Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 28:11

Αυτά λοιπόν έχουν λεχθεί από εμάς με αυτόν τον τρόπο, επειδή θέλουμε να αποδείξουμε ότι αναμφίλεκτα δεν ήταν ούτε ο Θεός των όλων, ούτε κάποια αγγελική δύναμη αυτή που αποκαλυπτόταν στον Μωυσή, αλλά ο ίδιος ο θείος Λόγος, για τον οποίο έχουμε πιστέψει ακράδαντα ότι, μετά τον Πατέρα και Κύριο των όλων, είναι δεύτερος Θεός και Κύριος των πάντων· όπως ακριβώς και ο ευαγγελιστής Ιωάννης μάς διδάσκει με μεγαλύτερη σαφήνεια λέγοντας: «Εν αρχή ην ο Λόγος, και ο Λόγος ην προς τον Θεόν, και Θεός ην ο Λόγος». Θα απαιτούσε δε πολύ χρόνο, και όχι τον παρόντα, το να διασαφηνίσουμε ποιος άραγε να είναι ο τόπος και η πέτρα για τα οποία μίλησε ο Κύριος: «Ιδού ένας τόπος κοντά σε εμένα, και θα σταθείς πάνω στην πέτρα»· αλλά ο μεν απόστολος φανέρωσε την πέτρα λέγοντας, «η δε πέτρα ήταν ο Χριστός». Θεωρώ δε ότι ο τόπος δεν είναι κάτι διαφορετικό από την πέτρα, και ότι τυγχάνει να είναι ο ίδιος με εκείνον που συναντήθηκε με τον Ιακώβ, εκεί όπου είναι γραμμένο: «Και εξήλθε ο Ιακώβ από το Φρέαρ του Όρκου και πορεύτηκε προς τη Χαρράν». «Και έφτασε σε έναν τόπο», όπου, αφού είδε σε όραμα την κλίμακα και τον Κύριο να στηρίζεται πάνω της, όταν ξύπνησε, είπε: «Όντως υπάρχει ο Κύριος σε αυτόν τον τόπο»· και πάλι είπε: «Πόσο φοβερός είναι ο τόπος αυτός· δεν είναι τούτο τίποτε άλλο παρά ο οίκος του Θεού, και αυτή είναι η πύλη του ουρανού».

«Εξήλθε», λέει, «ο Ιακώβ από το Φρέαρ του Όρκου, και πορεύτηκε προς τη Χαρράν, και έφτασε σε κάποιον τόπο, και κοιμήθηκε εκεί· διότι είχε δύσει ο ήλιος· και πήρε από τους λίθους του τόπου, και έβαλε στο προσκέφαλό του, και κοιμήθηκε σε εκείνον τον τόπο». Είδες άφατη φιλοσοφία; Είδες πώς έκαναν τις οδοιπορίες τους οι παλαιοί; Άνδρας που ανατράφηκε μέσα σε σπίτι (διότι πάλι τα ίδια θα πω), ο οποίος είχε απολαύσει τόση περιποίηση (διότι, λέει η Γραφή, «ήταν άκακος και κατοικούσε σε οικία»), ενώ επρόκειτο να αναχωρήσει για τα ξένα, δεν είχε ανάγκη από υποζύγια, ούτε από ακολούθους, ούτε από εφόδια· αλλά, μιμούμενος από τότε τον αποστολικό τρόπο, έτσι ξεκινούσε την οδοιπορία του. Και επειδή ο ήλιος, λέει, έδυε, όπου τον βρήκε το σκοτάδι, εκεί κοιμήθηκε. Παίρνοντας, λέει, έναν λίθο, τον έβαλε στο προσκέφαλό του. Δες την ανδρεία του νέου· χρησιμοποίησε τον λίθο αντί για μαξιλάρι και κοιμήθηκε πάνω στο έδαφος. Γι' αυτόν τον λόγο, επειδή είχε φιλόσοφη ψυχή και ανδρείο φρόνημα, και ήταν απαλλαγμένος από κάθε βιωτική ματαιοδοξία, αξιώθηκε και εκείνης της θαυμαστής οπτασίας. Διότι τέτοιος είναι ο δικός μας Δεσπότης· όταν δει μια ψυχή με αγαθή προαίρεση, η οποία δεν δίνει πολλή σημασία στα παρόντα πράγματα, επιδεικνύει για αυτήν πλούσια τη δική Του πρόνοια.

Τέτοιου είδους δάκρυα, σαν εκείνα του Δαβίδ, μπορούν να σβήσουν ακόμα και αυτή τη φωτιά της γέεννας. Θέλεις να σου δείξω και μία άλλη κλίνη; Την κλίνη του Ιακώβ εννοώ. Είχε από κάτω του το έδαφος, και έναν λίθο κάτω από το κεφάλι του· γι' αυτό ακριβώς είδε και τον νοητό λίθο, και εκείνη την κλίμακα, μέσω της οποίας ανέβαιναν και κατέβαιναν άγγελοι. Τέτοιες κλίνες ας ετοιμάζουμε και εμείς, για να βλέπουμε τέτοιου είδους όνειρα. Εάν, όμως, είμαστε ξαπλωμένοι πάνω σε αργυρή κλίνη, όχι μόνο δεν θα καρπωθούμε καμία απόλαυση, αλλά θα υποστούμε και αθυμία. Διότι, όταν αναλογιστείς ότι σε έσχατο ψύχος, τα μεσάνυχτα, ενώ εσύ κοιμάσαι πάνω σε κλίνη, ο φτωχός είναι ριγμένος πάνω σε ψάθα στα προπύλαια των λουτρών, σκεπασμένος με καλάμια, τρέμοντας, παγώνοντας από το κρύο, υποφέροντας από την πείνα· ακόμη και αν είσαι πιο σκληρός και από λίθο, γνωρίζω καλά, ότι θα κατακρίνεις τον εαυτό σου, επειδή εσύ μεν ζεις στη χλιδή πέρα από τις ανάγκες σου, ενώ εκείνον δεν τον αφήνεις να απολαμβάνει ούτε καν τα απολύτως αναγκαία. «Κανένας στρατευόμενος», λέγει, «δεν εμπλέκεται στις βιοτικές μέριμνες». Είσαι στρατιώτης πνευματικός· ένας τέτοιος στρατιώτης δεν κοιμάται πάνω σε ελεφάντινη κλίνη, αλλά στο έδαφος· δεν αλείφεται με μύρα· διότι τέτοιου είδους φροντίδα αρμόζει στους εκπορνευμένους και στους διεφθαρμένους, σε όσους βρίσκονται στη σκηνή του θεάτρου, σε εκείνους που ζουν μέσα στην αμέλεια. Εσύ, όμως, δεν πρέπει να αναδίδεις οσμή μύρων, αλλά αρετής. Δεν υπάρχει τίποτε πιο ακάθαρτο για την ψυχή, από το να έχει το σώμα τέτοια ευωδία.

Μην φοβάσαι, λοιπόν, διότι εγώ είμαι μαζί σου, και θα πληθύνω τους απογόνους σου χάριν του Αβραάμ του πατέρα σου· διότι οφείλω σε εκείνον πολλές ανταμοιβές για την υπακοή του σε εμένα. Ακούγοντας αυτά ο δίκαιος, αισθάνεται πλέον ασφαλής· διότι εκείνος που είπε, «Είμαι μαζί σου», και, «Θα σε ευλογήσω και θα πληθύνω τους απογόνους σου», αυτός του χάρισε και τη δόξα. Δες πόση είναι η δύναμη της ταπεινώσεως· διότι εκείνοι που προηγουμένως τον εξεδίωξαν, τώρα, αφού προσήλθαν στον δίκαιο, όχι μόνο απολογούνται για όσα έχουν ήδη συμβεί και ζητούν συγγνώμη, αλλά και τον εξυμνούν. Διότι ποιος θα μπορούσε να είναι ισχυρότερος από αυτόν που έχει μαζί του τον Θεό; Λένε, δηλαδή: «Είδαμε ολοκάθαρα ότι ο Κύριος είναι μαζί σου». Ας δούμε όμως πώς και ο γιος του, ο Ιακώβ, αναχωρεί για την ξενιτιά καταδιωκόμενος· διότι δεν είναι μικρή η ωφέλεια που θα αποκομίσουμε και από αυτό. Καθώς, λοιπόν, πορευόταν προς τη Χαρράν, έδυσε ο ήλιος, και πήρε από τις πέτρες του τόπου, τις έβαλε στο προσκέφαλό του, και κοιμήθηκε.

Είδες άφατη φιλοσοφία; Είδες πώς έκαναν τις οδοιπορίες τους οι παλαιοί; Άνδρας που ανατράφηκε μέσα σε σπίτι, έχοντας απολαύσει πολλή περιποίηση, πήρε έναν λίθο και τον τοποθέτησε κάτω από το κεφάλι του. Δες την ανδρεία του νέου, ο οποίος χρησιμοποίησε τον λίθο αντί για προσκέφαλο και κοιμήθηκε πάνω στο έδαφος· γι' αυτόν τον λόγο και αξιώνεται της θέας του Δεσπότου. Και λέει: «Εγώ είμαι ο Θεός του Αβραάμ, και ο Θεός του Ισαάκ του πατέρα σου· εγώ έκανα και τον πατριάρχη, και τον πατέρα σου να ανυψωθούν σε τόση λαμπρότητα. Μη φοβάσαι, λοιπόν, αλλά να πιστεύεις ότι εγώ, που εκπλήρωσα τις υποσχέσεις και σε εκείνους, θα αξιώσω και εσένα της δικής μου πρόνοιας».

Και αφού όλοι έγνεψαν καταφατικά με τα κεφάλια τους, εγώ είπα: Θεωρώντας αναγκαίο να σας τα πω, σας αναφέρω και τα λόγια που αναγγέλλουν πώς εμφανίστηκε σε αυτόν, όταν έφευγε από τον αδελφό του τον Ησαύ, αυτός που είναι και άγγελος και Θεός και Κύριος, ο οποίος εμφανίστηκε με μορφή άνδρα στον Αβραάμ και πάλεψε με μορφή ανθρώπου με τον ίδιο τον Ιακώβ. Είναι δε αυτά: Και αναχώρησε ο Ιακώβ από το φρέαρ του όρκου και πορεύτηκε προς τη Χαρράν. Και έφτασε σε έναν τόπο και κοιμήθηκε εκεί, διότι είχε δύσει ο ήλιος. Και πήρε από τις πέτρες του τόπου και την έβαλε στο προσκέφαλό του, και κοιμήθηκε σε εκείνον τον τόπο και είδε όνειρο. Και ιδού, μια κλίμακα στηριγμένη στη γη, της οποίας η κορυφή έφτανε στον ουρανό, και οι άγγελοι του Θεού ανέβαιναν και κατέβαιναν σε αυτήν, και ο Κύριος στηριζόταν πάνω της. Και εκείνος είπε: Εγώ είμαι ο Κύριος, ο Θεός του Αβραάμ του πατέρα σου, και του Ισαάκ. Μη φοβάσαι· τη γη πάνω στην οποία εσύ κοιμάσαι, σε σένα θα τη δώσω και στο σπέρμα σου. Και θα γίνει το σπέρμα σου σαν την άμμο της γης, και θα εξαπλωθεί προς τη θάλασσα και το νότο και το βορρά και την ανατολή, και θα ευλογηθούν στο πρόσωπό σου και στο σπέρμα σου όλες οι φυλές της γης. Και ιδού, εγώ είμαι μαζί σου, διαφυλάσσοντάς σε σε κάθε οδό όπου κι αν πορευτείς, και θα σε επιστρέψω σε αυτή τη γη, διότι δεν πρόκειται να σε εγκαταλείψω μέχρι να κάνω όλα όσα σου υποσχέθηκα.

Από αυτό το σημείο ο λόγος ανατρέχει στους παλαιότερους χρόνους· για να εξετάσουμε τι έπραξε ο πατριάρχης Ιακώβ αναχωρώντας για τη Χαρράν, ο οποίος, όταν κατά τη δύση του ηλίου ετοιμάστηκε να κοιμηθεί, πήρε έναν λίθο από τον τόπο όπου βρέθηκε, τον τοποθέτησε στο κεφάλι του, και εκεί είδε τα οράματα του ύπνου του. Και έπειτα, αφού ξύπνησε, έλεγε ότι ο Κύριος είναι σε αυτόν τον τόπο και εκείνος δεν το γνώριζε· τον αποκαλούσε φοβερό και οίκο του Θεού, και θεωρούσε πως είναι πύλη του ουρανού· και αφού έστησε τον λίθο ως στήλη, έχυσε έλαιο στην κορυφή του. Άραγε, τα απορρίπτει ο Θεός αυτά, όπως νομίζουν οι ασεβείς; Ουδαμώς, αλλά τα αποδέχεται πλήρως· και τούτο είναι φανερό από τα όσα του αποκάλυψε ύστερα από αυτά·

Ότι ο πατριάρχης Ιακώβ έστησε στήλη. Πώς λοιπόν διέφυγαν την προσοχή μόνο αυτού τα σχετικά με τον πατριάρχη Ιακώβ, ενώ τυγχάνουν τόσο φανερά και γνωστά σε όλους; Διότι είναι γραμμένο: Ο Ιακώβ αναχώρησε από το φρέαρ του όρκου και πορεύθηκε στη Χαρράν. Και έφτασε σε έναν τόπο και κοιμήθηκε εκεί, διότι είχε δύσει ο ήλιος. Και πήρε από τους λίθους του τόπου και έβαλε στο προσκέφαλό του, και κοιμήθηκε σε εκείνον τον τόπο, και είδε όνειρο. Στη συνέχεια αναφέρονται τα σχετικά με την κλίμακα που εμφανίστηκε, τους αγγέλους και τον Θεό που στηριζόταν σε αυτήν, καθώς και οι υποσχέσεις για την κατάληψη της γης και οι ευλογίες για τους απογόνους του. Έπειτα ο Ιακώβ ξύπνησε από τον ύπνο του και είπε ότι πράγματι ο Κύριος είναι σε αυτόν τον τόπο, ενώ εγώ δεν το γνώριζα. Και φοβήθηκε, και είπε.