Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 37:8

Νομίζω πως αυτό που συνέβαινε αποτελούσε μια παρότρυνση, η οποία όξυνε το νεαρό αγόρι προς την επιθυμία της αρετής. Διότι, με τον ίδιο τρόπο που οι γυμναστές, αλείφοντας τους νέους, τους παροτρύνουν στα πιο τολμηρά κατορθώματα και τους πείθουν να επιλέγουν να τιμούν την καρτερία, προαναγγέλλοντάς τους τα έπαθλα τα οποία οι φιλοτιμίες των αγωνοθετών συνδέουν με τη δόξα της νίκης, δηλαδή τις επευφημίες των θεατών, τους επαίνους και τα χειροκροτήματα· έτσι και ο Θεός των όλων, όταν δει μια χαρισματική ψυχή, που διαπρέπει με δοκιμασμένο και ανόθευτο νου και έχει φυσική κλίση προς καθετί άριστο, τότε την καλεί να επιλέξει να πράττει το αγαθό· προαναδεικνύοντας τα μελλοντικά και διεγείροντάς την, σύμφωνα με τη θεία οικονομία, σε προθυμία, προφανώς προς τις αρετές. Επομένως, ένα όραμα και μια θεία φωνή άνωθεν επισκέφθηκε κάποτε τον νέο, εννοώ τον Ιωσήφ· και αυτός, όπως νομίζω, γεμάτος θαυμασμό το ανακοίνωσε στους αδελφούς του λέγοντας τα εξής: «Ακούστε αυτό το ενύπνιο που είδα: Φαντάστηκα ότι εμείς δέναμε δεμάτια στη μέση της πεδιάδας, και σηκώθηκε το δικό μου δεμάτι και στάθηκε όρθιο· τα δικά σας δεμάτια, αφού το περικύκλωσαν, προσκύνησαν το δικό μου δεμάτι». Και του είπαν οι αδελφοί του: «Μήπως πρόκειται να βασιλεύσεις επάνω μας, ή μήπως θα γίνεις κύριός μας;» Και άρχισαν να τον μισούν ακόμη περισσότερο, εξαιτίας των ενυπνίων του και εξαιτίας των λόγων του. Παρατήρησε, λοιπόν, ότι ο φθόνος τους αυξάνεται ραγδαία, και καθιστούν τα όσα υποδηλώνονται από τα ενύπνια ως ένα είδος τροφής για τον φθόνο τους.

Απέστειλε πριν από αυτούς άνθρωπο, ως δούλος πουλήθηκε ο Ιωσήφ. Ταπείνωσαν με δεσμά τα πόδια του, σίδερο διαπέρασε την ψυχή του, μέχρι που εκπληρώθηκε ο λόγος του. Όλα αυτά τα υπέμεινε μέχρι να εκπληρωθεί ο λόγος του, τον οποίο, αφού είδε στα οράματα, τον διηγήθηκε στον πατέρα του και στους αδελφούς του, λέγοντας ότι είδε τον εαυτό του και τους αδελφούς του παρομοίως να μαζεύουν δεμάτια, και έπειτα τα δικά τους να προσκυνούν το δικό του δεμάτι· και παρομοίως ότι ο ήλιος, η σελήνη και τα έντεκα αστέρια τον προσκυνούσαν. Μέχρι να εκπληρωθεί ο λόγος του. Ο λόγος του Κυρίου τον δοκίμασε. Το «Ο λόγος του Κυρίου τον δοκίμασε», είναι όμοιο με το «Μήπως δεν γίνεται μέσω του Θεού η εξήγησή τους;». Διότι δεν θα εξηγούσε τα όνειρα στον Φαραώ, αν ο Θεός δεν του παρείχε την ικανότητα να τα κατανοήσει. Απέστειλε ο βασιλιάς και τον έλυσε, ο άρχοντας του λαού και τον άφησε ελεύθερο. Τον κατέστησε κύριο του οίκου του, και άρχοντα σε όλη την περιουσία του, για να εκπαιδεύει τους άρχοντές του όπως τον εαυτό του, και να κάνει σοφούς τους πρεσβυτέρους του.

Του είπαν δε οι αδελφοί του: «Μήπως πράγματι θα βασιλεύσεις επάνω μας ή μήπως πράγματι θα γίνεις κύριός μας;» Και άρχισαν να τον μισούν ακόμη περισσότερο εξαιτίας των ονείρων του και των λόγων του. Γι' αυτόν τον λόγο [η Γραφή] προτρέχοντας μας δίδαξε ότι εκδήλωναν το μίσος τους απέναντί του από παλαιότερα, ώστε να μη νομίσουμε ότι από το σημείο αυτό ξεκίνησε ο πόλεμος εναντίον του. Διότι το «άρχισαν να τον μισούν ακόμη περισσότερο», σημαίνει ότι αύξησαν σε μεγάλο βαθμό το μίσος και την έχθρα εναντίον του. Και δες την υπερβολή της πνευματικής τους τύφλωσης: οι ίδιοι ερμηνεύουν το όνειρο. Διότι δεν μπορεί να πει κανείς ότι τον φθονούσαν από άγνοια για τα όσα επρόκειτο να συμβούν· αλλά, αν και έμαθαν από τα όνειρα τα μελλούμενα, αύξαναν ακόμη περισσότερο το μίσος τους. Ω, τι υπερβολική ανοησία! Ενώ έπρεπε, γνωρίζοντας αυτό, να δείξουν μάλλον εύνοια προς αυτόν, να παραμερίσουν την αιτία του μίσους και να εξορίσουν το πάθος του φθόνου, αυτοί, έχοντας σκοτισμένο τον λογισμό τους και μη βλέποντας καθαρά ότι διαπράττουν τα πάντα εναντίον του ίδιου του εαυτού τους, αύξαναν ακόμη περισσότερο το μίσος εναντίον του. Για ποιον λόγο, ω άθλιοι και ταλαίπωροι, επιδεικνύετε τόσο μεγάλο φθόνο, ενώ δεν αγνοείτε ούτε την αδελφική σχέση, ούτε ότι η αποκάλυψη των ονείρων δείχνει φανερά την εύνοια του Θεού προς αυτόν; Διότι, λοιπόν, να μη νομίζετε ότι είναι δυνατόν να ανατραπούν όσα του φανερώθηκαν από τον Θεό.

Διότι η φροντίδα που επιδεικνυόταν προς αυτούς διακήρυττε τον Θεό τους, και καταύγαζε όσους άκουγαν με το φως της θεογνωσίας. «Ταπείνωσαν τα πόδια του με δεσμά· μέσα από σίδερο πέρασε η ψυχή του». Διότι, μετά τη συκοφαντία περί μοιχείας, βρέθηκε στη φυλακή, και αμέσως, όπως ήταν φυσικό, του φόρεσαν τα σιδερένια δεσμά. Έτσι άλλωστε το εξέφρασε ο Σύμμαχος: «Σε σίδερο ήλθε η ψυχή του», αντί να πει, κινδύνευσε μέχρι σφαγής· ή, ενδεχομένως, ονόμασε σίδερο τη σκληρότητα και την ισχύ των πειρασμών, τους οποίους ο Ιωσήφ διέβαινε μέσω της υπομονής, και τα λυπηρά γίνονταν για αυτόν περαστικά χάρη στη μακροθυμία του. «Μέχρι να έλθει ο λόγος του· το λόγιο του Κυρίου τον δοκίμασε ωσάν στο πυρ». Όλα αυτά όμως τα υπέμενε, δοκιμαζόμενος σαν τον χρυσό, όχι για να μάθει ο Θεός των όλων το γνήσιο της αρετής του Ιωσήφ —Εκείνος που γνωρίζει τα πάντα πριν καν υπάρξουν— αλλά για να προβάλει ενώπιον των ανθρώπων την πνευματική του φιλοσοφία ως αρχέτυπο αληθείας. Και μάλιστα, δεν είχε ακόμη δοθεί τότε γραπτός νόμος, αλλά για κάθε λογικό ον ο φυσικός νόμος αποτελεί λόγιο προερχόμενο από τον Θεό, εξαιτίας του οποίου ονομαζόμαστε και λογικοί. Όσο για το «Μέχρι να έλθει ο λόγος του», εννοεί τον δικό του λόγο, τον οποίο, αφού τον είδε στα οράματα, διηγήθηκε στον πατέρα και στους αδελφούς του, σχετικά με τα δεμάτια και τους αστέρες. Διότι, μέχρι να εκπληρωθούν αυτά, γυμναζόταν πνευματικά μέσα από τις συμφορές.

Διότι, όπως ακριβώς εκδιώχθηκα προσφάτως από την πατρική οικία ωσάν να ήμουν πόρνος, έτσι οδηγούμαι τώρα στο δεσμωτήριο ως μοιχός και ως διαφθορέας της σωφροσύνης μιας γυναίκας, και αυτή είναι η κρίση όλων για εμένα. Και οι μεν αδελφοί μου, οι οποίοι επρόκειτο να με προσκυνήσουν —διότι αυτό φανέρωναν τα όνειρα— ζουν μέσα σε ελευθερία, αμεριμνησία και τρυφή, στην πατρίδα και στην πατρική οικία, εγώ δε, που επρόκειτο να τους εξουσιάσω, βρίσκομαι δεμένος εδώ μαζί με τυμβωρύχους, ληστές και λωποδύτες, χωρίς να έχω απαλλαγεί από τις ταραχές και τις ταλαιπωρίες ούτε καν μετά την εκδίωξή μου από την πατρίδα. Αλλά και στην ξένη γη πάλι, βάραθρα και ακονισμένα ξίφη μάς περιμένουν.

«Πού είναι τα οράματα για τα σκήπτρα σου; Πώς φώναζες: Μέγας είναι μόνο ο Κύριος, ο σωτήρας μας;» Μόλις ο νεότερος είδε τον αφέντη του, στάθηκε ξαφνικά σαν γέροντας λέγοντας: «Βλέπω όνειρα. Πρέπει να υπομένω ημέρες και νύχτες. Η προσκύνηση των δεματιών, του ήλιου, της σελήνης και των ένδεκα άστρων έδυσε πλέον. Δείχνοντας, επομένως, υπακοή στους αδελφούς μου, δεν καταλύω τους ευπρεπείς θεσμούς των πατέρων μου. Διότι, αν ο Ισαάκ υποτάχθηκε στη θυσία προς τον πατέρα του, μόνος προς μόνον όταν τον πρόσταξε, πώς εγώ δεν θα ανεχθώ την υποδούλωσή μου από δέκα αδελφούς και δεν θα αναφωνήσω: Μέγας είναι μόνο ο Κύριος, ο σωτήρας μας;» Έφτασε στην Αίγυπτο ο νοητός ήλιος κρυμμένος στο σκοτάδι, ο οποίος κατά τη δεύτερη πώληση ανατέλλει ως φως στον οίκο του Πετεφρή.