Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 28:15

Διότι, επειδή γνώριζε ότι Αυτός ονομάζεται Άγγελος της μεγάλης βουλής του Πατρός, έλεγε ότι δεν ήταν κανείς άλλος παρά ο Ίδιος που τον ευλογούσε και τον ελευθέρωνε από τα κακά. Επειδή δεν αξίωνε βέβαια να ευλογηθεί ο ίδιος από τον Θεό, ενώ τους απογόνους του να τους ευλογήσει άγγελος· αλλά Εκείνον, τον οποίο ο ίδιος παρακαλούσε λέγοντας: «Δεν θα σε αφήσω να φύγεις, εάν δεν με ευλογήσεις» (και Αυτός ήταν ο Θεός, όπως λέει ο ίδιος: «Είδα τον Θεό πρόσωπο με πρόσωπο»), Αυτόν ακριβώς ευχόταν να ευλογήσει και τους γιους του Ιωσήφ. Ίδιον γνώρισμα λοιπόν του αγγέλου είναι να διακονεί σύμφωνα με την προσταγή του Θεού· και πολλές φορές προπορεύεται για να εκδιώξει τον Αμορραίο, και αποστέλλεται για να φυλάξει τον λαό καθ' οδόν. Αλλά και αυτά τα έργα δεν ανήκουν στον ίδιο τον άγγελο, αλλά στον Θεό που τον πρόσταξε και τον απέστειλε, στον οποίο ανήκει και το να σώζει, όποιους Αυτός θελήσει να σώσει. Γι' αυτό τον λόγο κανείς άλλος, παρά ο ίδιος ο Κύριος και Θεός που του εμφανίστηκε, του είπε: «Και ιδού, εγώ είμαι μαζί σου, διαφυλάσσοντάς σε σε κάθε οδό όπου θα πορευθείς». Και κανένας άλλος, αλλά πάλι ο Θεός που του εμφανίστηκε, ανέκοψε την επιβουλή του Λάβαν, διατάζοντάς τον να μην πει κακά λόγια στον Ιακώβ· και ο ίδιος δεν παρακαλούσε άλλον παρά τον Θεό, λέγοντας: «Ελευθέρωσέ με από τα χέρια του αδελφού μου Ησαύ, διότι τον φοβάμαι». Διότι και όταν μιλούσε στις γυναίκες του έλεγε ότι: «Δεν επέτρεψε ο Θεός στον Λάβαν να μου κάνει κακό».

Διότι, γνωρίζοντας ότι αυτός ονομάζεται «άγγελος μεγάλης βουλής» του Πατρός, έλεγε ότι δεν είναι άλλος παρά αυτός ο ίδιος που «ευλογεί και λυτρώνει από τα κακά». Επειδή δεν αξίωνε ο ίδιος μεν να ευλογηθεί από τον Θεό, ενώ τους εγγονούς του να τους ευλογήσει κάποιος άγγελος, αλλά προσευχόταν, αυτόν που ο ίδιος παρακαλούσε λέγοντας: «δεν πρόκειται να σε αφήσω, εάν δεν με ευλογήσεις» (και αυτός ήταν ο Θεός, καθώς ο ίδιος λέει: «είδα Θεό πρόσωπο με πρόσωπο»), αυτός να ευλογήσει και τους γιους του Ιωσήφ. Χαρακτηριστικό γνώρισμα του αγγέλου βέβαια είναι να διακονεί σύμφωνα με την προσταγή του Θεού· και πολλές φορές «προπορεύεται» για να εκδιώξει τον Αμορραίο και αποστέλλεται για να φυλάξει τον λαό στον δρόμο του. Όμως ούτε και αυτά τα έργα προέρχονται από τον ίδιο, αλλά από τον Θεό που τον διέταξε και τον απέστειλε, στον οποίο ανήκει και η λύτρωση, για όποιους Εκείνος επιθυμεί να λυτρώσει. Για τον λόγο αυτό δεν ήταν άλλος παρά ο ίδιος ο Κύριος ο Θεός που εμφανίστηκε και του είπε: «Και ιδού, εγώ είμαι μαζί σου, για να σε διαφυλάσσω σε κάθε οδό, όπου κι αν πορευθείς». Και δεν ήταν άλλος, αλλά πάλι ο Θεός που εμφανίστηκε και ανέστειλε την επιβουλή του Λάβαν, διατάζοντάς τον «να μη μιλήσει με πονηρά λόγια στον Ιακώβ»· και ο ίδιος δεν παρακαλούσε κανέναν άλλον παρά τον Θεό, λέγοντας: «Γλίτωσέ με από τα χέρια του αδελφού μου Ησαύ, διότι τον φοβάμαι»· αφού και στις γυναίκες του, όταν μιλούσε, έλεγε: «Δεν επέτρεψε ο Θεός στον Λάβαν να μου κάνει κακό».

Διότι είχε δύσει ο ήλιος· και πήρε από τις πέτρες του τόπου και τις έβαλε στο προσκέφαλό του, και κοιμήθηκε στον τόπο εκείνο και είδε ένα όνειρο. Και ιδού, μια κλίμακα ήταν στηριγμένη στη γη, της οποίας η κορυφή έφτανε στον ουρανό, και οι άγγελοι του Θεού ανέβαιναν και κατέβαιναν σε αυτήν. Ο δε Κύριος στηριζόταν πάνω της και είπε: Εγώ είμαι ο Θεός του Αβραάμ του πατέρα σου και ο Θεός του Ισαάκ, μη φοβάσαι. Τη γη πάνω στην οποία κοιμάσαι, θα τη δώσω σε εσένα και στο σπέρμα σου· και θα είναι το σπέρμα σου σαν την άμμο της θάλασσας. Και θα επεκταθεί προς τη δύση και τον νότο και τον βορρά και την ανατολή. Και θα ευλογηθούν σε εσένα και στο σπέρμα σου όλες οι φυλές της γης. Και ιδού, εγώ είμαι μαζί σου για να σε προστατεύω σε όλο τον δρόμο, όπου κι αν πορευτείς, και θα σε επαναφέρω στη γη αυτή, διότι δεν πρόκειται να σε εγκαταλείψω, μέχρι να εκπληρώσω όλα όσα σου υποσχέθηκα.

Άλλο, από τα ίδια. Εμφανίστηκε στον πατριάρχη ο Κύριος ο Θεός, όπως είναι γραμμένο, και του είπε: «Ιδού, εγώ είμαι μαζί σου, για να σε διαφυλάσσω στον δρόμο όπου κι αν πορευτείς.» Επομένως, ο Θεός ήταν αυτός που τον έσωζε, και όχι άγγελος. Και πάλι, όταν ο Λάβαν καταδίωξε τον Ιακώβ και τον πρόφτασε, τότε πάλι ο Θεός εμπόδισε την κακοβουλία, μην επιτρέποντας να πει λόγια στον Ιακώβ. Και για το ότι ο Θεός επιτέλεσε και αυτό για χάρη του, μάρτυρας θα είναι ο ίδιος, λέγοντας προς τις γυναίκες του: «Δεν επέτρεψε ο Θεός στον Λάβαν να με κακοποιήσει.» Και πάλι, όταν δεχόταν επιβουλή από τον αδελφό του Ησαύ, δεν επικαλέστηκε άγγελο, αλλά παρακαλούσε τον Θεό φωνάζοντας: «Ελευθέρωσέ με, Κύριε, από το χέρι του αδελφού μου Ησαύ, διότι τον φοβάμαι.»

και οι απόγονοί σου θα είναι σαν την άμμο της θάλασσας, και θα επεκταθούν προς τη θάλασσα και την ανατολή και προς τον βορρά και τον νότο· και στο πρόσωπό σου και στους απογόνους σου θα ευλογηθούν όλες οι φυλές της γης. Και ιδού, εγώ είμαι μαζί σου, για να σε διαφυλάσσω σε κάθε δρόμο όπου κι αν πορευθείς· και θα σε επαναφέρω σε αυτή τη γη, διότι δεν πρόκειται να σε εγκαταλείψω, μέχρι να κάνω όλα όσα σου έχω πει». Και ξύπνησε ο Ιακώβ από τον ύπνο του και είπε: «Πράγματι, ο Κύριος είναι σε αυτόν τον τόπο, και εγώ δεν το γνώριζα». Και φοβήθηκε, και είπε: «Πόσο φοβερός είναι αυτός ο τόπος! Αυτό δεν είναι τίποτε άλλο παρά ο οίκος του Θεού, και αυτή είναι η πύλη του ουρανού». Και σηκώθηκε ο Ιακώβ το πρωί, και πήρε την πέτρα που είχε βάλει κάτω από το κεφάλι του, και την έστησε ως στήλη, και έχυσε λάδι στην κορυφή της και ο Ιακώβ ονόμασε τον τόπο εκείνο "Οίκο Θεού"». Αυτόν που εδώ αποκαλύπτεται με τόσα λόγια ως Κύριος και Θεός, προχωρώντας παρακάτω θα τον βρεις ως άγγελο του Θεού, σε όσα λέει ο ίδιος ο Ιακώβ προς τις γυναίκες του: «Και μου είπε ο άγγελος του Θεού στον ύπνο μου: "Ιακώβ". Και εγώ είπα: "Τι συμβαίνει;"»· και στη συνέχεια: «Έχω δει», λέει, «όλα όσα σου κάνει ο Λάβαν. Εγώ είμαι ο Θεός που σου εμφανίστηκε στον τόπο όπου μου άλειψες τη στήλη με λάδι και μου έκανες τάμα».

«Και θα σε επιστρέψω», λέει, «σε αυτήν τη γη». Μη φοβάσαι, λοιπόν, ότι θα ζήσεις στο εξής σε ξένο τόπο. «Διότι θα σε επαναφέρω σε αυτήν τη γη και δεν θα σε εγκαταλείψω, μέχρι να εκπληρώσω όλα όσα σου υποσχέθηκα». Δεν θα σε παραβλέψω, λέει, αλλά θα φροντίσω όλα αυτά που υποσχέθηκα να γίνουν πράξη. Πώς θα μπορούσε κανείς να θαυμάσει επάξια την άφατη φιλανθρωπία του Θεού και την υπερβάλλουσα συγκατάβασή Του; Δες πόσο μεγάλο πλήθος υποσχέσεων έδωσε στον δίκαιο, και πώς ανύψωσε το φρόνημά του. Και αφού θαυμάσεις τη φιλανθρωπία του Θεού, αναλογίσου και την ευγνωμοσύνη τούτου του δικαίου, και ότι, μετά από τόσες υποσχέσεις, αφού ταλαιπωρήθηκε για είκοσι χρόνια κοντά στον Λάβαν, δεν δυσανασχέτησε, ούτε αποθαρρύνθηκε από το μεγάλο χρονικό διάστημα. Αντίθετα, τα υπέμεινε όλα γενναία, αναμένοντας την εκπλήρωση των υποσχέσεων, και γνωρίζοντας ότι είναι αδύνατον να διαψευσθούν τα λόγια του Θεού, ιδίως όταν εμείς φροντίζουμε να συνεισφέρουμε τα δικά μας: την πίστη, την υπομονή, και την πεποίθηση σε όσα δεν έχουν ακόμη συμβεί, όταν ο Δεσπότης τα υπόσχεται, σαν να έχουν κιόλας πραγματοποιηθεί. Διότι αυτό αληθινά σημαίνει πίστη: το να μην προσέχουμε σε όσα βλέπουμε, ακόμη κι αν τα όσα συμβαίνουν είναι αντίθετα προς την υπόσχεση, αλλά να έχουμε απόλυτη εμπιστοσύνη στη δύναμη Εκείνου που έδωσε την υπόσχεση. Προς το παρόν, όμως, ας δούμε την ευγνωμοσύνη αυτού του δικαίου.

Και αφού έστησε τον λίθο στη θέση στήλης και έχυσε επάνω λάδι (διότι ήταν φυσικό να φέρει μαζί του μόνο αυτό, επειδή οδοιπορούσε με αυτόν τον τρόπο), απευθύνει στον φιλάνθρωπο Θεό προσευχή που είναι γεμάτη από κάθε είδους πνευματική φιλοσοφία. Ε'. Και αν θέλετε, ας ακούσουμε τα ίδια τα λόγια του. Διότι προσευχήθηκε, λέει, αναπέμποντας δέηση και λέγοντας: «Εάν ο Κύριος ο Θεός είναι μαζί μου, και με φυλάξει σε αυτήν την οδό στην οποία εγώ πορεύομαι». Επειδή του είχε πει ότι «Εγώ είμαι μαζί σου, και θα σε διαφυλάξω στην οδό όπου και αν πορευθείς»· γι' αυτόν τον λόγο και αυτός λέει: «Εάν μου δοθούν εκείνα τα οποία μου υποσχέθηκες». Έπειτα, υποβάλλει από μόνος του και ένα δικό του αίτημα, λέγοντας: «Εάν μου δώσει ο Κύριος άρτο και ένδυμα να ντυθώ». Δεν ζήτησε πλούτο, ούτε κάποια περιουσία, αλλά άρτο και ένδυμα, το ένα για την κάλυψη του σώματος, και το άλλο για την αναγκαία τροφή. Πρόσεξε πώς, μέσω αυτού του αιτήματος, μας άφησε να εννοήσουμε το αποστολικό του ήθος· τόσο πολύ ήταν γεμάτο από πνευματική φιλοσοφία το φρόνημα του δικαίου. Διότι εκείνο που έλεγε ο Χριστός: «Μην αποκτήσετε χρυσό, ούτε άργυρο, ούτε δύο χιτώνες», αυτό εκείνος, χωρίς να το έχει διδαχθεί ακόμη από κανέναν, αλλά μαθαίνοντάς το από μόνος του και από τον δάσκαλο που είναι εμφυτευμένος στη φύση μας, ζητούσε να του παρασχεθεί από τον Δεσπότη: άρτο για να φάει και ένδυμα για να ντυθεί.

Διότι δεν οφείλουμε να δείχνουμε τόση εμπιστοσύνη στα ορατά και σε όσα κρατάμε στα χέρια μας, όση στις υποσχέσεις του Θεού, ακόμη και αν αυτές δεν πραγματοποιούνται αμέσως εκείνη τη στιγμή. Λαμβάνοντας, λοιπόν, τεράστιο θάρρος ο δίκαιος από τα λόγια που του απηύθυνε ο Θεός, συνέχισε την αποδημία του. Πώς, άλλωστε, ήταν δυνατόν να μην πάρει θάρρος, έχοντας ακούσει: «Ιδού, εγώ είμαι μαζί σου, προστατεύοντάς σε σε όλη την οδό, όπου κι αν πορευτείς, και θα πληθύνω το σπέρμα σου, και θα σε επαναφέρω σε τούτη τη γη, και δεν πρόκειται να σε εγκαταλείψω, μέχρις ότου ευδοκήσω να κάνω πράξη όλα όσα υποσχέθηκα»; Όμως, όπως ακριβώς έλεγα χθες, αναλογίσου και την πολυμήχανη σοφία του Θεού, καθώς και την πολλή υπομονή και ευγνωμοσύνη τούτου του δικαίου. Διότι, αφού σηκώθηκε ύστερα από αυτές τις υποσχέσεις, κατευθύνθηκε προς τη Χαρράν, και πάλι πραγματοποιεί την αποδημία του σαν περιπλανώμενος και ξένος, και μέσα σε όλα απολαμβάνει την άνωθεν εύνοια, καθώς ο φιλάνθρωπος Θεός προετοιμάζει τον δρόμο για εκείνον στα πάντα, και αποδεικνύει τη δική Του υπόσχεση μέσα από τα έργα.

Διότι εκείνος που είπε: «Θα είμαι μαζί σου, προστατεύοντάς σε σε κάθε οδό στην οποία θα πορευθείς», και «Θα σε αυξήσω και θα σε πληθύνω», ο ίδιος και τώρα τα οικονομεί όλα. Και για να το μάθεις, άκουγε την ίδια τη θεία Γραφή που το λέει αυτό με σαφήνεια: «Επειδή δε είδε ο Κύριος ο Θεός», λέει, «ότι η Λεία μισείται, άνοιξε τη μήτρα της· η Ραχήλ όμως ήταν στείρα. Και συνέλαβε η Λεία και γέννησε υιό στον Ιακώβ». Δες τη σοφία του πολυμήχανου Θεού. Επειδή η μία από την ομορφιά της προσέλκυσε την εύνοια του άνδρα, ενώ η άλλη, που στερούνταν αυτήν, φαινόταν να περιφρονείται, αυτήν (τη Λεία) την καθιστά ικανή για τεκνογονία, ενώ της άλλης καθιστά στείρα τη μήτρα, οικονομώντας και τα δύο ένεκα της δικής του φιλανθρωπίας. Έτσι, αφενός αυτή, μέσω των παιδιών που γεννιούνται από την ίδια, να έχει κάποια παρηγοριά, ελκύοντας προς τον εαυτό της τον πόθο του άνδρα της, και αφετέρου εκείνη να μην υπερηφανεύεται εις βάρος της αδελφής της εξαιτίας του κάλλους και της ομορφιάς της. «Και διάνοιξε», λέει, «τη μήτρα της». Μάθε από αυτό, αγαπητέ, ότι ο Δημιουργός των απάντων είναι αυτός που οικονομεί τα πάντα και ο οποίος ενεργοποιεί την ίδια τη φύση προς τεκνογονία, και ότι δεν υπάρχει κανένα όφελος από τη συζυγική συνεύρεση, εάν δεν υπάρξει η άνωθεν συμμαχία. Διότι γι' αυτό είπε ότι «διάνοιξε τη μήτρα της», ώστε να γνωρίσουμε ότι ο ίδιος ο Δεσπότης θέλησε να διεγείρει τη Λεία προς τεκνογονία, για να παρηγορήσει τη θλίψη της.

Εκείνα που σου υποσχέθηκα προηγουμένως λέγοντας: «Θα σε επαναφέρω στη γη σου», αυτά θέλω τώρα να τα πραγματοποιήσω. Επίστρεψε, λοιπόν, χωρίς να φοβάσαι τίποτα· διότι εγώ θα είμαι μαζί σου. Για να μη γίνει, δηλαδή, ο δίκαιος πιο διστακτικός ως προς την αναχώρηση, αλλά με θάρρος να επιχειρήσει την επιστροφή, για τον λόγο αυτόν λέει: «Εγώ θα είμαι μαζί σου. Εγώ που μέχρι τώρα οικονόμησα τα ζητήματά σου και έκανα να αυξηθεί το σπέρμα σου, εγώ και στο εξής θα είμαι μαζί σου». Αφού άκουσε αυτά ο δίκαιος από τον Θεό, δεν καθυστέρησε, αλλά άρχισε ήδη να προετοιμάζεται για αυτό.

Και αφού όλοι έγνεψαν καταφατικά με τα κεφάλια τους, εγώ είπα: Θεωρώντας αναγκαίο να σας τα πω, σας αναφέρω και τα λόγια που αναγγέλλουν πώς εμφανίστηκε σε αυτόν, όταν έφευγε από τον αδελφό του τον Ησαύ, αυτός που είναι και άγγελος και Θεός και Κύριος, ο οποίος εμφανίστηκε με μορφή άνδρα στον Αβραάμ και πάλεψε με μορφή ανθρώπου με τον ίδιο τον Ιακώβ. Είναι δε αυτά: Και αναχώρησε ο Ιακώβ από το φρέαρ του όρκου και πορεύτηκε προς τη Χαρράν. Και έφτασε σε έναν τόπο και κοιμήθηκε εκεί, διότι είχε δύσει ο ήλιος. Και πήρε από τις πέτρες του τόπου και την έβαλε στο προσκέφαλό του, και κοιμήθηκε σε εκείνον τον τόπο και είδε όνειρο. Και ιδού, μια κλίμακα στηριγμένη στη γη, της οποίας η κορυφή έφτανε στον ουρανό, και οι άγγελοι του Θεού ανέβαιναν και κατέβαιναν σε αυτήν, και ο Κύριος στηριζόταν πάνω της. Και εκείνος είπε: Εγώ είμαι ο Κύριος, ο Θεός του Αβραάμ του πατέρα σου, και του Ισαάκ. Μη φοβάσαι· τη γη πάνω στην οποία εσύ κοιμάσαι, σε σένα θα τη δώσω και στο σπέρμα σου. Και θα γίνει το σπέρμα σου σαν την άμμο της γης, και θα εξαπλωθεί προς τη θάλασσα και το νότο και το βορρά και την ανατολή, και θα ευλογηθούν στο πρόσωπό σου και στο σπέρμα σου όλες οι φυλές της γης. Και ιδού, εγώ είμαι μαζί σου, διαφυλάσσοντάς σε σε κάθε οδό όπου κι αν πορευτείς, και θα σε επιστρέψω σε αυτή τη γη, διότι δεν πρόκειται να σε εγκαταλείψω μέχρι να κάνω όλα όσα σου υποσχέθηκα.

Από αυτό το σημείο ο λόγος ανατρέχει στους παλαιότερους χρόνους· για να εξετάσουμε τι έπραξε ο πατριάρχης Ιακώβ αναχωρώντας για τη Χαρράν, ο οποίος, όταν κατά τη δύση του ηλίου ετοιμάστηκε να κοιμηθεί, πήρε έναν λίθο από τον τόπο όπου βρέθηκε, τον τοποθέτησε στο κεφάλι του, και εκεί είδε τα οράματα του ύπνου του. Και έπειτα, αφού ξύπνησε, έλεγε ότι ο Κύριος είναι σε αυτόν τον τόπο και εκείνος δεν το γνώριζε· τον αποκαλούσε φοβερό και οίκο του Θεού, και θεωρούσε πως είναι πύλη του ουρανού· και αφού έστησε τον λίθο ως στήλη, έχυσε έλαιο στην κορυφή του. Άραγε, τα απορρίπτει ο Θεός αυτά, όπως νομίζουν οι ασεβείς; Ουδαμώς, αλλά τα αποδέχεται πλήρως· και τούτο είναι φανερό από τα όσα του αποκάλυψε ύστερα από αυτά·