Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 3:4

Εάν δε και πάλι κρύψει το δικό του ψεύδος και υποκριθεί ότι λαλεί με τα χείλη την αλήθεια —αφού όμως «δεν αγνοούμε τα νοήματά του»— μπορούμε να πούμε εκείνα που έχουν ειπωθεί γι' αυτόν από το Πνεύμα: «στον δε αμαρτωλό είπε ο Θεός· γιατί εσύ διηγείσαι τα δικαιώματά μου;» και «δεν είναι ωραίος ο αίνος σε στόμα αμαρτωλού». Διότι ο πανούργος δεν είναι αξιόπιστος ούτε και όταν λέει την αλήθεια. Και αυτό αφενός το έδειξε η Γραφή, διηγούμενη το τέχνασμά του προς την Εύα στον παράδεισο· αφετέρου τον ήλεγξε και ο Κύριος, πρώτον μεν στο όρος, διασχίζοντας την «πτυχή του θώρακά» του και δείχνοντας ποιος είναι ο δόλιος, και ελέγχοντάς τον ότι δεν είναι κάποιος από τους αγίους, αλλά ο Σατανάς που πειράζει, με τα λόγια: «Ύπαγε οπίσω μου, Σατανά· διότι είναι γραμμένο: Κύριον τον Θεό σου θα προσκυνήσεις, και αυτόν μόνο θα λατρεύσεις»· αλλά και όταν φίμωσε τους δαίμονες που κραύγαζαν από τα μνημεία. Διότι ήταν μεν αληθινό αυτό που λεγόταν από αυτούς, και δεν έλεγαν ψέματα τότε όταν έλεγαν: «εσύ είσαι ο Υιός του Θεού» και «ο άγιος του Θεού»· αλλά δεν ήθελε να προφέρεται η αλήθεια από ακάθαρτο στόμα, και μάλιστα από εκείνους, ώστε να μη βρουν την πρόφαση μέσω αυτής να αναμείξουν το δικό τους θέλημα της κακίας και να το «επισπείρουν» στους ανθρώπους «ενώ κοιμούνται».

Ερώτηση ΞΔ'. Εφόσον ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός λέγει, «Τον συμφέρει να κρεμαστεί μύλος ονικός γύρω από τον λαιμό του και να ριφθεί στη θάλασσα, παρά να σκανδαλίσει έναν από αυτούς τους μικρούς»· τι σημαίνει το να σκανδαλίζει κανείς; Ή πώς μπορούμε να προφυλαχθούμε από αυτό, ώστε να μην έλθει επάνω μας αυτό το τόσο φοβερό κρίμα; Απόκριση. Σκανδαλίζει κανείς παρανομώντας με λόγο ή με έργο και παρακινώντας κάποιον άλλον στην παρανομία, όπως ο όφις την Εύα και η Εύα τον Αδάμ· ή εμποδίζοντας την εκπλήρωση του θελήματος του Θεού, όπως ο Πέτρος τον Κύριο, όταν του είπε: «Ίλεώς σοι, Κύριε, δεν πρόκειται να σου συμβεί αυτό»· και άκουσε: «Ύπαγε οπίσω μου, σατανά, μου είσαι σκάνδαλο, διότι δεν φρονείς τα του Θεού, αλλά τα των ανθρώπων»· ή ενισχύοντας το φρόνημα του ασθενούς σε κάτι από τα απαγορευμένα, σύμφωνα με τα γεγραμμένα από τον Απόστολο, ο οποίος λέγει: «Διότι, εάν κάποιος δει εσένα, που έχεις γνώση, να παρακάθεσαι σε ειδωλείο, δεν θα ενθαρρυνθεί η συνείδησή του, εφόσον είναι ασθενής, στο να τρώγει τα ειδωλόθυτα;». Και σε αυτά προσθέτει: «Γι' αυτό, εάν ένα φαγητό σκανδαλίζει τον αδελφό μου, δεν θα φάγω κρέας ποτέ στον αιώνα, για να μη σκανδαλίσω τον αδελφό μου». Προκύπτει δε το σκάνδαλο εξαιτίας πολλών αιτιών. Διότι το σκάνδαλο προέρχεται είτε από εκείνον που σκανδαλίζει, είτε το να σκανδαλιστεί κανείς συμβαίνει με υπαιτιότητα εκείνου που σκανδαλίζεται.

Ζήσαμε πολύ χρόνο για τον κόσμο, ας ζήσουμε λοιπόν και για τον εαυτό μας. Τι είναι αντάξιο της ψυχής; Τι είναι ισάξιο της βασιλείας των ουρανών; Ποιος είναι πιο αξιόπιστος σύμβουλός σου από τον Θεό; Ποιος πιο φρόνιμος από τον Σοφό; Ή ποιος πιο ωφέλιμος από τον Αγαθό; Ποιος είναι πιο οικείος από τον Κτίστη; Ούτε την Εύα ωφέλησε να πειστεί στη συμβουλή του όφεως, μάλλον παρά στου Δεσπότου. Ω, της ατοπίας των λόγων! Δεν έχω καιρό να θεραπευθώ· μη μου δείξεις ακόμα το φως· μη με ενώσεις ακόμα με τον Βασιλέα.

Με αυτά και με άλλα περισσότερα ανατρεπόταν ο δράκοντας· με τέτοιες συγκρούσεις καταπάλαιψε τον Μάνη ο Αρχέλαος. Φεύγει πάλι και από εκεί, αυτός που είχε διαφύγει από τη φυλακή· και αφού ξέφυγε από τον αντίπαλό του, έρχεται σε ένα πολύ ασήμαντο χωριό, όπως ακριβώς το φίδι στον παράδεισο που άφησε τον Αδάμ και πλησίασε την Εύα. Αλλά ο καλός ποιμένας Αρχέλαος, προνοώντας για τα πρόβατά του, μόλις πληροφορήθηκε τη φυγή, αμέσως έσπευσε τρέχοντας προς αναζήτηση του λύκου. Ο δε Μάνης, βλέποντας ξαφνικά τον αντίδικό του, πετάχτηκε έξω και έφυγε· και αυτή η φυγή του ήταν η τελευταία.

Και ερχόμενος ο προδότης έλεγε «χαίρε Ραββί», τιμώντας με τα χείλη, ενώ είχε καρδιά που απείχε πολύ από τον Θεό. 5. Επομένως, αυτός ο Ιούδας, αφού έγινε πατέρας τους ως προς την αρνησιθεΐα και την προδοσία, όντας Σατανάς και διάβολος όχι κατά τη φύση αλλά κατά την προαίρεση, έχει γίνει υιός κατά μίμηση του Κάιν του ανθρωποκτόνου και ψεύστη, επειδή και ο πατέρας του πριν από αυτόν ήταν ψεύστης, όχι ο Αδάμ αλλά ο διάβολος, τον οποίο και μιμήθηκε στην αδελφοκτονία και στο μίσος και στο ψέμα και στην αντιλογία προς τον Θεό, με το να λέει: «Μήπως εγώ είμαι φύλακας του αδελφού μου; Δεν γνωρίζω πού είναι»· έτσι και ο διάβολος λέει στον Κύριο: «Μήπως δωρεάν σέβεται ο Ιώβ τον Θεό;» Διότι, επειδή ο ίδιος ο διάβολος με το ψέμα εξαπατά την Εύα και τον Αδάμ, λέγοντας άλλα αντ’ άλλων και επιδεικνύοντας προσποιητή φιλία, ότι «θα γίνετε σαν θεοί και δεν θα πεθάνετε», αυτόν ακριβώς μιμούμενος ο Κάιν με το πρόσχημα της φιλαδελφίας εξαπατούσε τον αδελφό του λέγοντας: «Ας βγούμε στην πεδιάδα». Γι' αυτό και ο άγιος Ιωάννης είπε: «Εκείνος που μισεί τον αδελφό του, αυτός δεν έχει τελειωθεί στην αγάπη, αλλά προέρχεται από τον Κάιν, ο οποίος σκότωσε τον αδελφό του. Και για ποιον λόγο τον σκότωσε; Επειδή τα έργα του ήταν πονηρά και φθόνησε τα έργα του αδελφού του, επειδή ήταν καλά».

Διότι ούτε οι Ιουδαίοι θα δικαιωθούν χωρίς τον Χριστό, εφόσον δεν δέχθηκαν τον Χριστό, ούτε εσύ, Μαρκίωνα, θα δικαιωθείς απαρνούμενος τον νόμο. ⟨β⟩ ⟨και⟩ ⟨κθ⟩ ⟨σχόλιο⟩. «Διότι η περιτομή ωφελεί, εάν τηρείς τον νόμο· εάν όμως είσαι παραβάτης του νόμου, η περιτομή σου έχει γίνει ακροβυστία». ⟨β⟩ ⟨και⟩ ⟨κθ⟩ ⟨έλεγχος⟩. Εάν ο άγιος απόστολος αποφαίνεται ότι η περιτομή θα ωφελήσει, ποιος θα μπορούσε να προσάψει μομφή σε όσα ωφελούν, εάν δεν πρόκειται να γίνει όμοιος με τον όφι; Διότι μοιάζεις με αυτόν, ω Μαρκίωνα· επειδή και εκείνος, διαστρέφοντας τα όσα είχαν ειπωθεί από τον Θεό, παραπλανούσε την Εύα λέγοντας «δεν θα πεθάνετε πραγματικά». Διότι συνέδεσε τον νόμο με την περιτομή και απέδειξε ότι η περιτομή αρμόζει στον νόμο, και υπέδειξε ότι η προσταγή ανήκει στον ίδιο Θεό, ο οποίος έδωσε κάποτε την περιτομή και έδωσε τον νόμο ως βοήθεια, από τον οποίο ο Χριστός, όταν γίνεται αντικείμενο πίστεως, παρέχει σε όσους πιστεύουν τη δυνατότητα να λαλούν και να πράττουν τα τέλεια. ⟨γ⟩ ⟨και⟩ ⟨λ⟩ ⟨σχόλιο⟩. «Έχοντας τη μόρφωση της γνώσης και της αλήθειας μέσα στον νόμο». ⟨γ⟩ ⟨και⟩ ⟨λ⟩ ⟨έλεγχος⟩. Εάν η γνώση έχει μόρφωση, και από τη μόρφωση φαίνεται η μορφή, και οι απόστολοι που κατέχουν τη γνώση και την αλήθεια, καθώς και οι μαθητές τους, γνωρίζουν ότι έχουν αποκτήσει τη μορφή από τη μόρφωση του νόμου, δηλαδή τη γνώση και την αλήθεια, άρα ο νόμος δεν είναι ξένος προς τη γνώση και την αλήθεια.

Αυτά βέβαια είναι αγαθά, πατέρα, και πολύ κοντά στον άριστο σκοπό· (και σκοπός για εμένα είναι ο Θεός, ο οποίος δεν νοείται πλέον μέσα από κάτοπτρο)· μόνος όμως απέμεινε μέσα μου ο χόλος και ο γλυκός όλεθρος, που με κατατρώει, όπως η κρυφή σκουριά τον σκληρό σίδηρο, ή σαν το ολέθριο δηλητήριο του απιστότατου δράκοντα, ο οποίος με μια μικρή γεύση εξόρισε τους πρωτόπλαστους από τον Παράδεισο, και τους στέρησε τη θεότητα, από την οποία εξέπεσε και ο ίδιος.

Προς αυτόν δεν θα ήταν ίσως άτοπο να πούμε να αποφεύγει τέτοιου είδους νομοθεσία στη δική μας πολιτεία, το να επιτάσσει δηλαδή να θεωρούμε ανάξιο λόγου να διακρίνουμε την ενοχή του ψεύδους ανάλογα με τη μικρότητα ή το μέγεθος των πραγμάτων. Διότι δεν αμαρτάνει εξίσου ο Παύλος, όταν ψεύδεται και εξαγνίζεται ιουδαϊκά τον καιρό εκείνων που παραπλανώνται επωφελώς, με τον Ιούδα που τον καιρό της προδοσίας υποδύθηκε τον φίλο και τον προσηνή. Ψεύστηκε και ο Ιωσήφ από φιλανθρωπία όταν προσποιήθηκε απέναντι στους αδελφούς του, και μάλιστα ορκιζόμενος στην υγεία του Φαραώ· ψεύστηκαν όμως και οι αδελφοί του εναντίον του, αφού σχεδίασαν από φθόνο προηγουμένως τον θάνατό του, και έπειτα την υποδούλωσή του, και μπορούν να ειπωθούν πολλά τέτοια. Ψεύδεται η Σάρρα, κοκκινίζοντας από ντροπή για το γέλιο της· ψεύδεται και ο όφις όταν εισηγείται ότι ο άνθρωπος θα φθάσει στη θεία φύση μέσω της παρακοής. Μεγάλη είναι, λοιπόν, η διαφορά του ψεύδους ανάλογα με τις εκάστοτε περιστάσεις, και δεν μπορεί κανείς να πει πόσο μεγάλη, είτε εξετάσει το ζήτημα μέσα από τις αρχαίες διηγήσεις είτε από τον σύγχρονο βίο. Επομένως, ας αποδεχθούμε και εμείς ότι, σύμφωνα με την καθολική απόφανση για τους ανθρώπους, την οποία το Άγιο Πνεύμα διακήρυξε μέσω του προφήτη λέγοντας ότι «Κάθε άνθρωπος είναι ψεύστης», ακόμη και ο άνθρωπος του Θεού ενεπλάκη στο ψεύδος, έχοντας από άγνοια ή αδιαφορία για την ονομασία του τόπου αποκαλέσει εσφαλμένα τη γειτονική χώρα με το όνομα κάποιας άλλης. Αλλά ψεύστηκε και ο Ευνόμιος, και ποιο είναι το ψεύδος του; Η παραχάραξη της ίδιας της αλήθειας.

Διότι, όπως ακριβώς ο Θεός έπλασε τον Αδάμ, έτσι οικοδόμησε και την Εύα, από το ίδιο κράμα, από το ίδιο φύραμα, από την ίδια τάξη. Αλλά η βουλή του αντιδίκου κατέστησε σαθρό και το σώμα και τον νου της Εύας. Διότι αυτός που, αν και πλάστηκε χοϊκός από τη γη, έγινε αθάνατος, και έλαβε την αξία της διαπλάσεως από το χέρι του Παντοκράτορος, και, λαμβάνοντας το όνομα της ανθρώπινης ιδιότητας μέσω της δεσποτικής αξίας, και αφού άκουσε μια προσωνυμία της οποίας δεν ήταν άξιος, λαμβάνοντας και την αντίστοιχη εξουσία, εξύψωσε τον νου του διεκδικώντας αξία θεότητας, και εναντίον του Πλάστη του σήκωσε ο άθλιος την πτέρνα του· και άκουσε πώς έγινε αυτό. Διότι ο κακόβουλος όφις, όταν πλησίασε, τι λέει στη γυναίκα; «Γιατί σας έδωσε εντολή ο Θεός να μη φάτε από τον καρπό της γνώσης του καλού και του κακού; Όποια ημέρα όμως φάτε από αυτόν, θα διανοιχθούν οι οφθαλμοί σας και θα γίνετε σαν θεοί, γνωρίζοντας το καλό και το κακό». Βλέπεις, ακροατή, την επινόηση του εχθρού; Βλέπεις τα σκάνδαλα του πλάνου; Βλέπεις πόσο πολύπλοκος είναι και με ποια λόγια δελέασε την Εύα; «Εκείνη την ημέρα που θα φάτε από το απαγορευμένο δέντρο, θα διανοιχθούν οι οφθαλμοί σας και θα γίνετε σαν θεοί, γνωρίζοντας το καλό και το κακό». Ω, της κακοβουλίας του πλάνου! Ω, της ατιμίας που επέφερε στη γυναίκα με τα δόλια λόγια του! Ω, της ενέδρας, μέσω της οποίας κατακρημνίζει στον πυθμένα του άδη εκείνον που είχε ανυψωθεί στα ύψη χάρη στη φιλανθρωπία του Θεού!

Δ΄. Αλλά τα φίδια, θα πει κάποιος, και οι σκορπιοί, και οι δράκοντες, και τα λιοντάρια, τι το χρήσιμο προσφέρουν στον βίο; Και ποιο είναι το κέρδος από αυτά; Πολύ και ανείπωτο, και όχι μικρότερο από αυτό των ήμερων ζώων. Διότι τα μεν ήμερα είναι κατάλληλα για την κάλυψη των σωματικών αναγκών, τα δε άγρια σου ορθώνουν ως τείχος τον φόβο, σε προετοιμάζουν να σωφρονείς, σε καθιστούν άγρυπνο, σου υπενθυμίζουν την αμαρτία του προπάτορα μέσα στον Παράδεισο και αποδεικνύουν πόσων κακών αιτία είναι η παρακοή. Διότι πριν από αυτήν τα θηρία δεν ήταν τέτοια, φοβερά δηλαδή και ικανά να προκαλούν την αποφυγή από μέρους του ανθρώπου, αλλά ήσαν ήμερα και υποταγμένα. Ο Θεός άλλωστε τα οδήγησε στον Αδάμ, και αυτός τους έδωσε τα ονόματα. Το φίδι συνομιλεί με τη γυναίκα, και η Εύα δεν απομακρύνεται έντρομη. Επειδή όμως παραβιάστηκε η εντολή και υπήρξε παρακοή προς τον Θεό, ακρωτηριάστηκαν τα προνόμια αυτής της τιμής. Όταν λοιπόν δεις λιοντάρι, όταν δεις φίδι, να αναμιμνήσκεσαι τις διηγήσεις, και αυτά θα σου παράσχουν ουκ ολίγη αφορμή για πνευματικό στοχασμό. Να θυμάσαι επίσης τον Δανιήλ, πώς, επειδή είχε επανέλθει στην αρχέγονη εικόνα, τα φοβερά θηρία ήσαν για εκείνον αξιοκαταφρόνητα· όπως ακριβώς συνέβη και με τον Παύλο και την έχιδνα. Και από αυτά θα αποκομίσεις μεγάλο ζήλο και φροντίδα για την ψυχή σου. Εκτός όμως από αυτά, μπορεί κανείς και από άλλη σκοπιά να θαυμάσει τη θεία οικονομία και τη διάταξη ως προς αυτά. Και ποια είναι αυτή;

Μαθαίνοντας δε ο απατεώνας το μυστικό της εντολής, ρίχνει εύστοχα το δόλωμα της απάτης, γεμάτο από θανατηφόρο δηλητήριο, και αποκρίθηκε: «Δεν θα πεθάνετε· διότι γνωρίζει ο Θεός, ότι την ημέρα που θα φάτε από αυτό, θα διανοιχτούν οι οφθαλμοί σας και θα γίνετε σαν θεοί, γνωρίζοντας το καλό και το κακό». Ω της πλάνης, ω της μανίας! Επειδή φθόνησε την προκοπή σας ο Θεός, λέει, για να μην ομοιωθείτε και εσείς με αυτόν και γίνετε θεοί, εμπόδισε τη βρώση από το δέντρο, όμως δεν θα πεθάνετε. Όντως, «φθείρουν τα καλά ήθη οι κακές συναναστροφές». Πιστεύει η γυναίκα στα μιαρά λόγια της απάτης του απατεώνα, θεωρεί τον ολέθριο πιο αξιόπιστο από τον Δεσπότη, παρατηρεί με πιο περίεργα μάτια την καλλονή και την ωραιότητα του δέντρου και του καρπού, και παίρνοντας από τον καρπό έφαγε. Το πώς όμως έφαγε, είτε αισθητά είτε νοητά, δεν το γνωρίζουμε, καθώς η Γραφή μαρτυρεί φανερά μόνο αυτό, ότι έφαγε, προφανώς όπως ήταν συνήθεια σε εκείνη την τότε φύση να μεταλαμβάνει τροφής. Αφού δε πρόσφερε και στον άνδρα και έφαγαν και οι δύο, προσδοκώντας θέωση και οξύτερη όραση, συνέβη εντελώς το αντίθετο, διότι και το αξίωμα που νόμιζαν ότι κατείχαν τους αφαιρέθηκε αμέσως. Και αφού αντίκρισαν τη δική τους γύμνια ντράπηκαν, και προσπαθώντας να κρυφτούν από τον Θεό κρύβονταν ανάμεσα στα δέντρα του παραδείσου, σκεπάζοντας τον εαυτό τους με φύλλα συκιάς.

Ελέγχοντας δε ο Θεός τη συνείδηση του Αδάμ και, όπως θα έλεγε κανείς, χλευάζοντας και ντροπιάζοντάς τον, και φέρνοντας στη μνήμη του την απάτη που υπέστη με την ελπίδα της θεώσεως, του λέει: «Ιδού ο Αδάμ», αφού στολίστηκε με τους δερμάτινους χιτώνες, «έγινε σαν ένας από εμάς». Διότι, λέει, αφού ακούσατε τον απατεώνα εχθρό ότι, εάν φάτε από το δέντρο, «δεν θα πεθάνετε», όπως σας είπε ρητά ο Θεός, «αλλά θα διανοιχθούν τα μάτια σας και θα γίνετε σαν θεοί», και αφού απιστήσατε μεν σε εμένα, πιστέψατε δε στον εχθρό και φάγατε από το δέντρο, γίνατε δερματοφόροι σαν ένας από εμάς. «Ιδού ο Αδάμ έγινε σαν ένας από εμάς».

Παρόλα αυτά βρίσκονται τόσοι ασύνετοι Χριστιανοί, οι οποίοι απορρίπτουν θεληματικά την καθαρότητα της ψυχής τους και τη χάρη του Θεού, η οποία είναι το μεγαλύτερο χάρισμα που μπορεί να μας δώσει ο Κύριος σε τούτον τον κόσμο, με την ελπίδα ότι θα λάβουν πάλι εκείνη την καθαρότητα και εκείνα τα ουράνια χαρίσματα μέσω της Εξομολογήσεως και της Μετανοίας. Και γίνονται οι ταλαίπωροι αλυσοδεμένοι σκλάβοι του άδη, με την πεποίθηση αυτή, ότι θα κόψουν τις αλυσίδες τους κατά την επιθυμία τους, και πηγαίνουν μπροστά στον Εωσφόρο με τα κλειδιά της ψυχής τους στα χέρια, νομίζοντας ότι θα μπορέσουν να τα πάρουν πάλι από αυτόν, όποτε το θελήσουν. Από τη μία πλευρά δεν εκπλήσσομαι, διότι αυτό το σφάλμα δεν είναι καινούργιο στους ανθρώπους, μάλιστα αυτός υπήρξε ο πρώτος πειρασμός του κόσμου, με τον οποίο παρακίνησε ο διάβολος την Εύα να παραβεί την εντολή του Θεού, παρουσιάζοντάς της την ευσπλαχνία και την αγαθότητα του Θεού και λέγοντας «Οὐ θανάτῳ ἀποθανεῖσθε»· κάντε, δηλαδή, κατά την επιθυμία σας και δεν θα σας συμβεί κανένα κακό, διότι ο Θεός είναι εξαιρετικά εύσπλαχνος και αγαθός. Και αυτός δε ο Αδάμ, ο οποίος, κατά τον απόστολο, δεν είχε πλανηθεί όπως η γυναίκα· «Καὶ Ἀδὰμ οὐκ ἠπατήθη»· παρόλα αυτά κατέληξε να γίνει σύντροφος της Εύας στο να φάει τον απαγορευμένο καρπό· διότι νόμισε πως το πταίσμα του, αν και βαρύτατο, εύκολα θα του το συγχωρούσε ο Πλάστης του, καθώς λέγει ο Ιερός Αυγουστίνος στο ια΄.

Ερώτηση. Κάποιοι λένε ότι το κακό εισέρχεται από έξω και, αν ο άνθρωπος το θελήσει, δεν το δέχεται, αλλά το αποπέμπει. <Απόκριση>. Και όπως ακριβώς το φίδι, που μίλησε από έξω στην Εύα, μέσω της υπακοής της εισήλθε μέσα της, έτσι και τώρα μέσω της υπακοής εισέρχεται η αμαρτία, παρόλο που βρίσκεται απέξω. Απόκριση. Η αμαρτία έχει εξουσία, θάρρος και δύναμη να εισέρχεται στην καρδιά· διότι αυτό έχει παραχωρηθεί κατ' οικονομίαν. Διότι οι λογισμοί πού βρίσκονται, έξω από εσένα ή μέσα σου; Λέει άλλωστε ο απόστολος: «θέλω οι άνδρες να προσεύχονται χωρίς οργή και διαλογισμούς». Υπάρχουν λοιπόν διαλογισμοί που εξέρχονται από την καρδιά, σύμφωνα με το Ευαγγέλιο. Πήγαινε να προσευχηθείς και εξέτασε την καρδιά και τον νου σου και θέλησε να αναπέμψεις την προσευχή καθαρά προς τον Θεό· παρατήρησε ότι εκεί δεν υπάρχει τίποτα που να σε εμποδίζει, και γίνεται εκεί καθαρή προσευχή, διότι ο νους σου είναι αφοσιωμένος στον Κύριο, όπως ακριβώς του γεωργού στη γεωργία, του άνδρα στη γυναίκα, του εμπόρου στο εμπόριο. Πάλι γονατίζεις για προσευχή, και τους λογισμούς σου άλλοι τους διαρπάζουν.

2. Περί της παραβάσεως και της εξορίας του Αδάμ. Επομένως, ο Αδάμ πλάστηκε έχοντας μεν σώμα άφθαρτο, υλικό ωστόσο και όχι ακόμη εντελώς πνευματικό, και εγκαταστάθηκε από τον Δημιουργό Θεό ως αθάνατος βασιλιάς σε έναν άφθαρτο κόσμο, δεν εννοώ μόνο στον παράδεισο, αλλά σε όλη την οικουμένη. Επειδή όμως τους έδωσε και νόμο, δίνοντας εντολή να μη φάνε μόνο από εκείνο το δέντρο, εκείνος δείχνοντας περιφρόνηση δεν πίστεψε στον Πλάστη και Δεσπότη που του είχε πει: «Την ημέρα που θα φάτε από αυτό, θα πεθάνετε», θεωρώντας πιο αξιόπιστο το δόλιο φίδι που είπε τα εξής: «Δεν θα πεθάνετε, αλλά την ημέρα που θα φάτε, θα γίνετε σαν θεοί, γνωρίζοντας το καλό και το κακό»· και έφαγε από αυτό. Αμέσως απογυμνώθηκε από την άφθαρτη στολή και δόξα και ντύθηκε τη γυμνότητα της φθοράς. Βλέποντας, λοιπόν, τον εαυτό του γυμνό, ο Αδάμ κρύφτηκε και ράβοντας φύλλα συκιάς τα περιζώθηκε, προσπαθώντας να καλύψει την ασχημονία του. Γι' αυτό, όταν ο Θεός του είπε: «Αδάμ, πού είσαι;», εκείνος απάντησε: «Άκουσα τη φωνή σου και κατανοώντας τη γύμνια μου, φοβήθηκα και κρύφτηκα». Ο δε Θεός, καλώντας τον σε μετάνοια, του λέει: «Και ποιος σου φανέρωσε ότι είσαι γυμνός, αν δεν έφαγες από το δέντρο από το οποίο και μόνο σε διέταξα να μη φας;»