Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 4:17

Δ'. Αξίζει δε να ερευνήσουμε και το γένος που προήλθε και από τους δύο, εννοώ δηλαδή του Κάιν και του Σηθ· διότι και από εκεί θα προκύψει για εμάς κάτι το ωφέλιμο. Είναι δε γραμμένο ως εξής: «Και γνώρισε ο Κάιν τη γυναίκα του, και αφού συνέλαβε, γέννησε τον Ενώς· και έκτιζε μια πόλη, και ονόμασε την πόλη με το όνομα του γιου του, Ενώς. Γεννήθηκε δε στον Ενώς ο Γαϊδάδ, και ο Γαϊδάδ γέννησε τον Μαουΐα. Και ο Μαουΐας γέννησε τον Μαθουσάλα, και ο Μαθουσάλας γέννησε τον Λάμεχ. Και πήρε ο Λάμεχ για τον εαυτό του δύο γυναίκες· το όνομα της μίας ήταν Αδά, και το όνομα της δεύτερης Σελλά».

Και οικοδομούσε πόλη... Δύο φόνους τόλμησε να διαπράξει· διότι άλλο είναι ο άνδρας και άλλο ο νεανίσκος. Και των φονευθέντων, λέει, πήρε τις γυναίκες, στις οποίες εξομολογείται, μην εξομολογούμενος σε άνδρες. Εξάλλου, ασέλγεια επικράτησε εκείνον τον καιρό, και συνεχείς φόνοι ανδρών γίνονταν εξαιτίας των γυναικών, και οι ίδιες άλλαζαν τους άνδρες με αναίδεια, ώστε να παρασύρουν σε συνεύρεση και τους υιούς του Θεού, αυτούς από το γένος του Σηθ, όπως κάπου λέει το Ευαγγέλιο για τον Χριστό, ότι έγινε υιός του Σηθ, υιός του Αδάμ, υιός του Θεού.

Και ο ίδιος ο τόπος, όπου κατοικούσε, αποτελούσε αδιάλειπτη υπενθύμιση όχι μόνο για τον ίδιο, αλλά και για τις μετέπειτα γενεές, του σάλου και του τρόμου. Διότι το όνομα Ναΐδ είναι εβραϊκή λέξη, η οποία ερμηνεύεται ως σάλος. Προκειμένου, λοιπόν, να διατηρεί ανεξάλειπτη την κατηγορία και από τον τόπο, σαν πάνω σε χάλκινη στήλη, τον εγκατέστησε εκεί. Έπειτα λέει: «Και γνώρισε ο Κάιν τη γυναίκα του, η οποία συνέλαβε και γέννησε τον Ενώχ». Εφόσον λοιπόν είχαν καταστεί θνητοί, εύλογα επιδείκνυαν κάθε σπουδή για τη διαδοχή μέσω των τέκνων.

Αλλά ίσως να έλεγε κάποιος: πώς, ενώ πουθενά η Γραφή δεν αναφέρει άλλη γυναίκα, ο Κάιν απέκτησε σύζυγο; Ας μην σε παραξενεύει αυτό, αγαπητέ. Διότι η θεία Γραφή πουθενά μέχρι τώρα δεν καταρτίζει με ακρίβεια κατάλογο γυναικών, αλλά, αποφεύγοντας τα περιττά, μνημονεύει ορισμένους από τους άρρενες, και ούτε καν όλους από αυτούς, παρά μας τα διηγείται συνοπτικότερα λέγοντας ότι ο δείνα γέννησε γιους και θυγατέρες, και πέθανε. Είναι λογικό, λοιπόν, και στην προκειμένη περίπτωση η Εύα να γέννησε και θυγατέρα μετά τον Κάιν και τον Άβελ, την οποία έλαβε ως σύζυγο ο Κάιν. Επειδή, δηλαδή, ήταν η αρχή της ανθρωπότητας και έπρεπε πλέον να αυξηθεί το γένος, επιτρεπόταν η συνεύρεση και με τις αδελφές. Γι' αυτόν τον λόγο, η Γραφή, αφήνοντας σε εμάς να εννοήσουμε τη λογική συνέπεια, διηγείται μόνο τούτο λέγοντας: «Και γνώρισε ο Κάιν τη γυναίκα του, και αυτή συνέλαβε και γέννησε τον Ενώχ· και οικοδομούσε μια πόλη στο όνομα του γιου του, του Ενώχ». Δες, λοιπόν, πώς σιγά σιγά γίνονται εφευρετικοί. Επειδή ακριβώς έγιναν θνητοί, επιθυμούν να διασώζεται στο διηνεκές η μνήμη τους, τόσο μέσα από τους απογόνους που γεννιούνται, όσο και από την ονομασία των τόπων, στους οποίους δίνουν τα ονόματα των παιδιών τους.

βʹ. Παρατήρησε την ακρίβεια της Γραφής. Μας δίδαξε και τα ονόματα εκείνων που γεννήθηκαν από τη γυναίκα του Λάμεχ, και ποιες ασχολίες είχαν, και ότι ο μεν ένας αφοσιώθηκε στην κτηνοτροφία, ενώ ο άλλος επινόησε το ψαλτήριο και την κιθάρα. Η Σελλά δε, λέει, γέννησε και αυτή τον Θοβέλ, ο οποίος ήταν σφυροκόπος, τεχνίτης χαλκού και σιδήρου. Πάλι μας φανέρωσε την ασχολία εκείνου που γεννήθηκε από τη Σελλά, ότι δηλαδή επέλεξε τη χαλκευτική τέχνη. Δες πώς σιγά-σιγά οικονομήθηκαν τα σχετικά με τη σύσταση του ανθρώπινου γένους. Και πρώτα μεν ο Κάιν έδωσε στην πόλη που ο ίδιος οικοδόμησε το όνομα εκείνου που γεννήθηκε από τον ίδιο. Έπειτα εκείνοι που γεννήθηκαν από τις γυναίκες του Λάμεχ, ο μεν ένας αφοσιώθηκε στην κτηνοτροφία, ο άλλος επέλεξε τη χαλκευτική τέχνη, ενώ ο άλλος παρουσίασε το ψαλτήριο και την κιθάρα. Αδελφή δε του Θοβέλ, λέει, ήταν η Νοεμάν. Ποιο είναι το νέο και παράδοξο εδώ; Διότι τώρα για πρώτη φορά μάς φανερώνεται ο ιερός συγγραφέας να κάνει ονομαστική μνεία σε γυναίκα.

Δες δε πώς, ακόμη και όταν ο κόσμος είχε λίγους ανθρώπους, ούτε τότε γνώριζαν εκείνοι οι λίγοι όλα τα επαγγέλματα του βίου. Διότι ο Αδάμ εφηύρε πρώτος, μετά τη γύμνια του, τη ραπτική τέχνη· «έραψαν», λέει, «φύλλα συκιάς και έφτιαξαν για τον εαυτό τους περιζώματα». Επίσης, ο Κάιν εφηύρε τη γεωργική τέχνη και ο Άβελ την ποιμενική επιστήμη. Ο Ενώς δε, ο γιος του Κάιν, κατανόησε την οικοδομική τέχνη, ο Ιωβήλ βρήκε τις ασχολίες της κτηνοτροφίας, ο αδελφός του Ιουβάλ κατασκεύασε το ψαλτήρι και την κιθάρα, και ο Θόβελ εφηύρε τη μεταλλουργική τέχνη του χαλκού και του σιδήρου. Τι συνέβαινε λοιπόν; Χωρίς υνί όργωνε τη γη ο Κάιν και οι διάδοχοί του μέχρι τον Θόβελ που βρήκε την τέχνη του χαλκού και του σιδήρου; Και πώς συναρμολόγησε άροτρο, ζυγό και ζεύγλη χωρίς αξίνα και σμίλη; Ίσως ο Θεός να τους είχε δώσει τότε κάποια άλλη γνώση, ώστε, ακόμη και χωρίς σίδηρο, άροτρο και υνί, να σπέρνουν λίγα, αλλά να παράγουν πάρα πολλά, επειδή η γη ήταν νέα και εύφορη, αφού δεν είχε εμφανιστεί ακόμη ούτε ξυλουργός για να συναρμολογήσει άροτρο, ζυγό και ζεύγλη. Ο δίκαιος Νώε όμως, κατασκευάζοντας την κιβωτό με προσταγή του Θεού, ανέδειξε την ξυλουργική τέχνη, και ο ίδιος δίκαιος εφηύρε τις ασχολίες της αμπελουργίας, μετά την υποχώρηση εκείνου του μεγάλου κατακλυσμού.

Τότε, αφού κατανόησε ο Κάιν το μέγεθος της αμαρτίας του και σε πόσα κακά είχε παγιδεύσει τον εαυτό του, ομολογεί ότι η αμαρτία του είναι τέτοια ώστε να μην είναι άξια καμίας συγχώρεσης, όμως δεν ωφελείται καθόλου, διότι όλα είναι καλά στον καιρό τους. Διότι καλή είναι η εξομολόγηση πριν από τον έλεγχο και την καταδίκη. «Και είπε ο Κάιν προς τον Κύριο: μεγαλύτερη είναι η αμαρτία μου από το να συγχωρεθώ», δηλαδή η αμαρτία μου δεν αξίζει συγχώρεση, και: «Εάν με εκδιώκεις σήμερα από το πρόσωπο της γης, θα κρυφτώ και από το πρόσωπό Σου, και θα στενάζω και θα τρέμω πάνω στη γη, και όποιος με βρει θα με σκοτώσει». «Και του είπε ο Κύριος ο Θεός: όχι έτσι, όποιος σκοτώσει τον Κάιν θα υποστεί επταπλάσια εκδίκηση», δηλαδή εξαιτίας του ενός φόνου διέπραξε επτά αμαρτίες και δέχθηκε επτά επιτιμήσεις, και αν κάποιος τον σκοτώσει, θα δεχθεί επτά τιμωρίες, ώστε «θα υποστεί επτά εκδικήσεις». «Και έθεσε ο Κύριος ο Θεός σημάδι στον Κάιν, για να μην τον σκοτώσει κανένας που θα τον έβρισκε». Και: «Εξήλθε ο Κάιν από το πρόσωπο του Θεού», δηλαδή εξέπεσε, «και κατοίκησε στη γη Ναΐδ, απέναντι από την Εδέμ». «Και γνώρισε ο Κάιν τη γυναίκα του, και εκείνη συνέλαβε και γέννησε τον Ενώχ». Η δε Γραφή, αφού ανέφερε λίγα πράγματα για τους απογόνους του Κάιν, μίλησε και για τον Λάμεχ, ότι έλεγε στις γυναίκες του: «Άνδρα σκότωσα σε πληγή δική μου, και νέο σε μώλωπα δικό μου».