Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 27:1

Επειδή όμως έφτασαν στο σκοπό του νόμου και των προφητών, δηλαδή στον Χριστό, χώλαναν από ασυνεσία, συμπεριφερόμενοι προς αυτόν υβριστικά, όχι με υγιή διάνοια, και τολμώντας να παραδώσουν στον θάνατο τον αρχηγό της ζωής. Το ότι λοιπόν ο νέος στην πίστη λαός άρπαξε την ευλογία που οφειλόταν στον Ισραήλ, έχοντας πιο πρόθυμη διάθεση να υπακούει στα θεία προστάγματα, μπορούμε να το κατανοήσουμε και από τα εξής. Διότι είναι γραμμένο ως εξής: «Συνέβη δε, αφού γέρασε ο Ισαάκ, εξασθένησαν τα μάτια του ώστε να μη βλέπει. Και κάλεσε τον Ησαύ τον πρωτότοκο γιο του και του είπε: Γιε μου. Και εκείνος είπε: Ιδού εγώ. Και είπε: Ιδού εγώ έχω γεράσει, και δεν γνωρίζω την ημέρα του θανάτου μου. Τώρα λοιπόν πάρε τον εξοπλισμό σου, τη φαρέτρα και το τόξο, και βγες στην πεδιάδα, και κυνήγησέ μου θήραμα, και φτιάξε μου εδέσματα, όπως τα αγαπώ εγώ, και φέρε μου να φάω, ώστε να σε ευλογήσει η ψυχή μου πριν πεθάνω». Αυτά λοιπόν είπε ο πατέρας προς τον Ησαύ. Και εκείνος αμέσως αναχώρησε από την εστία για να φέρει εις πέρας τους κόπους του κυνηγιού, και ετοιμάστηκε με νεανική ορμή. Και τι έγινε μετά από αυτό; Η Ρεβέκκα πείθει τον Ιακώβ να προλάβει τον Ησαύ, και μάλιστα να αρπάξει την ευλογία.

Βρίσκουμε δε και τον μακάριο Ισαάκ να έχει κάνει τα ίδια, και αφενός τον Ιακώβ, τον νεότερο γιο, να ευλογεί και να του χαρίζει τα πάντα εξαιτίας του Χριστού που επρόκειτο να γεννηθεί από αυτόν κατά σάρκα. Τον δε Ησαύ, που αποτελούσε τύπο του προηγούμενου λαού, επειδή προγνώριζε τον πονηρό λογισμό στην καρδιά του, δεν τον ευλόγησε, αλλά με τη δύναμη των λόγων, μέσω προφητείας τον επέπληξε. Ότι δε έτσι έχουν τα πράγματα, η ίδια η Γραφή, αν αναπτυχθεί, θα μας διδάξει σαφέστερα τα προειρημένα. Διότι λέγει ως εξής: «και κάλεσε ο Ισαάκ τον γιο του τον μεγαλύτερο και του είπε: λάβε τα όπλα σου, τη φαρέτρα και το τόξο, και έξελθε στο πεδίο και κυνήγησέ μου θήραμα, και ετοίμασέ μου φαγητά όπως εγώ αγαπώ· και φέρε μου, για να φάω, ώστε να σε ευλογήσει η ψυχή μου προτού πεθάνω». Η μεν λοιπόν εντολή του προφήτη που ζητά τροφή από τον Ησαύ σημαίνει την κλήση που έγινε μέσω του λόγου στον προηγούμενο λαό, ζητώντας από αυτόν καρπό έργων δικαιοσύνης, η οποία λογιζόταν ως τροφή για τον πατέρα. Διότι το «έξελθε στο πεδίο και κυνήγησέ μου θήραμα» σημαίνει την αναστροφή μέσα στον κόσμο.

Όλα αυτά δε, δεν μας τα αναφέρει η ιερή διήγηση τυχαία, αλλά προκειμένου, όταν αργότερα δεις τη Ρεβέκκα να επιδεικνύει πολλή εύνοια προς τον Ιακώβ, να κατανοήσεις ότι αυτό που έπραξε δεν ήταν παράλογο. Προς το παρόν όμως, για να μην προτρέχουμε στη σειρά των γεγονότων, ας ακολουθήσουμε τα γεγραμμένα. Συνέβη δε, αφού γέρασε ο Ισαάκ, να εξασθενήσουν τα μάτια του ώστε να μη βλέπει· διότι, λέει το κείμενο, δεν μπορούσε πλέον να βλέπει εξαιτίας των γηρατειών. Και κάλεσε τον Ησαύ, τον μεγαλύτερο υιό του, και του είπε: «Υιέ μου, ιδού εγώ γέρασα, και δεν γνωρίζω την ημέρα της τελευτής μου. Τώρα, λοιπόν, πάρε τον εξοπλισμό σου, τη φαρέτρα και το τόξο, και βγες στην ύπαιθρο, και κυνήγησε για εμένα θήραμα, και ετοίμασέ μου εδέσματα, όπως εγώ τα αγαπώ, και φέρε τα μου για να φάω, ώστε να σε ευλογήσει η ψυχή μου προτού πεθάνω». Εδώ παρατήρησε, αγαπητέ, την άφατη σοφία του Θεού, και πώς ο μεν πατέρας, επιδεικνύοντας τη φυσική του φιλοστοργία, έδωσε αυτές τις εντολές στον Ησαύ· ο δε σοφός και πολυμήχανος Δεσπότης, μέσω της Ρεβέκκας, προετοιμάζει την πραγματοποίηση της δικής Του προφητείας, διδάσκοντάς μας πόσο μεγάλη είναι η δύναμη της αρετής και της πραότητας του ήθους.

Πρόσεξε, λοιπόν, με ακρίβεια τα πάντα, για να κατανοήσεις το υπέρμετρο μέγεθος της θείας οικονομίας, και πώς αφενός εκείνος που απολαμβάνει την άνωθεν εύνοια, αξιώνεται άφθονης συνεργείας σε όλα, ώστε να μεταφερθεί σε αυτόν η ευλογία του πατέρα· ενώ αφετέρου ο άλλος αποτυγχάνει στα πάντα, προδομένος από τον ίδιο του τον εαυτό εξαιτίας της μοχθηρίας του χαρακτήρα του. Η Ρεβέκκα, λέει το κείμενο, άκουσε τον Ισαάκ την ώρα που μιλούσε προς τον Ησαύ, τον γιο του. Ο Ησαύ, λοιπόν, πήγε στην πεδιάδα για να κυνηγήσει θήραμα για τον πατέρα του. Η Ρεβέκκα τότε μίλησε στον μικρότερο γιο της. Γιατί άραγε πρόσθεσε τη φράση «τον μικρότερο»; Επειδή πρωτύτερα είχε αναφέρει ότι «ο Ισαάκ κάλεσε τον μεγαλύτερο γιο του», προκειμένου να μάθουμε με ποιον συνομιλεί τώρα η Ρεβέκκα, λέει «προς τον μικρότερο», δηλαδή προς τον Ιακώβ: «Να, εγώ άκουσα τον πατέρα σου να μιλά στον αδελφό σου τον Ησαύ, και να του λέει: Φέρε μου θήραμα και φτιάξε μου εδέσματα, ώστε, αφού φάω, να σε ευλογήσω ενώπιον του Κυρίου, προτού πεθάνω. Αυτά, λοιπόν, άκουσα από τον πατέρα σου καθώς συνομιλούσε με τον αδελφό σου, τον Ησαύ. Τώρα, επομένως, γιε μου, άκουσέ με σύμφωνα με όσα σε προστάζω· πήγαινε στο κοπάδι και φέρε μου από εκεί δύο κατσικάκια τρυφερά και καλά, και εγώ θα τα ετοιμάσω ως εδέσματα για τον πατέρα σου, έτσι όπως τα προτιμά. Έπειτα θα τα προσφέρεις στον πατέρα σου και θα τα φάει, ώστε να ευλογήσει εσένα ο πατέρας σου προτού πεθάνει».

Και ήλθε, λέγει, ο Ιακώβ προς τον Ισαάκ τον πατέρα του. Πρόσεξε πάλι εδώ, πώς σε όλα ο φιλάνθρωπος Θεός επιθυμούσε να αναπαύει τους δικαίους. Διότι, αφού έφτασε ο Ιακώβ στον πατέρα του μετά από τόσα χρόνια, έγινε πολύ μεγάλη η παρηγορία και στους δύο, και στο παιδί από τη θέα του πατέρα του, και στον πατέρα βλέποντας την περιουσία του παιδιού του και το πλήθος των απογόνων του. Τότε, λέγει, πέθανε ο Ισαάκ γέροντας και πλήρης ημερών. Διότι, αν τον καιρό που ο Ιακώβ υφάρπαξε την ευλογία, είχαν εξασθενήσει τα μάτια του, λέγει, γι' αυτό και προχώρησε η απάτη σε βάρος του, αναλογίσου μετά από τόσα χρόνια πόσο είχε γεράσει. Και τον έθαψαν, λέγει, ο Ησαύ και ο Ιακώβ. Αλλά πλέον, αφού επήλθε ο θάνατος του πατέρα, παίρνοντας, λέγει, ο Ησαύ τις γυναίκες του, και τους γιους του, και όλους τους δικούς του ανθρώπους, και όλα όσα απέκτησε στη γη Χαναάν, αναχώρησε. Διότι δεν μπορούσε, λέγει, η γη της παροικίας να τους χωρέσει, εξαιτίας του πλήθους των υπαρχόντων τους. Και κατοίκησε πλέον στο όρος Σηείρ. Και αφού η θεία Γραφή μας διηγήθηκε αυτούς που γεννήθηκαν από τον Ησαύ και τα έθνη που προήλθαν από αυτόν, λέγει: Παροίκησε δε ο Ιακώβ στη γη όπου παροίκησε ο πατέρας του, στη γη Χαναάν.

Προς εκείνους που διαμαρτύρονται για ποιο λόγο δεν απομακρύνθηκε από τη μέση ο διάβολος· και ότι σε τίποτα δεν μας βλάπτει η πονηρία του εάν προσέχουμε· και περί μετανοίας. Ομιλία Β΄. α΄. Ο μεν Ισαάκ, επειδή επιθύμησε κάποτε να γευματίσει από τα χέρια του παιδιού του, έστειλε το παιδί στο κυνήγι έξω από το σπίτι· αυτός όμως ο Ισαάκ, επειδή επιθύμησε να λάβει γεύμα από τα δικά μας χέρια, δεν μας έστειλε έξω από το σπίτι, αλλά ο ίδιος έτρεξε στο δικό μας τραπέζι. Τι θα μπορούσε να είναι πιο φιλόστοργο από αυτό; Και τι πιο ταπεινό; Εκείνος που καταδέχθηκε να επιδείξει τόσο θερμή αγάπη, και ανέχθηκε να συγκαταβεί τόσο πολύ. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο και εμείς, μολονότι είχαμε εξαντλήσει και τον τόνο της φωνής μας και τη δύναμη των ποδιών μας από την πρωινή ομιλία, μόλις είδαμε την πατρική του όψη, αμέσως ξεχάσαμε την αδυναμία, αποβάλαμε τον δισταγμό, αναπτερωθήκαμε από τη χαρά, είδαμε τη λαμπρή πολιά του, και η ψυχή μας γέμισε από φως. Γι' αυτό και με προθυμία παραθέτουμε το τραπέζι, ώστε, αφού γευθεί, να μας ευλογήσει. Δεν υπάρχει εδώ κλοπή και δόλος, όπως συνέβη εκεί τότε· όπου άλλος έλαβε την εντολή να φέρει την τροφή, και άλλος την έφερε· αντιθέτως εγώ και έλαβα την εντολή να τη φέρω, και την έφερα.

Όταν αυτή η διήγηση παγιωθεί στη διάνοια του παιδιού, εισήγαγε μία άλλη, όπως πάλι για δύο άλλους αδελφούς, και πες: «Ήσαν πάλι άλλοι δύο αδελφοί, μεγαλύτερος πάλι και νεότερος. Και ο μεν μεγαλύτερος ήταν κυνηγός, ο δε νεότερος οικουρός». Έχει δε αυτή η διήγηση κάποια μεγαλύτερη τέρψη από την προηγούμενη, καθόσον περιέχει πολλή περιπέτεια και ήσαν μεγαλύτεροι στην ηλικία. «Αυτοί λοιπόν οι δύο αδελφοί ήσαν και δίδυμοι. Αλλά αφότου γεννήθηκαν, τον μεν νεότερο τον αγαπούσε η μητέρα, τον δε μεγαλύτερο ο πατέρας. Και εκείνος μεν περνούσε τον περισσότερο χρόνο έξω στους αγρούς, αυτός δε, ο νεότερος, στο σπίτι. Και κάποτε, λέγει, ο πατέρας του, έχοντας πλέον γεράσει, λέγει σε εκείνον τον οποίο αγαπούσε: “Επειδή, παιδί μου, γέρασα, πήγαινε και ετοίμασέ μου κυνήγι”· δηλαδή, πιάσε ένα ζαρκάδι ή έναν λαγό και φέρε το και μαγείρεψέ το, “ώστε, αφού φάω, να σε ευλογήσω”».