Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 27:39

Και ας μας ερμηνεύσουν τα ορώμενα τον επιλήνιο ψαλμό. Το αμπέλι τρυγήθηκε και, ως πατητήρι, το θυσιαστήριο γέμισε με τσαμπιά. Οι πατητές των σταφυλιών, οι τρυγητές και όσοι ανεβαίνουν στα δέντρα, σαν τζιτζίκια που μελωδούν, μας έδειξαν και σήμερα χαριέστατο τον παράδεισο της Εκκλησίας. Και ποιοι είναι οι πατητές; Οι προφήτες και οι απόστολοι, οι οποίοι ψάλλουν για εμάς τον επιλήνιο ψαλμό: «Εις το τέλος υπέρ των ληνών». Και ποιοι είναι τα τζιτζίκια; Οι νεοφώτιστοι, οι οποίοι δροσίζονται από την κολυμβήθρα και αναπαύονται στον σταυρό σαν πάνω σε δέντρο, θερμαίνονται από τον ήλιο της δικαιοσύνης, περιλάμπονται από το Πνεύμα, κελαηδούν πνευματικά και λένε: «Κύριε, ο Κύριός μας, πόσο θαυμαστό είναι το όνομά σου σε όλη τη γη». Ωραία είναι τα λογικά και λευκόπτερα τζιτζίκια της κολυμβήθρας· επειδή ακριβώς είναι λογικά, γι' αυτό είναι και λευκόπτερα. Τα τζιτζίκια τρέφονται με τη δροσιά, ενώ οι νεοφώτιστοι στηρίζονται με τον Λόγο· διότι, ό,τι είναι για εκείνα η δροσιά, αυτό είναι για τούτους ο ουράνιος Λόγος, και για τον καθένα από αυτούς εύχεται, όπως ο Ισαάκ στον Ιακώβ, λέγοντας: «Ιδού, από την ευφορία της γης», δηλαδή της Εκκλησίας, «θα είναι η κατοικία σου, και από τη δροσιά του ουρανού άνωθεν». Τον άνωθεν Θεό τον είδες κάτω στη γη, μέσω της σάρκας, σαν δροσιά στον αγρό· από τη γη και τη δροσιά να τρέφεσαι πλουσιοπάροχα.

«Σήκω, κάθισε και φάγε από το κυνήγι μου, ώστε να με ευλογήσει η ψυχή σου». Αφού δε ο γέροντας έφαγε αυτό που του προσκομίστηκε, είπε στον νέο: «Πλησίασέ με και φίλησέ με, τέκνο μου». Και αφού πλησίασε, τον φίλησε· και μύρισε την οσμή των ενδυμάτων του, τον ευλόγησε και του είπε: «Ιδού, η οσμή του υιού μου είναι ως οσμή αγρού πλήρους, τον οποίο ευλόγησε ο Κύριος. Και είθε να σου δώσει ο Κύριος από τη δροσιά του ουρανού και από την ευφορία της γης, πλήθος σίτου και οίνου. Και ας σε δουλεύσουν έθνη, και ας σε προσκυνήσουν άρχοντες, και γίνε κύριος του αδελφού σου, και θα σε προσκυνήσουν οι υιοί του πατέρα σου. Όποιος σε καταράται, ας είναι επικατάρατος, και όποιος σε ευλογεί, ευλογημένος». Επομένως, ο Ιακώβ πρόλαβε και κέρδισε από πριν την ευλογία του πατέρα του· έπειτα, δεύτερος, έρχεται από τους αγρούς πίσω του ο Ησαύ, έχοντας πιάσει το κυνήγι. Όταν το προσέφερε στον πατέρα του, ήταν πλέον περιττός, και πληροφορήθηκε το γεγονός. Διότι άκουσε αμέσως: «Ήλθε ο αδελφός σου με δόλο και έλαβε την ευλογία σου». Όταν δε εκείνος είπε με δάκρυα, «Μήπως έχεις μόνο μία ευλογία, πατέρα; Ευλόγησε λοιπόν και εμένα», είπε πάλι ο Ισαάκ: «Ιδού, από την ευφορία της γης θα είναι η κατοικία σου, και από τη δροσιά του ουρανού άνωθεν, και με τη μάχαιρά σου θα ζήσεις, και θα δουλεύεις στον αδελφό σου. Θα έλθει όμως καιρός που θα επαναστατήσεις και θα αποτινάξεις τον ζυγό του από τον τράχηλό σου».

6. Αυτή λοιπόν είναι η ευλογία του Ιακώβ, η οποία αναφέρεται στον ίδιο τον Εμμανουήλ και σε όσους δικαιώθηκαν μέσω της πίστεως. Ας δούμε όμως και την άλλη, δηλαδή εκείνη που έγινε για τον πρωτότοκο, προφανώς εννοώντας τον Ισραήλ, τύπος του οποίου υπήρξε ο Ησαύ. «Διότι ιδού», λέγει, «από την ευφορία της γης θα είναι η κατοικία σου, και από τη δρόσο του ουρανού άνωθεν, και με τη μάχαιρά σου θα ζήσεις, και στον αδελφό σου θα δουλεύσεις. Θα έλθει δε καιρός που θα καθαιρέσεις και θα αποτινάξεις τον ζυγό του από τον τράχηλό σου»· διότι δόθηκε ως ευλογία στον Ισραήλ ο «νόμος μέσω του Μωυσέως». Επειδή ήταν λόγος του Χριστού που διακονήθηκε μέσω αγγέλων.

Το ότι λέει: «είθε να σου δώσει ο Θεός από τη δροσιά του ουρανού και από την ευφορία της γης πλήθος από σιτάρι και κρασί», σαφέστατα μέσω αυτού του ρητού υποδήλωσε τον Λόγο, ο οποίος κατέβηκε από τους ουρανούς σαν δροσιά. Και με τη λέξη γη εννοούσε τη σάρκα, την οποία προσέλαβε από την Παρθένο. Λέγοντας δε «πλήθος από σιτάρι και κρασί», έδειξε τους αγίους να συγκεντρώνονται σαν σιτάρι στην αποθήκη και να δικαιώνονται μέσω του Πνεύματος σαν από κρασί.

Αυτή λοιπόν είναι η ευλογία που ζητούσε να λάβει ο Ησαύ τότε. Αλλά επειδή δεν ήταν ο κατάλληλος καιρός, ο Ισαάκ προφητεύοντας τα μέλλοντα του λέει: «Ιδού, από την ευφορία της γης θα είναι η κατοικία σου και από τη δροσιά του ουρανού άνωθεν και με το μαχαίρι σου θα ζήσεις και τον αδελφό σου θα υπηρετήσεις· θα έρθει όμως ο καιρός που θα καθέλεις και θα λύσεις τον ζυγό από τον τράχηλό σου». Τα όσα ειπώθηκαν από τον μακάριο Ισαάκ έχουν άραγε δύναμη ευλογίας ή προφητείας; Διότι πρέπει να κατανοήσουμε τα προκείμενα. Ιδού, λέει: «Από την ευφορία της γης θα είναι η κατοικία σου, και από τη δροσιά του ουρανού άνωθεν». Διότι συνέβη να κατοικήσει ο λαός στη γη των Χαναναίων, την οποία μοίρασε σε αυτούς ο Ιησούς του Ναυή. Το δε ότι λέει «και από τη δροσιά του ουρανού άνωθεν», σημαίνει ότι οι προφήτες σαν νεφέλη τους δρόσιζαν κάνοντας γνωστά σε αυτούς τα λόγια του Θεού. Το δε ότι λέει «με το μαχαίρι σου θα ζήσεις», σημαίνει ότι ο λαός δεν έπαψε ποτέ να πολεμά και να δέχεται πόλεμο από τα γύρω έθνη που κατοικούσαν εκεί, καθώς και οι ίδιες οι Γραφές φανερώνουν. Το δε ότι λέει «και τον αδελφό σου θα υπηρετήσεις» σημαίνει τον τωρινό καιρό, κατά τον οποίο ήρθε ο Σωτήρας επισκεπτόμενος τους δικούς του κατά σάρκα αδελφούς, στον οποίο και προτρέπει ο προφήτης να υπηρετούν καθιστάμενοι υπήκοοι. Γι' αυτό είπε: «Θα έρθει όμως ο καιρός που θα καθέλεις και θα λύσεις τον ζυγό από τον τράχηλό σου». Ποιον ζυγό, παρά αυτόν που υπάρχει μέσα στον Νόμο;

Τίποτα άλλο πλέον δεν έχει απομείνει· εάν τον έκανα κύριό σου, και όλους τους αδελφούς του δούλους του, και του εξασφάλισα με την ευχή μου την αφθονία των αναγκαίων αγαθών, τι άλλο πλέον υπολείπεται; Είπε δε ο Ησαύ προς τον πατέρα του: «Μήπως μία μόνο ευλογία έχεις, πατέρα; Ευλόγησε λοιπόν και εμένα». Επειδή άκουσε τον πατέρα να λέει «Και τον ευλόγησα, και ευλογημένος θα είναι», και έπειτα του κατέστησε φανερή όλη την ευλογία, τότε λέει: «Ευλόγησε λοιπόν και εμένα, πατέρα· διότι, μήπως μία μόνο ευλογία έχεις; Μήπως δεν είσαι ικανός να αξιώσεις και εμένα της ευλογίας σου, εμένα που τόσο αγαπάς, τον πρωτότοκο, αυτόν που έστειλες για το κυνήγι;» Με τα λόγια αυτά τάραξε τον πατέρα. Διότι, λέει η Γραφή, καθώς κατανύχθηκε ο Ισαάκ, ο Ησαύ φώναξε με δυνατή φωνή και έκλαψε. Είδε τον πατέρα να βρίσκεται σε αμηχανία, και να μην μπορεί, ούτε να καταδέχεται να ανατρέψει όσα ήδη είχαν γίνει· και εκείνος πρόσθεσε στην κραυγή και κλάμα, θέλοντας να παρακινήσει τον πατέρα σε μεγαλύτερη συμπάθεια. Αφού λοιπόν τον σπλαχνίστηκε ο Ισαάκ, του είπε: «Ιδού, από την ευφορία της γης θα είναι η κατοικία σου, και από τη δροσιά του ουρανού άνωθεν, και με το σπαθί σου θα ζήσεις, και θα γίνεις δούλος του αδελφού σου· θα έρθει όμως η ώρα που θα αποτινάξεις και θα λύσεις τον ζυγό του από τον τράχηλό σου».

Επειδή, λέγει, επιθυμείς και εσύ να απολαύσεις την ευλογία μου, μάθε ότι δεν μου είναι δυνατόν να πράξω αντίθετα προς το θέλημα του Θεού· όμως, εύχομαι και σε σένα την απόλαυση από τη δροσιά του ουρανού· να γνωρίζεις, ωστόσο, ότι πρόκειται να αναλάβεις πολεμικό βίο. Διότι θα ζήσεις με τη μάχαιρά σου, και θα δουλεύσεις στον αδελφό σου.

«Από αυτήν που κράτησες, ευλόγησε και εμένα.» Τότε συγκινήθηκε βαθύτατα ο πατέρας Ισαάκ και αναφώνησε με δάκρυα: «Με ευλογία θα σε ευλογήσει όπως βούλεται ο Φιλάνθρωπος· από τον ουρανό χορηγεί σε εμάς την ευλογία.» Όταν έπαυσε να θρηνεί, ο γέροντας άπλωσε το χέρι του και ευλόγησε τον Ησαύ, λέγοντας τα εξής: «Ιδού, από τη δροσιά των υψωμάτων και από την παχύτητα της γης θα είναι η κατοικία σου, και με το σπαθί σου θα τραφείς, και τον αδελφό σου θα υπηρετείς πάντοτε πρόθυμα, και θα ευφραίνεσαι.»