Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 4:15

Ώρα είναι λοιπόν για σένα, να αποκαλείς άγιους στον Κύριο και τον Ισμαήλ, και τον Ησαύ, και πριν από αυτούς τον Κάιν, καθώς και πολλούς άλλους από τους θεομίσητους και καταραμένους άνδρες, με τη δικαιολογία ότι αυτοί άνοιξαν πρώτοι τη μήτρα. Και για ποιο λόγο λέγεται για τον Ισμαήλ: «Δίωξε τη δούλη και τον υιό της»· και για τον Ησαύ, ότι: «Τον Ιακώβ αγάπησα, ενώ τον Ησαύ τον μίσησα»; Και για ποιο λόγο, αν ο Κάιν ήταν άγιος στον Κύριο, για τον φόνο του επιβάλλονταν επτά εκδικήσεις; Αν κάθε αρσενικό που ανοίγει μήτρα θα ονομαστεί άγιο στον Κύριο, τι παραπάνω έχει ο Χριστός από τον Ρουβήν; Και τι περισσότερο έχει Αυτός σε σχέση με τον Αμνών; Διότι και αυτοί θα φαινόταν ότι, επειδή γεννήθηκαν πρώτοι, άνοιξαν κατά κάποιον τρόπο τη μήτρα. Αλλά πρόσεχε, μην ορμάς παρορμητικά στις Γραφές και μην απομακρύνεσαι πολύ από τον σκοπό. Διότι δεν είπε το εξής, αναφέρει, ότι «Κάθε πρωτότοκο θα ονομαστεί άγιο στον Κύριο»· διότι αλλιώς με αυτόν τον τρόπο η αγιότητα θα μεταφερόταν και στην άλογη φύση· αλλά ότι «Κάθε αρσενικό που ανοίγει μήτρα»· δηλαδή, όταν ο τοκετός προέλθει χωρίς πείρα γάμου· όταν η σύλληψη αυτού που γεννιέται δεν γίνει από αίματα, ούτε από θέλημα σαρκός, ούτε από θέλημα ανδρός, αλλά από το Άγιο Πνεύμα· όταν, χωρίς να έχει κρούσει κανείς από έξω, το ίδιο το βρέφος ανοίξει από μέσα· όταν, ενώ οι σφραγίδες και τα κλείστρα της παρθενίας διατηρούνται ασάλευτα, το γεννώμενο εξέλθει· κατ' αυτόν τον τρόπο «Κάθε αρσενικό που ανοίγει μήτρα θα ονομαστεί άγιο στον Κύριο».

Ερώτ. ξβʹ. Τι σημαίνει αυτό που λέει: «Καθένας που θα σκοτώσει τον Κάιν, επτά εκδικήσεις θα καταλύσει;» Απόκ. Στα εγκλήματα που αποτόλμησε ο Κάιν, πρώτο αμάρτημα είναι ο φθόνος για την προτίμηση προς τον Άβελ· δεύτερο ο δόλος, με τον οποίο μίλησε στον αδελφό του λέγοντας: «Ας βγούμε στην πεδιάδα»· τρίτο ο φόνος, ως προσθήκη στο κακό· τέταρτο, ότι η επιβάρυνση είναι μεγαλύτερη επειδή επρόκειτο για τον αδελφό του· πέμπτο, ότι προκάλεσε πένθος στους γονείς του· έκτο, ότι μόλυνε τη γη με αίματα· έβδομο, ότι είπε ψέματα στον Θεό. Διότι, όταν ρωτήθηκε: «Πού είναι ο Άβελ ο αδελφός σου;», είπε: «Δεν γνωρίζω». Επτά εκδικήσεις, επομένως, θα καταλύονταν με τη θανάτωση του Κάιν.

Αναζήτησας να μάθεις για εκείνο το πολυθρύλητο χωρίο, το οποίο διαρκώς συζητείται από όλους, ποια ερμηνεία έχει το «Καθένας που θα σκοτώσει τον Κάιν, επτά τιμωρίες θα ματαιώσει». Με αυτό, λοιπόν, αφενός μεν απέδειξες ότι εσύ ο ίδιος τηρείς με ακρίβεια την παραγγελία προς τον Τιμόθεο, την οποία του παρέδωσε ο Παύλος (διότι είναι φανερό ότι προσέχεις στην ανάγνωση)· αφετέρου, εμάς τους γέροντες, που έχουμε ήδη ναρκωθεί και από τον χρόνο και από την ασθένεια του σώματος και από το πλήθος των θλίψεων, οι οποίες τώρα εγέρθηκαν πολλές εναντίον μας και βάρυναν τη ζωή μας, εντούτοις μας αφύπνισες· και επειδή εσύ ζέεις στο πνεύμα, εμάς που είχαμε παγώσει, σαν τα ζώα που πέφτουν σε χειμερία νάρκη, μας επανέφερες σε μία μέτρια εγρήγορση και ζωτική ενέργεια. Αυτό το χωρίο, λοιπόν, είναι δυνατόν και να κατανοηθεί με απλό τρόπο, αλλά και να επιδεχθεί ποικίλη ερμηνεία. Η απλούστερη, επομένως, έννοια, η οποία μπορεί εύκολα να γίνει αντιληπτή από τον καθένα, είναι αυτή: ότι ο Κάιν πρέπει να υποστεί επταπλάσια τιμωρία για όσα αμάρτησε. Διότι δεν είναι γνώρισμα ενός δίκαιου κριτή να ορίζει τις ανταποδόσεις απολύτως ίσες προς τα σφάλματα, αλλά είναι ανάγκη αυτός που έκανε την αρχή του κακού να εξοφλήσει τα οφειλόμενα με προσαύξηση, εάν πρόκειται αφενός ο ίδιος να γίνει καλύτερος μέσω των τιμωριών και αφετέρου να κάνει τους υπολοίπους πιο συνετούς με το παράδειγμά του. Επομένως, επειδή έχει οριστεί να εκτίσει ο Κάιν την τιμωρία για τα αμαρτήματά του επτά φορές, εκείνος που θα τον σκοτώσει, λέει το χωρίο, θα ματαιώσει αυτήν την απόφαση που έχει ληφθεί εναντίον του από τη θεία κρίση.

Το μεν «επτά φορές», λοιπόν, ειπώθηκε λόγω της συγγένειας με τούτον τον κόσμο, διότι οι φιλόκοσμοι άνθρωποι οφείλουν να τιμωρούνται εξαιτίας εκείνων ακριβώς των πραγμάτων για τα οποία επέλεξαν να πράξουν το κακό. Όσον αφορά τις τιμωρίες, είτε αναφερθείς στα αμαρτήματα που διέπραξε ο Κάιν, θα βρεις ότι είναι επτά· είτε σε όσα ορίστηκαν σε αυτόν από τον Κριτή, και πάλι δεν θα αστοχήσεις στο ορθό νόημα. Ανάμεσα λοιπόν στα εγκλήματα που τόλμησε ο Κάιν, το πρώτο αμάρτημα είναι ο φθόνος για την προτίμηση προς τον Άβελ· το δεύτερο είναι ο δόλος με τον οποίο μίλησε στον αδελφό του λέγοντας: «Ας βγούμε στην πεδιάδα»· το τρίτο είναι ο φόνος, προσθήκη του κακού· το τέταρτο ότι επρόκειτο για φόνο αδελφού, γεγονός που συνιστά μεγαλύτερη επιδείνωση· το πέμπτο ότι ο Κάιν υπήρξε ο πρώτος φονιάς, αφήνοντας πονηρό παράδειγμα στην ανθρωπότητα· το έκτο αδίκημα είναι ότι προξένησε πένθος στους γονείς του· το έβδομο είναι ότι είπε ψέματα στον Θεό, διότι, όταν ρωτήθηκε «Πού είναι ο Άβελ ο αδελφός σου;», είπε: «Δεν ξέρω». Επτά λοιπόν τιμωρίες θα καταλύονταν με τη θανάτωση του Κάιν. Διότι, επειδή ο Κύριος είπε ότι «Επικατάρατη θα είναι η γη, η οποία άνοιξε το στόμα της για να δεχθεί το αίμα του αδελφού σου», και «Στενάζοντας και τρέμοντας θα ζεις πάνω στη γη», ο Κάιν λέει: «Εάν με διώχνεις σήμερα από τη γη, θα κρυφτώ και από το πρόσωπό σου, και θα περιφέρομαι στενάζοντας και τρέμοντας πάνω στη γη, και οποιοσδήποτε με βρει θα με σκοτώσει». Σε αυτό ακριβώς απαντά ο Κύριος λέγοντας: «Δεν θα γίνει έτσι· καθένας που θα σκοτώσει τον Κάιν, θα καταλύσει επτά εκδικήσεις».

Ο λόγος ελέγχει το σφάλμα του λέγοντας: «Όχι έτσι», δηλαδή δεν θα θανατωθείς. Διότι για όσους τιμωρούνται ο θάνατος αποτελεί κέρδος, εφόσον φέρνει απαλλαγή από τα δεινά. Απεναντίας, θα παραταθεί η ζωή σου, ώστε να ανταποδοθούν οι τιμωρίες σε αναλογία με τα αμαρτήματα. Επειδή δε το αντικείμενο της εκδίκησης νοείται διττώς, αφενός ως το αμάρτημα για το οποίο επιβάλλεται η εκδίκηση και αφετέρου ως ο τρόπος της τιμωρίας μέσω του οποίου συντελείται η εκδίκηση, ας εξετάσουμε εάν επιβλήθηκαν επτά τρόποι βασανιστηρίων σε αυτόν που διέπραξε την πονηρία.

Τι λέει λοιπόν ο Κύριος; «Δεν θα γίνει έτσι». Αλλά έθεσε σημάδι επάνω του. Αυτή είναι η έβδομη τιμωρία, το να μην κρύβεται καν η τιμωρία, αλλά με ολοφάνερο σημάδι να έχει διακηρυχθεί σε όλους ότι αυτός είναι ο δημιουργός των ανόσιων έργων. Διότι, για όποιον σκέπτεται ορθά, η βαρύτερη των κολάσεων είναι η αισχύνη, για την οποία έχουμε διδαχθεί και σχετικά με την Κρίση, ότι οι μεν θα αναστηθούν για ζωή αιώνια, και οι δε για αισχύνη και ονειδισμό αιώνιο.

Και έθεσε Κύριος ο Θεός σημάδι στον Κάιν, για να μην τον σκοτώσει όποιος τον έβρισκε. Εξήλθε δε ο Κάιν από το πρόσωπο του Θεού.» Β΄. Ο Κάιν λοιπόν, καθώς και ο Άβελ, γεννήθηκαν και οι δύο από τον Αδάμ, και ήταν σαν βλαστοί τρυφεροί και γεμάτοι άνθη, οι οποίοι ξεπρόβαλαν στην αρχή από την πρώτη ρίζα, και μέσω αυτών η ανθρώπινη φύση εξασκούνταν στη γονιμότητα, και η εντολή του να αυξάνονται και να πληθύνονται βρισκόταν μόλις στην αρχή της εμφάνισής της, και πλέον σε ισχύ. Αλλά ο μεν Κάιν προηγούνταν χρονικά ως προς τη γέννηση. Ακολουθούσε δε και ήταν μετά από αυτόν ο Άβελ· και όσο μεν ήταν τρυφεροί και νέοι, τρέφονταν κοντά στους γονείς τους σαν νεοσσοί. Όταν όμως οι νέοι έφτασαν στην εφηβεία, και πλέον φαίνονταν να συγκαταλέγονται στους άνδρες, στράφηκαν σε διαφορετικές ασχολίες.

Αλλά το ότι οπωσδήποτε και εξάπαντος θα υπόκειται στις κατάρες και θα υποστεί τις τιμωρίες για τα δικά του ανοσιουργήματα, διάγοντας έναν τρισάθλιο βίο στη γη, το πληροφορούνταν σαφώς από τον Θεό που έλεγε: «Δεν θα γίνει έτσι, διότι καθένας που θα σκοτώσει τον Κάιν, θα υποστεί επτά εκδικήσεις.» Το «επτά» το θέτει αντί του «πολλά», σαν να έλεγε δηλαδή, ότι θα χαρίσει στον αδελφοκτόνο Κάιν την τιμωρία για πολλά και ανόσια σφάλματα, εκείνος που θα του αφαιρούσε την ενσώματη ζωή. Αν, όμως, κάποιος προτιμούσε να πει ότι οι τιμωρίες είναι πράγματι επτά στον αριθμό, δεν είναι καθόλου δύσκολο να τις απαριθμήσει λέγοντας, ότι η πρώτη αμαρτία του Κάιν ήταν το ότι δεν έκανε σωστό διαχωρισμό, ούτε προσέφερε στον Θεό τα πιο εκλεκτά από όλα. Δεύτερον, το ότι, αφού κατάλαβε την αμαρτία του, δεν στράφηκε προς τη μετάνοια και δεν επανόρθωσε τα σφάλματά του με την επιστροφή προς το καλύτερο, αλλά αντιθέτως κυριεύθηκε από οργή και παροξύνθηκε από την ευδοκίμηση του πλησίον του, τον οποίο φυσικά όφειλε να επιλέξει να μιμηθεί, και όχι να τον θεωρήσει εχθρό και να τον βλέπει με άδικα μάτια.

Ως έβδομο, το να νομίζει κανείς ότι μπορεί, παρά τη θέληση του Θεού, να διαφύγει την τιμωρία, έχοντας απαλλαγεί από την εν σώματι ζωή όχι παρά τη θέλησή του. «Αλλά έδωσε», λέει, «ο Θεός ένα σημάδι στον Κάιν, ώστε να μην τον σκοτώσει όποιος τον βρει. Και εξήλθε ο Κάιν από το πρόσωπο του Θεού». Υποβλήθηκε όμως αμέσως στις κατάρες, και ακολούθησε η κατάσταση της αποστροφής. Διότι πώς θα μπορούσε η πάναγνη και αγιότατη φύση να επιβλέπει αυτόν που είχε ήδη φτάσει στο έσχατο όριο κάθε κακού;

Σε εμάς όμως, που έχουμε δικαιωθεί εν Χριστώ και έχουμε αγιαστεί εν Πνεύματι, απευθυνόταν λέγοντας: «Πρόσφερε στον Θεό θυσία αινέσεως και απόδωσε στον Ύψιστο τις ευχές σου, και επικαλέσου με σε ημέρα της θλίψης σου, και θα σε γλιτώσω, και θα με δοξάσεις». Επομένως, τα πνευματικά είναι ανώτερα από τα γήινα, και η θυσία δια του Χριστού είναι πολύ πιο υπερέχουσα από τη νομική θυσία. Γι' αυτό ο Θεός έκλινε με εύνοια όχι στις θυσίες του Κάιν, αλλά του Άβελ. Και για ποιον λόγο; Διότι ο Ισραήλ προσέφερε μεν ορθά. Επειδή έπρεπε να θυσιάζει στον Θεό. Διαχώρισε όμως όχι ορθά, παραμένοντας προσκολλημένος διαρκώς στους τύπους και νομίζοντας ότι ο Θεός ευαρεστείται στις σκιές. Γι' αυτό και αμάρτησε και του δόθηκε η εντολή να ησυχάσει, δηλαδή να παύσει τα αρχαία και κατά νόμον έθιμα, και να καταστήσει ηγέτη τον Χριστό. Επειδή ελέχθη στον Κάιν: «Αμάρτησες, ησύχασε»· και ως προς τον Άβελ: «σε εσένα θα είναι η προσήλωσή του, και εσύ θα τον εξουσιάζεις». Αλλά αν ο Ισραήλ ήθελε να απωθήσει την προσφορά των πιο γήινων πραγμάτων και το ανωφελές της κατά νόμον λατρείας, και να καταστήσει τον Χριστό άρχοντα και καθοδηγητή της οδού προς το καλύτερο, θα ήταν ελεύθερος μαζί με εμάς, και θα βρισκόταν «στο βιβλίο των ζώντων», κατά τις Γραφές. Επειδή όμως, όπως ακριβώς ο Κάιν, μετέτρεψε την ευδοκίμηση του Σωτήρα μας σε αφορμή φθόνου και αρχή μιαιφονίας, έπεσε σε κατάρα και έγινε ένοχος επταπλάσιας εκδίκησης.

Διότι έχουν γίνει ένοχοι πολλών καταδικών και, υποκείμενοι σε άγριες τιμωρίες, περνούν τη ζωή τους στενάζοντας και τρέμοντας οι άθλιοι· επειδή παντού είναι ξένοι, πρόσφυγες και περίτρομοι, και δεν έχουν την παρρησία που ταιριάζει κατεξοχήν στους ελεύθερους. Όμως ο Κάιν έλαβε ένα σημάδι, ώστε να μην τον σκοτώσουν· διότι δεν καταστράφηκε ολοκληρωτικά ο Ισραήλ, αλλά σώθηκε το υπόλειμμα, σύμφωνα με τη φωνή του προφήτη, ο οποίος, γνωρίζοντας αυτό, προαναφωνούσε λέγοντας: «Και αν ο Κύριος Σαβαώθ δεν μας άφηνε σπέρμα, θα γινόμασταν σαν τα Σόδομα και θα μοιάζαμε με τα Γόμορρα.» Ακόμη επιπρόσθετα σε αυτό και ο θεσπέσιος Υμνωδός ικέτευε τον Θεό των όλων να μην αφανιστεί ολοκληρωτικά ο Ισραήλ: «Μην τους σκοτώσεις, μήπως ξεχάσουν τον νόμο σου.» Όμως ο Κάιν απομακρύνθηκε από το πρόσωπο του Θεού. Διότι έχει γραφτεί ως εξής: «Εξήλθε δε ο Κάιν από το πρόσωπο του Θεού»· κάτι τέτοιο έπαθαν και αυτοί από τον Ισραήλ, προς τους οποίους ειπώθηκε μέσω της φωνής του προφήτη: «Όταν εκτείνετε τα χέρια σας προς εμένα, θα αποστρέψω τα μάτια μου από εσάς, και αν πληθύνετε τη δέηση, δεν θα σας εισακούσω. Διότι τα χέρια σας είναι γεμάτα αίμα.» Επειδή σκότωσαν τον Κύριο των όλων, και τόλμησαν να πουν από υπερβολική ανοσιότητα: «Το αίμα του ας πέσει πάνω μας και πάνω στα παιδιά μας.»

ΕΠΙΣΤΟΛΗ 80. ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΕΠΙΣΚΟΠΟ ΟΠΤΙΜΟ. Επί του χωρίου: «Πας ο αποκτείνας Κάιν επτά εκδικούμενα παραλύσει». Έβλεπα ούτως ή άλλως με ευχαρίστηση τους αγαθούς νέους, τόσο εξαιτίας της σταθερότητας του ήθους τους που ξεπερνά την ηλικία τους, όσο και λόγω της οικειότητάς τους με την ευλάβειά σου, γεγονός από το οποίο μπορεί κανείς να προσδοκά κάτι μεγάλο γι' αυτούς. Επειδή δε τους είδα να με πλησιάζουν φέρνοντας δικές σου επιστολές, διπλασίασα την αγάπη μου γι' αυτούς. Και όταν διάβασα την επιστολή και είδα σε αυτήν αφενός την προνοητική σου διάθεση για τις Εκκλησίες και αφετέρου την επιμέλειά σου για την ανάγνωση των θείων Γραφών, ευχαρίστησα τον Κύριο και ευχήθηκα τα αγαθά σε εκείνους που μας μετέφεραν τέτοια γράμματα, και πρωτίστως σε εκείνον που μας τα έγραψε. Ερεύνησας εκείνο το πολυθρύλητο ρητό που αναφέρεται συνεχώς από όλους, για το ποια είναι η ερμηνεία του: «Πας ο αποκτείνας Κάιν επτά εκδικούμενα παραλύσει;» Με αυτό, προς το παρόν, ανέδειξες τον εαυτό σου ως κάποιον που τηρεί με ακρίβεια την παραγγελία προς τον Τιμόθεο, όπως ακριβώς του την έδωσε ο Παύλος· διότι είναι φανερό ότι προσέχεις στην ανάγνωση. Έπειτα, ακόμη και εμάς τους γέροντες, που έχουμε ήδη ναρκωθεί και από τον χρόνο και από την ασθένεια του σώματος και από το πλήθος των θλίψεων (οι οποίες, αφού ξεσηκώθηκαν πολλές εναντίον μας, βάρυναν τη ζωή μας), παρόλα αυτά μας αφύπνισες, και όντας ζέων τω πνεύματι, επαναφέρεις εμάς τους παγωμένους, σαν τα ζώα που φωλιάζουν τον χειμώνα, σε μια μέτρια εγρήγορση και ζωτική ενέργεια.

Είτε υποστηρίξεις ότι τα προς εκδίκηση είναι τα αμαρτήματα του Κάιν, θα βρεις επτά· είτε υποστηρίξεις ότι είναι οι τιμωρίες που ορίστηκαν σε αυτόν από τον Κριτή, και πάλι δεν θα αστοχήσεις στο νόημα. Επομένως, μεταξύ των όσων τόλμησε να διαπράξει ο Κάιν, το πρώτο αμάρτημα ήταν ο φθόνος για την προτίμηση προς τον Άβελ.

Δεύτερον, ο δόλος με τον οποίο μίλησε στον αδελφό του, λέγοντας: «Ας βγούμε στην πεδιάδα». Τρίτον, ο φόνος. Τέταρτον, η επαύξηση του κακού, διότι η δολοφονία αδελφού συνιστά μεγαλύτερη επιδείνωση. Πέμπτον, το ότι ο Κάιν, ως ο πρώτος φονιάς, άφησε πονηρό παράδειγμα στη ζωή. Έκτον αδίκημα, το ότι προκάλεσε πένθος στους γονείς του. Έβδομον, το ότι είπε ψέματα στον Θεό. Διότι, όταν ρωτήθηκε: «Πού είναι ο Άβελ ο αδελφός σου;», απάντησε: «Δεν γνωρίζω». Επτά, λοιπόν, αδικήματα που επισύρουν τιμωρία εξέτισε με τη θανάτωσή του ο Κάιν.

Διότι, επειδή είπε ο Κύριος ότι «Επικατάρατη είναι η γη, η οποία άνοιξε για να δεχθεί το αίμα του αδελφού σου, και θα στενάζεις και θα τρέμεις πάνω στη γη», ο Κάιν λέει: «Εάν με διώχνεις σήμερα από τη γη, θα κρυφτώ και από το πρόσωπό σου, και θα στενάζω και θα τρέμω πάνω στη γη, και καθένας που θα με βρει θα με σκοτώσει». Προς αυτό λοιπόν ο Κύριος λέει: «Όχι έτσι· καθένας που θα σκοτώσει τον Κάιν, θα υποστεί επταπλάσια εκδίκηση». Διότι, επειδή ο Κάιν νόμισε ότι θα ήταν εύκολη λεία για τον καθένα, λόγω του ότι δεν είχε ασφάλεια από τη γη· διότι η γη έγινε επικατάρατη εξαιτίας του, και επειδή στερήθηκε τη βοήθεια από τον Θεό, ο οποίος οργίστηκε για τον φόνο, έτσι ώστε να μην του απομένει προστασία ούτε από τη γη ούτε από τον ουρανό, λέει: «Θα συμβεί, καθένας που θα με βρει να με σκοτώσει»· ελέγχει το σφάλμα του ο Λόγος, λέγοντας: «Όχι έτσι», δηλαδή, δεν θα θανατωθείς. Αυτός δε, όχι μόνο κρύβει την πληγή, αλλά και διαπράττει μαζί με τον φόνο και άλλο ένα κακό, το ψέμα, προσθέτοντας: «Δεν ξέρω· μήπως είμαι εγώ φύλακας του αδελφού μου;» Από εδώ και πέρα λοιπόν απαριθμεί τις τιμωρίες. «Επικατάρατη θα είναι η γη εξαιτίας σου.» Αυτή είναι η μία τιμωρία. «Θα καλλιεργείς τη γη.» Αυτή είναι η δεύτερη· διότι κάποια ανείπωτη ανάγκη έχει συνδεθεί μαζί του, η οποία τον ωθεί στην καλλιέργεια της γης, ώστε να μην του επιτρέπεται να αναπαυθεί ακόμη κι αν το θέλει, αλλά να ταλαιπωρείται πάντοτε σε αυτήν την εχθρική για αυτόν γη, την οποία έκανε επικατάρατη, μολύνοντάς την με το αίμα του αδελφού του.

Συμπεραίνει από την ακολουθία των προηγουμένων. Αν με έχεις εκδιώξει από τη γη, αν θα κρυφτώ από το πρόσωπό σου, απομένει να σκοτωθώ από οποιονδήποτε. Τι λέει λοιπόν ο Κύριος; «Όχι έτσι». Αλλά έθεσε σημάδι επάνω του· αυτή είναι η έβδομη τιμωρία. Το να μην αποκρύπτεται η τιμωρία αλλά να διακηρύσσεται με ολοφάνερο σημάδι, ότι αυτός είναι ο δημιουργός των ανόσιων έργων (διότι αυτό ισχύει για όσους σκέπτονται ορθά), είναι η βαρύτερη ντροπή των τιμωριών, για την οποία έχουμε διδαχθεί και σχετικά με την Κρίση, όταν οι μεν θα αναστηθούν σε ζωή αιώνια, ενώ οι δε σε αιώνια ντροπή και ονειδισμό. Ακολουθεί ως προς αυτό ένα συγγενικό ζήτημα, αυτό που ειπώθηκε από τον Λάμεχ στις γυναίκες του: «Διότι σκότωσα άνδρα, και νεανίσκο για μώλωπα». Άλλο λοιπόν είναι το τραύμα, και άλλο ο μώλωπας, και άλλο ο άνδρας, και άλλο ο νεανίσκος. Διότι, αν για τον Κάιν λαμβάνεται εκδίκηση επτά φορές, για τον Λάμεχ εβδομήντα φορές το επτά, δηλαδή θα υποστεί τετρακόσιες ενενήντα τιμωρίες. Εφόσον είναι δίκαιη η κρίση του Θεού για τον Κάιν, ώστε να του επιβάλει επτά τιμωρίες· διότι εκείνος μεν δεν έμαθε από άλλον τον φόνο, ενώ αυτός είδε έναν φονιά να υφίσταται τιμωρία. Εγώ όμως, έχοντας μπροστά στα μάτια μου αυτόν που στενάζει και τρέμει, και το μέγεθος της οργής του Θεού, δεν συνετίστηκα από το παράδειγμα, γι' αυτό είμαι άξιος να υποστώ τετρακόσιες ενενήντα τιμωρίες.

Καθένας που σκοτώνει τον Κάιν θα παραλύσει επτά εκδικούμενα. Κάιν μεν είναι ο λογισμός της γαστριμαργίας. Επτά δε εκδικούμενα, δηλαδή άξια κολάσεως, είναι: ο λογισμός της πορνείας και της φιλαργυρίας, και της λύπης, και της οργής, και της ακηδίας, και της κενοδοξίας, και της υπερηφανίας. Εκείνος, λοιπόν, που σκότωσε τη γαστριμαργία μέσω της εγκράτειας, σκότωσε μαζί της και τα πάθη που την ακολουθούν, παραλύοντας τις μεταξύ τους συνδέσεις.

Ερώτηση: Τι σημαίνουν οι δερμάτινοι χιτώνες με τους οποίους ο Θεός έντυσε τον Αδάμ και την Εύα; Απάντηση: Είναι δέρματα νεκρών άλογων ζώων. Επομένως, τους περιέβαλε με αυτό το σύμβολο της νέκρωσης. Ερώτηση: Τι σημαίνει το «όποιος σκοτώσει τον Κάιν θα υποστεί επταπλάσια τιμωρία»; Και ποιες είναι οι δικές του αμαρτίες, και ποιες οι τιμωρίες;

Απόκριση. Πρώτη ο φθόνος, δεύτερη ο δόλος, τρίτη ο φόνος, τέταρτη ο μολυσμός της γης από το αίμα, πέμπτη η λύπη των γονέων, έκτη η αδελφοκτονία, έβδομη το να πει ψέματα στον Θεό. Οι δε τιμωρίες του είναι: πρώτη, το να είναι επικατάρατος πάνω στη γη, δεύτερη, να εργάζεται τη γη, τρίτη, το να μην του δώσει πλέον η γη τη δύναμή της, τέταρτη, ο στεναγμός, πέμπτη, ο τρόμος, έκτη, η αποπομπή του από το πρόσωπο του Θεού, έβδομη, το να φέρει πάνω του ένα σημάδι, ώστε να μην τον σκοτώσει όποιος τον συναντήσει.

Γνωρίζω ότι ελέησε πολλούς που μετανόησαν, αλλά τους περισσότερους επειδή βρίσκονταν σε άγνοια. Γνωρίζω ότι συγχώρησε πολλούς, αλλά κυρίως εκείνους που είχαν μεσίτες ενώπιόν του. Διαβάζω τα σχετικά με τον Κορέ και τον Δαθάν, και καταρρέω· και πώς εξαιτίας του Μωυσή τους τιμώρησε. Μελετώ τα σχετικά με τη Μαριάμ, την αδελφή του, ότι δηλαδή εξαιτίας ενός λόγου που του είπε, γέμισε ολόκληρη με λέπρα. Αν για έναν άγιο άνθρωπο επιβλήθηκε τόση τιμωρία, πόσο αυστηρή κρίση θα γίνει για τον αιώνιο Θεό; Ο Κάιν, που σκότωσε τον αδελφό του, τιμωρείται τόσο πολύ. Τι θα πάθουν, άραγε, όσοι εναντιώθηκαν στον Θεό;

Ότι και το επτά είναι τέλειος αριθμός. Εʹ. Την έβδομη ημέρα κατέπαυσε ο Θεός από όλα τα έργα Του. Επτά εκδικήσεις απέτισε εκείνος που σκότωσε τον Κάιν. Διότι ο μιαρός διέπραξε επτά αμαρτίες: φθόνο, δόλο, αδελφοκτονία, έγινε ο πρώτος διδάσκαλος των φόνων, αποτέλεσε έτσι μίασμα για τη ζωή, λύπησε τους γονείς του, και είπε ψέματα στον Θεό. Υπέπεσε λοιπόν και σε επτά τιμωρίες: κατοικούσε σε καταραμένη γη, την εργαζόταν άκαρπα, αναστέναζε, έτρεμε, εκδιώχθηκε από το πρόσωπο (του Θεού), αγωνιούσε για όποιον περαστικό συναντούσε, και έφερε ένα σημάδι που τον καθιστούσε γνωστό σε όλους. Έβδομος μετά τον Αδάμ ήταν ο Ενώχ, ο οποίος ευαρέστησε τον Θεό, και όπως το σιτάρι από τα ζιζάνια, χωρίστηκε από τους ασεβείς. Επτά έτη την πρώτη φορά, και επτά τη δεύτερη, δούλεψε ο Ιακώβ στον Λάβαν για τη Ραχήλ.

Όπως ακριβώς ο Θεός έθεσε στον Κάιν ένα σημάδι ενδεικτικό της πονηρίας του, σημάδι εξαιτίας του οποίου όσοι τον έβλεπαν εμποδίζονταν από το να τον θανατώσουν, επειδή ο Θεός αποφάσισε να στενάζει και να τρέμει πάνω στη γη· έτσι και στους τέλειους δούλους Του δίνει ένα σημάδι προς το αγαθό, το οποίο όταν το βλέπουν, οι μεν φίλοι χαίρονται, οι δε εχθροί και όσοι τους μισούν καταισχύνονται, αναγνωρίζοντας μέσω του σημαδιού ότι έλαβαν βοήθεια και παρηγοριά για όσα τους συνέβησαν. Και ίσως στην περίπτωση του Κάιν, οι εχθρικές δυνάμεις, βλέποντας το σημάδι που του έθεσε ο Θεός, χαίρονταν με την κατάστασή του, όντας χαιρέκακες· ενώ οι άγγελοι του Θεού στέναζαν γι' αυτόν, επιγινώσκοντας μέσω του σημαδιού την οργή του Θεού που επικρεμόταν πάνω του. Στην περίπτωση όμως της θεοφιλούς ψυχής συμβαίνει το αντίθετο: οι μεν εχθρικές δυνάμεις καταισχύνονται βλέποντας το αγαθό σημάδι να βρίσκεται επάνω της· ενώ οι θείοι και αγαθοί άγγελοι χαίρονται και συνευφραίνονται μαζί της. Αυτό ακριβώς δίδαξε και ο Σωτήρας μας, λέγοντας ότι γίνεται χαρά στους ουρανούς για έναν αμαρτωλό που μετανοεί.

Αλλά και οι αμαρτίες κατά τους παλαιούς χρόνους εκδικούνταν σύμφωνα με αυτόν τον αριθμό. «Όχι έτσι», λέει ο Θεός, «όποιος σκοτώσει τον Κάιν θα υποστεί επταπλάσια εκδίκηση». Ούτε και εκεί οκτώ, αλλά επτά. Γιατί; Περίμενε λίγο και θα ανακαλύψεις το μυστήριο. Η πρώτη αμαρτία εκδικείται επτά φορές, ο δεύτερος φόνος, του Λάμεχ, εβδομηκοντάκις επτά φορές. Παρομοίως, λοιπόν, και εδώ η άφεση κατά τον Πέτρο είναι επτά φορές, αναλογώντας στην εκδίκηση του Κάιν, και η συγχώρηση από τον Κύριο εβδομηκοντάκις επτά, όπως η καταδίκη του Λάμεχ. Όσο είναι το παράπτωμα, τόσο είναι και το χάρισμα· όπου είναι λίγη η αμαρτία, λίγη είναι και η άφεση. Διότι σε όποιον συγχωρήθηκαν λίγα, λίγο και αγαπά. Όπου επλεόνασε η αμαρτία, υπερεπερίσσευσε η χάρις.

Ο Πέτρος προτείνει επτάκις, ο Κύριος έως εβδομηκοντάκις επτά. Οι αμαρτίες τιμωρούνται επτάκις· Όχι έτσι· καθένας που θα σκοτώσει τον Κάιν, θα υποστεί επταπλάσια εκδίκηση. Ούτε εκεί αναφέρονται οκτώ, αλλά επτά. Γιατί; Περίμενε λίγο και θα ανακαλύψεις το μυστήριο. Η πρώτη αμαρτία τιμωρείται επτάκις· ο δεύτερος φόνος του Λάμεχ εβδομηκοντάκις επτά. Διότι για τον Κάιν λαμβάνεται εκδίκηση επτάκις, ενώ για τον Λάμεχ εβδομηκοντάκις επτά. Εάν λοιπόν εκεί η άφεση από τον Πέτρο είναι επτάκις, αναλογώντας στην εκδίκηση του Κάιν, η συγχώρηση από τον Κύριο είναι εβδομηκοντάκις επτά, όπως η καταδίκη του Λάμεχ [εβδομηκοντάκις επτά]. Όσο μεγάλο είναι το παράπτωμα, τόσο μεγάλη είναι και η δωρεά της χάριτος· όπου είναι λίγη η αμαρτία, λίγη είναι και η άφεση. Διότι σε όποιον συγχωρείται λίγο, αγαπάει λίγο. Διότι όπου επλεόνασε η αμαρτία, υπερπερίσσευσε η χάρις.

Υπάρχουν πολλοί, από τους οποίους ένας είμαι και εγώ ο ίδιος, οι οποίοι ελέγχονται με θεϊκό τρόπο από τα λόγια που ψάλλονται και αναγιγνώσκονται εδώ εις επήκοον όλων, επειδή δεν χρησιμοποιούν σύμφωνα με το θέλημα του Θεού αυτά τα αμέτρητα, δηλαδή τα πάρα πολλά, από τα οποία το καθένα είναι και ένα τάλαντο, με αποτέλεσμα να επισύρουν βαριά και πολλαπλή την καταδίκη. Διότι έτσι και ο Κάιν, παρόλο που φάνηκε ότι αμάρτησε μία φορά, διαπράττοντας την αδελφοκτονία, τιμωρήθηκε επτά φορές, δηλαδή πολλές, σύμφωνα με τα γραφόμενα. Και δεν ελεγχόμαστε μόνο ως οφειλέτες, αλλά μαθαίνουμε από τα θεία λόγια και τις κολάσεις που επιφυλάσσονται στους ενόχους. Και αφού το μάθουμε, όσο παραμένουμε στον ναό, μετανοούμε, προσπίπτουμε, ικετεύουμε, υποσχόμαστε ότι στο εξής θα ζήσουμε θεάρεστα, και επιπλέον τυγχάνουμε της άφεσης, παραμένοντας εδώ μέχρι το τέλος και ικετεύοντας θερμά. Διότι «Επιστρέψτε», λέει, «σε εμένα και θα επιστρέψω σε εσάς, λέει ο Κύριος, και τις ανομίες σας δεν θα τις θυμηθώ πλέον».

Και ο καθολικός όφις, λέει, αυτός είναι ο σοφός λόγος της Εύας. Αυτό, λέει, είναι το μυστήριο της Εδέμ, αυτός είναι ο ποταμός που εκπορεύεται από την Εδέμ, αυτό είναι το σημείο που τέθηκε στον Κάιν, ώστε καθένας που τον βρίσκει να μην τον σκοτώσει. Αυτός, λέει, είναι ο Κάιν του οποίου τη θυσία δεν δέχθηκε ο θεός αυτού του κόσμου, αλλά προσδέχθηκε την αιματοβαμμένη του Άβελ· διότι στα αίματα, λέει, χαίρεται ο δεσπότης αυτού του κόσμου. Αυτός είναι, λέει, εκείνος που στις έσχατες ημέρες φάνηκε με ανθρώπινη μορφή στα χρόνια του Ηρώδη, ο οποίος έγινε κατά την εικόνα του Ιωσήφ που πουλήθηκε από τα χέρια των αδελφών του, του οποίου και μόνο το ένδυμα ήταν ποικιλόχρωμο. Αυτός είναι, λέει, ο οποίος έγινε κατά την εικόνα του Ησαύ, του οποίου η στολή ευλογήθηκε ακόμη και όταν ο ίδιος ήταν απών· ο οποίος δεν δέχθηκε, λέει, την τυφλή ευλογία, αλλά πλούτισε από έξω, χωρίς να λάβει τίποτα από αυτόν που μειωνόταν η όρασή του· του οποίου το πρόσωπο είδε ο Ιακώβ «όπως θα έβλεπε άνθρωπος πρόσωπο Θεού». Γι' αυτόν, λέει, έχει γραφτεί: «όπως ο Νεβρώδ, γίγαντας κυνηγός ενώπιον του Κυρίου». Υπάρχουν δε, λέει, πολλοί που τον μιμούνται αντιθέτως, τόσοι όσοι ήταν οι όφεις στην έρημο που δάγκωναν τους υιούς του Ισραήλ, από τους οποίους έσωσε αυτούς που δαγκώνονταν εκείνος ο τέλειος όφις, τον οποίο έστησε ο Μωυσής. Αυτό είναι, λέει, εκείνο που έχει ειπωθεί: «και όπως ακριβώς ύψωσε ο Μωυσής τον όφι στην έρημο, έτσι πρέπει να υψωθεί και ο Υιός του ανθρώπου».

Και του είπε Κύριος ο Θεός: Όχι έτσι. Μη νομίσεις, λέγει, ότι αυτά γίνονται κατ' αυτόν τον τρόπο. Διότι δεν επιτρέπεται σε όποιον το επιθυμεί να σε θανατώσει, αλλά με την παράταση της ζωής σου και σε εσένα θα προκαλέσω μεγαλύτερη οδύνη, και θα σε αφήσω ως διδάσκαλο στις επερχόμενες γενεές, ώστε το θέαμά σου να γίνει γι' αυτές μέσο σωφρονισμού, και να μην ακολουθήσει κανένας τη δική σου προαίρεση. Και είπε Κύριος ο Θεός: Όχι έτσι.

«Καθένας που θα σκοτώσει τον Κάιν, θα αποτίσει επτά τιμωρίες». Ίσως είναι πολλά αυτά που ειπώθηκαν, και προξενήσαμε πολλή κούραση στο σώμα. Αλλά τι να κάνω; Διότι, βλέποντας τη φιληκοΐα σας και τον ακμαίο πόθο που επιδεικνύετε, επιθυμώ να προχωρήσω και στα υπόλοιπα, και να τα ερμηνεύσω κατά τη δύναμή μου. Τι σημαίνει το: «Θα αποτίσει επτά τιμωρίες»; Αλλά πάλι φοβάμαι μήπως με το πλήθος των λεγομένων καταχώσουμε τη μνήμη όσων έχουν ειπωθεί, και θεωρηθούμε φορτικοί σε εσάς.

Αλλά, αν δεν έχετε εξαντληθεί, κάντε υπομονή, και αφού διασαφηνίσουμε το προκείμενο ζήτημα, έτσι ας ολοκληρώσουμε τον λόγο μας. Και του είπε Κύριος ο Θεός: «Δεν θα γίνει έτσι. Καθένας που θα σκοτώσει τον Κάιν, θα υποστεί επτά τιμωρίες». Και έθεσε Κύριος ο Θεός ένα σημάδι στον Κάιν, για να μην τον σκοτώσει όποιος τον βρει. Αυτό φοβάσαι, λέει, μήπως σκοτωθείς; Έχε θάρρος, διότι δεν πρόκειται να συμβεί αυτό. Διότι, πράγματι, εκείνος που θα το πράξει αυτό θα καταστήσει τον εαυτό του υπόλογο σε επτά τιμωρίες· για τον λόγο αυτόν ακριβώς τοποθετώ και ένα σημάδι πάνω σου, ώστε κανείς από άγνοια, σκοτώνοντάς σε, να μην καταστήσει τον εαυτό του υπόλογο σε τέτοιου είδους τιμωρίες.

Ε΄. Αλλά πρέπει να σας εξηγήσω σαφέστερα πώς καθίσταται ένοχος για επτά τιμωρίες αυτός που θα σκοτώσει τον Κάιν. Αλλά προσέξτε, παρακαλώ. Διότι, εάν όχι τώρα –όπως έχουμε πει πολλές φορές τις προηγούμενες ημέρες προς την αγάπη σας– που είναι καιρός νηστείας και απολαμβάνουμε τόση γαλήνη και είμαστε απαλλαγμένοι από τους λογισμούς που ταράζουν τη διάνοιά μας, δεν κατανοήσουμε με ακρίβεια τα όσα περιέχονται στις θείες Γραφές, πότε θα μπορέσουμε να τα μάθουμε αυτά σε κάποιον άλλον καιρό; Γι’ αυτό παρακαλώ, και δέομαι, και ικετεύω, σχεδόν αγγίζοντας και τα γόνατά σας, ας προσέξουμε τα λεγόμενα με προσηλωμένη διάνοια, ώστε, αφού αποκομίσουμε ως καρπό κάτι γενναίο και υψηλό, να επιστρέψουμε με αυτόν τον τρόπο στα σπίτια μας. Τι σημαίνει λοιπόν το: «Επτά εκδικούμενα παραλύσει»; Πρώτον μεν, ο αριθμός επτά στην Αγία Γραφή λαμβάνεται με την έννοια του πλήθους, και αυτό μπορεί να το βρει κανείς γραμμένο έτσι σε πολλά σημεία, όπως το: «Η στείρα γέννησε επτά», και άλλα παρόμοια. Υποδηλώνει δε σε εμάς εδώ το μέγεθος του τολμήματος, και ότι δεν είναι ένα το αμάρτημα που διαπράχθηκε από εκείνον, αλλά επτά αμαρτήματα, και για κάθε αμάρτημα όφειλε να υποστεί μεγάλη τιμωρία. Πώς λοιπόν θα τα απαριθμήσουμε αυτά;

Αυτό δε που λέγει είναι το εξής: Τα αμαρτήματά μου είναι ανώτερα κάθε συγγνώμης, απολογίας και αφέσεως· πλην όμως, εάν θελήσεις να τιμωρήσεις για το γενόμενο, θα είμαι εκτεθειμένος στους πάντες, όντας στερημένος από τη δική σου προστασία. Τι απαντά λοιπόν ο Θεός; Δεν θα γίνει έτσι· όποιος σκοτώσει τον Κάιν, θα υποστεί επταπλάσια εκδίκηση.

Ποια είναι η κατ' αναγωγήν θεωρία σχετικά με τον Άβελ και τον Κάιν; Ο Κάιν εκλαμβάνεται ως το φρόνημα της σάρκας, ενώ ο Άβελ ως το πένθος, δηλαδή η μετάνοια. Όταν, λοιπόν, ο νους, μη έχοντας ακόμη κατορθώσει τέλεια την πρακτική έξη, χλευάζεται από το φρόνημα της σάρκας και εξέρχεται μαζί του στο πεδίο, δηλαδή στο πλάτος της φυσικής θεωρίας, φονεύεται, καθώς δεν έχει τη δύναμη να διαπεράσει τις επιφάνειες των όντων, αλλά εναπομένει σε αυτές. Όποιος, λοιπόν, φονεύσει τον Κάιν, δηλαδή το φρόνημα της σάρκας, το οποίο είναι η συγκατάθεση —διότι εκείνος που φονεύει το πένθος συγκατατίθεται στην κακία—, παραλύει επτά εκδικήσεις, δηλαδή καταργεί τα επτά πνεύματα της πονηρίας ή και τα επτά πάθη της κακίας που ενεργούνται από αυτά. Η δε κατάρα του να στενάζει ο Κάιν δηλώνει την επανάσταση της συνειδήσεως, η οποία διαρκώς τον τύπτει και συγκλονίζει τη διάνοιά του.

Τότε, αφού κατανόησε ο Κάιν το μέγεθος της αμαρτίας του και σε πόσα κακά είχε παγιδεύσει τον εαυτό του, ομολογεί ότι η αμαρτία του είναι τέτοια ώστε να μην είναι άξια καμίας συγχώρεσης, όμως δεν ωφελείται καθόλου, διότι όλα είναι καλά στον καιρό τους. Διότι καλή είναι η εξομολόγηση πριν από τον έλεγχο και την καταδίκη. «Και είπε ο Κάιν προς τον Κύριο: μεγαλύτερη είναι η αμαρτία μου από το να συγχωρεθώ», δηλαδή η αμαρτία μου δεν αξίζει συγχώρεση, και: «Εάν με εκδιώκεις σήμερα από το πρόσωπο της γης, θα κρυφτώ και από το πρόσωπό Σου, και θα στενάζω και θα τρέμω πάνω στη γη, και όποιος με βρει θα με σκοτώσει». «Και του είπε ο Κύριος ο Θεός: όχι έτσι, όποιος σκοτώσει τον Κάιν θα υποστεί επταπλάσια εκδίκηση», δηλαδή εξαιτίας του ενός φόνου διέπραξε επτά αμαρτίες και δέχθηκε επτά επιτιμήσεις, και αν κάποιος τον σκοτώσει, θα δεχθεί επτά τιμωρίες, ώστε «θα υποστεί επτά εκδικήσεις». «Και έθεσε ο Κύριος ο Θεός σημάδι στον Κάιν, για να μην τον σκοτώσει κανένας που θα τον έβρισκε». Και: «Εξήλθε ο Κάιν από το πρόσωπο του Θεού», δηλαδή εξέπεσε, «και κατοίκησε στη γη Ναΐδ, απέναντι από την Εδέμ». «Και γνώρισε ο Κάιν τη γυναίκα του, και εκείνη συνέλαβε και γέννησε τον Ενώχ». Η δε Γραφή, αφού ανέφερε λίγα πράγματα για τους απογόνους του Κάιν, μίλησε και για τον Λάμεχ, ότι έλεγε στις γυναίκες του: «Άνδρα σκότωσα σε πληγή δική μου, και νέο σε μώλωπα δικό μου».

Λέμε «τον σταυρόν σου προσκυνούμεν, δέσποτα, και την αγίαν σου ανάστασιν δοξάζομεν». Διότι αυτό, ανάμεσα σε όσα ψάλλουν οι εκκλησίες των πιστών, είναι άσμα καινό και έτσι λέγεται. Επειδή η Παλαιά Διαθήκη δεν είχε τέτοιο καινό άσμα, αλλά κυρίως παλαιό άσμα, υμνώντας τον Θεό με κιθάρα και ψαλτήρι και με διάφορα μουσικά όργανα, έχοντας παραλάβει αυτό από τις ωδές του Μωυσή και τον παιδαγωγικό νόμο, να προσφέρουν δηλαδή εξαρχής τέτοιους ύμνους και ωδές στον Θεό. Εκείνα, λοιπόν, ήταν τύποι και σκιές, μέσα στα οποία ο σταυρός προκηρυσσόταν από τότε, αλλά με τρόπο συγκαλυμμένο, εξαιτίας της πνευματικής παχύτητας του λαού και της αχαλίνωτης γνώμης του. Γι' αυτό και έλεγε ο θείος Δαβίδ προς τον Θεό: «Σώσον τον λαόν σου, Κύριε, και ευλόγησον την κληρονομίαν σου», και «σημειωθήτω εφ’ ημάς το φως του προσώπου σου»· και ότι «ποίησον μετ’ εμού σημείον εις αγαθόν». Επειδή υπάρχει και σημείο για το κακό και το ολέθριο, όπως εκείνο του Κάιν και όσα είναι παρόμοια, εύχεται ο Δαβίδ, ως εκ προσώπου του Χριστού, να γίνει σε αυτόν σημείο για το αγαθό η σωτήρια σταύρωση.

κε΄. Περί του φθόνου του Κάιν κατά του αδελφού του, και τι σημαίνει το «όποιος σκοτώσει τον Κάιν, θα υποστεί επτά τιμωρίες». κστ΄. Περί του πώς ο Λάμεχ προέβη οικειοθελώς στην εξομολόγηση του φόνου. κζ΄. Περί αυτού που έπεσε στους ληστές, και ποιος είναι ο Σαμαρείτης, και τι είναι το πανδοχείο, και ποιος ο πανδοχέας.

Αλλά, χωρίς να αφήσει τίποτα από αυτά να μπει στο μυαλό του, η μέθη του φθόνου τον απατά και οδηγεί τον αδελφό του στην πεδιάδα· και εκεί, αφού τον σκότωσε με μιαιφόνο χέρι, ο παράφρων προσπαθούσε να κρυφτεί από τον Θεό, και όταν ρωτήθηκε από τον Θεό, αποκρίθηκε με αναίδεια: «Μήπως είμαι εγώ φύλακας του αδελφού μου;». Γι' αυτό και ελέγχεται από Αυτόν που γνωρίζει τα κρυπτά, και δέχεται την κατάρα και την κληρονόμησε για μακρούς χρόνους, και έλαβε ως τιμωρία το να στενάζει και να τρέμει σε όλο το μήκος των ετών· διότι, καθώς φανερώθηκε η θεϊκή απειλή, κανείς πλέον δεν τόλμησε να τον σκοτώσει· επειδή, λέει, «καθένας που θα σκοτώσει τον Κάιν, θα υποστεί επτά εκδικήσεις».

Επτά αμαρτίες, λέει, διέπραξε ο Κάιν μέσω του ενός φόνου και επτά εκδικήσεις, δηλαδή τιμωρίες, δέχθηκε. Και εκείνος που θα αποτολμήσει να τον σκοτώσει, θα καταλύσει επτά εκδικήσεις· «διότι σε εμένα ανήκει η εκδίκηση, εγώ θα ανταποδώσω», και κανένας άλλος δεν θα έχει την εξουσία να σκοτώσει τον Κάιν. Διότι θα μπορούσα βεβαίως να το πράξω αυτό κι εγώ, που περισσότερο από κάθε άλλον έχω τη δύναμη και να θανατώνω και να πλήττω και να ζωοποιώ και να ανασταίνω· αλλά δεν επιθυμώ να συμβεί αυτό γρήγορα. Επιθυμώ μάλλον να ζει επώδυνα για μακρό χρόνο ο καταραμένος, και ευδόκησα να βαστάζει τις επτά εκδικήσεις των επτά αμαρτιών, ώστε και όσοι τον βλέπουν και όσοι ακούν για αυτόν στις επόμενες γενεές, να μισήσουν το μίασμα του φθόνου και του φόνου.

Αφού, λοιπόν, δέχθηκε αυτά τα επιτίμια και την ασφάλεια, όπως αναφέρθηκε ανωτέρω, ώστε να μην τον σκοτώσει καθένας που θα τον έβρισκε, «αναχώρησε», λέγει, «ο Κάιν από το πρόσωπο του Κυρίου και κατοίκησε στη γη Ναΐδ».

Είδες πώς διέπραξε επτά αμαρτίες και πώς δέχθηκε ισάριθμες τιμωρίες; Εξαιτίας των οποίων έλεγε και ο Θεός ότι «όποιος σκοτώσει τον Κάιν επτά εκδικήσεις θα παραλύσει», δηλαδή θα καταλύσει. Και αν κάποιος τολμούσε να διαλύσει έστω και μία μόνο εκδίκηση του Θεού, πώς θα διέφευγε από τα χέρια του Θεού; Εκείνος όμως που παρέλυσε επτά εκδικήσεις, πόση οργή δεν θα δοκίμαζε; Αλλά ας παραθέσουμε ξανά πιο συνοπτικά τις επτά αμαρτίες και τις επτά τιμωρίες, ώστε να γίνουν πιο κατανοητές σε όσους το επιθυμούν: πρώτον, ότι θυσίασε λανθασμένα. δεύτερον, ότι φθόνησε. τρίτον, ότι απάτησε. τέταρτον, ότι φόνευσε. πέμπτον, ότι φόνευσε τον ίδιο του τον αδελφό και όχι κάποιον άλλο, διότι δεν υπήρχε τότε κανείς άλλος πάνω στη γη εκτός από τους δύο αυτούς αδελφούς και τους δύο γεννήτορές τους, και, όπως θα έλεγε κανείς, δεν τους χωρούσε η γη, και λόγω στενότητας χώρου λοιπόν ωθήθηκε ο Κάιν στον φόνο. έκτον, ότι πρώτος αυτός υπέδειξε τον θάνατο στον κόσμο και μάλιστα βίαιο. έβδομον, ότι είπε ψέματα στον Θεό. Και πάλι οι τιμωρίες: πρώτον, ότι έγινε καταραμένος. δεύτερον, ότι είχε κόπο ανώφελο. τρίτον, ότι στερήθηκε την ευφορία της γης. τέταρτον, ότι τον κατέλαβε στενοχώρια. πέμπτον, ότι κυριεύθηκε από μεγάλο τρόμο. έκτον, ότι έγινε βδελυρός στον Θεό και στους ανθρώπους. έβδομον, ότι αποβλήθηκε από τον Θεό, το οποίο είναι το βαρύτερο από όλα.

Εξετάζοντας αυτά, εάν κάποιος παρατηρήσει κάποια έλλειψη, ευλόγως θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι ίσως η πρώτη αμαρτία θα κριθεί με μικρότερα μέτρα ποινών, εξαιτίας της απειρίας της πράξεως και του ανεξέλεγκτου του κακού που βρισκόταν ακόμη στο σκοτάδι της άγνοιας, καθώς ο δράστης ήταν άπειρος ως προς το μίασμα της αδελφοκτονίας, και η αμαρτία βρισκόταν τρόπον τινά ακόμη στα πρόθυρα. Αντίθετα, η επόμενη αμαρτία θα κριθεί με αυστηρότερα μέτρα και θα πολλαπλασιαστεί στο άπειρο, διότι το τόλμημα διαπράττεται μετά την επίγνωση του παραπτώματος. Αυτό φανέρωνε σαφώς το παράδειγμα που βρισκόταν κοντά και μπροστά στα μάτια τους, το οποίο βεβαιωνόταν από τις θεόκριτες αποφάσεις, και αποτελούσε σημείο δοσμένο από τον Θεό, ώστε να μη θανατωθεί σε καμία περίπτωση εκείνος που επρόκειτο να τιμωρηθεί δίκαια, αλλά μάλλον να ζήσει, διατηρούμενος εν ζωή μέσα στην πίκρα.