Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 35:3

Όπως για παράδειγμα ο φιλόπλουτος, ο οποίος, έχοντας την καρδιά του εκεί όπου βρίσκεται ο θησαυρός του, λατρεύει το είδωλο της πλεονεξίας. Ο γαστρίμαργος, όντας υποδουλωμένος στις επιθυμίες για τα φαγητά, έχει ως θεό την ίδια του την κοιλιά. Επικατάρατος είναι ο άνθρωπος που θα κατασκευάσει γλυπτό ή χωνευτό είδωλο, το οποίο αποτελεί βδέλυγμα για τον Κύριο. Μακάριοι δε είναι εκείνοι που, σύμφωνα με τη συμβουλή του Ιακώβ, απομακρύνουν από τον εαυτό τους τους ξένους θεούς και αλλάζουν τις στολές τους, ανεβαίνοντας στη Βαιθήλ, δηλαδή στον οίκο του Θεού, για να κατασκευάσουν εκεί θυσιαστήριο στον Θεό. Ας αποβάλουμε, λοιπόν, τα ξένα προς τον Θεό είδωλα και ας αλλάξουμε τις στολές μας, απεκδυόμενοι τον παλαιό άνθρωπο· και ακόμη πιο πριν, ας αποβάλουμε τα ενώτια που βρίσκονται στα αυτιά μας, δηλαδή τις παλαιές διδασκαλίες με τις οποίες καλλωπιζόμασταν.

Και τα ενώτια και τους δακτυλίους. Διδαχθήκαμε μεν ότι η χρήση των ενωτίων κατά τη μνηστεία της Ρεβέκκας υπήρξε αξιέπαινη, ως σύμβολο του ότι επρόκειτο να της παραδοθούν αγαθά διδάγματα περί της νοητής αλήθειας, όταν πλέον βρέθηκε στον οίκο του Αβραάμ. Αντιθέτως, έχουμε διαπιστώσει ότι αυτά σε πολλά σημεία κατακρίνονται. Πρώτον μεν από το γεγονός ότι, όταν επρόκειτο να αναβούν στη Βαιθήλ, ο Ιακώβ πρόσταξε τις γυναίκες να τα αφαιρέσουν μαζί με τους ξένους θεούς, καθώς η ειδωλολατρία και η χρήση των ενωτίων αποτελούσαν εμπόδιο για την ανάβασή τους στον οίκο του Κυρίου.

Έπειτα, όταν ο μακάριος Ιακώβ επρόκειτο να ανεβεί στη Βαιθήλ και να έλθει στον θείο οίκο -διότι Βαιθήλ ερμηνεύεται ως οίκος Θεού- απευθύνθηκε προς όλο τον οίκο του και προς όλους όσοι ήταν μαζί του: «Απομακρύνετε τους ξένους θεούς από ανάμεσά σας, καθαριστείτε, αλλάξτε τις στολές σας, και ας σηκωθούμε να ανεβούμε στη Βαιθήλ, και ας φτιάξουμε εκεί θυσιαστήριο στον Θεό που με εισάκουσε κατά την ημέρα της θλίψης μου, ο οποίος ήταν μαζί μου και με διέσωσε στον δρόμο όπου πορεύτηκα. Και έδωσαν στον Ιακώβ τους ξένους θεούς που ήταν στα χέρια τους, και τα σκουλαρίκια που ήταν στα αυτιά τους, και τα έκρυψε ο Ιακώβ κάτω από την τρέμιθο που βρισκόταν στα Σίκιμα, και τα εξαφάνισε έως τη σημερινή ημέρα». Όταν λοιπόν συνέβη αυτό, ο θεσπέσιος Ιακώβ είχε πλέον βάσιμες ελπίδες. Διότι απαλλάχθηκε ολοκληρωτικά από την εχθρότητα των Σικιμιτών, καθώς ο Θεός κατεύναζε με τη δική του δύναμη όσους προετοίμαζαν πόλεμο εναντίον του. Αναφέρει άλλωστε στη συνέχεια το ιερό κείμενο: «Και έπεσε φόβος Κυρίου στις πόλεις γύρω τους, και δεν καταδίωξαν τους γιους του Ισραήλ».

Επομένως, ο μεν Ιακώβ ήταν υποσκελιστής από τη μήτρα, εσείς όμως πάντοτε υποσκελίζεστε, και δεν υποσκελίζετε μάλλον την αμαρτία. Και εκείνος μεν ήταν εξαιρετικά φιλόπονος, και με τους ιδρώτες του ευδόκιμος και γνήσιος προς τον Θεό. Εσείς όμως, ζώντας τρυφηλά, υβρίζετε με τις αποστασίες σας, δεν τιμήσατε τον χορηγό κάθε ευθυμίας σε εσάς. Έκλαψαν οι πατέρες σας και με παρακάλεσαν, λέει. Διότι, αν κάπου βρίσκονταν υπό την υποψία ότι θα πάθουν κάτι από την επιβουλή κάποιων, έκλαιγαν και με παρακαλούσαν. Διότι μόνο μέσω εμού προσδοκούσαν να σωθούν. Εσείς όμως τειχίζετε πόλεις, και νομίζετε ότι, ακόμη και αν δεν το θέλω εγώ, τάχα θα σωθείτε, και θα επικρατήσετε των αντιπάλων σας. Και εκείνοι μεν με βρήκαν στον οίκο μου. Διότι ανέβηκε, όπως είπα, στη Βαιθήλ ο Ιακώβ, και ο Θεός εμφανίστηκε σε αυτόν, και εκεί του ειπώθηκε η υπόσχεση της ευλογίας, όπως ακριβώς δείξαμε προηγουμένως. Εσείς όμως πάλι δεν αναζητάτε τον Θεό στον οίκο του, αλλά μάλλον ειστρέχετε, και μάλιστα με μεγάλη προθυμία, στα τεμένη του Βάαλ. Ζητάτε λόγια όχι από τον Θεό, αλλά τα μαντεύματα από τους δαίμονες. Και ο μεν θεσπέσιος Ιακώβ, ανεβαίνοντας στη Βαιθήλ, δηλαδή στον οίκο του Θεού, εξαφάνισε τα είδωλα, ενώ εσείς αντίθετα μέσα στον οίκο του Θεού στήσατε γλυπτό θεό. Διότι έστησαν στη Βαιθήλ τη χρυσή δάμαλη, καίτοι η Βαιθήλ ερμηνεύεται, όπως είπα, οίκος Θεού.

Και είπε ο Ιακώβ στον οίκο του και σε όλους όσους ήταν μαζί του: Αφαιρέστε τους ξένους θεούς από ανάμεσά σας, καθαριστείτε και αλλάξτε τα ενδύματά σας, και ας σηκωθούμε να ανεβούμε στη Βαιθήλ, και ας φτιάξουμε εκεί θυσιαστήριο στον Θεό που με εισάκουσε την ημέρα της θλίψης, ο οποίος ήταν μαζί μου και με διέσωσε στον δρόμο που πορεύτηκα.

Διότι το πώς αρμόζει να πηγαίνει κανείς στον οίκο του Θεού, το καθιστά φανερό σε όσους τον ακολουθούν. Επειδή διέταξε να αποβάλουν τους ξένους θεούς σαν κάποια σαβούρα και ακαθαρσία, και να αλλάξουν τα ενδύματά τους. Αυτό ακριβώς συνηθίζεται να κάνουμε και εμείς όταν καλούμαστε ενώπιον του Θεού, και όταν εισερχόμαστε στον θείο ναό του, ιδιαίτερα κατά τον καιρό του αγίου βαπτίσματος. Διότι πρέπει και εμείς να απομακρύνουμε τους ξένους θεούς, και εγκαταλείποντας αυτή την πλάνη να λέμε: «Αποτάσσομαί σοι, Σατανά, και πάση τη πομπή σου, και πάση τη λατρεία σου». Πρέπει δηλαδή όλοι μας να αλλάξουμε και το ένδυμα, απεκδυόμενοι τον παλαιό άνθρωπο, ο οποίος φθείρεται σύμφωνα με τις επιθυμίες της απάτης· και ενδυόμενοι τον νέο, ο οποίος ανακαινίζεται κατ' εικόνα Εκείνου που τον έκτισε. Απέβαλαν δε και τα σκουλαρίκια στα αυτιά τους οι γυναίκες που ήταν μαζί με τον Ιακώβ. Διότι, όταν εισέρχονται και οι γυναίκες στον οίκο του Θεού, χωρίς να έχουν κανένα σαρκικό κόσμημα, και λύνοντας ακόμη και τα μαλλιά τους, απαλλάσσουν ίσως τα κεφάλια τους από τα εγκλήματα της πλοκής των μαλλιών. Αυτό λέω ότι σημαίνει το να αφαιρέσουν οι γυναίκες το κόσμημα από τα αυτιά τους. Όταν λοιπόν ανεβούμε στη Βαιθήλ, δηλαδή στον οίκο του Θεού, εκεί θα αναγνωρίσουμε τον λίθο, τον εκλεκτό λίθο, ο οποίος έγινε ακρογωνιαίος λίθος, δηλαδή τον Χριστό.

Το γεγονός φάνηκε δυσβάσταχτο στους γιους του Ιακώβ, και εναντίον εκείνων που με ανόσιο τρόπο ατίμασαν την Εβραία και αδελφή τους, εφάρμοσαν τον νόμο του πολέμου. Επειδή όμως ο θεσπέσιος Ιακώβ είχε αναστατωθεί και τρομοκρατηθεί, και βρισκόταν κάτω από τον φόβο ότι θα εξολοθρευόταν με όλο του το γένος, τον πρόσεξε ο Θεός και τον διέσωσε πάλι, και αξίζει να δούμε με ποιον τρόπο. Γράφεται λοιπόν ως εξής: «Είπε δε ο Ιακώβ προς τον Συμεών και τον Λευί: Με κάνατε μισητό, ώστε να φαντάζω κακός σε όλους τους κατοίκους της γης, τόσο στους Χαναναίους όσο και στους Φερεζαίους, ενώ εγώ είμαι ολιγάριθμος· αν συγκεντρωθούν εναντίον μου, θα με κατακόψουν, και θα εξολοθρευτώ εγώ και ο οίκος μου. Αυτοί δε απάντησαν: Μα έπρεπε να φερθούν στην αδελφή μας σαν να ήταν πόρνη; Είπε τότε ο Θεός στον Ιακώβ: Σήκω, ανέβα στον τόπο Βαιθήλ και κατοίκησε εκεί. Και φτιάξε εκεί θυσιαστήριο στον Θεό που σου εμφανίστηκε, όταν διέφευγες από το πρόσωπο του Ησαύ του αδελφού σου. Είπε δε ο Ιακώβ στον οίκο του, και σε όλους όσους ήταν μαζί του: Απομακρύνετε τους ξένους θεούς που έχετε μαζί σας από ανάμεσά σας, καθαριστείτε, και αλλάξτε τα ενδύματά σας, και ας σηκωθούμε να ανεβούμε στη Βαιθήλ, και ας φτιάξουμε εκεί θυσιαστήριο στον Θεό που με εισάκουσε σε ημέρα θλίψης, ο οποίος ήταν μαζί μου και με διέσωσε στον δρόμο που πορεύτηκα».

Επίσης, ο Ιακώβ αναφέρεται στα συγγράμματα του Μωυσή να λέγει προς τον οίκο του και προς όλους τους δικούς του: «Απομακρύνετε τους ξένους θεούς από ανάμεσά σας και, αφού σηκωθούμε, ας ανεβούμε στη Βαιθήλ, και ας οικοδομήσουμε εκεί θυσιαστήριο στον Κύριο, ο οποίος με εισάκουσε την ημέρα της θλίψης μου, ο οποίος ήταν μαζί μου και με διέσωσε στην οδό την οποία πορεύθηκα. Και παρέδωσαν στον Ιακώβ τους ξένους θεούς, οι οποίοι βρίσκονταν στα χέρια τους, καθώς και τα ενώτια που ήταν στα αυτιά τους, και τα έκρυψε ο Ιακώβ κάτω από την τερέβινθο που βρισκόταν στα Σίκιμα, και τα εξαφάνισε μέχρι τη σημερινή ημέρα».

Αυτός, λοιπόν, θα πρέπει να είναι ο προαιώνιος Λόγος του Θεού, ο οποίος είναι μεν ανώτερος από κάθε αγγελική φύση, κατώτερος δε από το Πρώτο Αίτιο. <Από την ίδια>. «Είπε δε ο Θεός στον Ιακώβ: "Σήκω και ανέβα στον τόπο της Βαιθήλ και κατοίκησε εκεί· και φτιάξε θυσιαστήριο στον Θεό που σου εμφανίστηκε όταν διέφευγες από το πρόσωπο του Ησαύ, του αδελφού σου". Είπε τότε ο Ιακώβ στον οίκο του και σε όλους όσους ήταν μαζί του: "Απομακρύνετε τους ξένους θεούς από ανάμεσά σας, καθαριστείτε, και αλλάξτε τις ενδυμασίες σας· και ας σηκωθούμε και ας ανεβούμε στη Βαιθήλ, και ας φτιάξουμε εκεί θυσιαστήριο στον Κύριο που με εισάκουσε σε ημέρα θλίψης, ο οποίος ήταν μαζί μου και με έσωσε στην οδό που πορεύθηκα"». Εδώ ο ίδιος ο Θεός των όλων, ο μόνος αγέννητος και ύψιστος πάντων, χωρίς να εμφανιστεί οπτικά, αλλά δίνοντας αόρατα εντολή στον Ιακώβ και παρακινώντας τον με άρρητη δύναμη, κάνει σαφώς λόγο για κάποιον άλλον. Είπε, άλλωστε, ο Θεός σε αυτόν: «Φτιάξε θυσιαστήριο στον Θεό που σου εμφανίστηκε». Το ποιος όμως ήταν αυτός που αναφέρθηκε παραπάνω ότι του εμφανίστηκε, το παρουσιάσαμε μόλις προηγουμένως, αποδεικνύοντας ότι είναι ο Θεός Λόγος. <Από την Έξοδο>. «Και ο Μωυσής ποίμαινε τα πρόβατα του Ιοθόρ του πεθερού του», «και ήλθε στο όρος του Θεού, στο Χωρήβ.

«Επειδή φοβάσαι τους ανθρώπους εδώ», λέει, «αναχώρησε από εδώ, και κατοίκησε στη Βαιθήλ, και φτιάξε εκεί θυσιαστήριο στον Κύριο, ο οποίος σου εμφανίστηκε όταν διέφευγες από το πρόσωπο του αδελφού σου, του Ησαύ». Και είπε ο Ιακώβ στους οικείους του και σε όλους όσους ήταν μαζί του: «Απομακρύνετε τους ξένους θεούς από ανάμεσά σας, καθαριστείτε, και αλλάξτε τα ενδύματά σας, και ας σηκωθούμε και ας ανεβούμε στη Βαιθήλ, και ας φτιάξουμε εκεί θυσιαστήριο στον Κύριο, ο οποίος με εισάκουσε την ημέρα της θλίψης, ο οποίος στάθηκε μαζί μου και με διέσωσε στην οδό που πορεύθηκα». Παρατήρησε και πάλι την υπακοή και τη φιλοθεΐα του δικαίου. Επειδή άκουσε, «Ανέβα στη Βαιθήλ και φτιάξε θυσιαστήριο», κάλεσε όλους τους δικούς του και είπε: «Απομακρύνετε τους θεούς». Ποιους θεούς, θα μπορούσε να αναρωτηθεί κανείς; Διότι πουθενά δεν διαπιστώνουμε να έχει ο ίδιος θεούς, αφού ανέκαθεν και από την αρχή ο δίκαιος ήταν φιλόθεος. Αλλά υπονοώντας ίσως τους θεούς του Λάβαν, τους οποίους είχε αφαιρέσει κρυφά η Ραχήλ, για αυτό τον λόγο λέει: «Επειδή πρόκειται να αναπέμψουμε ευχαριστίες στον αληθινό Θεό, ο οποίος πάντοτε μου παρείχε την προστασία Του, απομακρύνετε τα είδωλα, αν τυχόν υπάρχουν κάποια ανάμεσά σας. Και καθαριστείτε, και αλλάξτε τα ενδύματά σας, και έτσι θα κινήσουμε για την πόλη, και αφού καθαρίσετε τους εαυτούς σας και εξωτερικά και εσωτερικά, έτσι να προσέλθετε».