Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 49:16

Επειδή δε η σκιά του νόμου κατά κάποιον τρόπο υποχώρησε, και εισήχθη μέσω του Χριστού η εν πνεύματι και αληθινή λατρεία, υπήρχε ανάγκη για λαμπρότερους κριτές στον κόσμο, γι' αυτό λοιπόν κλήθηκαν για τον σκοπό αυτό οι θεσπέσιοι μαθητές, και εισήλθαν στον κλήρο των διδασκάλων του νόμου. Γι' αυτό τον λόγο, προς τη μητέρα των Ιουδαίων, εννοώ βέβαια την Ιερουσαλήμ, ελέγετο από τον Θεό μέσω της φωνής του Ψαλμωδού: «Αντί για τους πατέρες σου γεννήθηκαν οι υιοί σου», δηλαδή, εκείνοι που ονομάζονταν υιοί σου έλαβαν τη θέση των πατέρων. Προς δε τον Κύριό μας Ιησού Χριστό: «Θα τους καταστήσεις άρχοντες σε όλη τη γη». Πράγμα το οποίο θα μπορούσε κανείς να δει ότι έχει ήδη ολοκληρωθεί. Διότι έχουμε καταστήσει άρχοντες και έχουμε αποκτήσει ως οικουμενικούς κριτές τους αγίους μαθητές, με τις νουθεσίες των οποίων κηρύσσεται και το ίδιο το μυστήριο του Χριστού, επειδή ακριβώς αυτοί είναι και οι οικονόμοι του σωτηριώδους λόγου, και οι καθοδηγητές των πρακτέων: απορρίπτοντας αφενός ως κίβδηλο καθετί που δεν συντελεί στην ωφέλεια των διδασκομένων, και συμβουλεύοντας αφετέρου να υιοθετείται ό,τι είναι πρέπον και από τη φύση του ωφέλιμο. Λέγοντας λοιπόν Δαν, δηλαδή εκείνους που γενικώς θα εκλέγονταν κατά καιρούς για να κρίνουν έθνη και λαούς, εννοεί ότι έτσι θα ασκήσουν την εξουσία με δύναμη και με πολλή δόξα, ακριβώς όπως και μία συγκεκριμένη φυλή του Ισραήλ. Εννοεί δε, νομίζω, οπωσδήποτε τη βασιλική φυλή του Ιούδα, και όχι κάποια άλλη.

«Ο Δαν», λέει, «είναι σκύμνος λέοντος», και ονομάζοντας τη φυλή, τη φυλή του Δαν, διασαφήνισε το ζήτημα, ότι από αυτήν πρόκειται να γεννηθεί ο αντίχριστος. Διότι, όπως ακριβώς από τη φυλή του Ιούδα γεννήθηκε ο Χριστός, έτσι και από τη φυλή του Δαν θα γεννηθεί ο αντίχριστος. Και ότι έτσι έχουν τα πράγματα, τι λέει ο Ιακώβ; «Ας γίνει ο Δαν φίδι που κάθεται στον δρόμο, δαγκώνοντας τη φτέρνα του αλόγου». Ποιος άλλος λοιπόν είναι το φίδι παρά ο απ' αρχής πλάνος, αυτός που αναφέρεται στη Γένεση, που πλάνησε την Εύα και ανέτρεψε τον Αδάμ; Αλλά, επειδή πρέπει να αποδείξουμε τα προκείμενα με περισσότερες μαρτυρίες, ας μην ολιγωρήσουμε. Διότι το ότι πράγματι από τη φυλή του Δαν πρόκειται να γεννηθεί και να αναδειχθεί τύραννος, βασιλιάς, δεινός κριτής, γιος του διαβόλου, το λέει ο προφήτης: «Ο Δαν θα κρίνει τον λαό του, όπως και κάθε άλλη φυλή στον Ισραήλ». Αλλά ίσως πει κάποιος: αυτό έχει ειπωθεί για τον Σαμψών, ο οποίος, επειδή γεννήθηκε από τη φυλή του Δαν, έκρινε τον λαό για είκοσι χρόνια. Αυτό όμως στην περίπτωση του Σαμψών εκπληρώθηκε μερικώς, ενώ εξ ολοκλήρου θα εκπληρωθεί στο πρόσωπο του αντίχριστου.

Ο Δαν, λέγει, «θα κρίνει τον λαό του σαν μία από τις φυλές του Ισραήλ». Αυτό εν μέρει πραγματοποιήθηκε στον Σαμψών, ο οποίος, αφού γεννήθηκε από τη φυλή του Δαν, έκρινε τον λαό επί είκοσι έτη· κατά το καθολικό όμως νόημα θα εκπληρωθεί στον αντίχριστο, ο οποίος, γεννημένος ως φοβερός κριτής και τύραννος βασιλιάς, θα κρίνει μεν τον δικό του λαό, αλλά θα αντιταχθεί ως «όφις επάνω στον δρόμο», παραμονεύοντας και επιχειρώντας να δαγκώσει τον λόγο της αλήθειας και όσους πορεύονται ορθά. Διότι το ότι είπε ο προφήτης «δαγκώνοντας την πτέρνα του ίππου» σημαίνει ότι πειράζει εκείνους που κηρύττουν την αληθινή και σωτήρια οδό· όπως ακριβώς πείραξε και τους αποστόλους, και, αφού υποσκέλισε τον Ιούδα, τον κυρίευσε και, σαν ίππο, τον κατέβαλε, παραδίδοντας και τον αναβάτη του στον θάνατο. Το δε «και ο ιππέας θα πέσει προς τα πίσω» σημαίνει ότι, προσμένοντας τη σωτηρία από τον Κύριο από τα έσχατα προς τα πρώτα, ο Κύριος ανέγειρε και ανόρθωσε τα πτώματα του Αδάμ.

Διότι αυτός πρόκειται να γεννηθεί από τη φυλή του Δαν και να αντιταχθεί, όντας τύραννος, βασιλιάς, φοβερός κριτής και διάβολος, όπως λέει ο προφήτης: «Ο Δαν θα κρίνει τον λαό του, όπως και μία φυλή στον Ισραήλ». Αλλά ίσως πει κάποιος ότι αυτό έχει ειπωθεί για τον Σαμψών, ο οποίος γεννήθηκε από τη φυλή του Δαν και έκρινε τον λαό του για είκοσι χρόνια. Όμως, αυτό που συνέβη με τον Σαμψών ήταν μερικό, ενώ το πλήρες θα εκπληρωθεί στο πρόσωπο του αντίχριστου. Διότι και ο Ιερεμίας λέει τα εξής: «Από τον Δαν θα ακούσουμε την ορμή της ταχύτητας των αλόγων του, από τη φωνή του χρεμετισμού της ιππασίας των αλόγων του σείστηκε όλη η γη». Και πάλι ο Μωυσής λέει: «Σκύμνος λέοντος είναι ο Δαν και θα ξεπηδήσει από τη Βασάν». Αλλά για να μην πλανηθεί κάποιος νομίζοντας ότι αυτό το ρητό έχει ειπωθεί για τον Σωτήρα, ας στρέψει την προσοχή του. «Ο Δαν», λέει, «είναι σκύμνος λέοντος». Ονομάζοντας τη φυλή του Δαν, αποσαφήνισε το προκείμενο, ότι δηλαδή από αυτήν πρόκειται να γεννηθεί ο διάβολος. Διότι, όπως ακριβώς ο Χριστός γεννιέται από τη φυλή του Ιούδα, έτσι και ο αντίχριστος θα γεννηθεί από τη φυλή του Δαν. Ενώ ο Κύριος και Σωτήρας μας Ιησούς Χριστός, ο Υιός του Θεού, προαναγγέλθηκε ως λέων εξαιτίας του βασιλικού και ένδοξου χαρακτήρα του, με τον ίδιο τρόπο η Γραφή προανήγγειλε και τον διάβολο ομοίως ως λέοντα εξαιτίας του τυραννικού και βίαιου χαρακτήρα του. Διότι ο πλάνος θέλει να εξομοιώνεται σε όλα με τον Υιό του Θεού. Λέων ο Χριστός και λέων ο αντίχριστος.

Για τον Ζαβουλών προείπε την παραθαλάσσια κατοίκησή του· για τον Ισσάχαρ τη γεωργική ενασχόληση· για τον Δαν, σύμφωνα με μερικούς, τα όσα έγιναν από τον Σαμψών, διότι καταγόταν από αυτή τη φυλή και συγκαταλέχθηκε στους κριτές, και γι' αυτό, λέει, είπε: «Ο Δαν θα κρίνει τον λαό του, όπως και μία φυλή του Ισραήλ». Άλλοι πάλι λένε ότι προαγγέλλει τα όσα συνέβησαν στη Λαϊσά, τη σημερινή ονομαζόμενη Πανεάδα. Διότι ξαφνικά, ορμώμενοι από αυτή τη φυλή, κάποιοι επιτέθηκαν σε αυτή την πόλη, την κατέλαβαν κατά κράτος, την κατοίκησαν και της έδωσαν τη δική τους ονομασία, αφού την ονόμασαν Δαν. Εγώ όμως νομίζω ότι το θείο Πνεύμα, όπως ακριβώς φανέρωσε τα σχετικά με τον Σωτήρα μας, έτσι φανέρωσε και τα σχετικά με τον Αντίχριστο μέσω του πατριάρχη από αυτή την προφητεία. Διότι λέει: «Ο Δαν θα κρίνει τον λαό του, όπως και μία φυλή του Ισραήλ»· όπως δηλαδή, λέει, από τη φυλή του Ιούδα βλάστησε ο Σωτήρας και διασώζει την οικουμένη, έτσι από τη φυλή του Δαν θα προέλθει ένας ολέθριος όφις. Διότι αυτό λέει: «και ας γίνει ο Δαν φίδι στον δρόμο, που κάθεται στο μονοπάτι, δαγκώνοντας τη φτέρνα του αλόγου, και θα πέσει ο ιππέας περιμένοντας τη σωτηρία του Κυρίου». Επειδή δηλαδή, χρησιμοποιώντας κάθε είδους απάτες, προσπαθεί να παγιδεύσει στον όλεθρο αυτούς που εξαπατώνται, τον παρομοιάζει με φίδι που φωλιάζει δίπλα σε κάποιο μονοπάτι και λυμαίνεται τους διαβάτες.