Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 2:5

Ότι λοιπόν οι Γραφές αποδεικνύεται πως μαρτυρούν την αϊδιότητα του Υιού, είναι φανερό από όσα ελέχθησαν· το ότι όμως αυτά ακριβώς που προβάλλουν οι Αρειανοί χρησιμοποιώντας το «δεν υπήρχε», και το «πριν», και το «όταν», οι ίδιες οι Γραφές τα αναφέρουν για τα κτίσματα, θα το καταδείξουν πάλι όσα πρόκειται να ειπωθούν. Διότι ο μεν Μωυσής, διηγούμενος τη δική μας δημιουργία, λέει: «Και κάθε χλωρό φυτό του αγρού πριν εμφανιστεί πάνω στη γη, και κάθε χορτάρι του αγρού πριν βλαστήσει· διότι ο Θεός δεν είχε βρέξει πάνω στη γη, και άνθρωπος δεν υπήρχε για να καλλιεργήσει τη γη»· και στο Δευτερονόμιο: «Όταν ο Ύψιστος διαμοίραζε τα έθνη». Ο δε Κύριος, μιλώντας για τον εαυτό Του, έλεγε: «Εάν με αγαπούσατε, θα χαιρόσασταν που είπα: Πηγαίνω προς τον Πατέρα, διότι ο Πατέρας είναι μεγαλύτερός μου»· και «τώρα σας το προείπα, πριν συμβεί, ώστε, όταν συμβεί, να πιστέψετε»· για δε την κτίση λέει μέσω του Σολομώντα: «Πριν δημιουργήσει τη γη, και πριν δημιουργήσει τις αβύσσους, και πριν αναβλύσουν οι πηγές των υδάτων, και πριν εδραιωθούν τα όρη, και πριν από όλους τους λόφους, με γεννά»· και «Πριν υπάρξει ο Αβραάμ, εγώ είμαι». Και για τον Ιερεμία λέει: «Πριν σε πλάσω στην κοιλιά, σε γνωρίζω».

Ότι, λοιπόν, οι Γραφές αποδεικνύεται πως μαρτυρούν το αΐδιο του Υιού, είναι φανερό από όσα έχουν λεχθεί· το ότι, όμως, αυτά που φθέγγονται οι Αρειανοί λέγοντας το «δεν υπήρχε» και το «πριν» και το «όταν», οι ίδιες οι Γραφές τα αναφέρουν για τα κτίσματα, θα το καταστήσουν σαφές όσα πρόκειται να λεχθούν στη συνέχεια. Διότι, ο μεν Μωυσής, εξιστορώντας τη δημιουργία του κόσμου μας, λέει: «και κάθε χλωρό φυτό του αγρού πριν φυτρώσει πάνω στη γη και κάθε χορτάρι του αγρού πριν ανατείλει· διότι δεν είχε ρίξει βροχή ο Θεός πάνω στη γη, και άνθρωπος δεν υπήρχε για να καλλιεργεί τη γη»· και στο Δευτερονόμιο: «όταν ο Ύψιστος διαμοίραζε τα έθνη». Ο δε Κύριος, μιλώντας για τον εαυτό Του, έλεγε: «εάν με αγαπούσατε, θα χαιρόσασταν, διότι πορεύομαι προς τον Πατέρα, επειδή ο Πατέρας είναι μεγαλύτερός μου· και τώρα σας το προείπα πριν συμβεί, ώστε, όταν συμβεί, να πιστέψετε»· ενώ αναφορικά με την κτίση, λέει μέσω του Σολομώντα: «πριν δημιουργήσει τη γη, και πριν δημιουργήσει τις αβύσσους και πριν αναβλύσουν οι πηγές των υδάτων, πριν εδραιωθούν τα όρη, και πριν από όλους τους λόφους με γεννά» και: «πριν υπάρξει ο Αβραάμ, εγώ είμαι».

ΑΛΛΟ. Απόδειξη μέσω μαρτυριών ότι οι Θείες Γραφές το «ήταν», το «ο ων», το «υπάρχων», το «ήμουν», το «είμαι» και το «είναι», τα αποδίδουν μόνο στον Λόγο, ενώ για τα δημιουργήματα (τα γενητά) όχι, αλλά μάλλον το «κάποτε», το «πριν», το «προτού», το «έγινε» και όσα είναι παρόμοια με αυτά. Ο Σωτήρας, υποδηλώνοντας το άναρχο της δικής του υποστάσεως, έλεγε: «Εγώ είμαι η αλήθεια· εγώ είμαι το φως· εγώ είμαι ο ποιμένας». Και πάλι προς τους μαθητές: «Εσείς με αποκαλείτε Κύριο και Διδάσκαλο, και καλά λέτε· διότι είμαι»· και ο Ψαλμωδός γι' αυτόν: «Προτού θεμελιωθούν τα όρη και πλαστεί η γη και η οικουμένη· και από τον αιώνα και έως τον αιώνα εσύ είσαι». Ο ίδιος για τον εαυτό του: «Εγώ είμαι η οδός· και εγώ είμαι η θύρα». Ο δε Πατέρας γι' αυτόν: «Εσύ είσαι ο Υιός μου ο αγαπητός»· και πάλι: «Ο Κύριος μου είπε: Υιός μου είσαι εσύ». Παντού το «είσαι» και το «ήταν» συναντάται σε αυτά· πουθενά όμως το «έγινε». Ενώ για τα δημιουργήματα: «Το θείο Πνεύμα είναι αυτό που με εποίησε»· ο Μωυσής, διηγούμενος τα περί της γενέσεως του κόσμου: «Και κάθε χλωρό φυτό του αγρού προτού να γίνει πάνω στη γη και κάθε χόρτο του αγρού προτού να ανατείλει· διότι ο Θεός δεν είχε βρέξει πάνω στη γη, και άνθρωπος δεν υπήρχε για να καλλιεργήσει τη γη».

Επειδή, λοιπόν, φροντίσαμε με τον πρέποντα τρόπο εκείνους που πλανώνται σχετικά με την εορτή του Πάσχα και οι οποίοι, εξαιτίας αυτής της δήθεν μικρής παρατήρησης κανόνων, ζημιώνουν σε μεγάλο βαθμό τους εαυτούς τους, εφαρμόζοντας τη θεραπεία που ταιριάζει στο τραύμα τους, και προσφέραμε στους αμύητους την αρμόζουσα νουθεσία, θα ήταν φυσικό επόμενο πλέον, εφόσον σταθήκαμε απέναντι στα κατεπείγοντα από τα νοσήματα και εκπληρώσαμε το χρέος μας προς αυτά, να παραθέσουμε σήμερα πνευματική εστίαση κοινή για όλους σας. Διότι, όπως ακριβώς, προτού φροντίσουμε τους αδελφούς μας, αν παραλείπαμε την προτροπή προς αυτούς και, ακολουθώντας τη σειρά, τους παραβλέπαμε ενώ ασθενούν, δικαιολογημένα θα μας μεμφόταν κάποιος ότι αφήσαμε να παρέλθει ο κατάλληλος καιρός· έτσι και τώρα, επειδή δεν παραλείφθηκε τίποτε από όσα ήταν στις δυνάμεις μας, αλλά προσφέραμε τον λόγο της διδασκαλίας, και καταβάλαμε το αργύριο, και εναποθέσαμε τα σπέρματα σε τούτη την πνευματική γη, είναι φυσικό επόμενο να θέσουμε και πάλι στο μέσον τα όσα αναγνώστηκαν από τον μακάριο Μωυσή, ώστε, αφού καρπωθούμε το όφελος από αυτά, να αναχωρήσουμε με αυτόν τον τρόπο για τα σπίτια μας. Ποια είναι, λοιπόν, αυτά, ας ακούσουμε. «Αυτή είναι η βίβλος», λέει, «της γενέσεως του ουρανού και της γης, όταν δημιουργήθηκαν· την ημέρα που έπλασε ο Θεός τον ουρανό και τη γη, και κάθε χλωρό φυτό του αγρού, προτού υπάρξει πάνω στη γη, και κάθε χόρτο του αγρού, προτού αναβλαστήσει».

βʹ. Βλέπεις πώς περιστρέφει ολόκληρο τον λόγο γύρω από τον ουρανό και τη γη, αφήνοντας σε εμάς να κατανοήσουμε μέσα από αυτά όλα τα υπόλοιπα; Διότι, όταν λέει ουρανό και γη, τα συμπεριέλαβε όλα μαζί συνοπτικά, και όσα υπάρχουν στη γη, και όσα υπάρχουν στον ουρανό. Όπως ακριβώς, λοιπόν, κατά τη διήγηση των δημιουργημάτων δεν τα αναφέρει όλα με τη σειρά, αλλά, κάνοντας μνεία των πιο περιεκτικών, δεν μας τα διηγείται πλέον όλα ένα προς ένα· έτσι και ολόκληρο το βιβλίο, αν και περιέχει πολλά άλλα, το ονόμασε βιβλίο γενέσεως ουρανού και γης, αφήνοντας στο εξής σε εμάς, μέσω της αναφοράς σε αυτά, να αναλογιστούμε ότι είναι ανάγκη σε αυτό το βιβλίο να περιέχονται όλα τα ορατά, και όσα υπάρχουν στον ουρανό, και όσα υπάρχουν στη γη. «Την ημέρα», λέγει, «που εποίησε ο Θεός τον ουρανό και τη γη, και κάθε χλωρό του αγρού, προτού να βλαστήσει πάνω στη γη, και κάθε χόρτο του αγρού, προτού να ανατείλει. Διότι ο Θεός δεν είχε ρίξει βροχή πάνω στη γη, και δεν υπήρχε άνθρωπος για να καλλιεργεί τη γη. Πηγή δε ανέβαινε από τη γη, και πότιζε όλο το πρόσωπο της γης». Πολύς είναι ο κρυμμένος θησαυρός μέσα σε αυτά τα σύντομα λόγια· γι' αυτό αρμόζει, με πολλή σύνεση και καθοδηγούμενοι από τη χάρη του Θεού, να αναπτύξουμε τα όσα ελέχθησαν, και να σας κάνουμε κοινωνούς αυτού του πνευματικού πλούτου.

Διότι το Άγιο Πνεύμα, προγνωρίζοντας τα μέλλοντα, ώστε να μην επιτρέπεται σε κανέναν από τους μεταγενέστερους να φιλονικεί και, αντίθετα προς τη θεία Γραφή, να προσθέτει στα δόγματα της Εκκλησίας αντιλήψεις από τους δικούς του συλλογισμούς, και τώρα πάλι, αφού πρώτα δίδαξε τη σειρά των δημιουργημάτων, και τι παρήχθη πρώτο, τι δε δεύτερο, και ότι τα σπέρματα (φυτά) της γης τα έβγαλε η γη, υπηρετώντας τον λόγο και το πρόσταγμα του Δεσπότη, και παρακινήθηκε προς τις ωδίνες (της καρποφορίας), χωρίς να έχει ανάγκη ούτε τη συνέργεια του ήλιου (διότι πώς θα μπορούσε, αφού δεν είχε ακόμη δημιουργηθεί;), ούτε την άφθονη βροχή των υετών, ούτε την εργασία του ανθρώπου· διότι ούτε αυτός είχε ακόμη έρθει στην ύπαρξη· για τον λόγο αυτόν αναφέρει και πάλι το καθετί με λεπτομέρεια, ώστε να επιστομίσει την αχαλίνωτη γλώσσα εκείνων που επιχειρούν να ασχημονούν. Διότι τι λέει; «Την ημέρα που εποίησε ο Θεός τον ουρανό και τη γη, και κάθε χλωρό φυτό του αγρού προτού να υπάρξει πάνω στη γη, και κάθε χορτάρι του αγρού προτού να βλαστήσει. Διότι δεν είχε ρίξει βροχή ο Θεός πάνω στη γη, και άνθρωπος δεν υπήρχε για να καλλιεργεί τη γη. Αλλά πηγή ανέβαινε από τη γη και πότιζε όλο το πρόσωπο της γης». Αυτό θέλει να πει, ότι με τον λόγο και το πρόσταγμά Του τα προηγουμένως μη όντα ήλθαν στην ύπαρξη, και όσα δεν υπήρχαν, αυτά φανερώθηκαν αμέσως όλα μαζί. Το χορτάρι, δηλαδή, που αναδύεται από τη γη· όταν όμως λέει χορτάρι, εννοεί όλα τα είδη των φυτών.

Και διδάσκοντάς μας για τις βροχές, η θεία Γραφή πρόσθεσε πάλι: «Διότι δεν είχε βρέξει ο Θεός πάνω στη γη»· δηλαδή, δεν έπεφταν ακόμη βροχές από ψηλά. Και έπειτα από αυτό, λοιπόν, μας δείχνει ότι δεν υπήρχε ανάγκη ούτε από την εργασία του ανθρώπου: «Διότι δεν υπήρχε», λέει, «άνθρωπος για να καλλιεργεί τη γη»· σχεδόν φωνάζοντας δυνατά και λέγοντας σε όλους τους μεταγενέστερους, ότι ακούγοντας αυτά πρέπει να μάθετε πώς εξ αρχής παρήχθησαν όλα όσα αναδίδει η γη, και να μην αποδίδετε τα πάντα στη φροντίδα αυτών που την καλλιεργούν, ούτε σε εκείνους να πιστώνετε αυτήν την καρποφορία, αλλά στον λόγο και στο πρόσταγμα που απευθύνθηκε σε αυτήν εξ αρχής από Εκείνον που τη δημιούργησε.

Έπειτα πάλι διηγείται τη διάπλαση του ανθρώπου, και το πόσης τιμής και υπεροχής και σοφίας και σύνεσης έγινε μέτοχος, και ότι πριν από την πλάση του ανθρώπου «δεν έβρεξε ο Θεός πάνω στη γη», αλλά ότι «πηγή ανέβαινε από τη γη και πότιζε όλη την επιφάνεια της γης», και πώς και από πού πλάστηκε η γυναίκα, και ότι «φύτεψε ο Θεός παράδεισο στην Εδέμ προς ανατολάς και έθεσε εκεί τον άνθρωπο» μαζί με τη βοηθό του, και ότι έλαβαν εντολή σχετικά με το δέντρο της γνώσης, και ότι αθέτησαν την εντολή εξαιτίας της απάτης του όφεως, και ότι εκδιώχθηκαν από τον παράδεισο και ντύθηκαν με δερμάτινους χιτώνες και από αθάνατοι έγιναν θνητοί και καταδικάστηκαν να ζουν με κόπο και να γεννιούνται και να πεθαίνουν και να επιστρέφουν στη γη από την οποία πάρθηκαν, και ότι ο Κάιν, κυριευμένος από φθόνο, σκότωσε τον Άβελ, και ότι τόσο ο Κάιν όσο και οι απόγονοί του έγιναν απόβλητοι από τον Θεό και καταραμένοι εξαιτίας του φόνου του Άβελ.