Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 35:7

Ο ίδιος ο Σωτήρας διδάσκει: «όχι ότι έχει δει κανείς τον Πατέρα, παρά μόνο εκείνος που προέρχεται από τον Θεό, αυτός έχει δει τον Πατέρα». Επομένως, ο Κύριος Σαβαώθ, που τώρα θεάται από τον προφήτη, ήταν διαφορετικός από την αγέννητη, αόρατη και ακατάληπτη Θεότητα. Ποιος δε είναι αυτός παρά «ο μονογενής Θεός, ο οποίος βρίσκεται στους κόλπους του Πατρός», ο οποίος, συγκαταβαίνοντας από το δικό του μεγαλείο και σμικρύνοντας τον εαυτό του σε σχέση με εκείνο, καθιστούσε τον εαυτό του ορατό και καταληπτό στους ανθρώπους. Έτσι λοιπόν «εμφανίστηκε» και «στον Αβραάμ», όταν «του είπε: Στο σπέρμα σου θα δώσω αυτή τη γη». Προσθέτει λοιπόν η Γραφή: «και οικοδόμησε εκεί θυσιαστήριο στον Κύριο που του εμφανίστηκε», και πάλι: «Ο Αβραάμ έγινε ενενήντα ετών, και του εμφανίστηκε ο Κύριος», και αλλού: «Εμφανίστηκε ο Κύριος στον Αβραάμ κοντά στη δρυ του Μαμβρή». Και για τον Ισαάκ αναφέρεται: «και πορεύθηκε, και ανέβηκε στο φρέαρ του όρκου, και του εμφανίστηκε ο Κύριος εκείνη τη νύχτα», και πάλι για τον Ιακώβ λέγεται: «εγώ είμαι ο Θεός που σου εμφανίστηκε στον τόπο του Θεού». Αλλά και όταν «ήλθε στη Βαιθήλ ο ίδιος και όλος ο λαός που ήταν μαζί του, οικοδόμησε εκεί θυσιαστήριο και ονόμασε το όνομα του οίκου Βαιθήλ· διότι εκεί του φανερώθηκε ο Θεός». Και πάλι αναφέρεται: «Εμφανίστηκε δε ο Θεός στον Ιακώβ ακόμη και στη Λουζά».

Αλλά πότε προσκύνησαν τον Θεό οι πατέρες μας σε αυτό το όρος; Όταν ο πατριάρχης Ιακώβ, φεύγοντας από τον φθονερό αδελφό του τον Ησαύ και υπακούοντας στις συμβουλές του πατέρα του Ισαάκ, αναχωρούσε για τη Μεσοποταμία, και όταν επέστρεφε από εκεί μαζί με τις γυναίκες και τα παιδιά του. Διότι κατά την επιστροφή του, όταν είχε στήσει τις σκηνές του περίπου σε αυτόν τον τόπο όπου ο Κύριος συνομιλούσε με τη Σαμαρείτιδα, μετά τα γεγονότα με τη Δείνα και την άλωση της Συχέμ, είπε ο Θεός στον Ιακώβ, όπως είναι γραμμένο στη Γένεση: «Σήκω και ανέβα στη Βαιθήλ, και φτιάξε εκεί θυσιαστήριο στον Θεό που σου εμφανίστηκε όταν διέφευγες από το πρόσωπο του αδελφού σου του Ησαύ». Και μετά από αυτόν τον λόγο, αφού μετακινήθηκε ο Ιακώβ, ανέβηκε στο παρακείμενο όρος και οικοδόμησε, λέει η Γραφή, εκεί θυσιαστήριο και ονόμασε τον τόπο Βαιθήλ· διότι εκεί του είχε εμφανιστεί ο Θεός. Γι' αυτό λέει η Σαμαρείτιδα ότι οι πατέρες μας προσκύνησαν σε αυτό το όρος, προβάλλοντας εκείνες τις αρχαίες παραδόσεις· διότι τα σχετικά με τον ναό στα Ιεροσόλυμα νομοθετήθηκαν αργότερα. Και επειδή ακριβώς εκείνος ο τόπος ονομάστηκε από τον Ιακώβ «οίκος Θεού» – διότι αυτό σημαίνει μεταφραζόμενο η λέξη Βαιθήλ –, απορεί, επιθυμώντας να μάθει, πώς εσείς λέτε ότι ο οίκος του Θεού δεν είναι κυρίως εκεί, αλλά στα Ιεροσόλυμα, όπου νομίζετε ότι πρέπει να προσφέρετε θυσίες και να προσκυνάτε τον Θεό.

Διότι, όταν ο Ίδιος θελήσει να προσφέρει τη δική Του συνδρομή, καθιστά και τους αδύναμους πιο ισχυρούς από τους δυνατούς, και τους λίγους πιο ισχυρούς από τους πολλούς, και δεν υπάρχει κανείς πιο μακάριος από εκείνον που έχει προσελκύσει την άνωθεν συνδρομή. Και αναχώρησε, λέει, ο Ιακώβ για τη Λουζ, η οποία βρίσκεται στη γη Χαναάν, δηλαδή τη Βαιθήλ, αυτός και όλος ο λαός που ήταν μαζί του. Και οικοδόμησε εκεί θυσιαστήριο, και ονόμασε τον τόπο Βαιθήλ· διότι εκεί του εμφανίστηκε ο Θεός, όταν αυτός διέφευγε από το πρόσωπο του Ησαύ, του αδελφού του. Φτάνοντας, λέει, στη Βαιθήλ, έπραξε αυτό που του προστάχθηκε, και αφού οικοδόμησε το θυσιαστήριο, ονόμασε τον τόπο Βαιθήλ.

ΟΜΙΛΙΑ Ξ΄. Και αφού οικοδόμησε θυσιαστήριο, ονόμασε τον τόπο Βαιθήλ· διότι εκεί του εμφανίστηκε ο Θεός, όταν διέφευγε από το πρόσωπο του Ησαύ, του αδελφού του. Α΄. Ελάτε λοιπόν και σήμερα, αν θέλετε, αφού πιάσουμε τη συνέχεια όσων προηγουμένως έχουμε πει, να σας προσφέρουμε έτσι πάλι τη διδασκαλία με βάση τα όσα ακολουθούν.

Διότι η ιστορία του Ιακώβ είναι και σήμερα ικανή να μας διδάξει τη μεγάλη πρόνοια του Θεού γι' αυτόν, και το πώς τον ενδυνάμωσε πάλι με τις δικές Του υποσχέσεις, ανταμείβοντας την ευγνωμοσύνη του. Επειδή, λοιπόν, στα προηγούμενα μας διηγήθηκε πώς, σύμφωνα με την προσταγή του Θεού, εγκαταλείποντας τη Συχέμ εξαιτίας όσων είχαν διαπραχθεί από τα παιδιά του, κατευθυνόταν βιαστικά προς τη Λουζ. Και αφού έχτισε, λέει, θυσιαστήριο, ονόμασε τον τόπο Βαιθήλ· διότι εκεί του είχε εμφανιστεί ο Θεός, όταν διέφευγε από το πρόσωπο του Ησαύ, του αδελφού του. Και αφού έδωσε αυτή την προσταγή στον δίκαιο, και τον απάλλαξε από τον φόβο που τον κατείχε για τη σφαγή των Συχημιτών, προκάλεσε, λέει, φόβο σε όσους κατοικούσαν σε εκείνες τις πόλεις, ώστε να μην τον καταδιώξουν. Δες την πρόνοια του Θεού και πόση φροντίδα επιδεικνύει για τον Ιακώβ. Συγκλόνισε, λέει, με φόβο τις ψυχές όσων κατοικούσαν σε εκείνες τις πόλεις, ώστε να μην τον καταδιώξουν· διότι ίσως ήθελαν να υπερασπιστούν τους Συχημίτες. Επειδή όμως τα όσα έγιναν συνέβησαν παρά τη θέληση του δικαίου, και ο Συμεών και ο Λευί τα έπραξαν αυτά εκδικούμενοι για τη σωφροσύνη της αδελφής τους, όχι μόνο απαλλάσσει τον ίδιο και τα παιδιά του από την αγωνία του φόβου, αλλά και, ενσταλάζοντας δειλία στους άλλους, τους απέτρεψε από την ορμητική επίθεση εναντίον τους.

Και οικοδόμησε εκεί θυσιαστήριο, και ονόμασε τον τόπο εκείνο Βαιθήλ. Διότι εκεί του είχε φανερωθεί ο Θεός, όταν διέφευγε από το πρόσωπο του αδελφού του, του Ησαύ. Πέθανε δε η Δεβόρρα, η τροφός της Ρεβέκκας, χαμηλότερα από τη Βαιθήλ, κάτω από τη βελανιδιά, και ο Ιακώβ την ονόμασε Βελανιδιά του Πένθους. Και εμφανίστηκε ξανά ο Θεός στον Ιακώβ στη Λουζά, όταν επέστρεψε από τη Μεσοποταμία της Συρίας, και τον ευλόγησε. Και του είπε ο Θεός: Το όνομά σου δεν θα καλείται πλέον Ιακώβ, αλλά Ισραήλ θα είναι το όνομά σου. Θεός ονομάζεται και Θεός είναι και θα είναι.