Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 20:7

«Δεν άφησε άνθρωπο να τους αδικήσει, και έλεγξε για χάρη τους βασιλείς: Μην αγγίζετε τους χριστούς μου, και μην κακοποιείτε τους προφήτες μου». Αυτά μεν λέει ο Δαβίδ. Ο Μωυσής, όμως, εξιστορεί και ποιους βασιλείς «έλεγξε», λέγοντας: «Και έπληξε ο Κύριος τον Φαραώ και τον οίκο του με μεγάλες συμφορές εξαιτίας της Σάρρας, της γυναίκας του Αβραάμ». Και πάλι, σχετικά με τον βασιλιά των Γεράρων γράφει: «Και ήλθε ο Θεός στον Αβιμέλεχ κατά τη διάρκεια του ύπνου του τη νύχτα, και του είπε: Ιδού, εσύ πεθαίνεις εξαιτίας της γυναίκας που πήρες»· αυτή δε ήταν η γυναίκα του Αβραάμ. Για τον οποίο προχωρώντας στη συνέχεια αναφέρει: «Τώρα, λοιπόν, επίστρεψε τη γυναίκα στον άνθρωπο, διότι είναι προφήτης, και θα προσευχηθεί για σένα». Βλέπεις πώς, μέσα από αυτά, ο Δαβίδ —ή μάλλον το θείο Πνεύμα μέσω αυτού— ονόμασε «χριστούς» τους παλαιούς θεοφιλείς και προφήτες, μολονότι δεν είχαν χριστεί με γήινο μύρο. Πώς θα μπορούσε άλλωστε, αφού ο Μωυσής θέσπισε κάτι τέτοιο σε μεταγενέστερους χρόνους;

Διότι λέγει: «Και είπε ο Αγγαίος, ο άγγελος του Κυρίου, μεταξύ των αγγέλων του Κυρίου προς τον λαό.» Ίσως όμως ο προφήτης να είχε αυτό το όνομα ως κύριο. Αλλά βεβαίως αξίζει να προστεθεί και τούτο για την ακριβέστερη γνώση των προφητικών βιβλίων, ότι το χάρισμα της προφητείας ήταν αρχαίο, έχοντας ξεκινήσει από την ίδια τη δημιουργία των ανθρώπων. Ώστε ο Αδάμ να λέει για την Εύα, προφανώς με προφητικό χάρισμα: «Ένεκα τούτου θα εγκαταλείψει ο άνθρωπος τον πατέρα του και τη μητέρα του, και θα προσκολληθεί στη γυναίκα του, και θα γίνουν οι δύο εις σάρκα μία.» Ο δε Αβραάμ ονομάστηκε προφήτης από τον ίδιο τον Θεό, ο οποίος είπε αυτά προς τον Αβιμέλεχ: «Επίστρεψε τη γυναίκα στον άνθρωπο, διότι είναι προφήτης.» Επομένως, δεν υπήρξαν προφήτες μόνο εκείνοι των οποίων η προφητεία διασώζεται εγγράφως· διότι αλλιώς, πώς ο Σαμουήλ είχε ονομαστεί έξαρχος των προφητών; Και πώς ονομάζονταν υιοί προφητών εκείνοι που συγκεντρώνονταν κοντά στον Ελισαίο; Διότι βεβαίως δεν διασώζεται καμία γραπτή προφητεία, ούτε από τους μεν ούτε από τους δε.

Χίλιες χιλιάδες τον υπηρετούσαν. Ως Διαθήκη εδώ να εννοήσεις την Παλαιά, και τον λόγο που διακήρυξε μέσα σε αυτήν για τους πατριάρχες. «Την οποία συνήψε με τον Αβραάμ.» Κάποιος άλλος λέει: Την οποία ολοκλήρωσε με τον Αβραάμ. «Και διήλθαν από έθνος σε έθνος.» Διότι πέρασαν από πολλά έθνη, μέχρι τη στιγμή που παρέλαβαν τον κλήρο της γης που τους είχε υποσχεθεί. «Δεν άφησε άνθρωπο να τους αδικήσει.» Θα πεις το ίδιο και για τον Λάβαν· διότι δεν του επέτρεψε να αδικήσει τον Ιακώβ, παρόλο που εκείνος το ήθελε. «Μην αγγίζετε τους χριστούς μου.» Χριστοί είναι οι πατριάρχες, όχι επειδή χρίστηκαν με λάδι, αλλά λόγω της μετοχής τους στο Πνεύμα· εξαιτίας της οποίας ονομάζονταν και προφήτες. Έχεις ακούσει εξάλλου πώς ο Θεός στα λόγια του προς τον Αβιμέλεχ ονόμασε τον Αβραάμ προφήτη. «Κάθε στήριγμα άρτου συνέτριψε.» Δηλαδή, ο Προφήτης εξιστόρησε ότι κάθε υπόσταση τροφής συνετρίβη. Έτερος ερμηνευτής λέει βακτηρία, δηλαδή ισχύ. «Απέστειλε πριν από αυτούς άνθρωπο.» Αποδεικνύει ότι όσα συμβαίνουν στους αγίους, γίνονται εξαιτίας κάποιας θαυμαστής θείας οικονομίας η οποία δοξάζει και τον ίδιο τον Θεό και αυτούς που πάσχουν. Διότι ιδού και ο Ιωσήφ πουλήθηκε ως δούλος, ώστε να αποσταλεί πριν από το υπόλοιπο γένος του· δηλαδή, ώστε να προηγηθεί και να τους προετοιμάσει την κάθοδο στην Αίγυπτο· από την οποία ακολούθησαν τόσο μεγάλα θαύματα. «Ως δούλος πουλήθηκε ο Ιωσήφ.»

Σε εμένα, λέει, επρόκειτο να αναχθεί το αμάρτημα. Διότι, όπως ακριβώς συμβαίνει στους ανθρώπους, όταν κάποιος συμπεριφερθεί υβριστικά σε κάποιον από τους δούλους που απολαμβάνει μεγάλη τιμή από τον κύριό του, ο κύριος θεωρεί την προσβολή δική του και λέει: «Εμένα πρόσβαλες με τον τρόπο που συμπεριφέρθηκες στον δούλο μου· διότι όσα γίνονται σε εκείνον, μεταβιβάζονται σε εμένα»· με τον ίδιο ακριβώς τρόπο και ο αγαθός Δεσπότης λέει: «Σε προφύλαξα για να μην αμαρτήσεις εις βάρος μου. Είναι δικοί μου δούλοι», λέει, «και επιδεικνύω τόση πολλή μέριμνα για αυτούς, ώστε οικειοποιούμαι όσα τους συμβαίνουν, είτε είναι αγαθά είτε είναι τα αντίθετα. Για τον λόγο αυτόν δεν σε άφησα να την αγγίξεις. Επειδή νοιάζομαι πολύ για αυτούς, και επειδή γνώριζα ότι από άγνοια επρόκειτο να τους προξενήσεις αυτή την προσβολή, σε προφύλαξα για να μην αμαρτήσεις εις βάρος μου. Μην αντιμετωπίζεις, λοιπόν, τον άνδρα αυτόν απλώς σαν έναν τυχαίο άνθρωπο, αλλά μάθε ότι ανήκει σε εκείνους που είναι πολύτιμοι σε εμένα και σε εκείνους που έχουν μεγάλη οικειότητα μαζί μου. Επίστρεψε, λοιπόν, τη γυναίκα στον άνθρωπο, διότι είναι προφήτης, και θα προσευχηθεί για εσένα, και θα ζήσεις». Δες πώς αποκαλύπτει την αρετή του δικαίου· και προφήτη τον ονομάζει, και σχεδόν προετοιμάζει τον βασιλιά να γίνει ικέτης του. Διότι, «θα προσευχηθεί για εσένα, και θα ζήσεις», λέει.

Εκείνος, λοιπόν, φοβούμενος τον θάνατο από εσένα, μηχανεύτηκε αυτή την πλεκτάνη, και σχεδόν συνέπραξε στην ατίμωση της Σάρρας· μάθε, όμως, ότι οι προσευχές εκείνου θα σου χαρίσουν τη ζωή. Έπειτα, για να μην τυχόν, φλεγόμενος από την επιθυμία και νικημένος από το κάλλος της Σάρρας, δώσει μικρότερη προσοχή στα προστάγματα, του επιτείνει τον φόβο και προαναγγέλλει ότι θα του επιφέρει μεγαλύτερη τιμωρία. Διότι, λέγει, εάν δεν την επιστρέψεις, μάθε ότι θα πεθάνεις και εσύ και όλα τα δικά σου.

Για ποιον λόγο και με ποια σκέψη το έκανες αυτό; Παρατήρησε πώς με τα ίδια του τα λόγια φανερώνει την απειλή του Θεού που εκδηλώθηκε εναντίον του. Διότι, επειδή του είπε: «Αν δεν την επιστρέψεις, θα πεθάνεις εσύ και όλα τα δικά σου», αυτό ακριβώς ερμηνεύοντας ο Αβιμέλεχ λέει: «Σε τι αμάρτησα απέναντί σου, ώστε να επισύρεις σε εμένα και στο βασίλειό μου τόσο μεγάλη αμαρτία; Μήπως η τιμωρία επρόκειτο να σταματήσει μόνο σε εμένα; Ολόκληρο το βασίλειό μου επρόκειτο να αφανιστεί ολοσχερώς εξαιτίας της απάτης που διέπραξες. Τι είχες, λοιπόν, κατά νου και το έκανες αυτό;». Παρατήρησε εδώ, αγαπητέ, το φρόνημα του δικαίου, πώς υπό τύπον απολογίας εισάγει σε αυτούς τη διδασκαλία της θεογνωσίας.

Γράφει δε ο Μωυσής, πώς ο Θεός, τιμωρώντας βασιλείς για χάρη τους, δεν επέτρεψε να αδικηθούν. Έτσι τιμώρησε τον Φαραώ με μεγάλες και φοβερές πληγές εξαιτίας της Σάρρας, της συζύγου του Αβραάμ. Έτσι μέσα στη νύχτα κατατρόμαξε τον Αβιμέλεχ, λέγοντας: «Ιδού, εσύ θα πεθάνεις εξαιτίας της Σάρρας, της συζύγου του Αβραάμ, διότι αυτή είναι παντρεμένη με άνδρα». Έτσι κατέστησε τον Ισαάκ σεβαστό σε εκείνους που κατοικούσαν τότε στην Παλαιστίνη. Έτσι απείλησε τον Λάβαν, ο οποίος είχε φονικές διαθέσεις: «Πρόσεξε», του είπε, «να μη μιλήσεις σκληρά εναντίον του δούλου μου Ιακώβ». Τους ονομάζει δε χριστούς, όχι επειδή είχαν χριστεί με λάδι, αλλά επειδή είχαν γίνει εκλεκτοί. Και ο Θεός ονόμασε τον Αβραάμ προφήτη: «Δώσε πίσω», λέει, «τη γυναίκα στον άνδρα της, διότι είναι προφήτης, και θα προσευχηθεί για σένα, και θα σωθείς». Ή τους ονομάζει χριστούς, επειδή έλαβαν αόρατο χρίσμα μέσω του Πνεύματος. Διότι το γεγονός ότι ο Ίδιος ήταν που τους μίλησε, το φανέρωσε λέγοντας: «Ο Αβραάμ ο πατέρας σας αγαλλίασε για να δει την ημέρα τη δική μου· και την είδε, και χάρηκε». Πότε όμως την είδε; Όταν, σηκώνοντας τα μάτια του, είδε τον Θεό να εμφανίζεται ενώπιόν του στη δρυ του Μαμβρή· τότε που είπε η Γραφή: «Εμφανίστηκε ο Θεός στον Αβραάμ». Και κάλεσε λιμό πάνω στη γη.

Πες λοιπόν: «Είμαι αδελφή του», ώστε να μου φερθούν καλά εξαιτίας σου, και να ζήσει η ψυχή μου χάρη σε εσένα. Και συνέβη, όταν ο Άβραμ εισήλθε στην Αίγυπτο, οι Αιγύπτιοι, βλέποντας ότι η γυναίκα του ήταν πάρα πολύ ωραία, την επαίνεσαν στον Φαραώ. Και τον Άβραμ τον μεταχειρίστηκαν καλά εξαιτίας της. Ο Θεός όμως τιμώρησε τον Φαραώ και τον οίκο του με μεγάλες και σκληρές πληγές εξαιτίας της Σάρας, της γυναίκας του Άβραμ. Τότε ο Φαραώ κάλεσε τον Άβραμ και του είπε: «Τι είναι αυτό που μου έκανες, και δεν μου φανέρωσες ότι είναι γυναίκα σου; Και εγώ την πήρα για γυναίκα μου· ορίστε, λοιπόν, η γυναίκα σου, πάρε την και φύγε». «Παροίκησε ο Αβραάμ στα Γέραρα. Είπε δε ο Αβραάμ για τη γυναίκα του: "Είναι αδελφή μου". Διότι φοβήθηκε να πει: "Είναι γυναίκα μου", μήπως τον σκοτώσουν οι άνδρες της πόλεως. Είπε ο Αβιμέλεχ στον Αβραάμ: "Τι είναι αυτό που μου έκανες;" Και ο Αβραάμ απάντησε: "Είπα μέσα μου: Άραγε δεν υπάρχει θεοσέβεια σε τούτο τον τόπο, και θα με σκοτώσουν εξαιτίας της"». Παρομοίως και ο Ισαάκ παροίκησε στα Γέραρα, και είπε για τη Ρεβέκκα τα ίδια. «Φοβήθηκε ο Δαβίδ από το πρόσωπο του Αγχούς, βασιλιά της Γεθ, και αλλοίωσε το πρόσωπό του· και παραφερόταν, και έπεφτε, και τα σάλια του έτρεχαν πάνω στη γενειάδα του». «Έστειλε η Ιεζάβελ μήνυμα στον Ηλία και είπε: Αυτά να μου κάνουν οι θεοί και αυτά να προσθέσουν, αν αύριο τέτοια ώρα δεν κάνω την ψυχή σου σαν την ψυχή ενός από αυτούς.»

Άκουσε επίσης, σχετικά με τη Σάρρα, τι λέει ο Θεός προς τον Αβιμέλεχ εξαιτίας του Αβραάμ: «Επίστρεψε τη γυναίκα στον άνθρωπο, διότι είναι προφήτης και θα προσευχηθεί για σένα και θα ζήσεις· εάν όμως δεν την επιστρέψεις, μάθε ότι θα πεθάνεις, εσύ και όλα τα δικά σου». Και στη συνέχεια αναφέρει τα εξής: «Και έλαβε ο Αβραάμ τη γυναίκα και προσευχήθηκε στον Θεό και θεραπεύτηκε ο Αβιμέλεχ». Τι συνάγεται λοιπόν; Εάν βέβαια ο Αβιμέλεχ γνώριζε το όριο των ημερών του, θα έδινε τη γυναίκα στον θεράποντα του Θεού; Σε καμία περίπτωση· εάν όμως δεν την έδινε, δεν θα πέθαινε μαζί με όλους τους δικούς του.

Είναι ολοφάνερο ότι και ο Θεός είναι αληθινός· διότι πώς είναι δυνατόν να είναι ψευδής Αυτός, για τον οποίο ο ψαλμός διακηρύσσει ότι εξολοθρεύει όλους όσοι λαλούν το ψεύδος; Επειδή δε ο Θεός είναι αληθινός, ο Οποίος είπε: «Αν μεν επιστρέψεις στον άνθρωπο τη γυναίκα του, θα ζήσεις· ειδάλλως, θα πεθάνεις εσύ και όλα τα δικά σου», δεν υφίσταται προκαθορισμένο όριο στη ζωή του καθενός· διότι το όριο είναι νόμος αμετάθετος, σφραγίδα ασφαλείας και αποκλεισμός αναβολών ή ελλείψεων, για να μνημονεύσω πάλι τα προηγούμενα της Γραφής.