Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 30:1

Γνωρίστε ότι ο Κύριος, αυτός είναι ο Θεός· αυτός μας έπλασε, και όχι εμείς τους εαυτούς μας, είμαστε λαός του και πρόβατα της βοσκής του. Διότι, όταν γνωρίσουμε ότι αυτός είναι ο Θεός, αυτός είναι ο Κύριος, τότε ακριβώς, έχοντας εισέλθει ενώπιόν του μέσω αυτής της γνώσεως, θα τον ομολογήσουμε και ως δημιουργό μας. Και το ότι δεν δημιουργούμε εμείς τους εαυτούς μας, έστω κι αν φαινόμαστε να είμαστε οι αίτιοι της γεννήσεως των παιδιών, είναι φανερό από το εξής: διότι και ο Ιώβ και ο Δαβίδ, αν και γεννήθηκαν από πατέρα και μητέρα, ο καθένας τους λέει: «Τα χέρια σου με έκαναν και με έπλασαν»· και προς τον Ιερεμία ο ίδιος ο Θεός λέει: «Πριν σε πλάσω στην κοιλιά, σε γνώριζα». Έτσι λοιπόν, σε εκείνη που έλεγε εσφαλμένα στον σύζυγό της, «Ή δώσε μου παιδιά, αλλιώς σκότωσέ με», ο σύζυγος, όντας σοφός, της επιτιμά δογματικά: «Μήπως βρίσκομαι εγώ στη θέση του Θεού, ο οποίος σου στέρησε τον καρπό της κοιλίας;». Διότι, ακόμα κι αν φαίνεται ότι οι πατέρες δημιουργούν τα τέκνα, στην πραγματικότητα ο Θεός τα δημιουργεί· και Εκείνος μεν είναι ο αίτιος, ενώ εκείνοι είναι συναίτιοι, καθώς διακονούν το αρχικό του πρόσταγμα. Γι' αυτόν τον λόγο πολλοί, αν και επιθυμούν να τεκνοποιήσουν, δεν μπορούν. Ο δε Σύμμαχος λέει: «Αυτός μας δημιούργησε, ενώ δεν υπήρχαμε· και εμείς είμαστε λαός της βοσκής του και πρόβατα των χειρών του». Με αυτά τα λόγια δεν κατέστησε γνωστή μόνο την κυριαρχία του (δεσποτεία), αλλά και τη φροντίδα (κηδεμονία) του· διότι δεν είναι μόνο Δεσπότης μας, αλλά και ποιμένας, ο οποίος μας προσφέρει την αγαθή βοσκή.

Και αν έλαβε ως σύζυγο και τη Χεττούρα, το έπραξε όμως μετά τον θάνατο της Άγαρ και της Σάρρας. Ο δε Ιακώβ, εάν εξαρχής είχε λάβει εκείνην που αγαπούσε, ίσως να μην είχε αγγίξει άλλη γυναίκα. Και ότι αυτό που λέγεται δεν αποτελεί εικασία, είναι φανερό από το εξής. Διότι ο πεθερός του τον έβαλε να κοιμηθεί με την πρεσβύτερη, που ήταν άσχημη, αντί για τη νεότερη, η οποία είχε απαράμιλλο κάλλος. Εκείνος δε, όταν αργότερα αντιλήφθηκε την απάτη, αγανάκτησε μεν, αλλά δεν την έδιωξε, επειδή θεώρησε άτοπο να αποπέμψει εκείνην την οποία με οποιονδήποτε τρόπο είχε πλέον νυμφευθεί. Έπειτα εκείνος, κατηγορούμενος ως απατεώνας, προσφέρθηκε αυτοβούλως να του δώσει και την άλλη, καθώς κάτι τέτοιο θεωρούνταν γενικώς νόμιμο και επιτρεπόταν από αρχαία συνήθεια. Όταν αυτός το αποδέχθηκε, η μεν πρεσβύτερη, αν και δεν του ήταν επιθυμητή, γεννούσε παιδιά. Η δε, η οποία τον είχε κατακτήσει με τον έρωτά της, δεν είχε καμία ελπίδα για κάτι τέτοιο. Αυτή, έχοντας κυριευθεί ολοκληρωτικά από τη λύπη, απειλούσε να αφαιρέσει τη ζωή της, εάν δεν γεννούσε. «Δώσε μου», έλεγε, «παιδιά, ειδάλλως εγώ θα πεθάνω», δηλαδή θα δώσω τέλος στη ζωή μου. Καθώς λοιπόν απελπίστηκε, τον παρακάλεσε να συνευρεθεί με τη θεραπαινίδα της, ώστε να κάνει δικά της τα παιδιά που θα γεννιούνταν από εκείνη και να φανεί ότι έχει κάποια παρηγοριά σε μια τέτοια συμφορά.

Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο πρόσθεσε ότι ήταν Αιγύπτια, ώστε να ανατρέξουμε στην ιστορία εκείνη· και επειδή προερχόταν από τα δώρα που είχε προσφέρει ο Φαραώ, όταν εκείνη είχε απολαύσει τόση υπεράσπιση από τον Θεό των όλων, και παίρνοντάς την επέστρεψε, επίτηδες η θεία Γραφή μάς έκανε γνωστό και το όνομα και το έθνος της. Αλλά δες λοιπόν εδώ το φιλοσοφημένο φρόνημα της Σάρρας και το μεγαλείο της σωφροσύνης της, καθώς και την ανείπωτη συγκατάβαση και υπακοή του πατριάρχη. «Είπε δε η Σάρρα», λέει η Γραφή, «στον Άβραμ, στη γη Χαναάν: Ιδού, ο Κύριος με έκλεισε και με έκανε στείρα, ώστε να μη γεννήσω· έλα λοιπόν στη δούλη μου, για να αποκτήσεις τέκνα από αυτήν». Παρατήρησε την ευγενική στάση της γυναίκας. Δεν είπε τίποτα τέτοιο, σαν αυτό που λέει αργότερα η Ραχήλ στον Ιακώβ: «Δώσε μου παιδιά· διαφορετικά, εγώ πεθαίνω». Αλλά τι λέει;

Διότι, βλέποντας το πλήθος των παιδιών της αδελφής της και αναλογιζόμενη τη δική της ερημία, δεν άντεξε την ταπείνωση, ούτε μπόρεσε να συγκρατήσει τον λογισμό που την ταράζε, αλλά ξεστομίζει εκείνα τα γεμάτα ανοησία λόγια και λέει: «Δώσε μου παιδιά· ειδάλλως, εγώ θα πεθάνω». Ίσως, επειδή έβλεπε τον πόθο του άνδρα της για την ίδια, και νομίζοντας ότι από δική του αιτία εκείνη μεν είχε αποκτήσει τόσα παιδιά ενώ η ίδια δεν είχε γεννήσει ακόμη, λέει: «Δώσε μου παιδιά». Έπειτα, θέλοντας να φοβίσει τον άνδρα της, προσθέτει: «Ειδάλλως, εγώ θα πεθάνω».

Από την ίδια τη Γραφή. Εάν είχε ονειδίσει, θα το είχε αναφέρει και αυτό η Γραφή και δεν θα σιωπούσε· διότι διηγείται και τα κατορθώματα των δικαίων και τα σφάλματά τους, προκειμένου τα μεν να τα αποφύγουμε, τα δε να τα μιμηθούμε. Όταν, λοιπόν, η νύφη του, η Ραχήλ, παραπονιόταν με οδυρμούς προς τον γιο του, και εκείνος την επέπληξε, η Γραφή κατέγραψε και τα δύο και δεν τα απέκρυψε. Διότι, όταν εκείνη είπε: «Δώσε μου τέκνα, ειδάλλως θα πεθάνω», τι απαντά εκείνος; «Μήπως είμαι εγώ στη θέση του Θεού, ο οποίος σε στέρησε από τον καρπό της κοιλίας;» «Δώσε μου τέκνα». Το αίτημα είναι γυναικώδες και απερίσκεπτο. Στον άνδρα λες, «Δώσε μου τέκνα», παραβλέποντας τον Δεσπότη της φύσεως; Για τον λόγο αυτό και εκείνος, αποκρινόμενος με μεγαλύτερη αυστηρότητα, κατέστειλε το παράλογο αίτημά της και της δίδαξε από ποιον πρέπει να ζητά.

Αφού πήρε ως σύζυγο και αυτήν αργότερα, και ζώντας κοντά στον πεθερό του μια ζωή γεμάτη ταλαιπωρία και μόχθο, αντιμετώπιζε και πάλι τον φθόνο, και υπέμεινε δεύτερη απάτη ως προς τους μισθούς του, όπως άλλωστε και ο ίδιος τον ήλεγξε λέγοντας: «Με εξαπάτησες δέκα φορές». Εκτός δε από τον πεθερό του, και τα αδέλφια των γυναικών του εξαγριώθηκαν απέναντί του. Το πιο βαρύ όμως από όλα ήταν ότι η αγαπημένη του, για την οποία επέλεξε να δουλέψει δύο φορές από επτά χρόνια, πνιγόταν από την απελπισία, επειδή έβλεπε την αδελφή της να γεννά, ενώ η ίδια δεν είχε ούτε καν ελπίδα για κάτι τέτοιο. Και παρασύρθηκε τότε σε τέτοια ταραχή από την απελπισία της, ώστε να κατηγορεί και να μέμφεται τον άνδρα της, και να απειλεί τον εαυτό της με θάνατο, αν δεν γεννούσε: «Δώσε μου παιδιά», έλεγε, «ειδάλλως, εγώ θα πεθάνω». Τι, λοιπόν, θα μπορούσε να τον χαροποιήσει, όταν αυτή που τόσο ποθούσε θρηνούσε κατ' αυτόν τον τρόπο, και τα αδέλφια της τον επιβουλεύονταν και έκαναν τα πάντα, προκειμένου να τον οδηγήσουν στην έσχατη φτώχεια; Εάν, λοιπόν, τα αγαθά που προσφέρονται στις γυναίκες χωρίς κόπο, όταν τους αφαιρούνται, προκαλούν μεγάλη απελπισία, αυτός που κινδύνευε να χάσει εκείνα που απέκτησε με τους δικούς του κόπους, πώς θα μπορούσε να υπομείνει με πραότητα αυτή τη ζημία; Κατανοώντας, λοιπόν, ότι τον αντιμετώπιζαν με καχυποψία και τον έβλεπαν με εχθρότητα, αναχώρησε κρυφά ως φυγάς· τι θα μπορούσε να είναι πιο αξιοθρήνητο από αυτό; Διότι, αφού ξενιτεύτηκε και από την πατρίδα του και από την ξένη γη μέσα σε φόβους και κινδύνους, αναγκαζόταν να πέσει ξανά στα ίδια βάραθρα.

Δούλεψε σε αυτόν με αντάλλαγμα την κόρη του· εκείνος όμως του έδωσε τη μεγαλύτερη. Επειδή δε ο Ιακώβ δυσαρεστήθηκε για την απάτη, του προτείνει να δουλέψει άλλα επτά έτη, εάν επιθυμούσε να λάβει και τη νεότερη. Εκείνος υπέμεινε και αυτό, και λαμβάνει και τη νεότερη. Η μεν μεγαλύτερη, η Λεία, ήταν ασθενική στα μάτια· η δε νεότερη, η Ραχήλ, ήταν ωραία. Αυτές αποτελούν προτυπώσεις, η μεν μεγαλύτερη της συναγωγής των Ιουδαίων, η δε νεότερη της Εκκλησίας του Χριστού. Η Λεία συνέλαβε και γέννησε τον Ρουβείμ, τον Συμεών, τον Λευί και τον Ιούδα. Η δε Ραχήλ, επειδή δεν τεκνοποιούσε, δίνει στον Ιακώβ ως δεύτερη γυναίκα τη δούλη της Βάλα, και εκείνη γέννησε τον Δαν και τον Νεφθαλείμ.