Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 4:14

Διότι ακόμη και ο Φιλάγριος, ο οποίος ήταν τότε βικάριος εκείνων των περιοχών και ενεργούσε υποκριτικά σε όλα τα ζητήματά τους όπως ακριβώς εκείνοι ήθελαν, ωστόσο, νιώθοντας έκπληξη για το γεγονός και ίσως λύπη επειδή δεν διέπραξε ο ίδιος το κακό αλλά κάποιος άλλος, ανέφερε σε πολλούς άλλους, σε δικούς μας γνωστούς και στον επίσκοπο Σεραπίωνα, ότι ο Παύλος, αφού κλείστηκε από αυτούς σε κάποιον πολύ στενό και σκοτεινό τόπο, αφέθηκε να πεθάνει από την πείνα. Έπειτα, μετά από έξι ημέρες, όταν μπήκαν και τον βρήκαν να αναπνέει ακόμη, τελικά του επιτέθηκαν και τον έπνιξαν τον άνθρωπο. Και έτσι βρήκε το τέλος αυτού του βίου. Έλεγαν δε ότι υπηρέτης ενός τέτοιου θανάτου υπήρξε ο Φίλιππος, ο οποίος είχε γίνει έπαρχος. Αλλά η θεία δίκη δεν το παρέβλεψε ούτε αυτό· διότι δεν παρήλθε ούτε ένας χρόνος, και ο Φίλιππος καθαιρέθηκε από την εξουσία του με μεγάλη ατιμία, έτσι ώστε, έχοντας εκπέσει σε απλό ιδιώτη, να εμπαίζεται από εκείνους από τους οποίους δεν θα ήθελε ποτέ. Γι' αυτό και ο ίδιος, κυριευμένος από μεγάλη θλίψη και, όπως ο Κάιν, «στενάζοντας και τρέμοντας» και περιμένοντας καθημερινά αυτόν που θα τον εξόντωνε, έξω από την πατρίδα του και μακριά από τους δικούς του, σαν χαμένος, πέθανε, παρότι δεν ήθελε να έρθουν έτσι τα πράγματα. Μόνο που δεν λυπούνται ούτε τους νεκρούς, εναντίον των οποίων επινόησαν προφάσεις ακόμη και όταν ζούσαν· διότι με αυτόν τον τρόπο φρόντισαν να επιδείξουν τον εαυτό τους φοβερό απέναντι σε όλους, και τους μεν ζωντανούς τους εξορίζουν, τους δε νεκρούς δεν τους σπλαχνίζονται.

Ανόμ. Διότι πού έχει αναφερθεί ότι η γη έχει πρόσωπο; Ορθ. «Αυτός που φεύγει θα είναι σαν αυτόν που φεύγει από το πρόσωπο της φωτιάς», έχει γραφτεί στον προφήτη. Και στη Γένεση ο Κάιν λέγει: «Εάν με εκδιώξεις σήμερα από το πρόσωπο της γης, θα κρυφτώ και από το πρόσωπό σου». Ανόμ. Αλλά όταν αυτά τα ονόματα λέγονται για τα έμβια όντα, σημαίνουν μέλη· ενώ για τα αναίσθητα χρησιμοποιούνται καταχρηστικώς. Ορθ. Δεν νομίζεις ότι η ψυχή είναι έμβιο ον; Ανόμ. Και βέβαια. Διότι και ο άγγελος είναι έμβιο ον, όπως και όλα τα πνεύματα· γι' αυτό άλλωστε και τα σεραφείμ ονομάζονται ζώα και έχει γραφτεί: «Ο Θεός, ανάμεσα σε δύο ζώα θα γίνεις γνωστός». Ορθ. Εάν λοιπόν λέγει ο Θεός: «Άνοιξε το στόμα σου, και θα το γεμίσω», για ποιο στόμα ομιλεί; Και εάν ο Δαβίδ στον 118ο ψαλμό λέγει: «Άνοιξα το στόμα μου και είλκυσα Πνεύμα, διότι επέλεξα τις εντολές σου», για ποιο στόμα ομιλεί;

Το μεν «επτά φορές», λοιπόν, ειπώθηκε λόγω της συγγένειας με τούτον τον κόσμο, διότι οι φιλόκοσμοι άνθρωποι οφείλουν να τιμωρούνται εξαιτίας εκείνων ακριβώς των πραγμάτων για τα οποία επέλεξαν να πράξουν το κακό. Όσον αφορά τις τιμωρίες, είτε αναφερθείς στα αμαρτήματα που διέπραξε ο Κάιν, θα βρεις ότι είναι επτά· είτε σε όσα ορίστηκαν σε αυτόν από τον Κριτή, και πάλι δεν θα αστοχήσεις στο ορθό νόημα. Ανάμεσα λοιπόν στα εγκλήματα που τόλμησε ο Κάιν, το πρώτο αμάρτημα είναι ο φθόνος για την προτίμηση προς τον Άβελ· το δεύτερο είναι ο δόλος με τον οποίο μίλησε στον αδελφό του λέγοντας: «Ας βγούμε στην πεδιάδα»· το τρίτο είναι ο φόνος, προσθήκη του κακού· το τέταρτο ότι επρόκειτο για φόνο αδελφού, γεγονός που συνιστά μεγαλύτερη επιδείνωση· το πέμπτο ότι ο Κάιν υπήρξε ο πρώτος φονιάς, αφήνοντας πονηρό παράδειγμα στην ανθρωπότητα· το έκτο αδίκημα είναι ότι προξένησε πένθος στους γονείς του· το έβδομο είναι ότι είπε ψέματα στον Θεό, διότι, όταν ρωτήθηκε «Πού είναι ο Άβελ ο αδελφός σου;», είπε: «Δεν ξέρω». Επτά λοιπόν τιμωρίες θα καταλύονταν με τη θανάτωση του Κάιν. Διότι, επειδή ο Κύριος είπε ότι «Επικατάρατη θα είναι η γη, η οποία άνοιξε το στόμα της για να δεχθεί το αίμα του αδελφού σου», και «Στενάζοντας και τρέμοντας θα ζεις πάνω στη γη», ο Κάιν λέει: «Εάν με διώχνεις σήμερα από τη γη, θα κρυφτώ και από το πρόσωπό σου, και θα περιφέρομαι στενάζοντας και τρέμοντας πάνω στη γη, και οποιοσδήποτε με βρει θα με σκοτώσει». Σε αυτό ακριβώς απαντά ο Κύριος λέγοντας: «Δεν θα γίνει έτσι· καθένας που θα σκοτώσει τον Κάιν, θα καταλύσει επτά εκδικήσεις».

Διότι, επειδή ο Κάιν θεώρησε ότι ήταν ευάλωτος στον καθένα, λόγω του ότι δεν είχε ασφάλεια από τη γη (αφού η γη έγινε επικατάρατη εξαιτίας του) και ότι είχε στερηθεί τη βοήθεια του Θεού, ο οποίος οργίστηκε εναντίον του για τον φόνο, καθώς δεν του απέμενε πλέον προστασία ούτε από τη γη ούτε από τον ουρανό· «Θα συμβεί», λέγει, «όποιος με βρει να με σκοτώσει».

Φοβερή τιμωρία· η διαβίωση μαζί με αυτούς που σε μισούν, το να έχεις συγκάτοικο έναν πολέμιο, έναν ακατάπαυστο εχθρό. «Θα εργάζεσαι τη γη», δηλαδή, καταπονούμενος με τις γεωργικές εργασίες δεν θα αναπαυθείς ποτέ, χωρίς να απαλλάσσεσαι από τους κόπους ούτε νύχτα ούτε μέρα, αλλά θα έχεις την άρρητη ανάγκη να σε παρακινεί στα έργα, σκληρότερη από έναν αμείλικτο αφέντη. «Και δεν θα σου δώσει πλέον τη δύναμή της». Και όμως, ακόμη κι αν η ακατάπαυστη εργασία έφερνε κάποιον καρπό, ο ίδιος ο κόπος δεν θα αποτελούσε μικρό βάσανο για αυτόν που διαρκώς καταπονείται και κοπιάζει. Επειδή όμως η ταλαιπωρία με τη γη είναι και εργασία ακατάπαυστη και άκαρπη (διότι δεν απέδιδε πλέον τη δύναμή της), αυτή είναι η τρίτη τιμωρία: η ακαρπία των κόπων. «Θα στενάζεις και θα τρέμεις επάνω στη γη». Πρόσθεσε άλλες δύο τιμωρίες στις τρεις: τον συνεχή στεναγμό και τον τρόμο του σώματος, καθώς τα μέλη δεν έχουν πλέον το στήριγμα της δύναμης. Διότι, επειδή χρησιμοποίησε κακώς τη σωματική του δύναμη, του αφαιρέθηκε η ρώμη, με αποτέλεσμα να κλονίζεται και να τρέμει, μη μπορώντας εύκολα ούτε ψωμί να φέρει στο στόμα του ούτε ποτό, αφού στο πονηρό χέρι, μετά την ανόσια πράξη, δεν επιτρεπόταν πλέον να υπηρετεί ούτε τις ίδιες και αναγκαίες χρείες του σώματος. Υπάρχει και άλλη τιμωρία την οποία αποκάλυψε ο ίδιος ο Κάιν λέγοντας: «Εάν με εκδιώκεις τώρα από τη γη, θα κρυφτώ και από το πρόσωπό σου». Τι σημαίνει το: «Εάν με εκδιώκεις από τη γη»;

Δηλαδή, εάν με χωρίζεις από την ωφέλεια που προέρχεται από αυτήν. Διότι δεν μεταφερόταν σε άλλον τόπο, αλλά αποξενωνόταν από τα αγαθά της. «Και από το πρόσωπό σου θα κρυφτώ». Η βαρύτερη κόλαση για τους συνετούς είναι ο χωρισμός από τον Θεό. «Και θα συμβεί», λέει, «όποιος με βρίσκει, να με σκοτώσει». Το συμπεραίνει από τη λογική συνέχεια όσων προηγήθηκαν. Εάν έχω εκδιωχθεί από τη γη, εάν πρόκειται να κρυφτώ από το πρόσωπό σου, το μόνο που απομένει είναι να θανατωθώ από οποιονδήποτε.

Και τώρα καταραμένος να είσαι πάνω στη γη, η οποία άνοιξε το στόμα της για να δεχθεί το αίμα του αδελφού σου από το χέρι σου. Διότι θα καλλιεργείς τη γη, και αυτή δεν θα εξακολουθήσει να σου δίνει τη δύναμή της· θα ζεις στενάζοντας και τρέμοντας πάνω στη γη. Και είπε ο Κάιν προς τον Κύριο: Μεγαλύτερο είναι το έγκλημά μου από το να μου συγχωρεθεί. Εάν με διώχνεις σήμερα από το πρόσωπο της γης, τότε και από το πρόσωπό σου θα κρυφτώ, και θα ζω στενάζοντας και τρέμοντας πάνω στη γη, και θα συμβεί ώστε καθένας που θα με βρίσκει, θα με σκοτώνει. Και του είπε ο Κύριος ο Θεός: Όχι έτσι· όποιος σκοτώσει τον Κάιν, θα τιμωρηθεί επταπλάσια.

Όταν δε πληροφορήθηκε την αιτία της αποστροφής, και επειδή ο Άβελ έλαβε την καλύτερη κρίση, δεν στράφηκε μάλλον προς τη διόρθωση των σφαλμάτων του. Αντίθετα, εξαγριωμένος με άκαιρο θυμό, πρώτος ανάμεσα στους ανθρώπους κυοφόρησε τον ατίθασο φθόνο. Και σαν να ήθελε σχεδόν να εκδικηθεί τον Θεό των όλων για την αποστροφή, παρασύρει με δόλο τον θαυμαστό αδελφό του. Καταπατούσε δε τον νόμο της αδελφικής αγάπης, έχοντας τον νου του γεμάτο από διαβολική φαυλότητα και ανόσιες σκέψεις, υποκρινόμενος όμως καλοσύνη στα λόγια: «Ας βγούμε», λέει, «στην πεδιάδα». Ακούς πώς τον προσκαλούσε στους αγρούς σαν να επρόκειτο να δει την πραότητά του και να απολαύσει την πολύμορφη θέα των λουλουδιών; Διαπράττει όμως ανοσιούργημα και παραδίδει στον θάνατο τον αδελφό του σαν ένα πρώτο λάφυρο και απαρχή, και έγινε για την ανθρώπινη φύση δάσκαλος της οδού προς τη δολοφονία. Όταν δε ο Θεός τον ρωτούσε λέγοντας: «Πού είναι ο Άβελ ο αδελφός σου;», ο άθλιος λέει ψέματα και απαντά σκληρά λέγοντας: «Δεν ξέρω». Επειδή όμως ελέγχθηκε ως φονιάς και υποβλήθηκε στις κατάρες, νόμισε πάλι ότι θα πεθάνει και ο ίδιος, ακόμη και χωρίς να το θέλει ο Θεός, και ότι το γεγονός αυτό θα αποτελούσε για αυτόν απαλλαγή από την οργή του Θεού. Έλεγε δηλαδή: «Εάν με εκδιώξεις σήμερα από το πρόσωπο της γης, θα κρυφτώ και από το πρόσωπό Σου, και θα ζω στενάζοντας και τρέμοντας πάνω στη γη, και θα συμβεί καθένας που με βρίσκει να με σκοτώσει».

Διότι, επειδή είπε ο Κύριος ότι «Επικατάρατη είναι η γη, η οποία άνοιξε για να δεχθεί το αίμα του αδελφού σου, και θα στενάζεις και θα τρέμεις πάνω στη γη», ο Κάιν λέει: «Εάν με διώχνεις σήμερα από τη γη, θα κρυφτώ και από το πρόσωπό σου, και θα στενάζω και θα τρέμω πάνω στη γη, και καθένας που θα με βρει θα με σκοτώσει». Προς αυτό λοιπόν ο Κύριος λέει: «Όχι έτσι· καθένας που θα σκοτώσει τον Κάιν, θα υποστεί επταπλάσια εκδίκηση». Διότι, επειδή ο Κάιν νόμισε ότι θα ήταν εύκολη λεία για τον καθένα, λόγω του ότι δεν είχε ασφάλεια από τη γη· διότι η γη έγινε επικατάρατη εξαιτίας του, και επειδή στερήθηκε τη βοήθεια από τον Θεό, ο οποίος οργίστηκε για τον φόνο, έτσι ώστε να μην του απομένει προστασία ούτε από τη γη ούτε από τον ουρανό, λέει: «Θα συμβεί, καθένας που θα με βρει να με σκοτώσει»· ελέγχει το σφάλμα του ο Λόγος, λέγοντας: «Όχι έτσι», δηλαδή, δεν θα θανατωθείς. Αυτός δε, όχι μόνο κρύβει την πληγή, αλλά και διαπράττει μαζί με τον φόνο και άλλο ένα κακό, το ψέμα, προσθέτοντας: «Δεν ξέρω· μήπως είμαι εγώ φύλακας του αδελφού μου;» Από εδώ και πέρα λοιπόν απαριθμεί τις τιμωρίες. «Επικατάρατη θα είναι η γη εξαιτίας σου.» Αυτή είναι η μία τιμωρία. «Θα καλλιεργείς τη γη.» Αυτή είναι η δεύτερη· διότι κάποια ανείπωτη ανάγκη έχει συνδεθεί μαζί του, η οποία τον ωθεί στην καλλιέργεια της γης, ώστε να μην του επιτρέπεται να αναπαυθεί ακόμη κι αν το θέλει, αλλά να ταλαιπωρείται πάντοτε σε αυτήν την εχθρική για αυτόν γη, την οποία έκανε επικατάρατη, μολύνοντάς την με το αίμα του αδελφού του.

Διότι είναι φοβερή τιμωρία η διαβίωση με αυτούς που σε μισούν, το να έχεις σύνοικο τον εχθρό και το μίσος να είναι ακατάπαυστο. «Να εργάζεσαι τη γη», δηλαδή, εξαντλούμενος από τις γεωργικές εργασίες, δεν θα ησυχάζεις ποτέ, ούτε τη νύχτα ούτε την ημέρα θα απαλλάσσεσαι από τους κόπους, έχοντας την ανάγκη που σε ωθεί στην εργασία πιο σκληρή και από έναν τύραννο, και αυτή δεν θα εξακολουθήσει πλέον να δίνει τη δύναμή της. Και αν ακόμη η ακατάπαυστη εργασία είχε κάποιον καρπό, ο ίδιος ο κόπος δεν θα ήταν μικρό βάσανο για εκείνον που διαρκώς καταπονείται και κοπιάζει· επειδή όμως και η εργασία είναι ακατάπαυστη, και η ταλαιπωρία στη γη είναι άκαρπη, είναι οδυνηρή η ακαρπία των κόπων. «Στενάζοντας και τρέμοντας θα ζεις πάνω στη γη». Πρόσθεσε άλλες δύο τιμωρίες στις τρεις, τον συνεχή στεναγμό και τον τρόμο του σώματος, καθώς τα μέλη δεν είχαν πλέον το στήριγμα που προέρχεται από τη δύναμη. Επειδή, λοιπόν, έκανε κακή χρήση της δύναμης του σώματος, του αφαιρέθηκε ο τόνος της, έτσι ώστε να κλονίζεται και να τραντάζεται, μη μπορώντας ούτε άρτο να φέρει με ασφάλεια στο στόμα του, ούτε ποτό να προσκομίσει, καθώς δεν επιτρεπόταν πλέον στο πονηρό του χέρι, μετά την ανόσια πράξη, ούτε καν να εξυπηρετεί τις ίδιες και αναγκαίες χρείες του σώματος. Άλλη τιμωρία είναι αυτή που αποκάλυψε ο Κάιν λέγοντας: «Αν με διώχνεις τώρα από τη γη, θα κρυφτώ και από το πρόσωπό σου». Η βαρύτερη κόλαση για όσους σκέφτονται ορθά είναι ο χωρισμός από τον Θεό. «Και θα συμβεί», λέει, «καθένας που με βρίσκει, να με σκοτώνει».

Συμπεραίνει από την ακολουθία των προηγουμένων. Αν με έχεις εκδιώξει από τη γη, αν θα κρυφτώ από το πρόσωπό σου, απομένει να σκοτωθώ από οποιονδήποτε. Τι λέει λοιπόν ο Κύριος; «Όχι έτσι». Αλλά έθεσε σημάδι επάνω του· αυτή είναι η έβδομη τιμωρία. Το να μην αποκρύπτεται η τιμωρία αλλά να διακηρύσσεται με ολοφάνερο σημάδι, ότι αυτός είναι ο δημιουργός των ανόσιων έργων (διότι αυτό ισχύει για όσους σκέπτονται ορθά), είναι η βαρύτερη ντροπή των τιμωριών, για την οποία έχουμε διδαχθεί και σχετικά με την Κρίση, όταν οι μεν θα αναστηθούν σε ζωή αιώνια, ενώ οι δε σε αιώνια ντροπή και ονειδισμό. Ακολουθεί ως προς αυτό ένα συγγενικό ζήτημα, αυτό που ειπώθηκε από τον Λάμεχ στις γυναίκες του: «Διότι σκότωσα άνδρα, και νεανίσκο για μώλωπα». Άλλο λοιπόν είναι το τραύμα, και άλλο ο μώλωπας, και άλλο ο άνδρας, και άλλο ο νεανίσκος. Διότι, αν για τον Κάιν λαμβάνεται εκδίκηση επτά φορές, για τον Λάμεχ εβδομήντα φορές το επτά, δηλαδή θα υποστεί τετρακόσιες ενενήντα τιμωρίες. Εφόσον είναι δίκαιη η κρίση του Θεού για τον Κάιν, ώστε να του επιβάλει επτά τιμωρίες· διότι εκείνος μεν δεν έμαθε από άλλον τον φόνο, ενώ αυτός είδε έναν φονιά να υφίσταται τιμωρία. Εγώ όμως, έχοντας μπροστά στα μάτια μου αυτόν που στενάζει και τρέμει, και το μέγεθος της οργής του Θεού, δεν συνετίστηκα από το παράδειγμα, γι' αυτό είμαι άξιος να υποστώ τετρακόσιες ενενήντα τιμωρίες.

Απόκριση. Πρώτη ο φθόνος, δεύτερη ο δόλος, τρίτη ο φόνος, τέταρτη ο μολυσμός της γης από το αίμα, πέμπτη η λύπη των γονέων, έκτη η αδελφοκτονία, έβδομη το να πει ψέματα στον Θεό. Οι δε τιμωρίες του είναι: πρώτη, το να είναι επικατάρατος πάνω στη γη, δεύτερη, να εργάζεται τη γη, τρίτη, το να μην του δώσει πλέον η γη τη δύναμή της, τέταρτη, ο στεναγμός, πέμπτη, ο τρόμος, έκτη, η αποπομπή του από το πρόσωπο του Θεού, έβδομη, το να φέρει πάνω του ένα σημάδι, ώστε να μην τον σκοτώσει όποιος τον συναντήσει.

Γνωρίζω ότι ελέησε πολλούς που μετανόησαν, αλλά τους περισσότερους επειδή βρίσκονταν σε άγνοια. Γνωρίζω ότι συγχώρησε πολλούς, αλλά κυρίως εκείνους που είχαν μεσίτες ενώπιόν του. Διαβάζω τα σχετικά με τον Κορέ και τον Δαθάν, και καταρρέω· και πώς εξαιτίας του Μωυσή τους τιμώρησε. Μελετώ τα σχετικά με τη Μαριάμ, την αδελφή του, ότι δηλαδή εξαιτίας ενός λόγου που του είπε, γέμισε ολόκληρη με λέπρα. Αν για έναν άγιο άνθρωπο επιβλήθηκε τόση τιμωρία, πόσο αυστηρή κρίση θα γίνει για τον αιώνιο Θεό; Ο Κάιν, που σκότωσε τον αδελφό του, τιμωρείται τόσο πολύ. Τι θα πάθουν, άραγε, όσοι εναντιώθηκαν στον Θεό;

Ικανοποιητική η εξομολόγηση, αλλά άκαιρη. Και είπε: «Εάν με διώχνεις σήμερα από το πρόσωπο της γης, τότε και από το πρόσωπό σου θα κρυφτώ, και θα στενάζω και θα τρέμω πάνω στη γη· και όποιος με βρίσκει, θα με σκοτώνει». Δες πόσο αξιοθρήνητα είναι τα λόγια αυτά, τα οποία, και λόγω της ακαταλληλότητας της στιγμής, και επειδή προδόθηκαν από τον χρόνο, δεν διαθέτουν πλέον καμία απολύτως ισχύ. Και είπε: «Εάν με διώχνεις σήμερα από το πρόσωπο της γης, τότε και από το πρόσωπό σου θα κρυφτώ, και θα στενάζω και θα τρέμω πάνω στη γη· και όποιος με βρίσκει, θα με σκοτώνει». «Αν», λέει, «με κατέστησες καταραμένο στη γη, και εσύ ο ίδιος με αποστράφηκες, και με παρέδωσες σε τέτοια τιμωρία ώστε να στενάζω και να τρέμω, τίποτα πλέον δεν εμποδίζει αυτόν που βρίσκεται σε αυτήν την κατάσταση και έχει στερηθεί τη δική σου προστασία, να θανατωθεί από τον πρώτο τυχόντα».

Τότε, αφού κατανόησε ο Κάιν το μέγεθος της αμαρτίας του και σε πόσα κακά είχε παγιδεύσει τον εαυτό του, ομολογεί ότι η αμαρτία του είναι τέτοια ώστε να μην είναι άξια καμίας συγχώρεσης, όμως δεν ωφελείται καθόλου, διότι όλα είναι καλά στον καιρό τους. Διότι καλή είναι η εξομολόγηση πριν από τον έλεγχο και την καταδίκη. «Και είπε ο Κάιν προς τον Κύριο: μεγαλύτερη είναι η αμαρτία μου από το να συγχωρεθώ», δηλαδή η αμαρτία μου δεν αξίζει συγχώρεση, και: «Εάν με εκδιώκεις σήμερα από το πρόσωπο της γης, θα κρυφτώ και από το πρόσωπό Σου, και θα στενάζω και θα τρέμω πάνω στη γη, και όποιος με βρει θα με σκοτώσει». «Και του είπε ο Κύριος ο Θεός: όχι έτσι, όποιος σκοτώσει τον Κάιν θα υποστεί επταπλάσια εκδίκηση», δηλαδή εξαιτίας του ενός φόνου διέπραξε επτά αμαρτίες και δέχθηκε επτά επιτιμήσεις, και αν κάποιος τον σκοτώσει, θα δεχθεί επτά τιμωρίες, ώστε «θα υποστεί επτά εκδικήσεις». «Και έθεσε ο Κύριος ο Θεός σημάδι στον Κάιν, για να μην τον σκοτώσει κανένας που θα τον έβρισκε». Και: «Εξήλθε ο Κάιν από το πρόσωπο του Θεού», δηλαδή εξέπεσε, «και κατοίκησε στη γη Ναΐδ, απέναντι από την Εδέμ». «Και γνώρισε ο Κάιν τη γυναίκα του, και εκείνη συνέλαβε και γέννησε τον Ενώχ». Η δε Γραφή, αφού ανέφερε λίγα πράγματα για τους απογόνους του Κάιν, μίλησε και για τον Λάμεχ, ότι έλεγε στις γυναίκες του: «Άνδρα σκότωσα σε πληγή δική μου, και νέο σε μώλωπα δικό μου».

Το ότι, βέβαια, διέπραξε επτά αμαρτήματα, ήδη πριν από λίγο απαριθμήθηκαν· το ότι όμως δέχθηκε και επτά εκδικήσεις, δηλαδή τιμωρίες, δες και αυτών τον αριθμό: πρώτη εκδίκηση, τον πρόφτασε η κατάρα· «κατηραμένος», λέει, «να είσαι εσύ από τη γη»· δεύτερη, ο ανώφελος κόπος· «θα καλλιεργείς», λέει, «τη γη» με μάταιο κόπο και χωρίς ανταμοιβή· τρίτη, η αφορία της γης· δεν θα μπορέσει, λέει, «να σου δώσει τη δύναμή της» σε αντάλλαγμα ισάξιο της εργασίας και του κόπου σου· τέταρτη, ο στεναγμός, δηλαδή η στενοχώρια και η δύσπνοια του άσθματος· πέμπτη, ο ασυγκράτητος και διαρκής τρόμος· διότι στο «θα στενάζεις και θα τρέμεις πάνω στη γη» διακρίνονται δύο βάσανα σε μία φράση· έκτη, ότι, ως καταραμένος και βδελυρός στον Θεό, ήταν επίσης κατατρομαγμένος, σημαδεμένος, βδελυρός και απόβλητος σε όλους τους ανθρώπους· γι' αυτό και φοβόταν και έτρεμε διαρκώς, μήπως τον σκοτώσει κάποιος από εκείνους που θα τον έβρισκαν· έβδομη εκδίκηση, η βαρύτερη όλων, ότι θεωρήθηκε βδελυρός και αποβλήθηκε, και ο Θεός έκρυψε το πρόσωπό Του από αυτόν· «εξήλθε», λέει, «ο Κάιν», δηλαδή απορρίφθηκε από το πρόσωπο του Θεού, «και κατοίκησε στη γη Ναΐδ».