουν μέσω της αγρυπνίας χερουβικούς οφθαλμούς της ψυχής, καθώς είπε ο άγιος Ισαάκ. Διότι, όταν καταναλώνονται τα ζωτικά πνεύματα και ο ωφέλιμος χυμός που συρρέει στις κοιλότητες του εγκεφάλου, εξαιτίας της έντασης και της αεικινησίας του νου κατά την εγρήγορση, και όταν διασκορπίζεται η ομίχλη που δημιουργείται από αυτά, είναι φανερό ότι τότε η ψυχή προσεγγίζει καθαρότερα και λαμπρότερα τα νοητά, και εντρυφά σε άχραντες έννοιες, αμιγείς από τα κατώτερα και πλανερά χαρακτηριστικά, όπως είπε ο Γρηγόριος ο Θεολόγος. Αλλά και όταν πεινούν δεν τρώνε, ούτε όταν διψούν πίνουν, για να δείξουν ότι δεν είναι κάποια δοχεία ή ασκοί γεμάτοι μόνο από αίμα, σάρκα και κόκαλα, αλλά νόες συνδεδεμένοι με το σώμα, έχοντας εκ φύσεως την ηγεμονία και την κυριότητά του. Διότι τα μεν άλογα ζώα περισσότερο άγονται από τα σωματικά πάθη και τις ορμές παρά τα άγουν, κατά τον Ιωάννη τον Δαμασκηνό, ενώ ο λογικός άνθρωπος περισσότερο τα άγει παρά άγεται.

Και ότι αυτό είναι αληθές, μελέτησε προσεκτικά μαζί μου την Αγία Γραφή, και δες ότι πριν μεν από την παράβαση, καθώς βρισκόταν σε εκείνη τη μακάρια και τρισευδαίμονη ζωή η δυάδα των πρωτοπλάστων, αν και ήταν άρρεν και θήλυ, εντούτοις δεν γνώριζαν διαφορά άρρενος και θήλεος, αλλά ήταν ως ένα στην απλότητα και στην απάθεια, περισκεπόμενοι από τη χάρη του Θεού· γι' αυτό και, ενώ ήταν γυμνοί, δεν ντρέπονταν· αυτήν την αξιέπαινη κατάσταση η φύση μέχρι σήμερα μας τη διεφύλαξε εναργέστατα στα απλά και ανήλικα παιδιά, σαν ένα αξιοσημείωτο ίχνος εκείνης της αρχαίας απάθειας και αθωότητας. Μετά δε την παράβαση, και την έκπτωση –αλίμονο!– από εκείνον τον ζωηφόρο τόπο, αφού η φύση των σωμάτων πάχυνε και τραχύνθηκε μέσω αυτής της παχυλής τροφής, τότε προσθέτει η θεία Γραφή ότι «ο Αδάμ γνώρισε την Εύα τη γυναίκα του», και αφού συνέλαβε, γέννησε τον Κάιν. Λοιπόν, εάν δεν είχαν παραβεί την εντολή, το γένος των ανθρώπων θα επρόκειτο να πληθυνθεί, σύμφωνα με τον ιερό Γρηγόριο Νύσσης και τον άγιο Μάξιμο, όχι μέσω φθοράς και μείξης, αλλά με κάποιον άλλο τρόπο, απαθή και καθαρό, όμως ακατάληπτο σε εμάς (με τον ίδιο τρόπο που και τα πλήθη των αγγέλων, αν και είναι εκατοντάδες φορές πολυπληθέστερα των ανθρώπων, δημιουργήθηκαν απαθώς και χωρίς ρεύση από την απόλυτη ανυπαρξία).

Ερωτική πύρωση ή παρόρμηση ή παράλογη μανία και όρεξη της κοιλιάς δεν υπήρχε πουθενά ακόμα, αλλά η ζωή του ήταν ατάραχη και η διαβίωσή του χωρίς λύπη. Ας εξετάσουμε λοιπόν, μήπως τάχα επειδή δεν υπήρχε γυναίκα ή επειδή δεν υπήρχαν τροφές που να διεγείρουν την επιθυμία, γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο ο άνθρωπος δεν παρακινήθηκε ούτε προς την επιθυμία της συνουσίας ούτε προς τη γαστριμαργία; Τι λέει λοιπόν; «Έκανε ο Θεός να βλαστήσει κάθε ωραίο δέντρο, και ήταν ο Αδάμ και η Εύα στον παράδεισο γυμνοί και δεν ντρέπονταν.» Βλέπεις ότι ούτε το γεγονός ότι η Εύα ήταν γυναίκα, ούτε το ότι βρίσκονταν και οι δύο γυμνοί, έβλαψε καθόλου τη σωφροσύνη κανενός από τους δύο;