Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 4:11

Θαύμα καινούργιο και παράδοξο, και γνώρισμα μιας αληθινά μεγάλης νίκης! Διότι αυτόν που δίκασαν ως άνθρωπο, αυτόν όταν πλέον πέθαινε τον προσκυνούσαν ως Θεό· και αυτόν που εξουθένωναν ως ευτελή, αυτόν τον ομολογούσαν βασιλιά· και σε αυτόν από τον οποίο αφαίρεσαν τα συνηθισμένα ιμάτια, του φόρεσαν πορφύρα· και αυτόν που ύβριζαν χωρίς να ξέρουν ποιος είναι, αυτόν τον αποκαλούσαν προφήτη ακόμη και άθελά τους· και σε αυτόν που περιέπαιζαν χτυπώντας τον, σε αυτόν απέδιδαν τα σύμβολα της νίκης: την κόκκινη χλαμύδα, το ακάνθινο στεφάνι και τον κάλαμο. Διότι, έστω και αν τα έπρατταν αυτά για να τον υβρίσουν, ωστόσο αγνοούσαν ότι, ακόμη και άθελά τους, κατατροπώνονταν από αυτόν. Επειδή δηλαδή, εξαιτίας της αμαρτίας, η γη είχε μολυνθεί με φόνους από τον διάβολο, και ήταν βαμμένη με αίματα περισσότερο παρά με ύδατα, αφού από την αρχή άνοιξε και δέχθηκε το αίμα του δίκαιου Άβελ, και έπειτα πλέον οι άνθρωποι ανέμειγαν αίματα με αίματα, σύμφωνα με το γραμμένο: «Κατάρα και ψεύδος, και κλοπή, και μοιχεία έχουν ξεχυθεί πάνω στη γη, και αναμειγνύουν αίματα με αίματα». Και για τον λόγο αυτόν η γη ήταν καταραμένη, καθώς λέει ο Θεός: «Και τώρα επικατάρατη είναι η γη, η οποία άνοιξε το στόμα της για να δεχθεί το αίμα του Άβελ του αδελφού σου». Αλλά και πρωτύτερα ο Δεσπότης την είχε καταραστεί εξαιτίας της παράβασης του Αδάμ, λέγοντας: «Επικατάρατη θα είναι η γη στα έργα σου. Με λύπες θα τρέφεσαι από αυτήν όλες τις ημέρες της ζωής σου». Και γενικά τα πάντα ήταν γεμάτα από αίματα, και αγκάθια φύτρωναν παντού εξαιτίας της κατάρας.

Απόκριση: Θα τους δοθεί τόπος κατοικίας σε ένα μέρος, όμως δεν θα αφανιστούν ολοκληρωτικά. Ερώτηση 75: Γιατί τον μεν Κάιν τον καταράστηκε ο Θεός, λέγοντας: «Επικατάρατος να είσαι εσύ από τη γη»· ενώ στην περίπτωση του Αδάμ επέβαλε την κατάρα στη γη, λέγοντας: «Επικατάρατη η γη στα έργα σου;» Απόκριση: Διότι ο μεν Κάιν αρνήθηκε τον Θεό αποκρύπτοντας το αμάρτημα, γι' αυτό και επέφερε στον εαυτό του μεγαλύτερη καταδίκη. Ο δε Αδάμ, επειδή ομολόγησε, απομάκρυνε από τον εαυτό του τη μεγάλη τιμωρία· διότι όποιος εξομολογείται τα πταίσματά του επιτυγχάνει άφεση.

Το μεν «επτά φορές», λοιπόν, ειπώθηκε λόγω της συγγένειας με τούτον τον κόσμο, διότι οι φιλόκοσμοι άνθρωποι οφείλουν να τιμωρούνται εξαιτίας εκείνων ακριβώς των πραγμάτων για τα οποία επέλεξαν να πράξουν το κακό. Όσον αφορά τις τιμωρίες, είτε αναφερθείς στα αμαρτήματα που διέπραξε ο Κάιν, θα βρεις ότι είναι επτά· είτε σε όσα ορίστηκαν σε αυτόν από τον Κριτή, και πάλι δεν θα αστοχήσεις στο ορθό νόημα. Ανάμεσα λοιπόν στα εγκλήματα που τόλμησε ο Κάιν, το πρώτο αμάρτημα είναι ο φθόνος για την προτίμηση προς τον Άβελ· το δεύτερο είναι ο δόλος με τον οποίο μίλησε στον αδελφό του λέγοντας: «Ας βγούμε στην πεδιάδα»· το τρίτο είναι ο φόνος, προσθήκη του κακού· το τέταρτο ότι επρόκειτο για φόνο αδελφού, γεγονός που συνιστά μεγαλύτερη επιδείνωση· το πέμπτο ότι ο Κάιν υπήρξε ο πρώτος φονιάς, αφήνοντας πονηρό παράδειγμα στην ανθρωπότητα· το έκτο αδίκημα είναι ότι προξένησε πένθος στους γονείς του· το έβδομο είναι ότι είπε ψέματα στον Θεό, διότι, όταν ρωτήθηκε «Πού είναι ο Άβελ ο αδελφός σου;», είπε: «Δεν ξέρω». Επτά λοιπόν τιμωρίες θα καταλύονταν με τη θανάτωση του Κάιν. Διότι, επειδή ο Κύριος είπε ότι «Επικατάρατη θα είναι η γη, η οποία άνοιξε το στόμα της για να δεχθεί το αίμα του αδελφού σου», και «Στενάζοντας και τρέμοντας θα ζεις πάνω στη γη», ο Κάιν λέει: «Εάν με διώχνεις σήμερα από τη γη, θα κρυφτώ και από το πρόσωπό σου, και θα περιφέρομαι στενάζοντας και τρέμοντας πάνω στη γη, και οποιοσδήποτε με βρει θα με σκοτώσει». Σε αυτό ακριβώς απαντά ο Κύριος λέγοντας: «Δεν θα γίνει έτσι· καθένας που θα σκοτώσει τον Κάιν, θα καταλύσει επτά εκδικήσεις».

Διότι, επειδή είπε ο Κύριος ότι «Επικατάρατη είναι η γη, η οποία άνοιξε για να δεχθεί το αίμα του αδελφού σου, και θα στενάζεις και θα τρέμεις πάνω στη γη», ο Κάιν λέει: «Εάν με διώχνεις σήμερα από τη γη, θα κρυφτώ και από το πρόσωπό σου, και θα στενάζω και θα τρέμω πάνω στη γη, και καθένας που θα με βρει θα με σκοτώσει». Προς αυτό λοιπόν ο Κύριος λέει: «Όχι έτσι· καθένας που θα σκοτώσει τον Κάιν, θα υποστεί επταπλάσια εκδίκηση». Διότι, επειδή ο Κάιν νόμισε ότι θα ήταν εύκολη λεία για τον καθένα, λόγω του ότι δεν είχε ασφάλεια από τη γη· διότι η γη έγινε επικατάρατη εξαιτίας του, και επειδή στερήθηκε τη βοήθεια από τον Θεό, ο οποίος οργίστηκε για τον φόνο, έτσι ώστε να μην του απομένει προστασία ούτε από τη γη ούτε από τον ουρανό, λέει: «Θα συμβεί, καθένας που θα με βρει να με σκοτώσει»· ελέγχει το σφάλμα του ο Λόγος, λέγοντας: «Όχι έτσι», δηλαδή, δεν θα θανατωθείς. Αυτός δε, όχι μόνο κρύβει την πληγή, αλλά και διαπράττει μαζί με τον φόνο και άλλο ένα κακό, το ψέμα, προσθέτοντας: «Δεν ξέρω· μήπως είμαι εγώ φύλακας του αδελφού μου;» Από εδώ και πέρα λοιπόν απαριθμεί τις τιμωρίες. «Επικατάρατη θα είναι η γη εξαιτίας σου.» Αυτή είναι η μία τιμωρία. «Θα καλλιεργείς τη γη.» Αυτή είναι η δεύτερη· διότι κάποια ανείπωτη ανάγκη έχει συνδεθεί μαζί του, η οποία τον ωθεί στην καλλιέργεια της γης, ώστε να μην του επιτρέπεται να αναπαυθεί ακόμη κι αν το θέλει, αλλά να ταλαιπωρείται πάντοτε σε αυτήν την εχθρική για αυτόν γη, την οποία έκανε επικατάρατη, μολύνοντάς την με το αίμα του αδελφού του.

Απόκριση. Πρώτη ο φθόνος, δεύτερη ο δόλος, τρίτη ο φόνος, τέταρτη ο μολυσμός της γης από το αίμα, πέμπτη η λύπη των γονέων, έκτη η αδελφοκτονία, έβδομη το να πει ψέματα στον Θεό. Οι δε τιμωρίες του είναι: πρώτη, το να είναι επικατάρατος πάνω στη γη, δεύτερη, να εργάζεται τη γη, τρίτη, το να μην του δώσει πλέον η γη τη δύναμή της, τέταρτη, ο στεναγμός, πέμπτη, ο τρόμος, έκτη, η αποπομπή του από το πρόσωπο του Θεού, έβδομη, το να φέρει πάνω του ένα σημάδι, ώστε να μην τον σκοτώσει όποιος τον συναντήσει.

Γνωρίζω ότι ελέησε πολλούς που μετανόησαν, αλλά τους περισσότερους επειδή βρίσκονταν σε άγνοια. Γνωρίζω ότι συγχώρησε πολλούς, αλλά κυρίως εκείνους που είχαν μεσίτες ενώπιόν του. Διαβάζω τα σχετικά με τον Κορέ και τον Δαθάν, και καταρρέω· και πώς εξαιτίας του Μωυσή τους τιμώρησε. Μελετώ τα σχετικά με τη Μαριάμ, την αδελφή του, ότι δηλαδή εξαιτίας ενός λόγου που του είπε, γέμισε ολόκληρη με λέπρα. Αν για έναν άγιο άνθρωπο επιβλήθηκε τόση τιμωρία, πόσο αυστηρή κρίση θα γίνει για τον αιώνιο Θεό; Ο Κάιν, που σκότωσε τον αδελφό του, τιμωρείται τόσο πολύ. Τι θα πάθουν, άραγε, όσοι εναντιώθηκαν στον Θεό;

Δεν ρωτούσε, λοιπόν, από άγνοια, αλλά δοκιμάζοντας ελέγχει και δείχνει τη φιλανθρωπία του. Και λέει: «ποιος με άγγιξε;», όχι επειδή δεν γνώριζε ποιος τον άγγιξε, αλλά για να μην αφηγηθεί ο ίδιος το θαύμα που έγινε, αλλά ώστε εκείνη, όταν το ακούσει, να πλησιάσει και να φανερώσει τη χάρη που της έγινε και, αφού την ομολογήσει, να ακούσει: «η πίστη σου σε έσωσε», προκειμένου να προτρέψει και άλλους να πιστέψουν για να θεραπευθούν. «Ποιον», λέει, «λένε ότι είμαι εγώ, ο Υιός του ανθρώπου;» Όπως και στην Παλαιά Διαθήκη, μιλώντας από το πρόσωπο του Πατέρα, λέει: «Αδάμ, πού είσαι;» Γνώριζε βέβαια πού βρισκόταν· γι' αυτό και τον ελέγχει στη συνέχεια λέγοντας: «από το δέντρο έφαγες». Και στον Κάιν λέει: «πού είναι ο Άβελ ο αδελφός σου;» Και πάλι δεν ρωτούσε από άγνοια. Διότι λέει: «επικατάρατος είσαι πάνω στη γη, η οποία άνοιξε για να δεχθεί το αίμα του αδελφού σου από το χέρι σου. Διότι ιδού, το αίμα του βοά προς εμένα». Δεν αγνοούσε, λοιπόν, Εκείνος που έλεγε ότι το αίμα βοά, αλλά ρωτούσε για αυτόν τον λόγο: για να του δώσει τόπο μετάνοιας προς απολογία.

Όπως, λοιπόν, αποδείξαμε ότι τα σχετικά με την οικονομία του Κυρίου μας λέγονται μεν ανθρωπίνως, δεν στερούνται όμως προγνώσεως (διότι κανένας από τους σώφρονες δεν θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι Εκείνος αγνοούσε πού είχαν θέσει τον Λάζαρο, όντας κοντά στον τόπο, παρόλο που ρωτούσε για τον λόγο που προαναφέραμε, ενώ προηγουμένως βρισκόταν μακριά στη Γαλιλαία και είχε φανερώσει από μόνος Του ότι ο Λάζαρος πέθανε), έτσι και σχετικά με την Παλαιά Διαθήκη αναλύουμε αυτά τα ζητήματα με σύνεση. Το ότι ο Θεός είπε «Αδάμ, πού είσαι;» δεν ήταν επειδή αγνοούσε, αλλά επειδή ήθελε να δείξει από ποιο ύψος σε ποιο βάθος αίσχους είχε εκπέσει ο Αδάμ. Το ίδιο ισχύει και για το «πού είναι ο Άβελ, ο αδελφός σου;»· [ήθελε να δείξει] ότι αυτόν που όφειλες να έχεις διαρκώς στην αγκαλιά σου και να είσαι πάντα μαζί του, αυτόν εσύ τον έριξες στη γη. Διότι αποδεικνύει από τα όσα ακολουθούν ότι δεν ρωτούσε από άγνοια, αλλά ελέγχοντάς τον, με το να πει: «Επικατάρατη είναι η γη εξαιτίας των έργων σου και επικατάρατος είσαι εσύ από τη γη, η οποία άνοιξε το στόμα της για να δεχθεί το αίμα του αδελφού σου από το χέρι σου»· «διότι, ιδού», λέει, «η φωνή του βοά προς εμένα». Και το «πού είναι η Σάρρα, η γυναίκα σου;» δεν το είπε από άγνοια. Αφού πώς θα μπορούσε να το αγνοεί Εκείνος που γνώριζε ότι εκείνη γελούσε μέσα στο σπίτι; Επομένως, ρωτούσε όχι επειδή αγνοούσε, αλλά για να προβάλει [το παράδειγμα] ώστε οι θυγατέρες της που «επαγγέλλονται θεοσέβεια» να διδαχθούν τη διαγωγή της, όταν επιχειρούν να διακονήσουν τους αγίους από τους δικούς τους κόπους.

Με κάθε τρόπο αυτοί έχουν εξαπατηθεί, εφόσον δεν τιμούν ούτε επαινούν κανέναν αγαθό. Είναι δε προφανές ότι αυτά τους έχουν σπαρθεί από τον διάβολο, εννοώ τα της άγνοιας και της απάτης. Και εκπληρώνεται σε αυτούς το γεγραμμένο: «αλίμονο σε αυτούς που αποκαλούν το καλό πονηρό και το πονηρό αγαθό, αυτούς που θέτουν το σκοτάδι ως φως και το φως ως σκοτάδι, αυτούς που αποκαλούν το γλυκό πικρό και το πικρό γλυκό». Διότι παντού διακηρύσσει η Παλαιά και η Καινή Διαθήκη, καταγγέλλοντας την ασέβεια του Κάιν. Αυτοί όμως, αντιθέτως, όντας εραστές του σκότους και μιμητές των κακοποιών, μισούν τον Άβελ, ενώ αγαπούν τον Κάιν και αποδίδουν επαίνους στον Ιούδα. Προσποιούνται δε κάποια φθοροποιό γνώση, ορίζοντας δύο δυνάμεις, μία ασθενέστερη και μία ισχυρότερη, οι οποίες αντιμάχονται η μία την άλλη, και οι οποίες επιφέρουν στον κόσμο όχι αλλοίωση της προαιρέσεως, αλλά καθορίζουν ώστε μεταξύ των δημιουργημάτων άλλα να έχουν εκ φύσεως την ουσία τους από την κακία και άλλα από την αγαθότητα. Και ισχυρίζονται ότι κανείς δεν είναι αγαθός ή φαύλος σύμφωνα με την προαίρεσή του, αλλά εκ φύσεως. 4. Και ας δούμε πρώτα σχετικά με τον Κάιν, πώς η μεν Παλαιά Διαθήκη αναφέρει: «επικατάρατος είσαι από τη γη, η οποία άνοιξε το στόμα της για να δεχθεί το αίμα του αδελφού σου από το χέρι σου» και πάλι: «επικατάρατος είσαι στα έργα σου, και θα περιφέρεσαι στενάζοντας και τρέμοντας πάνω στη γη».

Και τώρα, επειδή το έπραξες αυτό, και έκανες έργο τις κακές σου αποφάσεις, και εξαιτίας του μεγάλου φθόνου όρμησες στον φόνο, επικατάρατος να είσαι από τη γη. γʹ. Βλέπεις τη διαφορά της κατάρας, αγαπητέ; Μην την προσπεράσεις απλώς, αλλά από το μέγεθος της κατάρας κατανόησε την υπερβολή του τολμήματος. Και το πόσο μεγαλύτερο είναι αυτό το αμάρτημα από την παράβαση του πρωτοπλάστου, μπορεί να το αντιληφθεί όποιος το επιθυμεί μέσα από τη διαφορά της κατάρας.

Διότι εκεί μεν λέει: «Επικατάρατη να είναι η γη εξαιτίας των έργων σου», και εξέχεε την κατάρα πάνω στη γη, επιδεικνύοντας τη μέριμνά Του για τον άνθρωπο· εδώ όμως, επειδή η πράξη ήταν ολέθρια, το τόλμημα παράνομο και το εγχείρημα ασυγχώρητο, δέχεται ο ίδιος την κατάρα. Διότι λέει: «Επικατάρατος να είσαι εσύ από τη γη». Επειδή δηλαδή έπραξε σχεδόν τα ίδια με το φίδι, σαν όργανο που εξυπηρέτησε το θέλημα του διαβόλου, και όπως ακριβώς εκείνο μέσω της απάτης εισήγαγε τη θνητότητα, έτσι και αυτός, αφού εξαπάτησε τον αδελφό του και τον έβγαλε έξω στην πεδιάδα, όπλισε το δεξί του χέρι εναντίον του και διέπραξε τον φόνο. Γι' αυτό, όπως ακριβώς έλεγε σε εκείνο: «Επικατάρατο να είσαι εσύ από όλα τα θηρία της γης», έτσι λέει και σε τούτον, επειδή έπραξε τα ίδια με εκείνο.

Διότι, όπως ακριβώς ο διάβολος, κινούμενος από φθόνο και κακία, και μην αντέχοντας τις ανείπωτες ευεργεσίες που προσφέρθηκαν στον άνθρωπο εξαρχής και από την πρώτη στιγμή, οδηγήθηκε από τον φθόνο στην απάτη που εισήγαγε τον θάνατο· έτσι και αυτός, βλέποντας τον Δεσπότη να διάκειται ευνοϊκά προς τον αδελφό του, οδηγήθηκε από τον φθόνο στον φόνο. Γι' αυτό του λέει: Επικατάρατος είσαι εσύ από τη γη.

«Καταραμένος θα είσαι», λέγει, «ακόμη και από την ίδια εκείνη τη γη, η οποία άνοιξε το στόμα της για να δεχθεί το αίμα του αδελφού σου από το χέρι σου». «Και από αυτή την ίδια τη γη θα είσαι καταραμένος», λέγει, «η οποία ανέχθηκε να ποτιστεί με τέτοιο αίμα, γεμάτο από τόσο μεγάλο μίασμα, και το οποίο χύθηκε από ένα τόσο ανόσιο χέρι». Έπειτα, η θεία Γραφή, ερμηνεύοντας σαφέστερα την κατάρα, αναφέρει: «Όταν θα καλλιεργείς τη γη, δεν θα σου δώσει πλέον τη δύναμή της». Μεγάλο το είδος της τιμωρίας, και πολύ μεγάλο το βάρος της αγανάκτησης.

Αλλά ούτε και έτσι ο Θεός απομακρύνεται, αλλά και πάλι αρθρώνει λόγια εραστή που έχει υβριστεί και περιφρονηθεί, και λέει: «Η φωνή του αίματος του αδελφού σου βοά προς εμένα». Και πάλι στρέφεται κατά της γης μαζί με τον φονιά, ξεσπώντας σε αυτήν τον θυμό του, και λέγοντας: «Επικατάρατη είναι η γη, η οποία άνοιξε το στόμα της για να δεχθεί το αίμα του αδελφού σου», μιμούμενος εκείνους που θρηνούν· πράγμα που έπραξε και ο Δαβίδ, όταν έπεσε νεκρός ο Σαούλ. Διότι και εκείνος καταριόταν τα όρη που δέχθηκαν τη σφαγή, λέγοντας: «Όρη του Γελβουέ, ας μην πέσει πάνω σας δροσιά ούτε βροχή, διότι εκεί αφαιρέθηκε η σκέπη των δυνατών».

Έτσι και ο Θεός, σαν να ψάλλει κάποια μονωδία, λέει: Η φωνή του αίματος του αδελφού σου βοά προς εμένα, και τώρα επικατάρατος είσαι εσύ από τη γη, η οποία άνοιξε το στόμα της για να δεχθεί το αίμα του αδελφού σου από το χέρι σου. Αυτά δε τα έλεγε καταστέλλοντας τον θυμό του που έβραζε, και προσπαθώντας να τον πείσει να τον αγαπήσει, έστω και τώρα που είχε φύγει από τη ζωή. Έσβησες τη ζωή του, λέει, γιατί λοιπόν δεν σβήνεις και την έχθρα; Αλλά τι κάνει; Και εκείνον αγαπά και τούτον· διότι και τους δύο ο ίδιος τους έπλασε. Τι λοιπόν; Να αφήσει ατιμώρητο αυτόν που διέπραξε τον φόνο;

Και τώρα είσαι καταραμένος από τη γη, η οποία άνοιξε το στόμα της για να δεχθεί το αίμα του αδελφού σου από τα χέρια σου· όταν θα καλλιεργείς τη γη, αυτή δεν θα σου δώσει πλέον τη δύναμή της.

Έτσι είδα εγώ, σαν να φωνάζει ήδη ξεκάθαρα, και δέξου λοιπόν δίκαια την ανταμοιβή των πράξεών σου». «Και τώρα, καταραμένος να είσαι από τη γη, η οποία άνοιξε το στόμα της για να δεχθεί το αίμα του αδελφού σου από το χέρι σου· όταν θα καλλιεργείς τη γη, δεν θα σου δώσει πια τη δύναμή της· στενάζοντας και τρέμοντας θα ζεις πάνω στη γη». Διότι, στην περίπτωση μεν του πατέρα του καταριέται τη γη να βλαστάνει γι' αυτόν αγκάθια και τριβόλια, στην περίπτωση όμως του Κάιν, δεν καταριέται τη γη, αλλά τον ίδιο τον Κάιν ως αδελφοκτόνο, και δεν υπόκειται μόνο στην κατάρα, αλλά υφίσταται και την τιμωρία του στεναγμού και του τρόμου.

Περί ψεύδους. Και όπως είναι αδύνατον ο πόρνος να μην είναι και κλέφτης, έτσι είναι αδύνατον και ο κλέφτης να μην είναι και ψεύτης. Προσπαθώντας, τάχα, να αποβάλει τη μομφή της κλοπής, σκαρφίζεται πολλές ψευδολογίες με όρκους, τις οποίες μη μπορώντας να στηρίξει, παραδίδεται στην ατιμία· όπως ακριβώς και ο Κάιν, ο οποίος, επειδή είπε ψέματα στον Θεό για τον ίδιο του τον αδελφό, παραδόθηκε στον τρόμο και την κατάρα, και όπως ο Γιεζή, ο οποίος, επειδή είπε ψέματα στον Νεεμάν, ότι δήθεν στάλθηκε από τον δάσκαλό του για να πάρει χρήματα, παραδόθηκε στη λέπρα, και όπως ο Ανανίας και η Σαπφείρα, οι οποίοι, επειδή έκλεψαν και είπαν ψέματα, παραδόθηκαν στον θάνατο. Διότι ορθά είπε εκείνος που είπε ότι «θα καταστρέψεις όλους όσους λαλούν το ψεύδος»· διότι η κλοπή, το ψεύδος και η επιορκία αποτελούν μια πονηρή και ολέθρια συντροφιά, η οποία συνυπάρχει, και η μία υπηρετεί και περιποιείται την άλλη, σαν κάποιες πόρνες και σαν φοβερές μητέρες και κόρες. Και αυτά μεν είναι αρκετά για τούτα τα ζητήματα.

Και ότι ο Κάιν διέπραξε επτά αμαρτήματα εξαιτίας του φθόνου, δες τον τρόπο και συγκράτησε τον αριθμό: πρώτη αμαρτία, ότι προσέφερε τις θυσίες στον Θεό με περιφρόνηση· δεύτερη, ότι φθόνησε τον ίδιο του τον αδελφό· τρίτη, ότι τον εξαπάτησε με δόλο για να τον βγάλει στην πεδιάδα· τέταρτη, ότι διέπραξε φόνο· πέμπτη, ότι μόλυνε τα χέρια του πάνω στον ίδιο του τον αδελφό· έκτη, ότι αυτός πρώτος εισήγαγε στη ζωή το είδος του θανάτου· έβδομη, ότι είπε ψέματα στον Θεό. Διότι, όταν ρωτήθηκε «πού είναι ο Άβελ ο αδελφός σου;», απάντησε με θράσος: «Δεν γνωρίζω· μήπως είμαι εγώ φύλακας του αδελφού μου;» Και αμέσως ελέγχεται από τον Θεό και δέχεται ισάριθμες τιμωρίες με τις αμαρτίες που αναφέρθηκαν. «Η φωνή», λέει, «του αίματος του αδελφού σου βοά προς εμένα από τη γη»· βοά προς εμένα το αίμα του για τη δική σου μιαιφονία· μου καταγγέλλει το αίμα την άδικη σφαγή που υπέστη ο Άβελ· βοά προς εμένα, και τη φωνή του δεν την ακούει ούτε ο πατέρας, ούτε η μητέρα, ούτε εσύ ο μιαιφόνος, αλλά μόνο εγώ, που βλέπω και ακούω τα πάντα, την αφουγκράζομαι. «Και τώρα επικατάρατος είσαι εσύ από τη γη» (δεν είναι η γη επικατάρατη στα έργα σου, όπως ειπώθηκε στον πατέρα σου, αλλά εσύ ο ίδιος είσαι επικατάρατος από τη γη), «η οποία άνοιξε το στόμα της για να δεχθεί το αίμα του αδελφού σου από το χέρι σου· διότι θα καλλιεργείς τη γη, και εκείνη δεν θα εξακολουθήσει πλέον να σου δίνει τη δύναμή της· θα στενάζεις και θα τρέμεις πάνω στη γη».

Το ότι, βέβαια, διέπραξε επτά αμαρτήματα, ήδη πριν από λίγο απαριθμήθηκαν· το ότι όμως δέχθηκε και επτά εκδικήσεις, δηλαδή τιμωρίες, δες και αυτών τον αριθμό: πρώτη εκδίκηση, τον πρόφτασε η κατάρα· «κατηραμένος», λέει, «να είσαι εσύ από τη γη»· δεύτερη, ο ανώφελος κόπος· «θα καλλιεργείς», λέει, «τη γη» με μάταιο κόπο και χωρίς ανταμοιβή· τρίτη, η αφορία της γης· δεν θα μπορέσει, λέει, «να σου δώσει τη δύναμή της» σε αντάλλαγμα ισάξιο της εργασίας και του κόπου σου· τέταρτη, ο στεναγμός, δηλαδή η στενοχώρια και η δύσπνοια του άσθματος· πέμπτη, ο ασυγκράτητος και διαρκής τρόμος· διότι στο «θα στενάζεις και θα τρέμεις πάνω στη γη» διακρίνονται δύο βάσανα σε μία φράση· έκτη, ότι, ως καταραμένος και βδελυρός στον Θεό, ήταν επίσης κατατρομαγμένος, σημαδεμένος, βδελυρός και απόβλητος σε όλους τους ανθρώπους· γι' αυτό και φοβόταν και έτρεμε διαρκώς, μήπως τον σκοτώσει κάποιος από εκείνους που θα τον έβρισκαν· έβδομη εκδίκηση, η βαρύτερη όλων, ότι θεωρήθηκε βδελυρός και αποβλήθηκε, και ο Θεός έκρυψε το πρόσωπό Του από αυτόν· «εξήλθε», λέει, «ο Κάιν», δηλαδή απορρίφθηκε από το πρόσωπο του Θεού, «και κατοίκησε στη γη Ναΐδ».