Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 42:15

Υπάρχουν δε ορισμένοι λόγοι, οι οποίοι έχουν μεν μορφή όρκων, αλλά δεν είναι όρκοι, παρά αποσκοπούν στην ικανοποίηση των ακροατών. Όπως ο Ιωσήφ, προκειμένου να οικειωθεί τον Αιγύπτιο, ορκιζόταν «μα την υγεία του Φαραώ». Και ο Απόστολος, φανερώνοντας την αγάπη του προς τους Κορινθίους, είπε: «Μα την καύχηση για εσάς, την οποία έχω εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών». Διότι εκείνος που του εμπιστεύθηκαν το Ευαγγέλιο δεν παράκουσε την ευαγγελική διδασκαλία, αλλά εξέφερε έναν απλό λόγο υπό τη μορφή όρκου, δεικνύοντας με αυτόν τον τρόπο ότι η καύχησή του για αυτούς άξιζε τα πάντα για τον ίδιο.

Προς αυτόν δεν θα ήταν ίσως άτοπο να πούμε να αποφεύγει τέτοιου είδους νομοθεσία στη δική μας πολιτεία, το να επιτάσσει δηλαδή να θεωρούμε ανάξιο λόγου να διακρίνουμε την ενοχή του ψεύδους ανάλογα με τη μικρότητα ή το μέγεθος των πραγμάτων. Διότι δεν αμαρτάνει εξίσου ο Παύλος, όταν ψεύδεται και εξαγνίζεται ιουδαϊκά τον καιρό εκείνων που παραπλανώνται επωφελώς, με τον Ιούδα που τον καιρό της προδοσίας υποδύθηκε τον φίλο και τον προσηνή. Ψεύστηκε και ο Ιωσήφ από φιλανθρωπία όταν προσποιήθηκε απέναντι στους αδελφούς του, και μάλιστα ορκιζόμενος στην υγεία του Φαραώ· ψεύστηκαν όμως και οι αδελφοί του εναντίον του, αφού σχεδίασαν από φθόνο προηγουμένως τον θάνατό του, και έπειτα την υποδούλωσή του, και μπορούν να ειπωθούν πολλά τέτοια. Ψεύδεται η Σάρρα, κοκκινίζοντας από ντροπή για το γέλιο της· ψεύδεται και ο όφις όταν εισηγείται ότι ο άνθρωπος θα φθάσει στη θεία φύση μέσω της παρακοής. Μεγάλη είναι, λοιπόν, η διαφορά του ψεύδους ανάλογα με τις εκάστοτε περιστάσεις, και δεν μπορεί κανείς να πει πόσο μεγάλη, είτε εξετάσει το ζήτημα μέσα από τις αρχαίες διηγήσεις είτε από τον σύγχρονο βίο. Επομένως, ας αποδεχθούμε και εμείς ότι, σύμφωνα με την καθολική απόφανση για τους ανθρώπους, την οποία το Άγιο Πνεύμα διακήρυξε μέσω του προφήτη λέγοντας ότι «Κάθε άνθρωπος είναι ψεύστης», ακόμη και ο άνθρωπος του Θεού ενεπλάκη στο ψεύδος, έχοντας από άγνοια ή αδιαφορία για την ονομασία του τόπου αποκαλέσει εσφαλμένα τη γειτονική χώρα με το όνομα κάποιας άλλης. Αλλά ψεύστηκε και ο Ευνόμιος, και ποιο είναι το ψεύδος του; Η παραχάραξη της ίδιας της αλήθειας.

Και δεν αναφέρουν την αιτία ξεκάθαρα, αλλά λένε απλώς: «Δεν υπάρχει πια». Εξαιτίας αυτού, επειδή υποψιάστηκε μήπως έκαναν τα ίδια και στον Βενιαμίν, λέει: «Αυτό είναι που σας είπα, ότι είστε κατάσκοποι. Διότι δεν πρόκειται να αναχωρήσετε από εδώ, μέχρι να έρθει εδώ ο μικρότερος αδελφός σας. Εκείνον θέλω να δω· επιθυμώ να αντικρίσω αυτόν που γεννήθηκε από την ίδια μήτρα με εμένα· διότι υποψιάζομαι για εσάς, εξαιτίας όσων κάνατε σε εμένα, τη μισάδελφη διάθεσή σας. Αν λοιπόν θέλετε, στείλτε έναν από εσάς, και φέρτε τον· εσείς όμως θα μείνετε στη φυλακή, μέχρις ότου εκείνος να έρθει. Διότι, όταν εκείνος φτάσει, θα αποδείξει εάν είναι αληθινά τα όσα λέτε, και θα σας απαλλάξει από κάθε υποψία. Αν όμως δεν γίνει αυτό, θα γίνει φανερό ότι είστε κατάσκοποι, και για τον λόγο αυτόν ήρθατε εδώ». Και αφού είπε αυτά, τους έβαλε στη φυλακή. Δες πώς δοκιμάζει τις διαθέσεις τους, και μέσα από τη συμπεριφορά του απέναντί τους, φανερώνει τη βαθιά στοργή του για τον αδελφό του. Έπειτα από τρεις ημέρες τους κάλεσε και είπε: «Αυτό να κάνετε, και θα ζήσετε· διότι εγώ φοβάμαι τον Θεό. Αν είστε ειρηνικοί άνθρωποι, ένας αδελφός σας ας κρατηθεί στη φυλακή· εσείς όμως πηγαίνετε και μεταφέρετε τα σιτηρά που αγοράσατε για την τροφή σας, και φέρτε σε εμένα τον μικρότερο αδελφό σας, και έτσι θα γίνουν πιστευτά τα λόγια σας· ειδάλλως, θα πεθάνετε».