Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 27:28

Ερώτηση 67. Τι εννοεί ο Ισαάκ λέγοντας: «Ιδού, η οσμή του υιού μου είναι ως οσμή αγρού πλήρους, τον οποίο ευλόγησε ο Κύριος, και είθε να σου δώσει ο Κύριος από τη δροσιά του ουρανού και από την ευφορία της γης, και αφθονία σίτου και οίνου, και ας σε υπηρετήσουν έθνη», και τα εξής;

Απόκριση. Αγρός είναι ο κόσμος· δροσιά του ουρανού είναι η θεότητα· και ευφορία της γης είναι η ανθρωπότητα. Όπως ακριβώς λοιπόν η δροσιά κατέρχεται αόρατα, και όταν συγκεντρώνεται κάτω γίνεται φανερή, έτσι και ο Θεός Λόγος, όντας αόρατος, φανερώθηκε μέσω της σάρκας πάνω στη γη και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους. Και ο σίτος δε και ο οίνος αποτελούν σύμβολα των θείων μυστηρίων. Όλα τα έθνη υπηρετούν τον Χριστό.

Διότι έτσι είπε πάλι ο θεσπέσιος Παύλος: «Ας είναι χάρις στον Θεό, ο οποίος πάντοτε μας οδηγεί σε θρίαμβο εν Χριστώ και φανερώνει μέσω ημών την οσμή της γνώσεώς του σε κάθε τόπο». Και ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός φανερωνόταν μέσω των αγίων αποστόλων ως οσμή της γνώσεως του Θεού και Πατρός. Διότι, εάν κάποιος έχει γνωρίσει τον Υιό, έχει γνωρίσει οπωσδήποτε και τον Πατέρα, εξαιτίας της ταυτότητας της φύσεως και του ότι έχουν τα πάντα απολύτως ίσα και απαράλλακτα. Αυτά λοιπόν αρμόζουν στον Χριστό, αλλά θα ταίριαζε δικαιολογημένα και στον νέο λαό το χωρίο: «Είθε να σου δώσει ο Κύριος από τη δροσιά του ουρανού, και από την παχύτητα της γης, πλήθος σίτου και οίνου». Διότι η δροσιά του ουρανού και η παχύτητα της γης είναι τούτο: ο Λόγος που προέρχεται από τον Θεό Πατέρα, ο οποίος μας έχει δοθεί κατά μέθεξη βεβαίως δια του Πνεύματος, και μέσω αυτού έχουμε γίνει κοινωνοί της θείας φύσεως. Έχουμε αποκτήσει δε πλήθος σίτου και οίνου, δηλαδή δύναμης αλλά και ευφροσύνης. Εφόσον είναι αληθινός ο λόγος που λέει: «Ο άρτος στηρίζει την καρδιά του ανθρώπου και ο οίνος την ευφραίνει». Επομένως, ο άρτος είναι σημείο της νοητής και πνευματικής δύναμης, ενώ ο οίνος της άλλης (της ευφροσύνης). Και αυτά έχουν δοθεί σε όσους είναι εν Χριστώ μέσω αυτού. Πώς και με ποιον τρόπο γίναμε σταθεροί στην ευσέβεια και κατά κάποιον τρόπο αμετακίνητοι, γνωρίζοντας να φρονούμε ορθά, και στηριγμένοι ακλόνητα; Διότι λάβαμε εξουσία «να πατάμε επάνω σε φίδια και σκορπιούς, και επάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού».

Διότι το ότι αυτός μιλούσε στους αρχαιότερους, το βεβαιώνει γράφοντας ο σοφότατος Παύλος: «Πολυμερώς και πολυτρόπως ο Θεός, αφού μίλησε παλαιά στους πατέρες μέσω των προφητών, στις έσχατες αυτές ημέρες μίλησε σε εμάς μέσω του Υιού». Και ότι ο νόμος είναι δικοί του λόγοι, το απέδειξε και ο ίδιος ο Σωτήρας λέγοντας: «Αλήθεια σας λέω, μέχρι να παρέλθει ο ουρανός και η γη, ούτε ένα γιώτα ούτε μία κεραία δεν θα παρέλθει από τον νόμο, μέχρι να γίνουν όλα. Ο ουρανός και η γη θα παρέλθουν, οι δικοί μου λόγοι όμως δεν θα παρέλθουν». Εάν λοιπόν είναι αληθές ότι ήταν λόγος του Χριστού και ο νόμος που δόθηκε μέσω αγγέλων, δόθηκε ως ευλογία στον Ισραήλ, ας νοήσουμε ότι ο Χριστός είναι η δροσιά του ουρανού και η ευφορία της γης. Διότι όπως το πλήθος των αγγέλων ευφραίνεται όταν αρδεύεται από τις άνωθεν και πνευματικές δροσιές, έτσι και η γη, όταν γίνεται εύφορη, εντρυφά στις νοητές βροχές για πνευματική καρποφορία.

Γ'. Ας περιβληθεί λοιπόν ο Ιακώβ το πρόσωπο του ίδιου του Χριστού, όπως ακριβώς ήδη προαναφέραμε. Διότι ο Χριστός είναι ο αληθινός πτερνιστής. Επειδή καταπάτησε ολοκληρωτικά την αμαρτία, και καθόσον νοείται και εμφανίστηκε ως άνθρωπος, είναι νεότατος και μεταγενέστερος εκείνων που υπήρξαν πριν από αυτόν, δηλαδή των αγίων προφητών και του ίδιου του Μωυσή. Όμως κατέχει τα πρωτεία και είναι πρωτότοκος, επειδή ο Μονογενής συγκατέβη ώστε να βρεθεί ανάμεσα σε πολλούς αδελφούς. Αυτός είναι ο ευλογημένος από τον Πατέρα με άφθονο σιτάρι και κρασί. Σε αυτόν υποδουλώθηκαν έθνη και τον προσκύνησαν άρχοντες. «Και όποιος τον καταράται είναι επικατάρατος, ενώ όποιος τον ευλογεί είναι ευλογημένος», σύμφωνα με την ευλογία του Ισαάκ. Αυτός είναι που καθ' ομοίωση του Ιακώβ σχεδόν εγκατέλειψε τον ουρανό σαν κάποια πατρική εστία και έφτασε στον Λάβαν, ο οποίος πρέπει να παρομοιαστεί με τον κόσμο, ο οποίος δεν γνώριζε ποτέ ποιος είναι ο φύσει Θεός, αλλά νοσούσε βαριά από την πολυθεϊστική πλάνη· διότι και ο Λάβαν ήταν ειδωλολάτρης. Ιδικός του βέβαια είναι και ο κόσμος του Χριστού, καθόσον νοείται ως φύσει Θεός και Κύριος και δημιουργός των πάντων, όχι όμως ιδικός του πάλι, εξαιτίας της αποστασίας και επειδή φαινόταν πλέον κάπως να έχει γίνει κτήμα άλλου εξαιτίας της αμαρτίας. Διότι αναγνώριζε ως βασιλιά του τον Σατανά. Επομένως, κατέβηκε ο Λόγος από τον ουρανό, σαν να είχε εγκαταλείψει την πατρική του εστία. Διότι αυτό ανέφερα μόλις τώρα. Και ήταν σαν ξένος μέσα στον ίδιο του τον κόσμο.

Οι μεν παλαιοί πατέρες εύχονταν για τα παιδιά τους, μαζί με τα άλλα, «δρόσον ουρανού και πιότητα γης» (εκτός εάν κάποιος επιθυμεί να τα εννοήσει αυτά με τρόπο υψηλότερο)· εμείς όμως θα σου τα ανταποδώσουμε όλα πνευματικά: «Είθε ο Κύριος να εκπληρώσει όλα τα αιτήματά σου», και είθε να γίνεις πατέρας τέτοιων τέκνων (εάν πρέπει να διατυπώσω την ευχή προς εσένα σύντομα και ταιριαστά), σαν αυτό που δείχνεις ότι είσαι εσύ ο ίδιος για τους δικούς σου πατέρες, ώστε, μεταξύ των άλλων, να δοξαζόμαστε και εμείς στο πρόσωπό σου.

Λέει λοιπόν προς αυτόν: «Πλησίασέ με, τέκνο μου, και φίλησέ με. Και αφού πλησίασε, τον φίλησε. Και οσμίστηκε την ευωδία των ενδυμάτων του, και τον ευλόγησε και είπε». Και αυτό το προμήνυε σαφώς ο προφήτης, ότι κανένας από τους ανθρώπους δεν θα προσφέρει άγιο στόμα στον πατέρα παρά μόνο ο πρωτότοκος Υιός που γεννήθηκε από την παρθένο. «Διότι», λέει, «εγώ είμαι ο υιός σου, ο πρωτότοκος». Αμέσως λοιπόν πρόσθεσε την ευλογία ο προφήτης και λέει: «Ιδού, η ευωδία των ενδυμάτων του υιού μου είναι σαν ευωδία αγρού γεμάτου, τον οποίο ευλόγησε ο Κύριος. Και είθε ο Θεός να σου δώσει από τη δροσιά του ουρανού και από την παχύτητα της γης πλήθος σίτου και οίνου. Και ας σε δουλεύσουν έθνη, και ας σε προσκυνήσουν άρχοντες, και γίνε κύριος του αδελφού σου, και θα σε προσκυνήσουν οι υιοί του πατέρα σου. Εκείνος που σε καταράται ας είναι επικατάρατος, και εκείνος που σε ευλογεί ας είναι ευλογημένος».

Το ότι λέει: «είθε να σου δώσει ο Θεός από τη δροσιά του ουρανού και από την ευφορία της γης πλήθος από σιτάρι και κρασί», σαφέστατα μέσω αυτού του ρητού υποδήλωσε τον Λόγο, ο οποίος κατέβηκε από τους ουρανούς σαν δροσιά. Και με τη λέξη γη εννοούσε τη σάρκα, την οποία προσέλαβε από την Παρθένο. Λέγοντας δε «πλήθος από σιτάρι και κρασί», έδειξε τους αγίους να συγκεντρώνονται σαν σιτάρι στην αποθήκη και να δικαιώνονται μέσω του Πνεύματος σαν από κρασί.

Για να μη νομίσει κανείς ότι απηύθυνε την ευλογία στο πρόσωπο του Ησαύ, αλλά σε εκείνον που φιλήθηκε από αυτόν, για τον λόγο αυτό η θεία Γραφή ανέφερε ότι και τον φίλησε και ευλόγησε εκείνον που φιλήθηκε από αυτόν. «Οσμίστηκε δε», λέει, «την οσμή των ενδυμάτων του, και τον ευλόγησε και είπε: Ιδού η οσμή του υιού μου, σαν οσμή πλήρους αγρού, τον οποίο ευλόγησε ο Κύριος. Και είθε να σου δώσει ο Κύριος από τη δροσιά του ουρανού και από την ευφορία της γης, και αφθονία σίτου και οίνου». Θα δώσει, λέει, σε εσένα που προσέφερες τα εδέσματα, σε εσένα που φιλήθηκες από εμένα: «Και ας σε υπηρετήσουν έθνη». Δες πώς του ευχήθηκε την αφθονία των αναγκαίων αγαθών, και έπειτα την κυριαρχία επί των εθνών, προμηνύοντας ήδη τη μελλοντική του ευημερία και την προκοπή των απογόνων του. «Και ας σε προσκυνήσουν άρχοντες».

Και ο Ιακώβ, αν και δέχθηκε ευλογίες από τον πατέρα του, ο ίδιος δεν απόλαυσε καμία από αυτές. Διότι, ενώ ο πατέρας του τού είχε προαναγγείλει μεγάλη αφθονία αγαθών και παντοτινή κυριαρχία πάνω στον Ησαύ, αυτός στερούνταν ακόμη και τα αναγκαία και εξασφάλιζε την τροφή του δουλεύοντας ως υπηρέτης· και τόσο πολύ απείχε από το να κυριαρχήσει στον αδελφό του, ώστε κινδύνευσε και η ίδια του η ζωή, και όταν τον συνάντησε έστω και μία μόνο φορά, γεμάτος από φόβο, αρκέστηκε στο ότι μπόρεσε να του ξεφύγει και να σωθεί. Τι θα μπορούσαμε λοιπόν να πούμε γι' αυτά; Ότι η προφητεία είναι ψευδής; Μη γένοιτο· αλλά ότι τέτοια είναι σε πολλές περιπτώσεις η συνήθειά της, το να εξαγγέλλει δηλαδή χρησιμοποιώντας ως υποκείμενα άλλα πρόσωπα εκείνα που πρόκειται να εκπληρωθούν σε άλλους και να χρησιμοποιεί άλλα ονόματα αντί άλλων· πράγμα το οποίο συνέβη και στην περίπτωση του Χαναάν. Διότι ούτε εκείνον βλέπουμε να υποδουλώνεται στους αδελφούς του, αλλά ούτε όμως και την κατάρα να διαψεύδεται, αλλά να βρίσκει την εκπλήρωσή της στους Γαβαωνίτες, οι οποίοι κατάγονταν από τον Χαναάν. Διότι τα λόγια αυτά αποτελούσαν προφητεία υπό τύπον κατάρας.

Διότι ο Ιακώβ, όταν επρόκειτο να πεθάνει, λέει στους γιους του: «Ελάτε, και θα σας πω τι θα σας συμβεί κατά τις έσχατες ημέρες»· και ενώ επρόκειτο να προφητεύσει, αμέσως από το προοίμιο, σαν να έβραζε από κάποιον θυμό, αρχίζει την προφητεία με κατάρα, λέγοντας τα εξής: «Ρουβήμ, πρωτότοκέ μου, σκληρέ στη συμπεριφορά, και σκληρέ αυθάδη, συμπεριφέρθηκες υβριστικά, σαν το νερό να μην αναβράσεις»· προφητεύοντας έτσι τη μελλοντική του απώλεια υπό μορφή κατάρας. Έτσι πάλι, όταν λέει καλά λόγια, τα εκφράζει υπό μορφή ευχής, λέγοντας: «Είθε να σου δώσει ο Κύριος από τη δροσιά του ουρανού, και από την παχύτητα της γης». Καίτοι και αυτό αποτελεί προφητεία. Αλλά το ότι αυτό δεν αποτελεί έκφραση ανθρώπινου πάθους, είναι ολοφάνερο. Διότι και στην περίπτωση του Χαναάν, ο πατέρας του κάνει ακριβώς το ίδιο, λέγοντας: «Ο Χαναάν θα είναι δούλος του»· για να μάθεις ότι ο Θεός, προνοώντας εγκαίρως για τους αδικουμένους, τιμωρεί εκείνους που αδικούν. Και ο Χριστός μάλιστα χρησιμοποιεί κάποιον παρόμοιο τρόπο, απευθύνοντας έκκληση μάλλον με τη μορφή προφητείας και μιμούμενος αυτόν που θρηνεί, λέγοντας: «Αλίμονό σου, Χοραζίν, αλίμονό σου, Βηθσαϊδά». Και πάλι, όπως όταν λέει: «Ιερουσαλήμ, Ιερουσαλήμ, εσύ που σκοτώνεις τους προφήτες».

Ο λογισμός μου με κυκλώνει για να με βάλει σε συλλογισμό: μήπως άραγε έγινε εδώ κάποια απάτη; μήπως κάποιος ήρθε με δόλο να αρπάξει από εμένα τη δωρεά του παιδιού μου; Ή μάλλον ο Κύριος, θέλοντας να εκπληρώσει την επιθυμία μου, ο ίδιος συνήργησε, και ο γιος μου βρήκε αυτό που ζητούσε, γι' αυτό και ήρθε τρέχοντας, λαμβάνοντας ως αμοιβή το χάρισμα Εκείνου που τον έστειλε, τον Οποίον και θα παρακαλέσω: από τον ουρανό χορήγησέ μας ευλογία. Τώρα πλησίασέ με, παιδί μου, και ας σε ψηλαφήσω γρήγορα· αν είσαι εσύ ο Ησαύ ο πρωτότοκός μου, απόδειξέ το.» Και ψηλαφώντας τον, ο Ισαάκ συλλογίζεται: «Η μεν φωνή που ηχεί τώρα στα αυτιά μου είναι του Ιακώβ, αλλά τα χέρια είναι του γιου μου του Ησαύ· έλα λοιπόν, σπλάχνο μου, και φίλησέ με, και φέρε μου το φαγητό.» Και αφού έφαγε ο Ισαάκ και καταφίλησε τον γιο του, οσμίστηκε τη στολή του και είπε: «Ιδού, η ευωδία του γιου μου είναι σαν την πλήρη ευωδία ενός αγρού, ενός αγρού τον οποίο ευλόγησε ο Κύριος· ας με εισακούσει και ας μας χορηγήσει ευλογία από τον ουρανό.» Όταν ο πατέρας ευλόγησε ξεκάθαρα τον Ιακώβ, ο γέροντας στήριξε το παιδί με τις ευχές του λέγοντας: «Ο Θεός μου θα σε ευλογήσει στον κόσμο με σιτάρι και οίνο, και όλα τα έθνη θα σε υπηρετήσουν· θα σε προσκυνήσουν όλοι οι άρχοντες· και να γίνεις κύριος και του αδελφού σου.»