Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 4:23

Ερώτηση 64. Τι εννοεί ο Λάμεχ λέγοντας: «Άνδρα σκότωσα για δικό μου τραύμα, και νέο για δικό μου μώλωπα;» Απόκριση. Δεν αναφέρεται σε δύο πρόσωπα, όπως κάποιοι υπέθεσαν, ούτε στον Κάιν, όπως άλλοι μυθολόγησαν, αλλά σε έναν, και μάλιστα νέο· διότι λέγοντας «άνδρα για δικό μου τραύμα, και νέο για δικό μου μώλωπα», εννοεί έναν άνδρα νεαρής ηλικίας. Διέφυγε δε την τιμωρία χάρη στην ομολογία της αμαρτίας του, και, επιφέροντας ο ίδιος την καταδικαστική απόφαση εναντίον του εαυτού του, απέτρεψε τη θεία απόφαση.

Ακολουθεί σε αυτό ένα συγγενές ζήτημα, εκείνο που ειπώθηκε από τον Λάμεχ στις γυναίκες του: «Ότι σκότωσα άνδρα για τραύμα μου και νέο για μώλωπά μου· διότι για τον Κάιν λαμβάνεται εκδίκηση επτά φορές, για δε τον Λάμεχ εβδομηκοντάκις επτά». Και νομίζουν μερικοί ότι ο Κάιν σκοτώθηκε από τον Λάμεχ, θεωρώντας ότι επέζησε μέχρι εκείνη τη γενεά προκειμένου να υποστεί μακροχρονιότερη τιμωρία. Αυτό όμως δεν είναι αληθές. Διότι φαίνεται να έχει διαπράξει δύο φόνους, με βάση όσα ο ίδιος διηγείται. «Άνδρα σκότωσα και νέο»· τον άνδρα για τραύμα και τον νέο για μώλωπα. Άλλο λοιπόν είναι το τραύμα και άλλο ο μώλωπας. Και άλλο είναι ο άνδρας και άλλο ο νέος. «Διότι για τον Κάιν λαμβάνεται εκδίκηση επτά φορές, για δε τον Λάμεχ εβδομηκοντάκις επτά». Είναι δίκαιο να υποστώ τετρακόσιες ενενήντα τιμωρίες, εφόσον ήταν δίκαιη η κρίση του Θεού για τον Κάιν, ώστε να του επιβληθούν επτά τιμωρίες. Διότι εκείνος μεν, όπως δεν έμαθε από άλλον τον φόνο, έτσι ούτε είδε κάποιον φονιά να υφίσταται τιμωρία.

Ματθ. 23, 35-36 Με ποιον τρόπο θα πέσει η τιμωρία για κάθε αίμα στην τελευταία γενιά των φονέων, παρόλο που ο Θεός λέει μέσω του προφήτη «δεν θα πεθάνουν οι πατέρες για τα παιδιά τους» και βέβαια και το αντίστροφο «αλλά ο καθένας θα πεθάνει για τη δική του αμαρτία»; Τι έχουμε λοιπόν να πούμε; Πώς θα ζητηθεί λόγος για τα εγκλήματα άλλων από εκείνους προς τους οποίους ο Χριστός είπε αυτά τα λόγια; Ή μήπως δεν θα τιμωρηθεί ο Κάιν για τον Άβελ; Και ο Λάμεχ που λέει: «Σκότωσα άνδρα προκαλώντας τραύμα σε μένα και νέο προκαλώντας μώλωπα σε μένα»; Εφόσον, λοιπόν, ο καθένας είναι φορτωμένος με τα δικά του κακά, πώς αυτοί οι άθλιοι θα υποστούν την τιμωρία για όλους; Διότι «δεν είναι άδικος ο Θεός», αλλά είναι κριτής δίκαιος και ισχυρός και μακρόθυμος, σύμφωνα με το γεγραμμένο. Λέμε, λοιπόν, ότι αρμόζει να προσδώσουμε στα λεγόμενα την εξής περίπου έννοια. Ας υποτεθεί, λοιπόν, κάτι τέτοιο: εμφανίστηκαν, ας πούμε, ληστές σε αυτή τη χώρα. Αυτοί λεηλατούσαν τα γύρω χωριά και θανάτωναν τους κατοίκους τους. Αλλά ο ηγεμόνας δεν γύμνωσε αμέσως εναντίον τους το ξίφος της εξουσίας του, αλλά προσπαθούσε μάλλον να τους συνετίσει με απειλές.

Είπε δε στις γυναίκες του Αδά και Σελλά: «Ακούστε τη φωνή μου, γυναίκες του Λάμεχ· δώστε προσοχή στα λόγια μου· διότι σκότωσα άνδρα προκαλώντας τραύμα στον εαυτό μου, και νέο προκαλώντας μώλωπα στον εαυτό μου· διότι εάν η εκδίκηση για τον Κάιν είναι επταπλάσια, για τον Λάμεχ είναι εβδομήντα επτά φορές.» Έχεις, λοιπόν, με αυτά σαφή την αφήγηση της γενεαλογίας από τον Κάιν. Ας δούμε και ποια ήταν η γενεαλογία από τον Σηθ. Έχει γραφτεί δε πάλι ως εξής: «Έζησε δε ο Σηθ διακόσια πέντε έτη, και γέννησε τον Ενώς»· για τον οποίο η ιερή Γραφή λέει: «Αυτός ήλπισε να επικαλείται το όνομα Κυρίου του Θεού.» Και έγιναν όλες οι ημέρες του Σηθ εννιακόσια δώδεκα έτη, και πέθανε. Και έζησε ο Ενώς εκατόν ενενήντα έτη, και γέννησε τον Καϊνάν· και έγιναν όλες οι ημέρες του Ενώς εννιακόσια πέντε έτη, και πέθανε. Και έζησε ο Καϊνάν εκατόν εβδομήντα έτη, και γέννησε τον Μαλελεήλ.

Διότι ο μεν Λάμεχ εκμυστηρευόταν στις γυναίκες του, λέγοντας: «Ακούστε τη φωνή μου, γυναίκες του Λάμεχ, δώστε προσοχή στα λόγια μου· διότι σκότωσα άνδρα προς τραυματισμό μου, και νέο προς μωλωπισμό μου, διότι για τον Κάιν η εκδίκηση λαμβάνεται επτά φορές, για τον Λάμεχ όμως εβδομήντα επτά φορές·» ο δε δίκαιος «Ενώχ με την πίστη μετατέθηκε ώστε να μη δει θάνατο», σύμφωνα με τη φωνή του μακαρίου Παύλου, «Και δεν βρισκόταν, διότι τον μετέθεσε ο Θεός.» Διότι στους έσχατους καιρούς, κατά τους οποίους φανερώθηκε ο εν Χριστώ σαββατισμός, ο μεν Ισραήλ είναι περίτρομος, και φαίνεται να έχει πέσει στον φόβο της τιμωρίας, επειδή σκότωσε άνδρα, και κρίνεται πλέον για το άγιο αίμα· και τούτο πολύ περισσότερο από τον ίδιο τον Κάιν. Διότι εκείνος, έχοντας αμαρτήσει σε έναν όμοιό μας, έγινε ένοχος για επτά εκδικήσεις· αλλά αυτός που ασέβησε απέναντι στον ίδιο τον Εμμανουήλ, τιμωρείται πολύ περισσότερο. Διότι για τον Κάιν η εκδίκηση ελήφθη επτά φορές, για τον Ισραήλ όμως εβδομήντα επτά φορές. Διότι η τιμωρία θα ακολουθήσει ανάλογα με τις ασέβειες. Όσοι όμως ευδοκίμησαν εν Χριστώ μέσω της πίστεως κατά τον καιρό της παρουσίας του, δεν θα βρεθούν πια, έστω κι αν τους αναζητά ο Σατανάς.

Γιους των θεών, αλλά και αρχόντων, ονόμαζαν εκείνους που κατάγονταν από τον Σηθ και τον Ενώς, εξαιτίας της αγιότητας και της φιλοθεΐας που υπήρχε μέσα τους, αλλά και επειδή μπορούσαν να κατατροπώνουν όλους όσους τους αντιστέκονταν. Καθώς ο Θεός, όπως ήταν φυσικό, τους προστάτευε και αναδείκνυε περίλαμπρο αυτό το ιερότατο και άγιο γένος, το οποίο παρέμενε αμιγές από το άλλο, δηλαδή από τους απογόνους του Κάιν και του Λάμεχ. Ο τελευταίος μάλιστα, ακολουθώντας τα χνάρια του προγόνου του, έγινε φονιάς, διότι ομολογούσε: «Άνδρα σκότωσα προς τραυματισμό μου και νέο προς μωλωπισμό μου». Όσο λοιπόν το ιερό γένος παρέμενε από μόνο του και αμιγές από το χειρότερο, η ομορφιά της ευσέβειας προς τον Θεό άστραφτε μέσα τους καθαρή και ανόθευτη, και τους καθιστούσε αξιοθαύμαστους.

Ελάτε λοιπόν, ακολουθώντας τα ίχνη όσων ειπώθηκαν και αναδεικνύοντας την εσωτερική κρυμμένη πνευματική θεώρηση, ας διαμορφώσουμε το μυστήριο του Χριστού και ας δείξουμε ως εικόνα της σωτηρίας που προέρχεται μέσω αυτού τον ίδιο τον Νώε, καθώς και τη σοφή και άρρητη οικονομία σχετικά με την κιβωτό. Γεννήθηκε λοιπόν ο Νώε από τον Λάμεχ, όχι από εκείνον που είχε φονεύσει πρωτύτερα άνδρα και νέο, αλλά από τον συνονόματό του, τον απόγονο του Σηθ. Αναφάνηκε δε και ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός από τον Ισραήλ, που ήταν άγιος μεν εξαιτίας των πατέρων του, αλλά από έναν λαό με τους ίδιους τρόπους και την ίδια γνώμη με τον φονιά Λάμεχ, συνονόματου πλέον ως προς τον φόνο. Και έχει ειπωθεί κάπου προς τους Ιουδαίους: «Ποιον από τους προφήτες δεν σκότωσαν οι πατέρες σας;» Και από τον Χριστό: «Και εσείς συμπληρώστε το μέτρο των πατέρων σας.» Και βέβαια, και μέσω της φωνής του Ησαΐα λέει: «Όταν εκτείνετε τα χέρια σας προς εμένα, θα αποστρέψω τα μάτια μου από εσάς· και εάν πληθύνετε τη δέηση, δεν θα σας εισακούσω· διότι τα χέρια σας είναι γεμάτα αίμα.» Και ο Νώε μεν ήταν ο ενδέκατος από τον Αδάμ· ο Χριστός δε πάλι γεννήθηκε κατά σάρκα στον έσχατο και ενδέκατο καιρό, και άρχισε την οικονομία για εμάς. Αυτό θα μπορούσες να μάθεις ότι έτσι έχει και είναι αληθινό, και θα το πεις οπωσδήποτε και με κάθε τρόπο, έχοντας πειστεί από τις ιερές Γραφές.

Συμπεραίνει από την ακολουθία των προηγουμένων. Αν με έχεις εκδιώξει από τη γη, αν θα κρυφτώ από το πρόσωπό σου, απομένει να σκοτωθώ από οποιονδήποτε. Τι λέει λοιπόν ο Κύριος; «Όχι έτσι». Αλλά έθεσε σημάδι επάνω του· αυτή είναι η έβδομη τιμωρία. Το να μην αποκρύπτεται η τιμωρία αλλά να διακηρύσσεται με ολοφάνερο σημάδι, ότι αυτός είναι ο δημιουργός των ανόσιων έργων (διότι αυτό ισχύει για όσους σκέπτονται ορθά), είναι η βαρύτερη ντροπή των τιμωριών, για την οποία έχουμε διδαχθεί και σχετικά με την Κρίση, όταν οι μεν θα αναστηθούν σε ζωή αιώνια, ενώ οι δε σε αιώνια ντροπή και ονειδισμό. Ακολουθεί ως προς αυτό ένα συγγενικό ζήτημα, αυτό που ειπώθηκε από τον Λάμεχ στις γυναίκες του: «Διότι σκότωσα άνδρα, και νεανίσκο για μώλωπα». Άλλο λοιπόν είναι το τραύμα, και άλλο ο μώλωπας, και άλλο ο άνδρας, και άλλο ο νεανίσκος. Διότι, αν για τον Κάιν λαμβάνεται εκδίκηση επτά φορές, για τον Λάμεχ εβδομήντα φορές το επτά, δηλαδή θα υποστεί τετρακόσιες ενενήντα τιμωρίες. Εφόσον είναι δίκαιη η κρίση του Θεού για τον Κάιν, ώστε να του επιβάλει επτά τιμωρίες· διότι εκείνος μεν δεν έμαθε από άλλον τον φόνο, ενώ αυτός είδε έναν φονιά να υφίσταται τιμωρία. Εγώ όμως, έχοντας μπροστά στα μάτια μου αυτόν που στενάζει και τρέμει, και το μέγεθος της οργής του Θεού, δεν συνετίστηκα από το παράδειγμα, γι' αυτό είμαι άξιος να υποστώ τετρακόσιες ενενήντα τιμωρίες.

Όχι απλώς ούτε τυχαία, αλλά για να μας φανερώσει μέσα από αυτό κάτι το κρυμμένο έπραξε τούτο ο μακάριος προφήτης, το οποίο, αφού το φυλάξουμε για εσάς για κάποια άλλη ευκαιρία, ας ακολουθήσουμε τώρα τη συνέχεια του κειμένου. Διότι δεν είναι τυχαίο αυτό που ακολουθεί, αλλά χρειάζεται πάρα πολύ αγώνα και ακριβέστερη ερμηνεία, ώστε, αφού διερευνήσουμε τα πάντα με σαφήνεια, να μπορέσουμε να αποκομίσουμε από εκεί πολλή ωφέλεια. Διότι λέει: «Είπε ο Λάμεχ στις γυναίκες του, την Αδά και τη Σελλά: Ακούστε τη φωνή μου, γυναίκες του Λάμεχ, δώστε προσοχή στα λόγια μου· διότι σκότωσα άνδρα προς τραύμα δικό μου, και νέο προς μώλωπα δικό μου. Επειδή επτά φορές λαμβάνεται εκδίκηση για τον Κάιν, για τον Λάμεχ όμως εβδομήντα επτά». Εντείνετε, σας παρακαλώ, τη διάνοιά σας, και αφού αποβάλουμε κάθε βιωτικό λογισμό, ας διερευνήσουμε με ακρίβεια τα λεγόμενα, ώστε να μην μπορέσει να μας διαφύγει τίποτε, αλλά, κατεβαίνοντας όσο μας είναι δυνατόν στο ίδιο τους το βάθος, να μπορέσουμε να θηρεύσουμε τον κρυμμένο θησαυρό που βρίσκεται μέσα σε αυτά τα σύντομα λόγια. «Είπε λοιπόν», λέει, «ο Λάμεχ στις γυναίκες του, την Αδά και τη Σελλά: Ακούστε τη φωνή μου, γυναίκες του Λάμεχ, δώστε προσοχή στα λόγια μου». Πρόσεξε αμέσως εξαρχής πόσο ωφέλησε αυτόν η τιμωρία που είχε επιβληθεί στον Κάιν.

Διότι από πού αλλού, πες μου, παρακινήθηκε ο Λάμεχ σε τόσο μεγάλη εξομολόγηση, εάν δεν είχε την ανάμνηση των όσων συνέβησαν σε εκείνον να συγκλονίζει διαρκώς τη διάνοιά του; Είπε, λέγει η Γραφή: «Ακούστε τη φωνή μου και δώστε προσοχή στους λόγους μου». Δες πώς, αφού συγκρότησε ο ίδιος δικαστήριο για τον εαυτό του, απευθύνει σε αυτές την παράκληση με τέτοιον τρόπο, ώστε να μη δεχθούν τα λεγόμενά του επιφανειακά.

Διότι το να λέει, «Ακούστε τη φωνή μου και δώστε προσοχή στα λόγια μου», σημαίνει το εξής: Συγκεντρώστε, λέει, τη διάνοιά σας, και προσέξτε με ακρίβεια αυτά που πρόκειται να πω. Διότι δεν θα σας μιλήσω για τυχαία ζητήματα, αλλά θα σας εξομολογηθώ πράγματα κρυφά, τα οποία κανείς άλλος δεν γνωρίζει παρά μόνο εγώ και εκείνος ο ακοίμητος οφθαλμός, τον οποίο επειδή φοβάμαι, σπεύδω και βιάζομαι να σας καταστήσω φανερά όσα έχω πράξει, και σε πόσες τιμωρίες κατέστησα τον εαυτό μου υπόλογο εξαιτίας των ανόσιων πράξεών μου. «Διότι άνδρα σκότωσα», λέει, «προκαλώντας τραύμα στον εαυτό μου, και νέο προκαλώντας μώλωπα στον εαυτό μου. Διότι για τον Κάιν η εκδίκηση είναι επταπλάσια, για τον Λάμεχ όμως εβδομηκονταεπταπλάσια». Είναι μεγάλο αυτό που ειπώθηκε, και πάρα πολύ μεγάλο, και είναι πολλή η ειλικρίνεια και η ευθύτητα του ανδρός.

Διότι όχι μόνο ομολογεί το γεγονός και φέρνει στο φως τους φόνους που διέπραξε, αλλά και μέσα από τη σύγκριση των όσων έγιναν από εκείνον και από τον ίδιο, επιβάλλει ο ίδιος την τιμωρία στον εαυτό του. Διότι ποιας συγγνώμης, λέει, θα ήταν άξιος αυτός που δεν συνετίστηκε ούτε από την τιμωρία του άλλου, αλλά, παρότι είχε νωπή τη μνήμη, διέπραξε επιπλέον και διπλό φόνο; Διότι, λέει, σκότωσα άνδρα προκαλώντας τραύμα στον εαυτό μου, και νέο προκαλώντας μώλωπα στον εαυτό μου. Δεν αδίκησα, λέει, τόσο εκείνους που φόνευσα, όσο τον ίδιο μου τον εαυτό. Διότι τον υπέβαλα σε αναπόδραστη τιμωρία, διαπράττοντας αμαρτήματα που ξεπερνούν κάθε συγγνώμη. Διότι, αν εκείνος για τον ένα φόνο κατέστη υπόλογος σε επτά τιμωρίες, εγώ θα ήταν δίκαιο να υποστώ εβδομήντα επτά φορές τιμωρία. Για ποιον λόγο και γιατί; Διότι, αν και εκείνος διέπραξε φόνο, και μάλιστα φόνο αδελφού, εντούτοις δεν είχε δει ποτέ κανέναν προηγουμένως να το έχει πράξει αυτό, ούτε είχε δει άλλον να τιμωρείται για την πράξη του και να δοκιμάζει τόση οργή, πράγματα τα οποία και τα δύο αυξάνουν τις δικές μου τιμωρίες. Διότι, αν και είχα μπροστά στα μάτια μου το τόλμημα εκείνου, και έβλεπα την τιμωρία του να είναι τόσο αθεράπευτη, ούτε έτσι δεν συνετίστηκα. Γι' αυτό, ακόμη κι αν υποστώ εβδομήντα επτά φορές τις τιμωρίες εκείνου, ούτε έτσι δεν θα εκτίσω τη δίκαιη ποινή.

Επειδή, λοιπόν, είδε ότι εκείνοι που είχαν ήδη γεννηθεί επέδειξαν πολλή αγνωμοσύνη, και δεν συνετίστηκαν ούτε με όσα συνέβησαν στον πρωτόπλαστο, αλλά κατακρημνίστηκαν στον ίδιο τον γκρεμό της κακίας· διότι αυτός που γεννήθηκε από εκείνον αμέσως από φθόνο οδηγήθηκε σε αδελφοκτονία· γι' αυτό και δέχθηκε εκείνη την εξαιρετικά βαριά τιμωρία, όπως προηγουμένως διδάξαμε την αγάπη σας· έπειτα πάλι εκείνοι που ακολούθησαν, μη έχοντας συνετιστεί ούτε από τη δική του τιμωρία, ενέπλεξαν τους εαυτούς τους σε χειρότερα κακά, όπως ακούσατε χθες τον Λάμεχ να διηγείται τη δική του αμαρτία στις ίδιες του τις γυναίκες, και να ορίζει ο ίδιος εναντίον του εαυτού του το επιτίμιο· επειδή, λοιπόν, είδε σιγά σιγά να αυξάνεται η κακία τους, σαν ένα κακοποιό ρεύμα που επρόκειτο να διατρέξει ολόκληρο το σώμα, ανακόπτει την ορμή της κακίας, και αυτές τις γενεές που προήλθαν από τον Κάιν μέχρι τον Λάμεχ δεν τις θεωρεί άξιες ούτε καν μνήμης, αλλά σαν να κάνει μια νέα αρχή, και θέλοντας να παρηγορήσει το πένθος του Αδάμ και της Εύας, στο οποίο τόλμησε να τους βυθίσει ο αδελφοκτόνος, οπλίζοντας το δεξί του χέρι εναντίον του Άβελ, με αυτόν τον τρόπο αρχίζει τη διήγηση και λέει: «Αυτή είναι η βίβλος της γενέσεως των ανθρώπων· κατά την ημέρα που έπλασε ο Θεός τον Αδάμ, κατ' εικόνα Θεού τον έπλασε· άρρεν και θήλυ τους έπλασε· και τους έδωσε το όνομα Αδάμ, την ημέρα που τους έπλασε».

Διότι σκότωσε μέσα μας τον άνδρα, τον φυσικό νόμο, και έλαβε από αυτόν την αίσθηση· σκότωσε όμως και τον νεανίσκο, εννοώ τον πνευματικό νόμο, και έλαβε από αυτόν τη διάνοια, ώστε, ενώνοντας ο σπορέας της κακίας τον εαυτό του με αυτές, να τις κάνει να γεννήσουν την αμαρτία. Εξαιτίας, λοιπόν, αυτού του Λάμεχ λαμβάνεται εκδίκηση εβδομήντα φορές το επτά, δηλαδή επιβάλλεται τιμωρία για τη συγκατάθεση και για την ενέργεια. Γι' αυτόν τον λόγο, όταν ο Πέτρος ρώτησε: «Πόσες φορές, εάν αμαρτήσει εις βάρος μου ο αδελφός μου, να τον συγχωρήσω; Έως επτά φορές;», ο Κύριος αποκρίθηκε: «Όχι μόνο έως επτά φορές, αλλά έως εβδομήντα φορές το επτά», δηλαδή «σε εκείνον που μετανοεί απέναντί σου δεν θα συγχωρήσεις μόνο τα μικρά σφάλματα που προκύπτουν από συγκατάθεση, αλλά και τις ίδιες τις έμπρακτες ενέργειες».

Τότε, αφού κατανόησε ο Κάιν το μέγεθος της αμαρτίας του και σε πόσα κακά είχε παγιδεύσει τον εαυτό του, ομολογεί ότι η αμαρτία του είναι τέτοια ώστε να μην είναι άξια καμίας συγχώρεσης, όμως δεν ωφελείται καθόλου, διότι όλα είναι καλά στον καιρό τους. Διότι καλή είναι η εξομολόγηση πριν από τον έλεγχο και την καταδίκη. «Και είπε ο Κάιν προς τον Κύριο: μεγαλύτερη είναι η αμαρτία μου από το να συγχωρεθώ», δηλαδή η αμαρτία μου δεν αξίζει συγχώρεση, και: «Εάν με εκδιώκεις σήμερα από το πρόσωπο της γης, θα κρυφτώ και από το πρόσωπό Σου, και θα στενάζω και θα τρέμω πάνω στη γη, και όποιος με βρει θα με σκοτώσει». «Και του είπε ο Κύριος ο Θεός: όχι έτσι, όποιος σκοτώσει τον Κάιν θα υποστεί επταπλάσια εκδίκηση», δηλαδή εξαιτίας του ενός φόνου διέπραξε επτά αμαρτίες και δέχθηκε επτά επιτιμήσεις, και αν κάποιος τον σκοτώσει, θα δεχθεί επτά τιμωρίες, ώστε «θα υποστεί επτά εκδικήσεις». «Και έθεσε ο Κύριος ο Θεός σημάδι στον Κάιν, για να μην τον σκοτώσει κανένας που θα τον έβρισκε». Και: «Εξήλθε ο Κάιν από το πρόσωπο του Θεού», δηλαδή εξέπεσε, «και κατοίκησε στη γη Ναΐδ, απέναντι από την Εδέμ». «Και γνώρισε ο Κάιν τη γυναίκα του, και εκείνη συνέλαβε και γέννησε τον Ενώχ». Η δε Γραφή, αφού ανέφερε λίγα πράγματα για τους απογόνους του Κάιν, μίλησε και για τον Λάμεχ, ότι έλεγε στις γυναίκες του: «Άνδρα σκότωσα σε πληγή δική μου, και νέο σε μώλωπα δικό μου».

Δεν σκότωσα έναν άνδρα και έναν άλλον νέο, αλλά σκότωσα έναν νεαρό άνδρα, όχι ηλικιωμένο. Καταδικάζει δε τον εαυτό του θεωρώντας πως δεν του αξίζουν επτά εκδικήσεις, όπως στον Κάιν, αλλά πως είναι άξιος για τιμωρίες «εβδομήντα φορές το επτά».

Γι' αυτόν τον λόγο, καταδικάζοντας ο ίδιος τον εαυτό του μέσω της εξομολόγησης, τυγχάνει συγγνώμης, χωρίς να δεχθεί καμία τιμωρία για τον φόνο, ώστε να μάθουμε και εμείς πόσο καλό πράγμα είναι η εξομολόγηση, και να μην κρύβουμε τις αμαρτίες μας όπως ο Κάιν, αλλά μάλλον να τις εξομολογούμαστε όπως ο Λάμεχ, και να αξιωνόμαστε τη συγχώρεση από τον Θεό.

Και αυτός μεν, αν και ρωτήθηκε από τον Θεό, προσπαθούσε να κρύψει το αμάρτημα του φόνου. Αντίθετα, ο απόγονός του, ο Λάμεχ, προς τις γυναίκες του, την Αδά και τη Σελλά, με δική του πρωτοβουλία, χωρίς να ερωτηθεί από κανέναν, κάνει την εξομολόγηση και αξιέπαινα επιβάλλει στον εαυτό του την καταδικαστική απόφαση και γίνεται αυτοκατάδικος, διότι καταδίκασε τον εαυτό του ως άξιο να υποστεί τιμωρίες όχι επτά φορές, όπως ο πρόγονος Κάιν, αλλά εβδομήντα φορές το επτά. «Αδά», λέει, «και Σελλά, ακούστε τη φωνή μου, γυναίκες του Λάμεχ, δώστε προσοχή στα λόγια μου, διότι σκότωσα άνδρα προκαλώντας τραύμα σε μένα, και νέο προκαλώντας μώλωπα σε μένα, διότι για τον Κάιν η εκδίκηση είναι επταπλάσια, ενώ για τον Λάμεχ εβδομήντα φορές το επτά». Αδά, λέει, και Σελλά, σύζυγοί μου, ακούστε με, δώστε προσοχή στα λόγια μου για τη μυσαρή αυτή πράξη, «διότι σκότωσα άνδρα προκαλώντας τραύμα σε μένα, και νέο προκαλώντας μώλωπα σε μένα». Όχι άλλον άνδρα και άλλον νέο, αλλά άνδρα νέο και όχι κάποιον ηλικιωμένο απλώς. Και ο φόνος αυτού έγινε τραύμα σε μένα και μώλωπας σε μένα. Γι' αυτό δεν έγινα άξιος να υποστώ τις συνέπειες επτά φορές, όπως ο Κάιν, αλλά εβδομήντα φορές το επτά.

Και τόσο πολύ ξεπέρασε το αμάρτημα του Λάμεχ, αναφέρει, ώστε να είναι πολλαπλάσιο των αμαρτημάτων του Κάιν κατά το εβδομηκοντάκις επτά, όπως ακριβώς και ο ίδιος ο Λάμεχ το φανέρωσε αναγγέλλοντας στις γυναίκες του τα όσα αμάρτησε, περιγράφοντας τον ολοκληρωτικό όλεθρο εναντίον της γενεάς του. Διότι σε τέτοιο βαθμό αυξήθηκαν τα αμαρτήματα των ανθρώπων εκείνης της εποχής, με τους οποίους συνέζησε ο Λάμεχ, ώστε να παροξύνουν τη φιλανθρωπία του Θεού σε πανωλεθρία εναντίον τους, επιβάλλοντάς τους την τιμωρία με τον κατακλυσμό. Και σάρκα ονόμασε ο Θεός την τότε γενεά, λέγοντας: «Δεν θα παραμείνει το Πνεύμα μου μέσα τους, επειδή αυτοί είναι σάρκα», εφόσον, έχοντας παραδοθεί όλοι στη σάρκα και στους εμπαθείς λογισμούς και όντως σε κάθε άλλη αμαρτία, το Πνεύμα που έλαβαν κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσιν του Θεού, το μετέτρεψαν σε σάρκα. Έτσι, σύμφωνα με όσα λέει ο αρχιερέας Ευλόγιος, υποστηρίζει ότι ο Λάμεχ απωλέσθηκε· οι περισσότεροι όμως από τους Πατέρες αναφέρουν ότι, μέσω της ομολογίας του και της μετάνοιας, βρήκε συγχώρεση για το αμάρτημά του.