Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 39:15

Και συνέβη, όταν είδε ότι αφήνοντας τα ενδύματά του στα χέρια της έφυγε και βγήκε έξω, κάλεσε αυτούς που βρίσκονταν στο σπίτι και τους είπε: «Δείτε, μας έφερε έναν Εβραίο δούλο, για να μας εμπαίζει. Ήρθε προς εμένα, λέγοντας: Κοιμήσου μαζί μου, και εγώ φώναξα με μεγάλη φωνή. Και όταν άκουσε ότι ύψωσα τη φωνή μου και φώναξα, άφησε τα ενδύματά του δίπλα μου, έφυγε και βγήκε έξω». Βλέπεις πώς η μεν γυναίκα τον εξανάγκαζε να έρθει στο κρεβάτι χωρίς τη θέλησή του, ενώ ο νους του παρέμενε προσηλωμένος στην εγκράτεια, χωρίς να νικιέται καθόλου από τίποτε; Ήταν ακόμη νέος, μόλις δεκαεπτά περίπου ετών, στις πρώτες εκφύσεις του γενείου, στην ακμή των ηδονών, και μάλιστα στις πιο φλογερές κινήσεις, και, ας το πούμε έτσι, στις σκληρές και ατίθασες επιθυμίες. Διότι η ηλικία των εφήβων συνηθίζει πάντοτε να βρίσκεται σε ακατάβλητες ορμές επιθυμίας, και δεν ανέχεται πολύ τα χαλινάρια της εγκράτειας. Αλλά ο θεσπέσιος Ιωσήφ ήταν ακλόνητος, μη έχοντας τη χαλαρότητα της νεότητας ακαθοδήγητη, μη φοβούμενος ότι ήταν ξένος και δούλος. Διότι είχε υποστεί εξαναγκασμό και στα δύο, όταν πουλήθηκε από τους αδελφούς του στους Ισμαηλίτες. Επειδή όμως στάθηκε ανώτερος και από την πιο μιαρή ηδονή, και από τις κινήσεις που οδηγούν στην ασέλγεια, η γυναίκα τον συκοφαντεί και διατυπώνει αντίστροφη την κατηγορία εναντίον του νέου. Επειδή δεν υποχώρησε στα αιτήματά της, τον αποκάλεσε υβριστή.

Και τι μεγαλύτερο θα μπορούσε να επινοήσει κανείς ως υπόθεση εγκωμίου; Και πώς θα μπορούσε κάποιος να τον θαυμάσει επάξια; Αυτός που με τον ορθό λόγο καταπάλαιψε τη φύση και, υποτάσσοντας στον λογισμό τη νεότητα σαν κάποιο από τα υποζύγια ζώα, αφού αναδείχθηκε ανώτερος από όλα τα φυσικά πάθη που εξεγείρονται, και αφού προκάλεσε εναντίον του τον φθόνο που πάντοτε προσφύεται σε όλα τα καλά, αναδείχθηκε ανώτερος και από αυτόν, χωρίς να εγερθεί για να αμυνθεί απέναντι στην επιβουλή των συντρόφων του, και ευεργετώντας εκείνην που τους υπηρέτησε στη συκοφαντία, απαλλάσσοντάς την από το δαιμονικό πάθος διά της προσευχής. Τέτοιον γνωρίσαμε μέσα από την ιερή ιστορία τον Ιωσήφ, ο οποίος είχε μεν την ευχέρεια να διαπράξει την παρανομία με τη γυναίκα του κυρίου του, αφού εκείνη είχε κυριευθεί μανιωδώς από την ομορφιά του νέου· και κανένας άνθρωπος δεν ήταν μάρτυρας σε αυτά τα τολμήματα· αλλά και εκείνος, έχοντας στραμμένο το βλέμμα του στον θείο οφθαλμό, προτίμησε να φανεί κακός παρά να γίνει, υπομένοντας μάλλον τη μεταχείριση των κακούργων, παρά να γίνει ο ίδιος κακούργος. Όμως υπάρχει ίσως σε αυτόν κάτι για το οποίο μπορεί να καυχηθεί ακόμη περισσότερο από την ιερή ιστορία· διότι, ως προς την αποτροπή του μιάσματος, δεν έχουν την ίδια βαρύτητα το αμάρτημα της μοιχείας και η μομφή για ένα παράπτωμα που θεωρείται μικρότερο.

Διότι εκείνη μεν έλεγε: «Κοιμήσου μαζί μου», η σωφροσύνη όμως αντιφωνούσε στον νέο: «Γρηγόρησε μαζί μου», και εκείνος με τα έργα του φανέρωνε την αγρυπνία του· επειδή ούτε η ψυχική του ένταση νύσταξε από τις κολακείες, ούτε το φρόνημά του αποκοιμήθηκε από τις γητειές, ούτε η νήψη της σωφροσύνης περιέπεσε σε ύπνο, ούτε λύγισε από τις λαβές που τον συγκρατούσαν, ούτε πιάστηκε σαν ψάρι από τους καλλωπισμούς της εμφάνισης, ούτε κάμφθηκε από τα θωπεύματα των ερωτικών λόγων, αλλά η φωνή της κυρίας του που τον κολάκευε: «Κοιμήσου μαζί μου», του ήταν πιο πικρή και από λοιδορία. Ο διάβολος στεκόταν έτοιμος ως νυμφαγωγός της μοιχείας, κρατούσε σφιχτά μαζί με την πόρνη το ένδυμα και συμμετείχε στις δικές της λαβές, αγνοούσε όμως ότι πάλευε με έναν δεξιοτέχνη αθλητή της σωφροσύνης, ο οποίος ξέφευγε άριστα από τις λαβές της εγκαταλείποντας το ρούχο του. Διότι, «αφού εγκατέλειψε», αναφέρει η Γραφή, «τα ενδύματά του στα χέρια της, έφυγε και βγήκε έξω». Ω, γυμνότητα αγιότερη από κάθε ένδυση! Πώς αντέδρασε λοιπόν η λύσσα της αιγυπτιακής ακολασίας; Φορτώνει τα δικά της κακά στον Ιωσήφ και, τρέχοντας προς τον άνδρα της, του λέει: «Έφερες σε εμάς έναν Εβραίο δούλο για να μας εμπαίζει· διότι μου είπε, εμένα, τη γυναίκα σου, που μέχρι τώρα διαφύλαξα σώφρονα τη συζυγική σου κλίνη: "Θα κοιμηθώ μαζί σου". Ωστόσο, μόλις ύψωσα τη φωνή μου και φώναξα δυνατά, άφησε τα ενδύματά του δίπλα μου, έφυγε και βγήκε έξω».

«Αυτός ο δούλος με περιφρονεί, αυτή η υπηρέτρια με εμπαίζει, αυτός ο γείτονας δεν παύει να με λοιδορεί και στις εκκλησίες, και μπροστά σε φίλους, και στις αγορές· πάρε την εκδίκησή μου· δεν θα καθίσω πλέον μαζί σου στο τραπέζι, δεν θα φάω ψωμί παρουσία σου· δεν θα κοιμηθώ στο εξής μαζί σου· διότι εμένα, τη γυναίκα σου, δεν με ντρέπεται ο τάδε και η δείνα, αλλά με υπολογίζουν σαν πηλό». Και αν νομίζετε ότι σας τα λέω αυτά κάνοντας εικασίες, κοιτάξτε την Αιγυπτία, που παγίδευσε τον Ιωσήφ και διέγειρε τον άνδρα της σε θυμό και φιλονικία· και τελικά απειλούσε να θανατώσει τον δίκαιο, εάν δεν προλάβαινε ο ακοίμητος οφθαλμός, ο οποίος και τον διέσωσε από τον πικρό θάνατο. Δείτε επίσης την Ηρωδιάδα που σκότωσε τον Βαπτιστή. Διότι έλεγε ο Πρόδρομος προς τον Ηρώδη: «Δεν σου επιτρέπεται να έχεις τη γυναίκα του Φιλίππου του αδελφού σου»· και αυτή, αφού αλυσόδεσε τον μεγαλύτερο μεταξύ αυτών που γεννήθηκαν από γυναίκες, μέσα στο συμπόσιο ανάμεσα στους φίλους που παρακάθονταν, του απέκοψε την κεφαλή· και αυτό που δεν μπόρεσε η Ηρωδιάδα να κάνει όσο ζούσε ο άνδρας της, αυτή την παρανομία την τέλεσε μετά θάνατον. Τι να πούμε και για τη Δαλιδά; Δεν παρέδωσε στους αλλοφύλους και θανάτωσε τον ωραιότατο και δυνατώτατο Σαμψών, αφού πρώτα μέσω της μοιχείας τον ξύρισε και τον έδεσε; Ιδού, παρουσίασα τρεις αξιόπιστους μάρτυρες· και δεν είναι μόνο αυτοί καταγεγραμμένοι μέσα στη Γραφή.

Μαζί δε με τη χάρη και την αγάπη αυτή, είχε και διόλου μικρά τεκμήρια, εάν ήθελε να υπερασπιστεί τον εαυτό του, τα ίδια του τα ενδύματα. Διότι, εάν εκείνη ήταν που υπέστη βία, θα έπρεπε να έχει σκιστεί ο δικός της χιτώνας και να έχει καταξεσχιστεί το πρόσωπό της, και όχι να κρατά τα δικά του ενδύματα. «Αλλά άκουσε», λέει, «ότι ύψωσα τη φωνή μου και, εγκαταλείποντας τα ενδύματά του, έφυγε». Για ποιον λόγο, λοιπόν, του τα έβγαλες; Διότι, τι το επιθυμητό υπήρχε σε αυτό για μία γυναίκα που υφίστατο βία;

Τι έκανε δε η Αιγύπτια γυναίκα; Δεν κατηγόρησε; Δεν συκοφάντησε; Δεν έδεσε τον δίκαιο; Δεν τον έριξε στη φυλακή; Δεν επισώρευσε πάνω του τον έσχατο κίνδυνο; Δεν τον εξόντωσε, τουλάχιστον όσον εξαρτιόταν από την ίδια; Δεν του προσήψε κακή φήμη; Σε τι λοιπόν τον έβλαψε είτε τότε είτε τώρα; Διότι, όπως ακριβώς οι αναμμένοι άνθρακες, όταν καλυφθούν από άχυρα, στην αρχή φαίνονται να επισκιάζονται, αλλά ξαφνικά κατακαίγοντας τα όσα βρίσκονται πάνω τους, ανάβουν υψηλότερη τη φλόγα με αυτά τα ίδια τα άχυρα· έτσι ακριβώς και η αρετή, ακόμη και αν φαίνεται να κατατρέχεται, αργότερα μέσα από αυτά τα ίδια τα εμπόδια ανθίζει ακόμη περισσότερο και φθάνει μέχρι τον ίδιο τον ουρανό.

ΤΙΤΛΟΣ Α΄. —Περί ψεύδους και συκοφαντίας. «Κάλεσε η γυναίκα εκείνους που βρίσκονταν στο σπίτι της και τους μίλησε, λέγοντας: Μας έφερε έναν Εβραίο δούλο για να μας εμπαίξει. Διότι ήρθε σε εμένα λέγοντας: Κοιμήσου μαζί μου. Και εγώ φώναξα δυνατά· και όταν άκουσε ότι ύψωσα τη φωνή μου και φώναξα, άφησε τα ενδύματά του σε εμένα και βγήκε έξω». «Δεν θα πείτε ψέματα, ούτε θα συκοφαντήσει κανείς τον πλησίον του». «Δεν θα ψευδομαρτυρήσεις εναντίον του πλησίον σου με ψευδή μαρτυρία». «Εάν παρουσιαστεί άδικος μάρτυρας εναντίον κάποιου ανθρώπου, καταλογίζοντάς του ασέβεια, και σταθούν οι δύο άνθρωποι, μεταξύ των οποίων υπάρχει η αντιδικία, ενώπιον του Κυρίου, και ενώπιον των ιερέων, και ενώπιον των κριτών που θα υπάρχουν εκείνες τις ημέρες· και οι κριτές εξετάσουν το ζήτημα με ακρίβεια, και ιδού, διαπιστωθεί ότι ο άδικος μάρτυρας μαρτύρησε άδικα και στράφηκε εναντίον του αδελφού του, τότε θα του κάνετε με τον ίδιο τρόπο που σκέφτηκε πονηρά να κάνει στον αδελφό του, και θα εξαλείψετε το πονηρό από ανάμεσά σας· και οι υπόλοιποι, όταν το ακούσουν, θα φοβηθούν». «Παρήγγειλαν νηστεία, και έβαλαν τον Ναβουθαί να καθίσει επικεφαλής του λαού, και εισήλθαν δύο άνδρες, γιοι παρανόμων, και κατέθεσαν μαρτυρία εναντίον του ενώπιον του λαού λέγοντας: Ευλόγησε τον Θεό και τον βασιλιά».