Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 39:17

Έλεγε και ο μακάριος Ιωσήφ, κατηγορούμενος για μοιχεία και βλέποντας την μοιχαλίδα ως ρήτορα και κατήγορο: «Κύριε ο Θεός μου, μήπως έπραξα αυτό; Μήπως μόλυνα ξένη κλίνη;» Εκείνη κατηγορώντας με στον άνδρα της έλεγε: «Εισήλθε σε εμένα ο Εβραίος δούλος», έως το, «και έφυγε, και βγήκε έξω».

Και τι μεγαλύτερο θα μπορούσε να επινοήσει κανείς ως υπόθεση εγκωμίου; Και πώς θα μπορούσε κάποιος να τον θαυμάσει επάξια; Αυτός που με τον ορθό λόγο καταπάλαιψε τη φύση και, υποτάσσοντας στον λογισμό τη νεότητα σαν κάποιο από τα υποζύγια ζώα, αφού αναδείχθηκε ανώτερος από όλα τα φυσικά πάθη που εξεγείρονται, και αφού προκάλεσε εναντίον του τον φθόνο που πάντοτε προσφύεται σε όλα τα καλά, αναδείχθηκε ανώτερος και από αυτόν, χωρίς να εγερθεί για να αμυνθεί απέναντι στην επιβουλή των συντρόφων του, και ευεργετώντας εκείνην που τους υπηρέτησε στη συκοφαντία, απαλλάσσοντάς την από το δαιμονικό πάθος διά της προσευχής. Τέτοιον γνωρίσαμε μέσα από την ιερή ιστορία τον Ιωσήφ, ο οποίος είχε μεν την ευχέρεια να διαπράξει την παρανομία με τη γυναίκα του κυρίου του, αφού εκείνη είχε κυριευθεί μανιωδώς από την ομορφιά του νέου· και κανένας άνθρωπος δεν ήταν μάρτυρας σε αυτά τα τολμήματα· αλλά και εκείνος, έχοντας στραμμένο το βλέμμα του στον θείο οφθαλμό, προτίμησε να φανεί κακός παρά να γίνει, υπομένοντας μάλλον τη μεταχείριση των κακούργων, παρά να γίνει ο ίδιος κακούργος. Όμως υπάρχει ίσως σε αυτόν κάτι για το οποίο μπορεί να καυχηθεί ακόμη περισσότερο από την ιερή ιστορία· διότι, ως προς την αποτροπή του μιάσματος, δεν έχουν την ίδια βαρύτητα το αμάρτημα της μοιχείας και η μομφή για ένα παράπτωμα που θεωρείται μικρότερο.

Διότι εκείνη μεν έλεγε: «Κοιμήσου μαζί μου», η σωφροσύνη όμως αντιφωνούσε στον νέο: «Γρηγόρησε μαζί μου», και εκείνος με τα έργα του φανέρωνε την αγρυπνία του· επειδή ούτε η ψυχική του ένταση νύσταξε από τις κολακείες, ούτε το φρόνημά του αποκοιμήθηκε από τις γητειές, ούτε η νήψη της σωφροσύνης περιέπεσε σε ύπνο, ούτε λύγισε από τις λαβές που τον συγκρατούσαν, ούτε πιάστηκε σαν ψάρι από τους καλλωπισμούς της εμφάνισης, ούτε κάμφθηκε από τα θωπεύματα των ερωτικών λόγων, αλλά η φωνή της κυρίας του που τον κολάκευε: «Κοιμήσου μαζί μου», του ήταν πιο πικρή και από λοιδορία. Ο διάβολος στεκόταν έτοιμος ως νυμφαγωγός της μοιχείας, κρατούσε σφιχτά μαζί με την πόρνη το ένδυμα και συμμετείχε στις δικές της λαβές, αγνοούσε όμως ότι πάλευε με έναν δεξιοτέχνη αθλητή της σωφροσύνης, ο οποίος ξέφευγε άριστα από τις λαβές της εγκαταλείποντας το ρούχο του. Διότι, «αφού εγκατέλειψε», αναφέρει η Γραφή, «τα ενδύματά του στα χέρια της, έφυγε και βγήκε έξω». Ω, γυμνότητα αγιότερη από κάθε ένδυση! Πώς αντέδρασε λοιπόν η λύσσα της αιγυπτιακής ακολασίας; Φορτώνει τα δικά της κακά στον Ιωσήφ και, τρέχοντας προς τον άνδρα της, του λέει: «Έφερες σε εμάς έναν Εβραίο δούλο για να μας εμπαίζει· διότι μου είπε, εμένα, τη γυναίκα σου, που μέχρι τώρα διαφύλαξα σώφρονα τη συζυγική σου κλίνη: "Θα κοιμηθώ μαζί σου". Ωστόσο, μόλις ύψωσα τη φωνή μου και φώναξα δυνατά, άφησε τα ενδύματά του δίπλα μου, έφυγε και βγήκε έξω».

«Αυτός ο δούλος με περιφρονεί, αυτή η υπηρέτρια με εμπαίζει, αυτός ο γείτονας δεν παύει να με λοιδορεί και στις εκκλησίες, και μπροστά σε φίλους, και στις αγορές· πάρε την εκδίκησή μου· δεν θα καθίσω πλέον μαζί σου στο τραπέζι, δεν θα φάω ψωμί παρουσία σου· δεν θα κοιμηθώ στο εξής μαζί σου· διότι εμένα, τη γυναίκα σου, δεν με ντρέπεται ο τάδε και η δείνα, αλλά με υπολογίζουν σαν πηλό». Και αν νομίζετε ότι σας τα λέω αυτά κάνοντας εικασίες, κοιτάξτε την Αιγυπτία, που παγίδευσε τον Ιωσήφ και διέγειρε τον άνδρα της σε θυμό και φιλονικία· και τελικά απειλούσε να θανατώσει τον δίκαιο, εάν δεν προλάβαινε ο ακοίμητος οφθαλμός, ο οποίος και τον διέσωσε από τον πικρό θάνατο. Δείτε επίσης την Ηρωδιάδα που σκότωσε τον Βαπτιστή. Διότι έλεγε ο Πρόδρομος προς τον Ηρώδη: «Δεν σου επιτρέπεται να έχεις τη γυναίκα του Φιλίππου του αδελφού σου»· και αυτή, αφού αλυσόδεσε τον μεγαλύτερο μεταξύ αυτών που γεννήθηκαν από γυναίκες, μέσα στο συμπόσιο ανάμεσα στους φίλους που παρακάθονταν, του απέκοψε την κεφαλή· και αυτό που δεν μπόρεσε η Ηρωδιάδα να κάνει όσο ζούσε ο άνδρας της, αυτή την παρανομία την τέλεσε μετά θάνατον. Τι να πούμε και για τη Δαλιδά; Δεν παρέδωσε στους αλλοφύλους και θανάτωσε τον ωραιότατο και δυνατώτατο Σαμψών, αφού πρώτα μέσω της μοιχείας τον ξύρισε και τον έδεσε; Ιδού, παρουσίασα τρεις αξιόπιστους μάρτυρες· και δεν είναι μόνο αυτοί καταγεγραμμένοι μέσα στη Γραφή.

εʹ. Αλλά πρόσεξε, μετά από τόση νίκη, μετά από τόση ανδρεία, για τα οποία έπρεπε να στεφανωθεί, για τα οποία έπρεπε να ανακηρυχθεί νικητής, πάλι υπομένει μύρια δεινά σαν να ήταν ένοχος. Διότι εκείνη η Αιγυπτία, μη αντέχοντας πλέον την αισχύνη και το όνειδος, με τα οποία περιέβαλε τον εαυτό της επιχειρώντας τα αδύνατα, πρώτα συγκέντρωσε τους υπηρέτες του σπιτιού και κατηγορούσε τον νεανίσκο, και παρουσιάζοντας όσα η ίδια με μανία του είχε προτείνει ως δήθεν ειπωμένα από εκείνον, προσπαθούσε με αυτόν τον τρόπο να τους εξαπατήσει όλους. Διότι τέτοια είναι η συνήθεια της κακίας, μαχόμενη πάντοτε ενάντια στην αρετή, να επιχειρεί να της προσάψει τα δικά της ελαττώματα· αυτό ακριβώς έκανε και αυτή τότε, διαβάλλοντας τον νεανίσκο ως ακόλαστο και φορώντας η ίδια προσωπείο σωφροσύνης, και λέγοντας ότι γι' αυτό τον λόγο εκείνος άφησε τα ενδύματά του, και ότι εκείνη τα κράτησε. Και ο φιλάνθρωπος Θεός μακροθυμούσε και έδειχνε ανοχή, ώστε μέσα από όλα αυτά να αναδείξει τον δούλο Του λαμπρότερο. Όταν λοιπόν ήρθε ο σύζυγός της, του τα είπε όλα αυτά με πολλή πανουργία και, κατηγορώντας τον νεανίσκο, έλεγε: Εισήλθε σε εμένα ο Εβραίος δούλος, τον οποίο μας έφερες, για να με εμπαίξει. Άθλια και ταλαίπωρη! Δεν τον έφερε εκείνος για να σε εμπαίξει, αλλά ο διάβολος παρέσυρε εσένα σε αυτό, ώστε όχι μόνο να γίνεις μοιχαλίδα, αλλά, σε ό,τι εξαρτιόταν από εσένα, να διαπράξεις και φόνο.

Άφριζε λοιπόν η θάλασσα, μαινόταν θέλοντας να εγείρει τρικυμίες, για να καταποντίσει το σκάφος αύτανδρο, και δεν το κατόρθωσε, αλλά μέσα σε τόση θαλασσοταραχή έπλεε σαν να βρισκόταν σε γαλήνη. Πόσα έθεσε σε κίνηση, και δεν τον έβλαψε! Τρύπησε το σκάφος, και το φορτίο δεν το κατέλαβε. Πόσες ενοχλήσεις προκάλεσε, και τον θησαυρό δεν τον λεηλάτησε! Έπειτα, αφού κοίταξε γύρω της και δεν βρήκε από πουθενά την εκπλήρωση της επιθυμίας της, αρχίζει πλέον να συκοφαντεί, και λέει στον σύζυγό της: «Μου έφερες εδώ έναν Εβραίο δούλο για να με εμπαίζει».

Τι έκανε δε η Αιγύπτια γυναίκα; Δεν κατηγόρησε; Δεν συκοφάντησε; Δεν έδεσε τον δίκαιο; Δεν τον έριξε στη φυλακή; Δεν επισώρευσε πάνω του τον έσχατο κίνδυνο; Δεν τον εξόντωσε, τουλάχιστον όσον εξαρτιόταν από την ίδια; Δεν του προσήψε κακή φήμη; Σε τι λοιπόν τον έβλαψε είτε τότε είτε τώρα; Διότι, όπως ακριβώς οι αναμμένοι άνθρακες, όταν καλυφθούν από άχυρα, στην αρχή φαίνονται να επισκιάζονται, αλλά ξαφνικά κατακαίγοντας τα όσα βρίσκονται πάνω τους, ανάβουν υψηλότερη τη φλόγα με αυτά τα ίδια τα άχυρα· έτσι ακριβώς και η αρετή, ακόμη και αν φαίνεται να κατατρέχεται, αργότερα μέσα από αυτά τα ίδια τα εμπόδια ανθίζει ακόμη περισσότερο και φθάνει μέχρι τον ίδιο τον ουρανό.