Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 22:15

Δʹ. Εκεί υπήρχε μια μητέρα νεανική και γενναία, φιλόστοργη προς τα παιδιά της και συνάμα φιλόθεη, της οποίας τα μητρικά σπλάχνα σπαράσσονταν ενάντια στον νόμο της φύσης. Διότι δεν σπλαγχνιζόταν τα παιδιά της που έπασχαν, αλλά αγωνιούσε μήπως δεν υποστούν το μαρτύριο· ούτε αναπολούσε όσους είχαν ήδη αναχωρήσει περισσότερο από όσο προσευχόταν να προστεθούν σε αυτούς όσοι είχαν απομείνει· και για τους τελευταίους η μέριμνά της ήταν μεγαλύτερη από ό,τι για εκείνους που είχαν μεταστεί. Διότι για τους μεν η πάλη ήταν αμφίβολη, ενώ για τους δε η κατάληξη ήταν ασφαλής· και τους μεν τους είχε ήδη παραδώσει στον Θεό, ενώ για τους δε φρόντιζε πώς θα τους παραλάβει ο Θεός. Ω, ανδρεία ψυχή μέσα σε γυναικείο σώμα! Ω, θαυμαστή και μεγαλόψυχη προσφορά! Ω, θυσία εφάμιλλη με εκείνη του Αβραάμ και, αν δεν είναι τολμηρό να λεχθεί, ακόμη μεγαλύτερη!

Έπειτα, ο πατέρας δένει πρώτα το παιδί με δεσμά. Είδα πολλές φορές σε ζωγραφιά την εικόνα αυτού του πάθους, και δεν προσπέρασα το θέαμα χωρίς δάκρυα, καθώς η τέχνη έφερνε ολοζώντανα την ιστορία μπροστά στα μάτια μου. Ο Ισαάκ βρίσκεται μπροστά στον πατέρα του, δίπλα στο ίδιο το θυσιαστήριο, γονατισμένος και έχοντας τα χέρια δεμένα προς τα πίσω· εκείνος δε, έχοντας πατήσει από πίσω πάνω στα λυγισμένα του πόδια, και έχοντας τραβήξει με το αριστερό χέρι τα μαλλιά του παιδιού προς το μέρος του, σκύβει πάνω από το πρόσωπό του, που τον κοιτάζει ικετευτικά. Κατευθύνει το δεξί του χέρι, οπλισμένο με το ξίφος, προς τη σφαγή, και ενώ η αιχμή του ξίφους αγγίζει ήδη το σώμα, τότε έρχεται σε αυτόν θεϊκή φωνή που εμποδίζει την πράξη. Η δε φωνή ήταν περίπου η εξής. Διότι με δυσκολία, σαν ένα ανυπάκουο και ατίθασο πουλάρι που ξέφυγε από την ευθεία και χοροπηδούσε κάνοντας πολλούς κύκλους πλαγίως, επαναφέραμε τον λόγο και πάλι στην ευθεία. Διότι αυτός ήταν ο σκοπός μας, να δείξουμε ότι ο Απόστολος μαρτυρεί στον λόγο του πως ο Πατέρας δεν είναι ανώτερος από τον Υιό. Διότι εδώ η Γραφή, αφού πρώτα παρουσίασε άγγελο του λόγου του Θεού, εισάγει τη φωνή· διότι τον φώναξε άγγελος Κυρίου και είπε: «Επειδή έπραξες τούτο το έργο, και δεν λυπήθηκες τον αγαπητό σου υιό, ορκίστηκα στον εαυτό μου», να πράξει εκείνα τα οποία μπορεί κανείς να μάθει και στην υπόσχεση του λόγου. Ποιος είναι λοιπόν αυτός που έδωσε τον θείο χρηματισμό στον Αβραάμ;

Ω φιλόθεη ψυχή! Ω γενναίο φρόνημα! Ω σφοδρέ πόθε! Ω λογισμέ που νικάς την ανθρώπινη φύση! «Πήρε», λέει, «το μαχαίρι για να σφάξει τον υιό του». Ποιον να θαυμάσω και για ποιον να εκπλαγώ; Το γενναίο φρόνημα του πατριάρχη, ή την υπακοή του παιδιού; Διότι δεν αποσκίρτησε, ούτε δυσανασχέτησε με αυτό που γινόταν, αλλά πειθόταν και υποχωρούσε σε όσα έπραττε ο πατέρας του, και σαν αρνί καθόταν με ησυχία πάνω στον βωμό, περιμένοντας το δεξί χέρι του πατέρα. Αλλά, επειδή όλα όσα αφορούσαν την απόφαση είχαν πλέον εκπληρωθεί, και τίποτα δεν έλειπε, ο αγαθός Δεσπότης, δείχνοντας ότι δεν έδωσε αυτή την προσταγή επειδή επιθυμούσε να σφαγεί το παιδί, αλλά επειδή ήθελε να αποκαλύψει την αρετή του δικαίου, αφού τον στεφάνωσε για την εσωτερική του διάθεση, και αφού δέχθηκε τη θυσία του πατριάρχη ως ολοκληρωμένη μέσω της προαιρέσεώς του, επιδεικνύει πλέον τη δική Του φιλανθρωπία. Και τον κάλεσε, λέει, άγγελος Κυρίου από τον ουρανό, και είπε: «Αβραάμ, Αβραάμ». Διότι, επειδή ακριβώς έβλεπε τον δίκαιο απόλυτα προσηλωμένο και έτοιμο για τη σφαγή, επιθυμώντας να εκπληρώσει το πρόσταγμα, γι' αυτόν τον λόγο τον καλεί από τον ουρανό, και λέει: «Αβραάμ, Αβραάμ».

Διότι, θέλοντας να αποτυπώσει στον τόπο μέσω της ονομασίας του τη θεία επίσκεψη που συνέβη, σαν πάνω σε χάλκινη στήλη, λέει: «Και ονόμασε τον τόπο εκείνο, Ο Κύριος είδε». Θα αρκούσε βέβαια ως αμοιβή στον δίκαιο και το να πάρει πίσω ζωντανό τον Ισαάκ, και το να αξιωθεί του μεγάλου εκείνου επαίνου: «Τώρα γνώρισα ότι εσύ φοβάσαι τον Θεό»· αλλά Εκείνος που δίνει απλόχερα και που πάντοτε ξεπερνά με τις δωρεές και τις ευεργεσίες Του τη δική μας αντίληψη, ανταμείβει πλουσιοπάροχα και τώρα την προαίρεση του δικαίου, και ως ανταπόδοση του λέει πάλι: «Και κάλεσε ο άγγελος του Κυρίου τον Αβραάμ για δεύτερη φορά από τον ουρανό, λέγοντας: Ορκίστηκα στον εαυτό μου, λέγει ο Κύριος, επειδή έπραξες αυτό το έργο, και δεν λυπήθηκες τον αγαπητό σου υιό για χάρη μου, σίγουρα θα σε ευλογήσω πλουσιοπάροχα, και θα πληθύνω υπερβολικά το σπέρμα σου, σαν τα άστρα του ουρανού και σαν την άμμο που βρίσκεται στην ακρογιαλιά της θάλασσας, και το σπέρμα σου θα κληρονομήσει τις πόλεις των εχθρών του, και μέσω του σπέρματός σου θα ευλογηθούν όλα τα έθνη της γης, επειδή υπάκουσες στη φωνή μου». Επειδή εκπλήρωσες, λέει, την προσταγή μου, και απέδειξες στα πάντα την απόλυτη υπακοή σου, γι' αυτό άκουσε ότι «Ορκίστηκα στον εαυτό μου, λέγει ο Κύριος». Δες τη συγκατάβαση του Θεού· «Ορκίστηκα στον εαυτό μου», λέει, ώστε να έχεις τη βεβαιότητα ότι όσα έχω πει θα πραγματοποιηθούν οπωσδήποτε.

Αν αναζητάς τον Θεό, ω διάνοια, βγες έξω από τον εαυτό σου και αναζήτησέ τον. Τίτλος Δ'. — Περί αγάπης και φόβου Θεού· και ότι υπερέχουν από κάθε αγαθό. «Κάλεσε άγγελος Κυρίου τον Αβραάμ από τον ουρανό, και του είπε: Αβραάμ. Και εκείνος είπε: Ιδού εγώ. Και του είπε: Μην απλώσεις το χέρι σου επάνω στο παιδί σου, και μην του κάνεις τίποτα. Διότι τώρα γνώρισα ότι εσύ φοβάσαι τον Θεό, και δεν λυπήθηκες τον αγαπημένο σου γιο για χάρη μου.» «Και τώρα, Ισραήλ, τι απαιτεί από εσένα Κύριος ο Θεός, παρά μόνο να τον φοβάσαι, και να πορεύεσαι σε όλες τις οδούς του;» «Θα αγαπήσεις Κύριον τον Θεό σου με όλη σου τη δύναμη.» «Στήριγμα είναι ο Κύριος για εκείνους που τον φοβούνται.» «Ας φοβηθεί τον Κύριο όλη η γη. Ιδού οι οφθαλμοί του Κυρίου είναι στραμμένοι προς εκείνους που τον φοβούνται.» «Θα στρατοπεδεύσει άγγελος Κυρίου γύρω από εκείνους που τον φοβούνται, και θα τους γλιτώσει. Φοβηθείτε τον Κύριο, όλοι οι άγιοί του.» «Αρχή σοφίας είναι ο φόβος του Κυρίου.» «Μακάριος ο άνθρωπος που φοβάται τον Κύριο.» «Καθήλωσε από τον φόβο σου τις σάρκες μου.» «Μακάριοι είναι όλοι όσοι φοβούνται τον Κύριο.» «Δεν βρίσκεις ευχαρίστηση στη δύναμη του αλόγου, ούτε ευαρεστείσαι στις κνήμες του ανδρός,» και τα λοιπά. «Ο Κύριος θα δώσει σοφία, και θα διαφυλάξει την οδό εκείνων που τον ευλαβούνται.» «Ο φόβος του Κυρίου είναι πηγή ζωής· και σε κάνει να ξεφεύγεις από την παγίδα του θανάτου.» «Ο φόβος του Κυρίου μισεί την κακία.» «Ο φόβος του Κυρίου προσθέτει ημέρες. Οχύρωμα των οσίων είναι ο φόβος του Κυρίου.» «