Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 4:24

και τα όσα έγραψε στη συνέχεια, δίνοντας μαρτυρία για αυτούς: «Διότι, ιδού, αυτό ακριβώς, το ότι λυπηθήκατε κατά Θεόν, πόση σπουδή κατεργάστηκε σε εσάς· αλλά και απολογία, αλλά και αγανάκτηση, αλλά και φόβο, αλλά και επιπόθηση, αλλά και ζήλο, αλλά και εκδίκηση· σε όλα αποδείξατε τους εαυτούς σας ότι είστε αγνοί στο ζήτημα αυτό». Κινδυνεύουν οπωσδήποτε και τώρα όλοι μαζί να υποστούν τον ίδιο όλεθρο, ή και χειρότερο, κατά το μέτρο που είναι χειρότερος εκείνος που αθετεί τον Κύριο από εκείνον που αθέτησε τον νόμο του Μωυσή, και όποιος τόλμησε να πράξει το ίδιο με εκείνον που είχε αμαρτήσει και καταδικαστεί προηγουμένως. Διότι, για μεν τον Κάιν λαμβάνεται εκδίκηση επτά φορές, για δε τον Λάμεχ εβδομήντα επτά φορές, επειδή διέπραξε παρόμοια αμαρτία.

Ακολουθεί σε αυτό ένα συγγενές ζήτημα, εκείνο που ειπώθηκε από τον Λάμεχ στις γυναίκες του: «Ότι σκότωσα άνδρα για τραύμα μου και νέο για μώλωπά μου· διότι για τον Κάιν λαμβάνεται εκδίκηση επτά φορές, για δε τον Λάμεχ εβδομηκοντάκις επτά». Και νομίζουν μερικοί ότι ο Κάιν σκοτώθηκε από τον Λάμεχ, θεωρώντας ότι επέζησε μέχρι εκείνη τη γενεά προκειμένου να υποστεί μακροχρονιότερη τιμωρία. Αυτό όμως δεν είναι αληθές. Διότι φαίνεται να έχει διαπράξει δύο φόνους, με βάση όσα ο ίδιος διηγείται. «Άνδρα σκότωσα και νέο»· τον άνδρα για τραύμα και τον νέο για μώλωπα. Άλλο λοιπόν είναι το τραύμα και άλλο ο μώλωπας. Και άλλο είναι ο άνδρας και άλλο ο νέος. «Διότι για τον Κάιν λαμβάνεται εκδίκηση επτά φορές, για δε τον Λάμεχ εβδομηκοντάκις επτά». Είναι δίκαιο να υποστώ τετρακόσιες ενενήντα τιμωρίες, εφόσον ήταν δίκαιη η κρίση του Θεού για τον Κάιν, ώστε να του επιβληθούν επτά τιμωρίες. Διότι εκείνος μεν, όπως δεν έμαθε από άλλον τον φόνο, έτσι ούτε είδε κάποιον φονιά να υφίσταται τιμωρία.

Εγώ, όμως, έχοντας μπροστά στα μάτια μου αυτόν που στενάζει και τρέμει και το μέγεθος της οργής του Θεού, δεν συνετίστηκα από το παράδειγμα. Γι' αυτό είμαι άξιος να υποστώ τετρακόσιες ενενήντα τιμωρίες. Μερικοί δε προχώρησαν σε μια τέτοια ερμηνεία, η οποία δεν έρχεται σε αντίθεση με το εκκλησιαστικό δόγμα: ότι από τον Κάιν έως τον κατακλυσμό παρήλθαν επτά γενεές, και αμέσως επιβλήθηκε τιμωρία σε όλη τη γη, επειδή υπήρξε μεγάλη διάχυση της αμαρτίας. Το αμάρτημα του Λάμεχ, όμως, δεν χρειάζεται κατακλυσμό για να θεραπευτεί, αλλά τον Ίδιο Εκείνον που αίρει την αμαρτία του κόσμου. Αρίθμησε, λοιπόν, τις γενεές από τον Αδάμ μέχρι την παρουσία του Χριστού και θα βρεις, σύμφωνα με τη γενεαλογία του Λουκά, ότι ο Κύριος γεννήθηκε κατά την εβδομηκοστή έβδομη διαδοχή.

Είπε δε στις γυναίκες του Αδά και Σελλά: «Ακούστε τη φωνή μου, γυναίκες του Λάμεχ· δώστε προσοχή στα λόγια μου· διότι σκότωσα άνδρα προκαλώντας τραύμα στον εαυτό μου, και νέο προκαλώντας μώλωπα στον εαυτό μου· διότι εάν η εκδίκηση για τον Κάιν είναι επταπλάσια, για τον Λάμεχ είναι εβδομήντα επτά φορές.» Έχεις, λοιπόν, με αυτά σαφή την αφήγηση της γενεαλογίας από τον Κάιν. Ας δούμε και ποια ήταν η γενεαλογία από τον Σηθ. Έχει γραφτεί δε πάλι ως εξής: «Έζησε δε ο Σηθ διακόσια πέντε έτη, και γέννησε τον Ενώς»· για τον οποίο η ιερή Γραφή λέει: «Αυτός ήλπισε να επικαλείται το όνομα Κυρίου του Θεού.» Και έγιναν όλες οι ημέρες του Σηθ εννιακόσια δώδεκα έτη, και πέθανε. Και έζησε ο Ενώς εκατόν ενενήντα έτη, και γέννησε τον Καϊνάν· και έγιναν όλες οι ημέρες του Ενώς εννιακόσια πέντε έτη, και πέθανε. Και έζησε ο Καϊνάν εκατόν εβδομήντα έτη, και γέννησε τον Μαλελεήλ.

Διότι ο μεν Λάμεχ εκμυστηρευόταν στις γυναίκες του, λέγοντας: «Ακούστε τη φωνή μου, γυναίκες του Λάμεχ, δώστε προσοχή στα λόγια μου· διότι σκότωσα άνδρα προς τραυματισμό μου, και νέο προς μωλωπισμό μου, διότι για τον Κάιν η εκδίκηση λαμβάνεται επτά φορές, για τον Λάμεχ όμως εβδομήντα επτά φορές·» ο δε δίκαιος «Ενώχ με την πίστη μετατέθηκε ώστε να μη δει θάνατο», σύμφωνα με τη φωνή του μακαρίου Παύλου, «Και δεν βρισκόταν, διότι τον μετέθεσε ο Θεός.» Διότι στους έσχατους καιρούς, κατά τους οποίους φανερώθηκε ο εν Χριστώ σαββατισμός, ο μεν Ισραήλ είναι περίτρομος, και φαίνεται να έχει πέσει στον φόβο της τιμωρίας, επειδή σκότωσε άνδρα, και κρίνεται πλέον για το άγιο αίμα· και τούτο πολύ περισσότερο από τον ίδιο τον Κάιν. Διότι εκείνος, έχοντας αμαρτήσει σε έναν όμοιό μας, έγινε ένοχος για επτά εκδικήσεις· αλλά αυτός που ασέβησε απέναντι στον ίδιο τον Εμμανουήλ, τιμωρείται πολύ περισσότερο. Διότι για τον Κάιν η εκδίκηση ελήφθη επτά φορές, για τον Ισραήλ όμως εβδομήντα επτά φορές. Διότι η τιμωρία θα ακολουθήσει ανάλογα με τις ασέβειες. Όσοι όμως ευδοκίμησαν εν Χριστώ μέσω της πίστεως κατά τον καιρό της παρουσίας του, δεν θα βρεθούν πια, έστω κι αν τους αναζητά ο Σατανάς.

Συμπεραίνει από την ακολουθία των προηγουμένων. Αν με έχεις εκδιώξει από τη γη, αν θα κρυφτώ από το πρόσωπό σου, απομένει να σκοτωθώ από οποιονδήποτε. Τι λέει λοιπόν ο Κύριος; «Όχι έτσι». Αλλά έθεσε σημάδι επάνω του· αυτή είναι η έβδομη τιμωρία. Το να μην αποκρύπτεται η τιμωρία αλλά να διακηρύσσεται με ολοφάνερο σημάδι, ότι αυτός είναι ο δημιουργός των ανόσιων έργων (διότι αυτό ισχύει για όσους σκέπτονται ορθά), είναι η βαρύτερη ντροπή των τιμωριών, για την οποία έχουμε διδαχθεί και σχετικά με την Κρίση, όταν οι μεν θα αναστηθούν σε ζωή αιώνια, ενώ οι δε σε αιώνια ντροπή και ονειδισμό. Ακολουθεί ως προς αυτό ένα συγγενικό ζήτημα, αυτό που ειπώθηκε από τον Λάμεχ στις γυναίκες του: «Διότι σκότωσα άνδρα, και νεανίσκο για μώλωπα». Άλλο λοιπόν είναι το τραύμα, και άλλο ο μώλωπας, και άλλο ο άνδρας, και άλλο ο νεανίσκος. Διότι, αν για τον Κάιν λαμβάνεται εκδίκηση επτά φορές, για τον Λάμεχ εβδομήντα φορές το επτά, δηλαδή θα υποστεί τετρακόσιες ενενήντα τιμωρίες. Εφόσον είναι δίκαιη η κρίση του Θεού για τον Κάιν, ώστε να του επιβάλει επτά τιμωρίες· διότι εκείνος μεν δεν έμαθε από άλλον τον φόνο, ενώ αυτός είδε έναν φονιά να υφίσταται τιμωρία. Εγώ όμως, έχοντας μπροστά στα μάτια μου αυτόν που στενάζει και τρέμει, και το μέγεθος της οργής του Θεού, δεν συνετίστηκα από το παράδειγμα, γι' αυτό είμαι άξιος να υποστώ τετρακόσιες ενενήντα τιμωρίες.

Γʹ. Ως προς την τιμή του αριθμού επτά, οι μαρτυρίες είναι μεν πολλές, αλλά λίγες από τις πολλές θα μας αρκέσουν. Όπως, για παράδειγμα, τα ονομαζόμενα επτά τίμια Πνεύματα. Διότι τις ενέργειες του Πνεύματος, νομίζω, ο Ησαΐας συνηθίζει να τις ονομάζει Πνεύματα. Και τα λόγια του Κυρίου, κατά τον Δαβίδ, είναι καθαρισμένα επταπλασίως. Και ο μεν δίκαιος, έξι φορές απαλλάσσεται από τις θλίψεις, ενώ την έβδομη ούτε καν πλήττεται. Ο δε αμαρτωλός, συγχωρείται όχι μόνο επτά φορές, αλλά εβδομήντα φορές το επτά. Και βεβαίως, πάλι από τα αντίθετα (διότι είναι αξιέπαινη και η τιμωρία της κακίας), ο μεν Κάιν τιμωρείται επτά φορές, δηλαδή υφίσταται την ποινή της αδελφοκτονίας· ο δε Λάμεχ εβδομήντα φορές το επτά, διότι έγινε φονιάς μετά τον νόμο και την καταδίκη. Και οι πονηροί γείτονες λαμβάνουν τα επίχειρα επταπλάσια στον κόρφο τους· και ο οίκος της Σοφίας στηρίζεται σε επτά στύλους· και με ισάριθμους οφθαλμούς κοσμείται ο λίθος του Ζοροβάβελ. Και ο Θεός δοξολογείται επτά φορές την ημέρα. Και βεβαίως, και η στείρα γεννά επτά, τον τέλειο δηλαδή αριθμό, αποτελώντας το αντίθετο εκείνης που είναι ατελής στα τέκνα.

Αλλά και οι αμαρτίες κατά τους παλαιούς χρόνους εκδικούνταν σύμφωνα με αυτόν τον αριθμό. «Όχι έτσι», λέει ο Θεός, «όποιος σκοτώσει τον Κάιν θα υποστεί επταπλάσια εκδίκηση». Ούτε και εκεί οκτώ, αλλά επτά. Γιατί; Περίμενε λίγο και θα ανακαλύψεις το μυστήριο. Η πρώτη αμαρτία εκδικείται επτά φορές, ο δεύτερος φόνος, του Λάμεχ, εβδομηκοντάκις επτά φορές. Παρομοίως, λοιπόν, και εδώ η άφεση κατά τον Πέτρο είναι επτά φορές, αναλογώντας στην εκδίκηση του Κάιν, και η συγχώρηση από τον Κύριο εβδομηκοντάκις επτά, όπως η καταδίκη του Λάμεχ. Όσο είναι το παράπτωμα, τόσο είναι και το χάρισμα· όπου είναι λίγη η αμαρτία, λίγη είναι και η άφεση. Διότι σε όποιον συγχωρήθηκαν λίγα, λίγο και αγαπά. Όπου επλεόνασε η αμαρτία, υπερεπερίσσευσε η χάρις.

Ο Πέτρος προτείνει επτάκις, ο Κύριος έως εβδομηκοντάκις επτά. Οι αμαρτίες τιμωρούνται επτάκις· Όχι έτσι· καθένας που θα σκοτώσει τον Κάιν, θα υποστεί επταπλάσια εκδίκηση. Ούτε εκεί αναφέρονται οκτώ, αλλά επτά. Γιατί; Περίμενε λίγο και θα ανακαλύψεις το μυστήριο. Η πρώτη αμαρτία τιμωρείται επτάκις· ο δεύτερος φόνος του Λάμεχ εβδομηκοντάκις επτά. Διότι για τον Κάιν λαμβάνεται εκδίκηση επτάκις, ενώ για τον Λάμεχ εβδομηκοντάκις επτά. Εάν λοιπόν εκεί η άφεση από τον Πέτρο είναι επτάκις, αναλογώντας στην εκδίκηση του Κάιν, η συγχώρηση από τον Κύριο είναι εβδομηκοντάκις επτά, όπως η καταδίκη του Λάμεχ [εβδομηκοντάκις επτά]. Όσο μεγάλο είναι το παράπτωμα, τόσο μεγάλη είναι και η δωρεά της χάριτος· όπου είναι λίγη η αμαρτία, λίγη είναι και η άφεση. Διότι σε όποιον συγχωρείται λίγο, αγαπάει λίγο. Διότι όπου επλεόνασε η αμαρτία, υπερπερίσσευσε η χάρις.

Αυτή λοιπόν είναι η κατά Θεόν και σωτήρια λύπη, το να κατηγορούμε τους εαυτούς μας και κανέναν άλλον απολύτως, για όσα εμείς οι ίδιοι πράττουμε εσφαλμένα, και να λυπούμαστε για τον εαυτό μας και διά της εξομολογήσεως των αμαρτημάτων μας και της οδυνηρής κατανύξεως για αυτά να εξιλεώνουμε τον Θεό. Αυτήν την αυτομεμψία και κατάνυξη ξεκίνησε εκείνος ο παλαιός Λάμεχ, ο οποίος εξομολογήθηκε με παρρησία την αμαρτία του και κρίνοντας ο ίδιος τον εαυτό του και καταδικάζοντάς τον αυστηρότερα από τον Κάιν («διότι επτά φορές», λέει, «εκδικήθηκε ο Κάιν, ενώ ο Λάμεχ εβδομήντα επτά φορές»), και έχοντας πενθήσει έτσι για τον εαυτό του ως ένοχο, διέφυγε την καταδίκη του Θεού μέσω της επώδυνης κατανύξεως εναντίον του εαυτού του, όπως και ο προφήτης είπε αργότερα, «πες εσύ πρώτος τις αμαρτίες σου, για να δικαιωθείς»· πράγμα που λέει έπειτα και ο απόστολος, «διότι, αν κρίναμε οι ίδιοι τους εαυτούς μας, δεν θα κρινόμασταν».

Όχι απλώς ούτε τυχαία, αλλά για να μας φανερώσει μέσα από αυτό κάτι το κρυμμένο έπραξε τούτο ο μακάριος προφήτης, το οποίο, αφού το φυλάξουμε για εσάς για κάποια άλλη ευκαιρία, ας ακολουθήσουμε τώρα τη συνέχεια του κειμένου. Διότι δεν είναι τυχαίο αυτό που ακολουθεί, αλλά χρειάζεται πάρα πολύ αγώνα και ακριβέστερη ερμηνεία, ώστε, αφού διερευνήσουμε τα πάντα με σαφήνεια, να μπορέσουμε να αποκομίσουμε από εκεί πολλή ωφέλεια. Διότι λέει: «Είπε ο Λάμεχ στις γυναίκες του, την Αδά και τη Σελλά: Ακούστε τη φωνή μου, γυναίκες του Λάμεχ, δώστε προσοχή στα λόγια μου· διότι σκότωσα άνδρα προς τραύμα δικό μου, και νέο προς μώλωπα δικό μου. Επειδή επτά φορές λαμβάνεται εκδίκηση για τον Κάιν, για τον Λάμεχ όμως εβδομήντα επτά». Εντείνετε, σας παρακαλώ, τη διάνοιά σας, και αφού αποβάλουμε κάθε βιωτικό λογισμό, ας διερευνήσουμε με ακρίβεια τα λεγόμενα, ώστε να μην μπορέσει να μας διαφύγει τίποτε, αλλά, κατεβαίνοντας όσο μας είναι δυνατόν στο ίδιο τους το βάθος, να μπορέσουμε να θηρεύσουμε τον κρυμμένο θησαυρό που βρίσκεται μέσα σε αυτά τα σύντομα λόγια. «Είπε λοιπόν», λέει, «ο Λάμεχ στις γυναίκες του, την Αδά και τη Σελλά: Ακούστε τη φωνή μου, γυναίκες του Λάμεχ, δώστε προσοχή στα λόγια μου». Πρόσεξε αμέσως εξαρχής πόσο ωφέλησε αυτόν η τιμωρία που είχε επιβληθεί στον Κάιν.

Διότι το να λέει, «Ακούστε τη φωνή μου και δώστε προσοχή στα λόγια μου», σημαίνει το εξής: Συγκεντρώστε, λέει, τη διάνοιά σας, και προσέξτε με ακρίβεια αυτά που πρόκειται να πω. Διότι δεν θα σας μιλήσω για τυχαία ζητήματα, αλλά θα σας εξομολογηθώ πράγματα κρυφά, τα οποία κανείς άλλος δεν γνωρίζει παρά μόνο εγώ και εκείνος ο ακοίμητος οφθαλμός, τον οποίο επειδή φοβάμαι, σπεύδω και βιάζομαι να σας καταστήσω φανερά όσα έχω πράξει, και σε πόσες τιμωρίες κατέστησα τον εαυτό μου υπόλογο εξαιτίας των ανόσιων πράξεών μου. «Διότι άνδρα σκότωσα», λέει, «προκαλώντας τραύμα στον εαυτό μου, και νέο προκαλώντας μώλωπα στον εαυτό μου. Διότι για τον Κάιν η εκδίκηση είναι επταπλάσια, για τον Λάμεχ όμως εβδομηκονταεπταπλάσια». Είναι μεγάλο αυτό που ειπώθηκε, και πάρα πολύ μεγάλο, και είναι πολλή η ειλικρίνεια και η ευθύτητα του ανδρός.

Επειδή, λοιπόν, είδε ότι εκείνοι που είχαν ήδη γεννηθεί επέδειξαν πολλή αγνωμοσύνη, και δεν συνετίστηκαν ούτε με όσα συνέβησαν στον πρωτόπλαστο, αλλά κατακρημνίστηκαν στον ίδιο τον γκρεμό της κακίας· διότι αυτός που γεννήθηκε από εκείνον αμέσως από φθόνο οδηγήθηκε σε αδελφοκτονία· γι' αυτό και δέχθηκε εκείνη την εξαιρετικά βαριά τιμωρία, όπως προηγουμένως διδάξαμε την αγάπη σας· έπειτα πάλι εκείνοι που ακολούθησαν, μη έχοντας συνετιστεί ούτε από τη δική του τιμωρία, ενέπλεξαν τους εαυτούς τους σε χειρότερα κακά, όπως ακούσατε χθες τον Λάμεχ να διηγείται τη δική του αμαρτία στις ίδιες του τις γυναίκες, και να ορίζει ο ίδιος εναντίον του εαυτού του το επιτίμιο· επειδή, λοιπόν, είδε σιγά σιγά να αυξάνεται η κακία τους, σαν ένα κακοποιό ρεύμα που επρόκειτο να διατρέξει ολόκληρο το σώμα, ανακόπτει την ορμή της κακίας, και αυτές τις γενεές που προήλθαν από τον Κάιν μέχρι τον Λάμεχ δεν τις θεωρεί άξιες ούτε καν μνήμης, αλλά σαν να κάνει μια νέα αρχή, και θέλοντας να παρηγορήσει το πένθος του Αδάμ και της Εύας, στο οποίο τόλμησε να τους βυθίσει ο αδελφοκτόνος, οπλίζοντας το δεξί του χέρι εναντίον του Άβελ, με αυτόν τον τρόπο αρχίζει τη διήγηση και λέει: «Αυτή είναι η βίβλος της γενέσεως των ανθρώπων· κατά την ημέρα που έπλασε ο Θεός τον Αδάμ, κατ' εικόνα Θεού τον έπλασε· άρρεν και θήλυ τους έπλασε· και τους έδωσε το όνομα Αδάμ, την ημέρα που τους έπλασε».

Εάν, όμως, πει κάποιος: Και για ποιον λόγο άραγε πάσχουν χειρότερα από όλους; Θα απαντούσαμε, ότι και τα χειρότερα από όλους τόλμησαν να πράξουν, και δεν συνετίστηκαν με κανένα από όσα είχαν συμβεί. Ή δεν άκουσες τον Λάμεχ που λέει: «Για τον Λάμεχ θα ληφθεί εκδίκηση εβδομήντα φορές το επτά»; Δηλαδή, «εγώ είμαι άξιος για περισσότερες τιμωρίες από τον Κάιν». Για ποιον λόγο άραγε;

Όχι μόνο το επτάκις του Κάιν θα συγχωρήσεις στο βάπτισμα, αλλά και το έως εβδομηκοντάκις επτά του Λάμεχ· εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Ψηλάφησε και δες τον μέγιστο δίσκο του, στον οποίο με εγκαυστική τέχνη ήταν χαραγμένος ο Μυστικός Δείπνος του Χριστού με τους δώδεκα αποστόλους· αυτόν τον ιερό δίσκο ο Θεόδωρος, ο οικονόμος των Αγίων Αποστόλων, ο οποίος εκλέχθηκε αρχιεπίσκοπος της πόλεως των Συρακουσών από τον αρχιεπίσκοπο της Βασιλεύουσας... Και πράγματι, αυτός ο Θεόδωρος, αφού συνέταξε το άθεο ιδιόχειρο έγγραφό του, το τοποθέτησε πάνω στον δίσκο. Και λέει ο Αντώνιος: «Εάν μας διαβεβαιώνεις και θέλεις να είσαι ομόφρονάς μας, πάτησέ τον με τα πόδια σου». Εκείνος δε, θελγόμενος από τον πόθο της φιλαρχίας, προθυμότατα, αναιδώς και ανερυθρίαστα τον καταπάτησε. Ω, της ανοχής και της μακροθυμίας του Ιησού Χριστού! Λοιπόν, δεν θα ζητήσει άραγε ο Θεός τον λόγο για αυτά; Ναι, οπωσδήποτε· διότι «επτά φορές εκδικήθηκε ο Κάιν, από δε τον Λάμεχ εβδομήντα επτά». Έτσι, λοιπόν, αρμόζει στους αρχιερείς της βασιλείας των Χριστιανών.

ΣΤΟΙΧΕΙΟΝ Γ΄. ΤΙΤΛΟΣ Ζ΄. —Περί των γνωσιμαχούντων και όσων καταμέμφονται τον εαυτό τους. Φίλωνος. —Ο μεν Κάιν, επειδή αγνόησε το μέγεθος του μιάσματος, ώστε να μην περιπέσει ποτέ σε θάνατο, υφίσταται απλούστερη τιμωρία. Ο μιμητής του όμως, μη δυνάμενος να καταφύγει στην ίδια δικαιολογία της άγνοιας, εύλογα υφίσταται διπλές ποινές. Γι' αυτόν τον λόγο η ποινή για τον Λάμεχ είναι εβδομήντα επτά φορές, για την προαναφερθείσα αιτία, σύμφωνα με την οποία ο δεύτερος που αμάρτησε, και δεν συνετίστηκε από την τιμωρία εκείνου που αδίκησε προηγουμένως, αποδέχεται πλήρως την δική του απλούστερη τιμωρία. Όπως ακριβώς στους αριθμούς [που] έχουν τις μονάδες, έχει και την πολλαπλάσια [τιμωρία] που παρομοιάζεται με τις δεκάδες των αριθμών, την οποία ο Λάμεχ αναγνωρίζοντας το σφάλμα του παραδέχθηκε εις βάρος του εαυτού του.

ΝΗ΄. Ο ίδιος δε, ο ασεβέστατος και παρανομώτατος από όλους Ιουλιανός, αγαλλιούσε και χαιρόταν, και κομπάζοντας για αυτά, διέταξε να ανοικοδομηθεί και ο ναός των Ιουδαίων στα Ιεροσόλυμα. Και αφού εκδίωξε τους Χριστιανούς από την πόλη, την παραχώρησε στους Ιουδαίους για να κατοικήσουν, αποστέλλοντας κάποιον Αλύπιο για να ανοικοδομήσει τον ναό με κάθε σπουδή. Ο ίδιος, αφού κάθισε στο βήμα της λεγόμενης Βασιλικής, διέταξε να προσαχθεί ο μάρτυρας. Όταν προσήχθη ο άγιος, του είπε: «Οπωσδήποτε άκουσες και εσύ, ασεβέστατε Αρτέμιε, το τόλμημα των ομοίων σου ασεβών Χριστιανών, το οποίο διέπραξαν στη Δάφνη, στον ναό του σωτήρος Απόλλωνος, και πώς πυρπόλησαν τον ναό του μαζί με τα αναθήματα, και εξαφάνισαν το πάντιμο και θαυμαστό άγαλμα. Αλλά δεν θα χαρούν εμπαίζοντας και χλευάζοντας τα δικά μας. Διότι εγώ θα ανταποδώσω την ποινή για αυτό εβδομηκοντάκις επτά φορές, όπως λένε τα δικά σας λόγια».

Διότι σκότωσε μέσα μας τον άνδρα, τον φυσικό νόμο, και έλαβε από αυτόν την αίσθηση· σκότωσε όμως και τον νεανίσκο, εννοώ τον πνευματικό νόμο, και έλαβε από αυτόν τη διάνοια, ώστε, ενώνοντας ο σπορέας της κακίας τον εαυτό του με αυτές, να τις κάνει να γεννήσουν την αμαρτία. Εξαιτίας, λοιπόν, αυτού του Λάμεχ λαμβάνεται εκδίκηση εβδομήντα φορές το επτά, δηλαδή επιβάλλεται τιμωρία για τη συγκατάθεση και για την ενέργεια. Γι' αυτόν τον λόγο, όταν ο Πέτρος ρώτησε: «Πόσες φορές, εάν αμαρτήσει εις βάρος μου ο αδελφός μου, να τον συγχωρήσω; Έως επτά φορές;», ο Κύριος αποκρίθηκε: «Όχι μόνο έως επτά φορές, αλλά έως εβδομήντα φορές το επτά», δηλαδή «σε εκείνον που μετανοεί απέναντί σου δεν θα συγχωρήσεις μόνο τα μικρά σφάλματα που προκύπτουν από συγκατάθεση, αλλά και τις ίδιες τις έμπρακτες ενέργειες».

Δεν σκότωσα έναν άνδρα και έναν άλλον νέο, αλλά σκότωσα έναν νεαρό άνδρα, όχι ηλικιωμένο. Καταδικάζει δε τον εαυτό του θεωρώντας πως δεν του αξίζουν επτά εκδικήσεις, όπως στον Κάιν, αλλά πως είναι άξιος για τιμωρίες «εβδομήντα φορές το επτά».

Γι' αυτόν τον λόγο, καταδικάζοντας ο ίδιος τον εαυτό του μέσω της εξομολόγησης, τυγχάνει συγγνώμης, χωρίς να δεχθεί καμία τιμωρία για τον φόνο, ώστε να μάθουμε και εμείς πόσο καλό πράγμα είναι η εξομολόγηση, και να μην κρύβουμε τις αμαρτίες μας όπως ο Κάιν, αλλά μάλλον να τις εξομολογούμαστε όπως ο Λάμεχ, και να αξιωνόμαστε τη συγχώρεση από τον Θεό.

Και αυτός μεν, αν και ρωτήθηκε από τον Θεό, προσπαθούσε να κρύψει το αμάρτημα του φόνου. Αντίθετα, ο απόγονός του, ο Λάμεχ, προς τις γυναίκες του, την Αδά και τη Σελλά, με δική του πρωτοβουλία, χωρίς να ερωτηθεί από κανέναν, κάνει την εξομολόγηση και αξιέπαινα επιβάλλει στον εαυτό του την καταδικαστική απόφαση και γίνεται αυτοκατάδικος, διότι καταδίκασε τον εαυτό του ως άξιο να υποστεί τιμωρίες όχι επτά φορές, όπως ο πρόγονος Κάιν, αλλά εβδομήντα φορές το επτά. «Αδά», λέει, «και Σελλά, ακούστε τη φωνή μου, γυναίκες του Λάμεχ, δώστε προσοχή στα λόγια μου, διότι σκότωσα άνδρα προκαλώντας τραύμα σε μένα, και νέο προκαλώντας μώλωπα σε μένα, διότι για τον Κάιν η εκδίκηση είναι επταπλάσια, ενώ για τον Λάμεχ εβδομήντα φορές το επτά». Αδά, λέει, και Σελλά, σύζυγοί μου, ακούστε με, δώστε προσοχή στα λόγια μου για τη μυσαρή αυτή πράξη, «διότι σκότωσα άνδρα προκαλώντας τραύμα σε μένα, και νέο προκαλώντας μώλωπα σε μένα». Όχι άλλον άνδρα και άλλον νέο, αλλά άνδρα νέο και όχι κάποιον ηλικιωμένο απλώς. Και ο φόνος αυτού έγινε τραύμα σε μένα και μώλωπας σε μένα. Γι' αυτό δεν έγινα άξιος να υποστώ τις συνέπειες επτά φορές, όπως ο Κάιν, αλλά εβδομήντα φορές το επτά.

Γιατί; Επειδή μετά από εκείνον εγώ αμάρτησα, και τα δεινά που συνέβησαν σε εκείνον δεν με φόβισαν. Διότι και εκείνος, αν γνώριζε ότι θα υποστεί τόσες τιμωρίες για τον φόνο, ίσως να μην είχε μολύνει τα χέρια του με φόνο. Και ίσως το δικό του αμάρτημα να είναι ελαφρύτερο από το δικό μου, διότι μετά από εκείνον, εγώ για ένα τραύμα μου σκότωσα ασυγχώρητα έναν νέο, και όσα είχαν συμβεί τότε στον Κάιν δεν με φόβισαν· γι' αυτό και, αφού «επτά φορές εκδικήθηκε ο Κάιν, για τον Λάμεχ» είναι άξιο «εβδομήντα επτά φορές» να γίνουν οι εκδικήσεις.

Θα ήταν δίκαιο και εύλογο, προβλέποντας τη θεόσταλτη τιμωρία που επικρέμαται εις βάρος μας για όσα δυσφημήσαμε, να προσθέσουμε στα όσα ειπώθηκαν και εκείνα, ότι η εκδίκηση για μεν τον Κάιν θα ληφθεί επτά φορές, για δε τον Λάμεχ εβδομήντα φορές το επτά, όπως είναι γεγραμμένο.

Και τόσο πολύ ξεπέρασε το αμάρτημα του Λάμεχ, αναφέρει, ώστε να είναι πολλαπλάσιο των αμαρτημάτων του Κάιν κατά το εβδομηκοντάκις επτά, όπως ακριβώς και ο ίδιος ο Λάμεχ το φανέρωσε αναγγέλλοντας στις γυναίκες του τα όσα αμάρτησε, περιγράφοντας τον ολοκληρωτικό όλεθρο εναντίον της γενεάς του. Διότι σε τέτοιο βαθμό αυξήθηκαν τα αμαρτήματα των ανθρώπων εκείνης της εποχής, με τους οποίους συνέζησε ο Λάμεχ, ώστε να παροξύνουν τη φιλανθρωπία του Θεού σε πανωλεθρία εναντίον τους, επιβάλλοντάς τους την τιμωρία με τον κατακλυσμό. Και σάρκα ονόμασε ο Θεός την τότε γενεά, λέγοντας: «Δεν θα παραμείνει το Πνεύμα μου μέσα τους, επειδή αυτοί είναι σάρκα», εφόσον, έχοντας παραδοθεί όλοι στη σάρκα και στους εμπαθείς λογισμούς και όντως σε κάθε άλλη αμαρτία, το Πνεύμα που έλαβαν κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσιν του Θεού, το μετέτρεψαν σε σάρκα. Έτσι, σύμφωνα με όσα λέει ο αρχιερέας Ευλόγιος, υποστηρίζει ότι ο Λάμεχ απωλέσθηκε· οι περισσότεροι όμως από τους Πατέρες αναφέρουν ότι, μέσω της ομολογίας του και της μετάνοιας, βρήκε συγχώρεση για το αμάρτημά του.

Ο Κύριος καθιστά φανερό ότι οι Ιουδαίοι είναι απόγονοι και κληρονόμοι της κακίας του Κάιν, με το να λέει ότι κάθε αίμα που χύθηκε από τον Άβελ έως τον Ζαχαρία θα ζητηθεί από τη γενεά αυτή. Διότι, λέγει, και εσείς φονεύσατε τους προφήτες που ήταν αδελφοί σας, όπως ακριβώς κι εκείνος τον Άβελ. Γι' αυτό, όχι παράλογα, ορισμένοι θεώρησαν τον μεν Κάιν ως τον λαό που σκότωσε τους προφήτες, από τον οποίο πάρθηκε εκδίκηση επτά φορές, δηλαδή με ελαφρότερη τιμωρία, τον δε Λάμεχ ως αυτούς που σκότωσαν τον Χριστό, γι' αυτό και τιμωρήθηκαν εβδομήντα φορές το επτά, καθώς διασκορπίστηκαν σε αιχμαλωσία χωρίς επιστροφή. Ποιος ήταν άραγε ο Ζαχαρίας, τον οποίο φόνευσαν μεταξύ του ναού και του θυσιαστηρίου;