Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 30:42

Είπε δε κάπου και πάλι ιδιαιτέρως ο ίδιος μακάριος Ησαΐας: «Δυναμώστε, χέρια χαλαρωμένα, και γόνατα παραλυμένα. Παρηγορήστε, εσείς οι ολιγόψυχοι στη διάνοια, δυναμώστε, μη φοβάστε. Ιδού ο Θεός μας ανταποδίδει κρίση, και θα ανταποδώσει.» Και πάλι: «Ιδού, ο Κύριος έρχεται με δύναμη, και ο βραχίονάς του με εξουσία, σαν ποιμένας θα ποιμάνει το ποίμνιό του, και με τον βραχίονά του θα συγκεντρώσει τα αρνιά, και θα παρηγορήσει τις εγκυμονούσες,» δηλαδή, θα υπάρξει πνευματική παρηγοριά σε εκείνους που ήδη κυοφορούν με ωδίνες τον θείο λόγο, καθώς πρόκειται να γίνουν καρποφόροι, και σε αυτούς που οσονούπω πρόκειται να γεννήσουν τα καυχήματα της ευαγγελικής πολιτείας. Διότι αυτός είναι καρπός μιας όσιας και γνήσιας ψυχής. Αλλά, λέει, ο Ιακώβ έφτιαξε για τον εαυτό του ξεχωριστά ποίμνια, και δεν τα ανέμειξε με τα πρόβατα του Λάβαν. Διότι το βέβηλο είναι ασυμβίβαστο με το άγιο· το ρυπαρό με το καθαρό. Ξεχωρισμένοι δε είναι οι του Χριστού, οι οποίοι αποφεύγουν να αναμειγνύονται με τα του κόσμου, και είναι απαλλαγμένοι από κάθε φιλοσαρκία, και δεν είναι άσημοι ως προς τον βίο, αλλά μάλλον επιφανέστατοι εξαιτίας της αρετής τους. «Διότι έγιναν, λέει, τα άσημα του Λάβαν, και τα επίσημα του Ιακώβ.» Όμως ο Ιακώβ δεν διέφυγε τον φθόνο.

Δʹ. Αυτά λέγω εγώ, ο δειλός και συνετός ποιμένας, που γι' αυτόν τον λόγο κατηγορούμαι ότι η προνοητικότητά μου είναι ραθυμία. Διότι δεν είμαι ποιμένας από εκείνους που καταναλώνουν το γάλα, και ντύνονται με το μαλλί, και σφάζουν τα παχιά πρόβατα, και τα καταπονούν με τον μόχθο, ή τα πωλούν και λένε: «Ευλογητός ο Κύριος, πλουτίσαμε»· οι οποίοι ποιμαίνουν τους εαυτούς τους και όχι τα πρόβατα, εάν θυμάστε καθόλου τις προφητικές φωνές, με τις οποίες εκείνοι οι προφήτες κατακρίνουν τους κακούς ποιμένες. Αντίθετα, ανήκω μάλλον σε εκείνους που μπορούν να πουν μαζί με τον Παύλο: «Ποιος ασθενεί, και εγώ δεν ασθενώ; Ποιος σκανδαλίζεται, και εγώ δεν φλέγομαι από πόνο ή δεν μεριμνώ;». Διότι δεν ζητώ τα υπάρχοντά σας, αλλά εσάς τους ίδιους. Και επίσης: «Κατακαιγόμουν από τον καύσωνα της ημέρας, και καταπονούμουν από τον παγετό της νύχτας»· φωνή του πατριάρχη ποιμένα, του οποίου τα πρόβατα ήταν σημαδεμένα, και που είχαν μάθει να συλλαμβάνουν κοιτάζοντας τις ποτίστρες. Έτσι, λοιπόν, και γι' αυτούς τους λόγους ορίστηκα ποιμένας σας, και έτσι έχουν τα πράγματα. Εφόσον όμως ανέλαβα την επιστασία, ας δώσουμε λόγο ο ένας στον άλλον για όσα κατορθώσαμε στο μεταξύ. Επειδή είναι σωστό να θεωρούμε ότι θα μας ζητηθεί λόγος όχι μόνο για κάθε λέξη και πράξη, αλλά και για κάθε καιρό, ακόμη και για την πιο ακαριαία και απειροελάχιστη χρονική στιγμή. Εσείς, λοιπόν, αναφέρετέ μου τη δική σας εργασία· και εγώ θα παρουσιάσω ενώπιόν σας όσα στοχάστηκα, συνομιλώντας με τον εαυτό μου μέσα στην ησυχία.

Εάν, λοιπόν, κάποιος αυξάνει μέσω των λόγων του το ποίμνιο και επεκτείνει σε όλα τα κλίτη της οικίας την άμπελο, και φυτεύει γύρω από τη δεσποτική τράπεζα εκείνους που από την πλάνη της αγριελαίου μετατρέπει σε νεόφυτα ελαιόδεντρα, και ρίχνει τις μυστικές ράβδους στο γλυκό και πόσιμο νάμα της διδασκαλίας, μέσω των οποίων πολλαπλασιάζονται τα ποίμνια, ώστε αφενός να ελαττώνεται η κτήση του Λάβαν, αφετέρου να ευημερεί η μερίδα του Ιακώβ και να πληθύνεται με εκλεκτή γενεά — εάν κάποιος επιδεικνύει τέτοιον καρπό διδασκαλίας (διότι καρπός είναι, όπως έχει ειπωθεί, η επαύξηση της αληθείας), αυτός είναι αληθώς προφήτης, ο οποίος κηρύττει σύμφωνα με τον θείο σκοπό εν Πνεύματι. Εάν, όμως, κάποιος αποκόπτει τις κληματίδες από την άμπελο και ερημώνει τη θεία τράπεζα ξεριζώνοντας τη φυτεία, και επιβουλεύεται το πνευματικό ποτιστήριο, ώστε τα πρόβατα να μην κυοφορούν πλέον βλέποντας τις ράβδους του πατριάρχη ούτε να πληθύνουν το ποίμνιο με εκλεκτές γενιές, αλλά να παραπλανώνται μακριά από τη θρεπτική νομή, δηλαδή από τις πατερικές παραδόσεις, και να σταυλίζονται έξω από τη μάνδρα και να διασκορπίζονται σε ξένες νομές — όταν ο καρπός της διδασκαλίας είναι τέτοιος, τότε καθίσταται ολοφάνερη η μορφή του λύκου, η οποία είναι κρυμμένη κάτω από την προβιά του προβάτου.

Σύμφωνα με την ίδια πνευματική σημασία, και ο Ιακώβ, σπεύδοντας για μνηστεία, συνάντησε απροσδόκητα τη Ραχήλ στο πηγάδι. Επάνω στο πηγάδι βρισκόταν τοποθετημένος ένας μεγάλος λίθος, τον οποίο ένα πλήθος ποιμένων, αφού συγκεντρώνονταν, τον αποκυλούσαν και έτσι αντλούσαν νερό για τους εαυτούς τους και για τα πρόβατα. Ο Ιακώβ όμως, ολομόναχος, αποκυλά τον λίθο και ποτίζει τα πρόβατα της μνηστής του. Θεωρώ ότι το γεγονός αυτό αποτελεί αίνιγμα και σκιά των μελλόντων. Διότι ποιος είναι ο λίθος που έχει τοποθετηθεί επάνω, αν όχι ο ίδιος ο Χριστός; Για τον οποίο λέει ο Ησαΐας: «Και θα τοποθετήσω στα θεμέλια της Σιών λίθο πολυτελή, έντιμο, εκλεκτό»· και ο Δανιήλ ομοίως: «Αποκόπηκε λίθος χωρίς ανθρώπινο χέρι», δηλαδή γεννήθηκε ο Χριστός χωρίς άνδρα. Διότι, όπως είναι καινοφανές και παράδοξο να αποκοπεί ένας λίθος από τον βράχο χωρίς λατόμο και εργαλεία λατομείου, έτσι ξεπερνά κάθε θαύμα το να φανερωθεί γέννηση από ανύμφευτη Παρθένο. Επομένως, ο νοητός λίθος, ο Χριστός, βρισκόταν πάνω στο πηγάδι, κρύβοντας στο βάθος και ως μυστήριο το λουτρό της παλιγγενεσίας, το οποίο χρειαζόταν ακόμη πολύ χρόνο για να αποκαλυφθεί, σαν ένα μακρύ σχοινί. Κανείς, όμως, δεν αποκύλισε τον λίθο παρά μόνον ο Ισραήλ, που σημαίνει «νους που βλέπει τον Θεό». Αλλά και αντλεί το νερό και ποτίζει τα πρόβατα της Ραχήλ, δηλαδή, αφού αποκαλύψει το κρυμμένο μυστήριο, δίδει ζωοπάροχο ύδωρ στο ποίμνιο της Εκκλησίας. Ας προσθέσουμε σε αυτά και το γεγονός με τις τρεις ράβδους του Ιακώβ: διότι, αφότου τοποθετήθηκαν οι τρεις ράβδοι δίπλα στην πηγή, έκτοτε ο πολύθεος Λάβαν έγινε φτωχός, ενώ ο Ιακώβ έγινε πλούσιος και με πολυάριθμα ποίμνια.