Πατερικὲς ἀναφορὲς ἀνὰ βιβλικὸ ἐδάφιο
10 πατερικά χωρίαΌλες οι κατηγορίες γνησιότητας
εἶπε δὲ αὐτῷ ἡ μήτηρ· ἐπ᾿ ἐμὲ ἡ κατάρα σου, τέκνον· μόνον ὑπάκουσόν μοι τῆς φωνῆς καὶ πορευθεὶς ἔνεγκέ μοι.Ανάγνωση ολόκληρου κεφαλαίου
1–10 από 10
ἀλλ᾽ ἐπειδὴ μὴ ἔδει ἐπὶ ἑτέρου ἐπιτελεῖσθαι τὰ μυστήρια, φησὶν πρὸς αὐτόν· «ἐπ᾽ ἐμὲ ἡ κατάρα σου τέκνον, μόνον ὑπάκουσον τῆς ἐμῆς φωνῆς καὶ πορευθεὶς ἔνεγκέ μοι».
Αλλά επειδή δεν έπρεπε να εκπληρωθούν σε άλλον τα μυστήρια, του λέει: «Πάνω μου ας πέσει η κατάρα σου, τέκνο μου, μόνο υπάκουσε στη φωνή μου και πήγαινε να μου τα φέρεις».
Λεπτομέρειες
Καὶ γὰρ ἔστιν ἐπιγνῶναι τὸ εἰρημένον ὑπὸ τῆς Ῥεβέκκας πάλαι, νῦν ἐπὶ τὴν ἐκκλησίαν πεπληρωμένον. τὸ γὰρ «ἐπ᾽ ἐμὲ ἡ κατάρα σου τέκνον», τοῦτο δηλοῖ, ὅπερ νῦν τινες βλασφημοῦντες τὴν ἐκκλησίαν ὀνειδίζουσιν ὡς σεβομένην τὸν ἐσταυρωμένον, κατάραν ἡμῖν καὶ ὄνειδος κατὰ ταῦτα ἐπιφέροντες. τὸ γὰρ πάθος τοῦ κυρίου τοῖς μὲν ἀπίστοις νομίζεται κατάρα, τοῖς δὲ πιστεύουσιν «ζωὴ καὶ εἰρήνη». καὶ γὰρ ὁ ἀπόστολος λέγει· «Χριστὸς ἡμᾶς ἐξηγόρασεν ἐκ τῆς κατάρας τοῦ νόμου, γενόμενος ὑπὲρ ἡμῶν κατάρα», ὅπερ ἐπεπλήρωσεν ὁ σωτὴρ νῦν διὰ τοῦ σώματος ἐπὶ τοῦ ξύλου θάνατον 〈ἀνθρώπου〉 ἀναδεξάμενος, ἵνα διὰ τῆς ἰδίας ὑπακοῆς ἀναλύσῃ τὴν τοῦ Ἀδὰμ ἐν τῷ νόμῳ κειμένην κατάραν, τὸ «γῆ εἶ 〈καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ〉». «Λαβοῦσα οὖν ἡ Ῥεβέκκα τὴν στολὴν τοῦ υἱοῦ αὐτῆς τοῦ πρεσβυτέρου τὴν καλὴν ἐνέδυσεν τὸν υἱὸν αὐτῆς Ἰακὼβ καὶ τὰ δέρματα τῶν ἐρίφων περιέθηκεν περὶ τοὺς βραχίονας αὐτοῦ».
Διότι είναι δυνατόν να αναγνωρίσουμε ότι αυτό που ειπώθηκε από τη Ρεβέκκα παλαιότερα, έχει εκπληρωθεί τώρα στην Εκκλησία. Επειδή το «πάνω μου ας πέσει η κατάρα σου, τέκνο μου», αυτό ακριβώς δηλώνει, το οποίο τώρα κάποιοι βλασφημώντας την Εκκλησία το προσάπτουν ως ονειδισμό, επειδή σέβεται τον Εσταυρωμένο, επιφέροντας σε εμάς με αυτά τα λόγια κατάρα και όνειδος. Διότι το πάθος του Κυρίου στους μεν άπιστους θεωρείται κατάρα, σε αυτούς όμως που πιστεύουν είναι «ζωή και ειρήνη». Διότι και ο Απόστολος λέει: «Ο Χριστός μας εξαγόρασε από την κατάρα του νόμου, γινόμενος για χάρη μας κατάρα», πράγμα που εκπλήρωσε τώρα ο Σωτήρας καταδεχόμενος τον θάνατο [του ανθρώπου] διά του σώματός Του πάνω στο ξύλο, ώστε διά της δικής Του υπακοής να αναιρέσει την κατάρα του Αδάμ που επιβλήθηκε με τον νόμο, δηλαδή το «χώμα είσαι [και στο χώμα θα επιστρέψεις]». «Αφού λοιπόν πήρε η Ρεβέκκα την καλή στολή του μεγαλύτερου γιου της, έντυσε με αυτήν τον γιο της τον Ιακώβ και τύλιξε τα δέρματα των εριφίων γύρω από τους βραχίονές του».
Λεπτομέρειες
Εἰ δ’ ἔτι μικρὰ φρονεῖς, καὶ περὶ γῆν εἰλυσπώμενος, οὐδὲν μέγα καὶ νεανικὸν ἐννοῆσαι βούλει, παρεὶς τὸν θεοφιλῆ Μωσέα, εὐξάμενον ἐκ τῆς θείας βίβλου ἐξαλειφθῆναι, εἰ οἱ ὑπ’ αὐτῷ τελοῦντες πανωλεθρίᾳ παραδοθεῖεν (μεῖζον γάρ ἐστι τὸ τοῦ Ἀποστόλου· ὁ μὲν γὰρ συναπολέσθαι, ὁ δ’ ἀπολέσθαι, ἵνα ἄλλοι σωθῶσιν, ηὔξατο)· ἀπὸ γυναικὸς γενναίας, ὡς ἄν τις μικρὸν μεγάλῳ εἰκάσειε, τοῦτ’ ἀποδεῖξαι πειράσομαι· Ἡ Ῥεβέκκα, ἀποστολικήν, ὡς ἄν τις εἴποι, ἔχουσα μεγαλοψυχίαν, εἵλετο κατάραν ὑποστῆναι, ἵν’ ὁ παῖς εὐλογίαν κληρονομήσῃ· καὶ τῶν μὲν ἀγαθῶν ἐκείνῳ παρεχώρει· οὐ γὰρ δὴ μετ’ ἐκείνου εὐλογεῖσθαι ἤμελλε· τὰ δὲ κακὰ αὐτὴ μόνη παρεσκευάζετο ὑπομένειν. Καὶ οὕτω προθύμως παρεσκεύαζε τὸ δρᾶμα, ὡς καὶ τῇ μελλήσει δυσχεραίνειν, καὶ τῇ ταχυτῆτι χαίρειν, καὶ κατεπείγειν τὸν παῖδα· καὶ ταῦτα, κινδύνου μεγίστου παρεστῶτος. Ἀφεῖσα γὰρ εἰπεῖν, ὅτι Ὁ πατήρ σου εἰς γῆρας βαθὺ ἐλήλακε, καὶ τὸ τρανὸν τῆς αἰσθήσεως ἀφῃρέθη, καὶ οὐ φωράσει τὸν δόλον· ταῦτα πάντα συντεμοῦσα, ἔφη τῷ παιδὶ ἀναδυομένῳ καὶ δεδοικότι· «Ἐπ’ ἐμὲ ἡ κατάρα σου, τέκνον.» Μόνον μὴ διαφθείρῃς τὸ κατασκευασθὲν παρ’ ἐμοῦ δρᾶμα, μηδ’ ἀπολέσῃς ὀξύτατον ὂν τὸ θήραμα, μηδὲ προδῷς τὸν θησαυρόν.
Εάν όμως σκέφτεσαι ακόμη ταπεινά και, σερνόμενος στη γη, δεν θέλεις να συλλάβεις καμία μεγάλη και γενναία σκέψη, αφήνοντας κατά μέρος τον θεοφιλή Μωυσή, ο οποίος ευχήθηκε να εξαλειφθεί από το θείο βιβλίο, εάν όσοι τελούσαν υπό την ηγεσία του παραδίδονταν σε πανωλεθρία (διότι η στάση του Αποστόλου είναι ανώτερη· επειδή ο μεν ευχήθηκε να χαθεί μαζί τους, ενώ ο άλλος ευχήθηκε να χαθεί ο ίδιος, ώστε να σωθούν άλλοι)· μέσα από μια γενναία γυναίκα, συγκρίνοντας τρόπον τινά το μικρό με το μεγάλο, θα προσπαθήσω να το αποδείξω αυτό: Η Ρεβέκκα, έχοντας, όπως θα έλεγε κανείς, αποστολική μεγαλοψυχία, προτίμησε να υποστεί την κατάρα, προκειμένου να κληρονομήσει ο γιος της την ευλογία. Και τα μεν αγαθά τα παραχωρούσε σε εκείνον· διότι δεν επρόκειτο βέβαια να ευλογηθεί μαζί του· τα δε δεινά ετοιμαζόταν να τα υπομείνει η ίδια μόνη της. Και με τόση προθυμία προετοίμαζε το σχέδιο, ώστε να δυσφορεί με την οποιαδήποτε καθυστέρηση, να χαίρεται με την ταχύτητα και να πιέζει το παιδί της· και μάλιστα τη στιγμή που ελλόχευε μέγιστος κίνδυνος. Διότι, παραλείποντας να του πει ότι «Ο πατέρας σου έχει φτάσει σε βαθύ γήρας, έχει στερηθεί την οξύτητα των αισθήσεων και δεν θα αντιληφθεί τον δόλο», συνοψίζοντάς τα όλα αυτά, είπε στο παιδί της που δίσταζε και φοβόταν: «Πάνω μου η κατάρα σου, τέκνο μου». Αρκεί να μην καταστρέψεις το τέχνασμα που ετοίμασα εγώ, να μη χάσεις το θήραμα που παρουσιάζεται έτοιμο, και να μην προδώσεις τον θησαυρό.
Λεπτομέρειες
Εἰ τοίνυν γυνή, ἡ μηδὲ γυναικὸς ἔχουσα ἀνδρίαν μηδὲ μεγαλοψυχίαν, εἵλετο καταραθῆναι, ἵνα ἄλλος εὐλογηθῇ, ὁ τοσοῦτος καὶ τηλικοῦτος Ἀπόστολος οὐκ ἂν ηὔξατο τοιοῦτόν τι παθεῖν, ἵν’ οἱ Ἰουδαῖοι πιστεύσωσι, καὶ μὴ δόξῃ βλασφημεῖσθαι ὁ Θεός, ὡς ἄλλοις μὲν ἐπαγγειλάμενος, ἄλλους δὲ εἰς τοσαύτην ἀξίαν ἀναγαγών;
Αν λοιπόν μια γυναίκα, που δεν είχε ούτε καν τη γυναικεία ανδρεία ούτε μεγαλοψυχία, προτίμησε να καταστεί καταραμένη για να ευλογηθεί κάποιος άλλος, ο τόσο σπουδαίος και μεγάλος Απόστολος δεν θα ευχόταν να πάθει κάτι τέτοιο, ώστε να πιστέψουν οι Ιουδαίοι και να μη φανεί ότι βλασφημείται ο Θεός, με την εντύπωση ότι σε άλλους μεν έδωσε υποσχέσεις, ενώ άλλους ανύψωσε σε τόσο μεγάλο αξίωμα;
Λεπτομέρειες
Δέδοικα, φησὶ, μὴ εἰς τὸ ἐναντίον μοι τὰ τῆς σπουδῆς ἐπέλθῃ, μὴ δόξω ἐναντιοῦσθαι τῇ τοῦ πατρὸς γνώμῃ, καὶ ἀντὶ τῆς εὐλογίας κατάραν ἐπισπάσωμαι. Τί οὖν ἡ Ῥεβέκκα, ἡ θαυμασία καὶ φιλόστοργος; Ἐπειδὴ οὐκ ἐξ οἰκείας γνώμης μόνον τοῦτο διεπράττετο, ἀλλὰ καὶ τῇ ἄνωθεν ὑπηρετεῖτο προῤῥήσει, πᾶσαν σπουδὴν ποιεῖται τὸν φόβον ἐξελεῖν τοῦ παιδὸς, καὶ θάρσος ἐνθεῖναι, ὥστε τὴν συμβουλὴν εἰς ἔργον ἀγαγεῖν· καὶ οὐχ ὑπισχνεῖται αὐτῷ ὅτι δυνήσεται παρακρούσασθαι τὸν πατέρα καὶ λαθεῖν· ἀλλὰ τί; Ἐπ᾽ ἐμὲ ἡ κατάρα σου, τέκνον· μόνον ὑπάκουσον τῆς φωνῆς μου, καὶ πορευθεὶς ἔνεγκέ μοι. Κἂν γένηται τοιοῦτόν τι, φησὶν, οὐδὲν αὐτὸς παραβλαβήσῃ. Μὴ τοίνυν δείσῃς, ἀλλὰ θαῤῥῶν Ὑπάκουσόν μου τῆς φωνῆς, καὶ ποίει τὰ παρ᾽ ἐμοῦ σοι συμβουλευθέντα. Τοῦτο ἀληθῶς φιλοστοργία μητρὸς, τὸ ὑπὲρ τοῦ παιδὸς ἑτοίμως ἅπαντα καταδέχεσθαι. Ταῦτα εἰποῦσα ἴσχυσε ἐξελεῖν τοῦ παιδὸς τὸν φόβον. Καὶ πορευθεὶς ἔλαβε καὶ ἤνεγκε τῇ μητρὶ αὐτοῦ· καὶ ἐποίησεν ἐδέσματα καθὰ ἐφίλει ὁ πατὴρ αὐτοῦ.
Φοβάμαι, λέει, μήπως η προσπάθειά μου καταλήξει στο αντίθετο αποτέλεσμα, μήπως φανώ ότι εναντιώνομαι στη θέληση του πατέρα μου και, αντί για ευλογία, επισύρω πάνω μου κατάρα. Τι κάνει λοιπόν η Ρεβέκκα, η θαυμαστή και φιλόστοργη; Επειδή δεν το έπραττε αυτό μόνο από δική της σκέψη, αλλά υπηρετούσε και την άνωθεν προφητεία, καταβάλλει κάθε προσπάθεια για να αφαιρέσει τον φόβο από το παιδί και να του εμφυσήσει θάρρος, ώστε να κάνει πράξη τη συμβουλή της. Και δεν του υπόσχεται ότι θα μπορέσει να ξεγελάσει τον πατέρα του και να μη γίνει αντιληπτός· αλλά τι του λέει; «Πάνω μου ας πέσει η κατάρα σου, παιδί μου· μόνο υπάκουσε στη φωνή μου και πήγαινε να μου τα φέρεις». Κι αν συμβεί κάτι τέτοιο, του λέει, εσύ δεν θα πάθεις καμία απολύτως βλάβη. Μη φοβάσαι λοιπόν, αλλά με θάρρος υπάκουσε στη φωνή μου και κάνε όσα σε συμβούλεψα. Αυτό είναι αληθινά η φιλοστοργία της μητέρας, το να αποδέχεται πρόθυμα τα πάντα για χάρη του παιδιού της. Λέγοντας αυτά, κατάφερε να διώξει τον φόβο από το παιδί. Εκείνος πήγε, τα πήρε και τα έφερε στη μητέρα του· και εκείνη ετοίμασε εδέσματα, όπως ακριβώς άρεσαν στον πατέρα του.
Λεπτομέρειες
Καὶ γὰρ ἐκεῖνος μόνος ἐστὶν ὁ φιλῶν, ὁ τὰ συμφέροντα ζητῶν τῷ φιλουμένῳ· ὡς εἴ τις τοῦτο μὴ θηρεύοι τὸ καλὸν, κἂν μυριάκις λέγῃ φιλεῖν, ἐχθρῶν ἐστι πολεμιώτερος πάντων. Οὕτω καὶ ἡ Ῥεβέκκα ποτὲ, ἐπειδὴ σφόδρα ἐξήρτητο τοῦ παιδὸς, καὶ κλοπὴν εἰργάζετο, καὶ οὐκ ᾐσχύνετο μὴ ἁλῷ, οὐδὲ ἐδεδοίκει· καὶ γὰρ καὶ κίνδυνος ἦν οὐχ ὁ τυχών· ἀλλὰ καὶ τοῦ παιδὸς ἀκριβολογουμένου πρὸς αὐτὴν, Ἐπ᾽ ἐμὲ ἡ κατάρα σου, τέκνον, ἔλεγεν.
Διότι μόνον εκείνος αγαπά πραγματικά, ο οποίος αναζητεί το συμφέρον του αγαπωμένου του· εάν κάποιος δεν επιδιώκει αυτό το καλό, έστω και αν λέει μυριάδες φορές ότι αγαπά, είναι ο χειρότερος από όλους τους εχθρούς. Έτσι και η Ρεβέκκα κάποτε, επειδή ήταν σφόδρα προσκολλημένη στο παιδί της, διέπραξε ακόμη και κλοπή, και δεν ντράπηκε μήπως αποκαλυφθεί, ούτε φοβήθηκε· παρόλο που ο κίνδυνος δεν ήταν καθόλου τυχαίος· αλλά, ακόμη και όταν το παιδί τής εξέφρασε με λεπτομέρεια τους ενδοιασμούς του, εκείνη έλεγε: «Πάνω μου ας πέσει η κατάρα σου, τέκνο μου».
Λεπτομέρειες
Καὶ γὰρ ἐδεδοίκει μὴ προλαβὼν ὁ Ἡσαῦ ματαίαν αὐτῆς ποιήσῃ τὴν σοφίαν. Διὸ καὶ συντέμνει τὰ ῥήματα, καὶ ἐπείγει τὸν νεανίσκον, καὶ ἀφεῖσα ἀντειπεῖν πρὸς τὰ εἰρημένα, λογισμὸν ἱκανὸν πεῖσαι αὐτὸν λέγει. Οὐδὲ γὰρ εἶπεν, Εἰκῆ ταῦτα λέγεις καὶ μάτην δέδοικας, τοῦ πατρός σου γεγηρακότος καὶ τὸ τρανὸν τῆς αἰσθήσεως ἀφῃρημένου, ἀλλὰ τί; Ἐπ᾽ ἐμὲ ἡ κατάρα σου, τέκνον· μόνον σὺ μὴ διαφθείρῃς τὸ δρᾶμα, μηδὲ ἀπολέσῃς τὸ θήραμα, μηδὲ τὸν θησαυρὸν προδῷς. Αὐτὸς δὲ οὗτος ὁ Ἰακὼβ οὐχὶ ἐθήτευε παρὰ τῷ συγγενεῖ δὶς ἔτη ἑπτά; οὐχὶ μετὰ τῆς δουλείας καὶ γέλωτα ὦφλεν ὑπὲρ τῆς ἀπάτης ἐκείνης;
Επειδή φοβόταν μήπως προλάβει ο Ησαύ και καταστήσει μάταιη τη σοφία της. Γι' αυτό και συντομεύει τα λόγια της και επισπεύδει τον νέο, και, αποφεύγοντας να φέρει αντιρρήσεις σε όσα ειπώθηκαν, του προβάλλει ένα επιχείρημα ικανό να τον πείσει. Διότι δεν του είπε: «Άσκοπα τα λες αυτά και μάταια φοβάσαι, αφού ο πατέρας σου έχει γεράσει και έχει στερηθεί την οξύτητα των αισθήσεών του», αλλά τι; «Πάνω μου ας πέσει η κατάρα σου, παιδί μου· φτάνει μόνο εσύ να μην καταστρέψεις το εγχείρημα, ούτε να χάσεις το θήραμα, ούτε να προδώσεις τον θησαυρό». Αλλά και αυτός ο ίδιος ο Ιακώβ δεν δούλεψε ως υπηρέτης στον συγγενή του δύο φορές από επτά χρόνια; Δεν έγινε, μαζί με τη δουλεία, και περίγελος εξαιτίας εκείνης της απάτης;
Λεπτομέρειες
Ἡ Ῥεβέκκα ποτὲ κελεύουσα τῷ παιδὶ τὸ κατὰ τὴν κλοπὴν τῶν εὐλογιῶν ὑποκρίνασθαι δρᾶμα καὶ περιστείλασα αὐτὸν πάντοθεν καλῶς καὶ τὸ προσωπεῖον ἐπιθεῖσα τοῦ ἀδελφοῦ, ἐπειδὴ εἶδεν οὐδὲ οὕτω θαρροῦντα, βουλομένη πάντα φόβον τοῦ παιδὸς ἐξελεῖν· «Ἐπ᾽ ἐμὲ ἡ κατάρα σου, τέκνον», φησίν. Μητρὸς ὄντως τὸ ῥῆμα, καὶ ἐκκαιομένης τῇ φιλότητι τοῦ παιδός. Ἀλλ᾽ ὁ Χριστὸς τοῦτο οὐκ εἶπεν μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐποίησεν. οὐκ ἐπηγγείλατο μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐγένετο. Καὶ Παῦλος βοᾷ λέγων· «Χριστὸς ἡμᾶς ἐξηγόρασεν ἐκ τῆς κατάρας τοῦ νόμου, γενόμενος ὑπὲρ ἡμῶν κατάρα.» Τοῦτον οὖν παροξυνοῦμεν· εἰπέ μοι· καὶ πῶς οὐ γεέννης αὐτῆς τοῦτο χαλεπώτερον καὶ τοῦ ἀτελευτήτου σκώληκος καὶ τοῦ ἀσβέστου πυρός;
Η Ρεβέκκα κάποτε, παραγγέλνοντας στο παιδί της να υποδυθεί το δράμα για την κλοπή των ευλογιών, αφού τον περιέβαλε καλά από παντού και του έβαλε το προσωπείο του αδελφού του, επειδή είδε ότι ούτε και έτσι έπαιρνε θάρρος, θέλοντας να αποβάλει κάθε φόβο από το παιδί, λέει: «Πάνω μου ας πέσει η κατάρα σου, τέκνο μου». Πράγματι, αυτός είναι λόγος μητέρας που φλέγεται από την αγάπη για το παιδί της. Αλλά ο Χριστός δεν το είπε μόνο αυτό, αλλά και το έπραξε. Δεν το υποσχέθηκε μόνο, αλλά και το έγινε. Και ο Παύλος βροντοφωνάζει λέγοντας: «Ο Χριστός μάς εξαγόρασε από την κατάρα του νόμου, γινόμενος κατάρα για χάρη μας». Αυτόν, λοιπόν, εμείς παροργίζουμε; Πες μου· και πώς να μην είναι αυτό χειρότερο και από την ίδια τη γέεννα και από το ατελείωτο σκουλήκι και από το άσβεστο πυρ;
Λεπτομέρειες
Κατήγοροι κρατοῦσι καὶ καταψηφίζονται δικασταὶ καὶ ὅ φησιν Ἠσαΐας «ἐν τῇ ταπεινώσει αὐτοῦ ἡ κρίσις αὐτοῦ ἤρθην». Τῶν γὰρ ἀνθρωπίνων ἀδικημάτων, οὕτω πολλῶν καὶ μεγάλων, τὴν ἀπολογίαν ἀνῃρημένος, πρόσωπον εἰκότως ἑαυτῷ περιτίθησιν ὑπευθύνου καὶ κοινὸν ἐνταῦθα γίνεται τῆς ἀνθρωπότητος σχῆμα καὶ διὰ ταῦτα πρὸς τὸν πατέρα τὰ τῶν ἀνθρώπων οἰκειούμενος πάθη, «Θεέ μου, Θεέ μου, φησίν, ἵνα τί με ἐγκατέλιπες;» Τῶν καταδίκων ἡμῶν, ὥσπερ τὴν τιμωρίαν παθεῖν, οὕτω καὶ αὐτὴν δεξάμενος εἰπεῖν τὴν φωνήν, καὶ καθάπερ φιλόστοργος μήτηρ ἥδιστα τοῦ φιλτάτου προκινδυνεύει καὶ βέλους ἐπὶ τὸν υἱὸν φερομένου αὐτὴ τὴν χεῖρα ὑπερσχοῦσα δέξαιτ’ ἂν χαίρουσα τὴν πληγήν, τὸν ἴσον τρόπον, ἃς ἡμεῖς ἐφ’ ἡμᾶς αὐτοὺς ἑλκύσασα δίκας, τὸ σῶμα προβαλλόμενος ὁ Χριστὸς ἤνεγκε καὶ τὰ καθ’ ἡμῶν ἀφεθέντα βέλη τοῖς ἑαυτοῦ μέλεσιν ἀναπαύει, ἵν’ αὐτὸς μὲν ὀδυνηθῇ, μηδὲν προσῆκον ἔχων ὀδύναις, ἡμεῖς δὲ παντὸς ὦμεν ἔξω κακοῦ. «Ἐπ’ ἐμὲ ἡ κατάρα σου τέκνον», φησὶν ἡ μήτηρ τῷ Ἰακώβ. Ταύτην τὴν φωνὴν εἰς ἡμᾶς ἐπὶ τῶν ἔργων ἔδειξεν ὁ Χριστός, «γενόμενος ὑπὲρ ἡμῶν κατάρα».
Κατήγοροι τον συλλαμβάνουν και δικαστές τον καταδικάζουν και, όπως λέει ο Ησαΐας, «στην ταπείνωσή του η κρίση του άρθηκε». Διότι, έχοντας στερηθεί την απολογία για τα ανθρώπινα αδικήματα, που είναι τόσο πολλά και μεγάλα, δικαιολογημένα περιβάλλεται ο ίδιος το πρόσωπο του υπευθύνου και εδώ λαμβάνει τη θέση όλης της ανθρωπότητας, και γι' αυτό, οικειοποιούμενος τα πάθη των ανθρώπων απέναντι στον Πατέρα, λέει: «Θεέ μου, Θεέ μου, γιατί με εγκατέλειψες;». Αποδεχόμενος δηλαδή, για εμάς τους καταδίκους, όπως ακριβώς να υποστεί την τιμωρία, έτσι και να εκφέρει αυτήν τη φωνή· και όπως μια φιλόστοργη μητέρα με μεγάλη προθυμία κινδυνεύει για το αγαπημένο της παιδί, και όταν ένα βέλος κατευθύνεται προς τον γιο της, η ίδια απλώνοντας το χέρι της θα δεχόταν με χαρά την πληγή, με τον ίδιο τρόπο, τις καταδίκες που εμείς επισύραμε στους εαυτούς μας, ο Χριστός προβάλλοντας το σώμα του τις υπέμεινε, και τα βέλη που ρίχτηκαν εναντίον μας τα δέχεται στα δικά του μέλη, ώστε αυτός μεν να πονέσει, ενώ δεν έχει καμία σχέση με τους πόνους, και εμείς να βρεθούμε έξω από κάθε κακό. «Πάνω μου ας πέσει η κατάρα σου, παιδί μου», λέει η μητέρα στον Ιακώβ. Αυτήν τη φωνή απέδειξε με τα έργα Του σε εμάς ο Χριστός, «γινόμενος για εμάς κατάρα».
Λεπτομέρειες
Ὦ μῆτερ, πτοοῦμαι τὸ τόλμημα πάνυ, τοῦ ἀδελφοῦ μου καὶ τὴν μανίαν· σιγήσομαι οὖν κα<ὶ ε>ὔξομαι τῷ πλάσαντι κράζων· Εὔσπλαγχνε, ἐξ οὐρανοῦ εὐλογίαν παράσχου ἡμῖν.» «Ἄκουσον λόγων τῶν ἐμῶν καὶ μὴ δειλία, ὦ τέκνον,» ἡ μήτηρ ἀνεβόα κολακεύουσα τὸν νέον· «νῦν ἐπάκουσόν μου καὶ δεῖξον ὡς ἀγαπᾷς με· ἡ σὴ κατάρα ἐπ᾽ ἐμὲ γενήσεται, τέκνον μου· μόνον τῇ βουλῇ μου παράσχου χάριν ὡς ἐνετειλάμην, καὶ δύο ἐρίφους καλοὺς καὶ ἁπαλούς μοι κόμισον.» Ὁ δὲ παῖς πορευθεὶς ἤγαγε ταύτῃ δύο ἐρίφια, καὶ τὰ ἐδέσματα ἐποίησε τάχος καθὼς καὶ ἐφίλει ὁ πατὴρ τούτου, τῇ προθυμίᾳ ἀγαπῶσα· τὸ τέκνον δὲ προσηύχετο· «Σύ, φιλάνθρωπε, ἐξ οὐρανοῦ εὐλογίαν παράσχου ἡμῖν.» Περιεπτύξατο στολὴν τοῦ πρεσβυτέρου συγγόνου ὁ νεανίσκος τότε, ὡς διδάσκει τὸ βιβλίον· τὰ δὲ δάση πάλιν τὰ τῶν ἐρίφων λαμβάνει καὶ περισφίγγει τῷ τραχήλῳ σὺν τοῖς βραχίοσι μέχρι καὶ τῶν ὤμων καὶ τῶν δακτύλων· ἦρε δὲ τοὺς ἄρτους καὶ τὰ ἐδέσματα ὁμοῦ καὶ τρέχειν κατεπείγετο.
«Ω μητέρα, φοβάμαι πάρα πολύ αυτό το τόλμημα και τη μανία του αδελφού μου· θα σιωπήσω λοιπόν και θα προσευχηθώ στον Πλάστη κράζοντας: Εύσπλαγχνε, χάρισε σε εμάς ευλογία από τον ουρανό.» «Άκουσε τα λόγια μου και μη δειλιάζεις, ω τέκνο μου,» ανεβόησε η μητέρα, παρακινώντας με γλυκά λόγια τον νέο· «τώρα άκουσέ με και δείξε πως με αγαπάς· η κατάρα που φοβάσαι ας πέσει πάνω σε εμένα, τέκνο μου· μόνο κάνε τη χάρη στο θέλημά μου, όπως σε πρόσταξα, και φέρε μου δύο καλά και τρυφερά κατσίκια.» Ο δε νέος, αφού πήγε, της έφερε δύο κατσίκια, και εκείνη ετοίμασε γρήγορα τα εδέσματα, ακριβώς όπως τα αγαπούσε ο πατέρας του, γεμάτη προθυμία και αγάπη· το δε τέκνο προσευχόταν: «Εσύ, Φιλάνθρωπε, χάρισε σε εμάς ευλογία από τον ουρανό.» Τότε ο νεανίσκος ντύθηκε με τη στολή του μεγαλύτερου αδελφού του, όπως διδάσκει το βιβλίο· και παίρνει πάλι τα τριχωτά δέρματα των κατσικιών και τα τυλίγει στον λαιμό του, μαζί με τους βραχίονες, μέχρι και τους ώμους και τα δάχτυλα· πήρε δε μαζί τους άρτους και τα εδέσματα και βιάστηκε να τρέξει.
Λεπτομέρειες