Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 42:21

Επομένως, όταν δεις να σου συμβαίνει κάτι, θυμήσου εκείνη την αμαρτία σου. Διότι αυτό συνέβη και με τους υιούς του Ιακώβ. Θυμηθείτε τους αδελφούς του Ιωσήφ: πούλησαν τον αδελφό τους, επιχείρησαν να τον σφάξουν, μάλλον δε και τον έσφαξαν, στο μέτρο που εξαρτιόταν από αυτούς· εξαπάτησαν και πίκραναν τον γέροντα· και δεν έπαθαν τίποτα. Μετά από πολλά χρόνια, όμως, αντιμετώπισαν έσχατο κίνδυνο, και υπενθυμίζονται αυτή την αμαρτία τους. Και για να κατανοήσεις ότι αυτό που λέγεται δεν είναι απλός στοχασμός, άκουσε τι λένε οι ίδιοι: Ναι· διότι βρισκόμαστε εν αμαρτία όσον αφορά τον αδελφό μας. Έτσι ακριβώς και εσύ, όταν συμβεί κάτι, πες, ναι, βρισκόμαστε εν αμαρτία, επειδή δεν εισακούσαμε τον Χριστό, επειδή ορκιστήκαμε· οι πολυορκίες και οι επιορκίες ήλθαν στο κεφάλι μου.

Παρατήρησε τη σύνεσή του: Επειδή επιθυμούσε και την εύνοιά του προς αυτούς να επιδείξει, και την ανέχεια του πατέρα του να ανακουφίσει, αλλά και να μάθει την αλήθεια για τον αδελφό του, αφού έδωσε εντολή να κρατηθεί ο ένας, πρόσταξε τους άλλους να αναχωρήσουν. Αλλά δες λοιπόν εδώ τον αδέκαστο δικαστή, τη συνείδησή τους, να εξεγείρεται εναντίον τους, και, χωρίς κανείς να τους ελέγχει ούτε να τους προσάγει στο μέσον, να γίνονται οι ίδιοι κατήγοροι του εαυτού τους. Διότι, λέει το κείμενο, είπε ο καθένας προς τον αδελφό του: «Ναι, διότι είμαστε ένοχοι αμαρτίας απέναντι στον αδελφό μας, επειδή παραβλέψαμε τη θλίψη της ψυχής του, όταν μας ικέτευε, και δεν τον εισακούσαμε· εξαιτίας αυτού λοιπόν επήλθε σε εμάς όλη αυτή η θλίψη». Διότι τέτοια είναι η φύση της αμαρτίας: όταν πλέον συντελεστεί και γίνει πράξη, τότε φανερώνει την υπερβολή της δικής της ατοπίας. Και όπως ακριβώς ο μεθυσμένος, όταν μεν καταναλώνει άφθονο ανέρωτο κρασί, δεν έχει καμία αίσθηση της φθοράς που προκαλείται από αυτό, αλλά μετέπειτα, από την ίδια την εμπειρία του, μαθαίνει το μέγεθος της βλάβης· το ίδιο συμβαίνει και με την αμαρτία. Μέχρι μεν να συντελεστεί, σκοτίζει τον λογισμό και, σαν πυκνό νέφος, έτσι τυφλώνει τη διάνοια· ύστερα όμως η συνείδηση, καθώς εξεγείρεται, καταξεσχίζει τη διάνοια σφοδρότερα από κάθε κατήγορο, και φανερώνει την ατοπία όσων έχουν πραχθεί.

Αφού λοιπόν συνέβησαν αυτά, και είπε: «Αφήστε κάποιον εδώ, και φέρτε τον αδελφό σας· διαφορετικά, θα πεθάνετε»· τι έλεγαν εκείνοι μεταξύ τους; «Ναι, είμαστε ένοχοι αμαρτίας απέναντι στον αδελφό μας, τότε που μας ικέτευε». Είδες μετά από πόσον καιρό θυμήθηκαν εκείνη την αμαρτία;

Διότι τίποτα δεν συνηθίζει να υπενθυμίζει τόσο πολύ την αμαρτία, όσο η τιμωρία και η κόλαση· και αυτό είναι φανερό από τους αδελφούς του Ιωσήφ. Επειδή, αφού εκείνοι πούλησαν τον δίκαιο και παρήλθαν δεκατρία έτη, υποπτευόμενοι ότι θα τιμωρηθούν και φοβούμενοι τα χειρότερα, θυμήθηκαν την αμαρτία τους και έλεγαν μεταξύ τους: «Ναι, διότι είμαστε ένοχοι αμαρτίας απέναντι στον αδελφό μας, τον Ιωσήφ». Βλέπεις πώς ο φόβος τούς υπενθύμισε το σφάλμα εκείνο;

Αν και ήταν διαφορετικό το έγκλημα που του προσάπτονταν, και δικαζόταν για κλοπή, και με την κατηγορία ότι υπεξαίρεσε μία χρυσή κούπα οδηγούνταν έτσι στο δικαστήριο· ωστόσο, επειδή η συνείδησή του δεν τον ήλεγχε για τίποτα από αυτά, δεν αισθανόταν πόνο γι' αυτά, ούτε έλεγε ότι υφίσταται αυτά τα δεινά εξαιτίας εκείνων για τα οποία δικαζόταν και οδηγούνταν δέσμιος. Αντίθετα, για εκείνα για τα οποία κανείς δεν τον κατηγορούσε, ούτε του ζητούσε ευθύνες, ούτε τον έσερνε στο δικαστήριο, ή μάλλον για εκείνα που κανείς δεν γνώριζε καν ότι είχε τολμήσει να πράξει, για αυτά ακριβώς γίνεται ο ίδιος στον εαυτό του και ελεγκτής και κατήγορος. Διότι τον έλεγχε η συνείδησή του, και αυτός που με τόση αναίδεια είχε χύσει το αίμα του αδελφού του χωρίς να υποστεί καμία συνέπεια, τώρα γινόταν συμπονετικός, και κατηγορούσε την ομήγυρη εκείνων που είχαν συμμετάσχει μαζί του στη μιαιφονία και περιέγραφε δραματικά όλη τη σκληρότητά τους, λέγοντας: «Όταν μας ικέτευε, εμείς παραβλέψαμε τη θλίψη του και την οδύνη της ψυχής του». Διότι αρκούσε, λέει, η ίδια η φύση για να μας μαλακώσει και να μας κάμψει προς το έλεος, αλλά εκείνος πρόσθετε και δάκρυα και ικεσίες, και ούτε έτσι δεν μας έκαμψε· αλλά «παραβλέψαμε τη θλίψη του και την οδύνη της ψυχής του». Γι' αυτόν τον λόγο συγκροτήθηκε εναντίον μας αυτό το δικαστήριο, λέει, γι' αυτό αντιμετωπίζουμε κίνδυνο για αίμα, επειδή και εμείς αμαρτήσαμε χύνοντας αίμα.