πρὸς ὃν οὐκ ἄτοπον ἦν ἴσως εἰπεῖν ὅτι φείδου τῆς τοιαύτης νομοθεσίας ἐν τῇ καθ᾽ ἡμᾶς πολιτείᾳ, τὸ παρ᾽ οὐδὲν ἡγεῖσθαι κελεύειν βραχύτητι πραγμάτων καὶ μεγέθει διακρίνειν τὴν πρὸς τὸ ψεῦδος διαβολήν. οὐ γὰρ ὁμοίως ἁμαρτάνει Παῦλος ψευδόμενος καὶ Ἰουδαϊκῶς ἁγνιζόμενος ἐπὶ καιροῦ τῶν χρησίμως ἀπατωμένων, καὶ Ἰούδας ἐν τῷ τῆς προδοσίας καιρῷ φίλον καὶ προσήγορον σχῆμα ὑποδυόμενος. ἐψεύσατο καὶ Ἰωσὴφ ἐν φιλανθρωπίᾳ τοὺς ἀδελφοὺς διαπαίζων, καὶ ταῦτα τὴν ὑγείαν τοῦ Φαραὼ ἐπομνύμενος· ἀλλ᾽ ἐψεύσαντο καὶ οἱ ἀδελφοὶ κατ᾽ αὐτοῦ πρότερον μὲν θάνατον, μετὰ ταῦτα δὲ δουλείαν διὰ τὸν φθόνον βουλεύσαντες, καὶ πολλὰ τοιαῦτα ἔστιν εἰπεῖν· ψεύδεται Σάρρα ἐπερυθριῶσα τῷ γέλωτι· ψεύδεται καὶ ὁ ὄφις εἰς θείαν μεταβαίνειν φύσιν τὸν ἄνθρωπον ἐκ τῆς παρακοῆς εἰσηγούμενος. πολλὴ 〈μὲν οὖν〉 τοῦ ψεύδους ἡ πρὸς τὰς ὑποθέσεις διαφορά, καὶ οὐδὲ ἔστιν εἰπεῖν ὅση, εἴτε ἐκ τῶν ἀρχαίων διηγημάτων εἴτε ἐκ τοῦ νῦν βίου δοκιμάζοις τὸν λόγον. οὐκοῦν καὶ ἡμεῖς δεξώμεθα, ὅτι κατὰ τὴν κοινὴν περὶ τῶν ἀνθρώπων ἀπόφασιν, ἣν διὰ τοῦ προφήτου τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον ἀπεφήνατο ὅτι Πᾶς ἄνθρωπος ψεύστης, καὶ ὁ τοῦ θεοῦ ἄνθρωπος συνηνέχθη τῷ ψεύδει, τὴν ὅμορόν τινι χώραν ἀγνοίᾳ ἢ ὑπεροψίᾳ τῆς τοῦ τόπου προσηγορίας κατὰ τὸ συμβὰν ἐπιφημίσας. ἀλλ᾽ ἐψεύσατο καὶ Εὐνόμιος, καὶ τί τὸ ψεῦδος; αὐτῆς τῆς ἀληθείας παραγραφή.
Μετάφραση
Προς αυτόν δεν θα ήταν ίσως άτοπο να πούμε να αποφεύγει τέτοιου είδους νομοθεσία στη δική μας πολιτεία, το να επιτάσσει δηλαδή να θεωρούμε ανάξιο λόγου να διακρίνουμε την ενοχή του ψεύδους ανάλογα με τη μικρότητα ή το μέγεθος των πραγμάτων. Διότι δεν αμαρτάνει εξίσου ο Παύλος, όταν ψεύδεται και εξαγνίζεται ιουδαϊκά τον καιρό εκείνων που παραπλανώνται επωφελώς, με τον Ιούδα που τον καιρό της προδοσίας υποδύθηκε τον φίλο και τον προσηνή. Ψεύστηκε και ο Ιωσήφ από φιλανθρωπία όταν προσποιήθηκε απέναντι στους αδελφούς του, και μάλιστα ορκιζόμενος στην υγεία του Φαραώ· ψεύστηκαν όμως και οι αδελφοί του εναντίον του, αφού σχεδίασαν από φθόνο προηγουμένως τον θάνατό του, και έπειτα την υποδούλωσή του, και μπορούν να ειπωθούν πολλά τέτοια. Ψεύδεται η Σάρρα, κοκκινίζοντας από ντροπή για το γέλιο της· ψεύδεται και ο όφις όταν εισηγείται ότι ο άνθρωπος θα φθάσει στη θεία φύση μέσω της παρακοής. Μεγάλη είναι, λοιπόν, η διαφορά του ψεύδους ανάλογα με τις εκάστοτε περιστάσεις, και δεν μπορεί κανείς να πει πόσο μεγάλη, είτε εξετάσει το ζήτημα μέσα από τις αρχαίες διηγήσεις είτε από τον σύγχρονο βίο. Επομένως, ας αποδεχθούμε και εμείς ότι, σύμφωνα με την καθολική απόφανση για τους ανθρώπους, την οποία το Άγιο Πνεύμα διακήρυξε μέσω του προφήτη λέγοντας ότι «Κάθε άνθρωπος είναι ψεύστης», ακόμη και ο άνθρωπος του Θεού ενεπλάκη στο ψεύδος, έχοντας από άγνοια ή αδιαφορία για την ονομασία του τόπου αποκαλέσει εσφαλμένα τη γειτονική χώρα με το όνομα κάποιας άλλης. Αλλά ψεύστηκε και ο Ευνόμιος, και ποιο είναι το ψεύδος του; Η παραχάραξη της ίδιας της αλήθειας.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες