Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 39:20

Και τι μεγαλύτερο θα μπορούσε να επινοήσει κανείς ως υπόθεση εγκωμίου; Και πώς θα μπορούσε κάποιος να τον θαυμάσει επάξια; Αυτός που με τον ορθό λόγο καταπάλαιψε τη φύση και, υποτάσσοντας στον λογισμό τη νεότητα σαν κάποιο από τα υποζύγια ζώα, αφού αναδείχθηκε ανώτερος από όλα τα φυσικά πάθη που εξεγείρονται, και αφού προκάλεσε εναντίον του τον φθόνο που πάντοτε προσφύεται σε όλα τα καλά, αναδείχθηκε ανώτερος και από αυτόν, χωρίς να εγερθεί για να αμυνθεί απέναντι στην επιβουλή των συντρόφων του, και ευεργετώντας εκείνην που τους υπηρέτησε στη συκοφαντία, απαλλάσσοντάς την από το δαιμονικό πάθος διά της προσευχής. Τέτοιον γνωρίσαμε μέσα από την ιερή ιστορία τον Ιωσήφ, ο οποίος είχε μεν την ευχέρεια να διαπράξει την παρανομία με τη γυναίκα του κυρίου του, αφού εκείνη είχε κυριευθεί μανιωδώς από την ομορφιά του νέου· και κανένας άνθρωπος δεν ήταν μάρτυρας σε αυτά τα τολμήματα· αλλά και εκείνος, έχοντας στραμμένο το βλέμμα του στον θείο οφθαλμό, προτίμησε να φανεί κακός παρά να γίνει, υπομένοντας μάλλον τη μεταχείριση των κακούργων, παρά να γίνει ο ίδιος κακούργος. Όμως υπάρχει ίσως σε αυτόν κάτι για το οποίο μπορεί να καυχηθεί ακόμη περισσότερο από την ιερή ιστορία· διότι, ως προς την αποτροπή του μιάσματος, δεν έχουν την ίδια βαρύτητα το αμάρτημα της μοιχείας και η μομφή για ένα παράπτωμα που θεωρείται μικρότερο.

«Αυτός ο δούλος με περιφρονεί, αυτή η υπηρέτρια με εμπαίζει, αυτός ο γείτονας δεν παύει να με λοιδορεί και στις εκκλησίες, και μπροστά σε φίλους, και στις αγορές· πάρε την εκδίκησή μου· δεν θα καθίσω πλέον μαζί σου στο τραπέζι, δεν θα φάω ψωμί παρουσία σου· δεν θα κοιμηθώ στο εξής μαζί σου· διότι εμένα, τη γυναίκα σου, δεν με ντρέπεται ο τάδε και η δείνα, αλλά με υπολογίζουν σαν πηλό». Και αν νομίζετε ότι σας τα λέω αυτά κάνοντας εικασίες, κοιτάξτε την Αιγυπτία, που παγίδευσε τον Ιωσήφ και διέγειρε τον άνδρα της σε θυμό και φιλονικία· και τελικά απειλούσε να θανατώσει τον δίκαιο, εάν δεν προλάβαινε ο ακοίμητος οφθαλμός, ο οποίος και τον διέσωσε από τον πικρό θάνατο. Δείτε επίσης την Ηρωδιάδα που σκότωσε τον Βαπτιστή. Διότι έλεγε ο Πρόδρομος προς τον Ηρώδη: «Δεν σου επιτρέπεται να έχεις τη γυναίκα του Φιλίππου του αδελφού σου»· και αυτή, αφού αλυσόδεσε τον μεγαλύτερο μεταξύ αυτών που γεννήθηκαν από γυναίκες, μέσα στο συμπόσιο ανάμεσα στους φίλους που παρακάθονταν, του απέκοψε την κεφαλή· και αυτό που δεν μπόρεσε η Ηρωδιάδα να κάνει όσο ζούσε ο άνδρας της, αυτή την παρανομία την τέλεσε μετά θάνατον. Τι να πούμε και για τη Δαλιδά; Δεν παρέδωσε στους αλλοφύλους και θανάτωσε τον ωραιότατο και δυνατώτατο Σαμψών, αφού πρώτα μέσω της μοιχείας τον ξύρισε και τον έδεσε; Ιδού, παρουσίασα τρεις αξιόπιστους μάρτυρες· και δεν είναι μόνο αυτοί καταγεγραμμένοι μέσα στη Γραφή.

Αναλογίσου εδώ τη φιλανθρωπία του κοινού Δεσπότη όλων των ανθρώπων. Διότι, όπως ακριβώς τον γλίτωσε από τα αδέλφια του που ήθελαν να τον θανατώσουν, και οικονόμησε ώστε, πρώτα μεν, σύμφωνα με τη συμβουλή του Ρουβήν, να ριχτεί στον λάκκο, και έπειτα, πάλι σύμφωνα με τη συμβουλή του Ιούδα, να πουληθεί στους εμπόρους, με σκοπό η έκβαση των ονείρων, όταν έγινε πράξη, να πείσει τον δίκαιο ότι δεν του είχαν προαναγγελθεί αυτά μάταια ούτε τυχαία· έτσι και τώρα, το άνωθεν χέρι ήταν αυτό που συγκρατούσε εκείνον τον βάρβαρο και δεν του επέτρεψε να ορμήσει αμέσως και να σφάξει τον νεαρό. Διότι τι τον εμπόδιζε, όταν έμαθε ότι επιχείρησε να τον προσβάλει στην ίδια του τη συζυγική κλίνη, να το πράξει αυτό; Αλλά ο πάνσοφος Θεός οικονόμησε ώστε να δείξει εκείνος τόση πραότητα, για να μπορέσει ο Ιωσήφ, αφού ριχτεί στη φυλακή και επιδείξει και πάλι εκεί τη δική του αρετή, να φτάσει έτσι στην εξουσία του βασιλείου. Διότι «οργίστηκε», λέει η Γραφή, «ο κύριός του, και τον έριξε στο οχύρωμα, όπου κρατούνται οι δεσμώτες του βασιλιά». Αν βέβαια δεν είχε πιστέψει τα λόγια της, δεν έπρεπε να τον ρίξει στη φυλακή· αν πάλι πίστεψε ότι ήταν αληθινά τα λεγόμενα της Αιγυπτίας, ούτε και τότε του άξιζε η φυλακή, αλλά θα έπρεπε να αποκεφαλιστεί και να υποστεί την εσχάτη ποινή. Όταν όμως η άνωθεν δεξιά επιδεικνύει την πρόνοιά της, τα πάντα γίνονται εύκολα και απλά, και οι άγριοι γίνονται ημερότεροι.

Για ποιον λόγο, πες μου, αυτός που ήταν τόσο θερμόαιμος και οξύθυμος —διότι αυτό το πάθος τους διακατέχει σε υπερβολικό βαθμό— εκείνον που πίστεψε ότι ήταν μοιχός και ότι είχε αδικήσει τη γυναίκα του, δεν τον κατέκοψε αμέσως, ούτε τον παρέδωσε στη φωτιά, αλλά, αν και ήταν τόσο παράλογος ώστε να βγάλει απόφαση ακούγοντας μόνο τη μία πλευρά και χωρίς καν να δώσει τον λόγο στον εγκαλούμενο, την ώρα της τιμωρίας επέδειξε τόση επιείκεια; Και μάλιστα, ενώ έβλεπε τη γυναίκα να μαίνεται, να λυσσά, να οδύρεται για τη βία, να περιφέρεται με τα ρούχα της σκισμένα και να εξάπτεται ακόμη περισσότερο από αυτό, να θρηνεί και να ολοφύρεται. Αλλά παρ' όλα αυτά, τίποτα από αυτά δεν τον ώθησε σε σφαγή. Από πού προέρχεται αυτό; Πες μου, δεν είναι ολοφάνερο ότι Εκείνος που χαλιναγώγησε τα λιοντάρια και δρόσισε το καμίνι, Αυτός συγκράτησε και τον άμετρο θυμό αυτού του θηρίου και έσβησε την άφατη οργή του, ώστε να επιβληθεί η τιμωρία με σύμμετρο τρόπο; Αυτό θα μπορούσε να το δει κανείς να συμβαίνει και στη φυλακή. Διότι επέτρεψε μεν να δεθεί και να βρεθεί ανάμεσα στους καταδίκους, τον γλίτωσε όμως από τη σκληρότητα του δεσμοφύλακα —διότι γνωρίζεις βέβαια τι λογής είναι ένας δεσμοφύλακας, αλλά απέναντί του εκείνος φάνηκε τότε πράος και ήμερος— και όχι μόνο δεν τον ταλαιπώρησε με βασανιστήρια, αλλά και τον κατέστησε άρχοντα όλων των εκεί ευρισκομένων. Και μάλιστα, ενώ τον είχε παραλάβει ως κατάδικο μοιχό, και διαβόητο μοιχό· διότι εθεωρείτο ότι αυτό το εγχείρημα είχε τολμηθεί όχι σε κάποιο ασήμαντο, αλλά σε ένα μεγάλο και λαμπρό σπίτι.

Τι έκανε δε η Αιγύπτια γυναίκα; Δεν κατηγόρησε; Δεν συκοφάντησε; Δεν έδεσε τον δίκαιο; Δεν τον έριξε στη φυλακή; Δεν επισώρευσε πάνω του τον έσχατο κίνδυνο; Δεν τον εξόντωσε, τουλάχιστον όσον εξαρτιόταν από την ίδια; Δεν του προσήψε κακή φήμη; Σε τι λοιπόν τον έβλαψε είτε τότε είτε τώρα; Διότι, όπως ακριβώς οι αναμμένοι άνθρακες, όταν καλυφθούν από άχυρα, στην αρχή φαίνονται να επισκιάζονται, αλλά ξαφνικά κατακαίγοντας τα όσα βρίσκονται πάνω τους, ανάβουν υψηλότερη τη φλόγα με αυτά τα ίδια τα άχυρα· έτσι ακριβώς και η αρετή, ακόμη και αν φαίνεται να κατατρέχεται, αργότερα μέσα από αυτά τα ίδια τα εμπόδια ανθίζει ακόμη περισσότερο και φθάνει μέχρι τον ίδιο τον ουρανό.