Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 49:21

Περί του Νεφθαλείμ. «Ο Νεφθαλείμ είναι βλαστός ελεύθερος, που προσφέρει ομορφιά στον καρπό του.» Θα μπορούσε κανείς να το εφαρμόσει, νομίζω, και όχι άσκοπα, και αυτό πάλι πιθανώς στον ίδιο τον Εμμανουήλ, και βεβαίως, αν το επιθυμούσε, και στους ίδιους τους δικαιωμένους μέσω της πίστεως και αγιασμένους εν Πνεύματι.

Μέσω δε του πυξαριού, πρέπει να νοείται ότι οι εν Χριστώ δεν χαρακτηρίζονται ούτε από κουφότητα του νου ούτε από ελαφρότητα των φρενών. Διότι όλοι είναι συνετοί, επειδή έχουν ως νου τον Χριστό. Το ξύλο του πυξαριού είναι συμπαγές και έχει μεγάλη πυκνότητα μέσα του. Μέσω δε της μυρτιάς, υποδηλώνεται η ευωδία στον αγιασμό και το αειθαλές στη χάρη. Μέσω δε του κυπαρισσιού, το υψηλό και το ευωδιαστό. Και λέγοντας υψηλό εννοώ ως προς την αρετή και την περιφάνεια στα δόγματα. Μέσω δε της λεύκας, υποδηλώνεται τρόπον τινά το λαμπρό και κατάλευκο στη δικαιοσύνη. Διότι οι εν Χριστώ είναι λαμπροί, επειδή καταλαμπρύνονται από τη δική Του χάρη. Το κλαδί, λοιπόν, του Νεφθαλείμ που έχει αναπτυχθεί είναι είτε ο ίδιος ο Χριστός είτε οι γνώριμοι του Χριστού. Και επειδή λέει: «Αυτός που προσδίδει στο γέννημα κάλλος», θα μπορούσε, νομίζω, να υποδηλώνει πάλι κάτι τέτοιο: Διότι στην αρχή ο Χριστός, επειδή φαινόταν με τη δική μας ανθρώπινη μορφή, δεν γινόταν πιστευτό ότι είναι κατά φύση Θεός, παρότι έγινε σάρκα.

Εάν βέβαια αυτό μπορούσε τυχόν να νοηθεί και για εμάς, το «Αυτός που προσδίδει στο γέννημα κάλλος», η έννοια δεν είναι ασαφής. Διότι, καθώς προκόβουμε διαρκώς στην αρετή και προσεγγίζουμε τα καλύτερα, δηλαδή επεκτεινόμαστε προς τα εμπρός, σύμφωνα με τη φωνή του μακάριου Παύλου, ανερχόμαστε πάντοτε προς το πιο λαμπρό κάλλος. Μιλώ βέβαια για το πνευματικό κάλλος, ώστε να λέγεται πλέον και για εμάς: «Επιθύμησε ο Βασιλεύς το κάλλος σου».

Περί του Ιωσήφ. «Υιός αυξημένος είναι ο Ιωσήφ· υιός αυξημένος, ζηλωτής, ο νεότατος υιός μου, επίστρεψε σε μένα. Εναντίον του έπαιρναν αποφάσεις και τον λοιδορούσαν, και τον εχθρεύονταν οι κάτοχοι των τόξων, και συνετρίβησαν με δύναμη τα τόξα τους, και χαλάρωσαν τα νεύρα των βραχιόνων των χεριών τους από το χέρι του δυνάστη του Ιακώβ. Από εκεί προέρχεται αυτός που ενίσχυσε τον Ισραήλ παρά του Θεού του πατέρα σου· και σε βοήθησε ο δικός μου Θεός, και σε ευλόγησε με ευλογία του ουρανού άνωθεν, και με ευλογία της γης που περιέχει τα πάντα, ένεκα της ευλογίας των μαστών και της μήτρας, της ευλογίας του πατέρα σου και της μητέρας σου. Υπερίσχυσες με τις ευλογίες των μόνιμων ορέων, και με τις ευλογίες των αιώνιων λόφων, οι οποίες θα είναι πάνω στο κεφάλι του Ιωσήφ, και πάνω στην κορυφή των αδελφών των οποίων ηγήθηκε.» Προς αυτόν πάλι, τον Εμμανουήλ, κατευθύνεται για εμάς ο λόγος της προφητείας. Και δεν θα ήταν, νομίζω, αυτό που δηλώνεται από αυτήν τίποτε άλλο παρά εκείνο που είπα προηγουμένως, το «προσδίδοντας στο γέννημα κάλλος». Διότι το να λέει ότι αυτός έχει αυξηθεί, υποδηλώνει οπωσδήποτε την εξαρχής επίδοση και την ανάπτυξη της φυσικώς ενυπάρχουσας σε αυτόν δόξας, σύμφωνα τουλάχιστον με την ορθή κατανόηση.

Νεφθαλείμ. «Ο Νεφθαλείμ είναι στέλεχος ελεύθερο που δίνει ομορφιά στο γέννημά του». Η φράση «στέλεχος ελεύθερο» σημαίνει τον λαό που έχει κληθεί στην ελευθερία μέσω της πίστης, ώστε να μπορούν όλοι να καρποφορούν για τον Θεό. Διότι η μεν πνευματική άμπελος ήταν ο Σωτήρας, κλήματα και στελέχη του είναι οι άγιοι που πιστεύουν σε αυτόν, βότρυες αυτού είναι οι μάρτυρες, τα δε ξύλα που είναι συνδεδεμένα με την άμπελο φανερώνουν το Πάθος, οι τρυγητές είναι οι άγγελοι, τα κοφίνια, στα οποία συγκεντρώνονται οι καρποί της αμπέλου, είναι οι απόστολοι, ληνός είναι η Εκκλησία και οίνος είναι η δύναμη του Αγίου Πνεύματος. Το να λέει, επομένως, «στέλεχος ελεύθερο» υποδηλώνει εκείνο που ελευθερώνεται από τα δεσμά του θανάτου, όπως λέει και ο Ησαΐας: «Θα εξέλθετε και θα σκιρτήσετε σαν μοσχάρια ελευθερωμένα από τα δεσμά». Το δε «που δίνει ομορφιά στο γέννημά του» σημαίνει ότι κατά την αναγέννηση διά του ύδατος αποκτούν τη χάρη και την ομορφιά του Λόγου, ο οποίος ήταν ωραιότερος στην όψη από τους υιούς των ανθρώπων.

Τον Γαδ, ληστρική συμμορία θα τον επιδράμει· αυτός όμως θα την καταδιώξει κατά πόδας. Του Ασήρ το ψωμί θα είναι πλούσιο, και αυτός θα δώσει τροφή σε άρχοντες. Ο Νεφθαλείμ είναι δέντρο με απλωμένα κλαδιά, που προσδίδει ομορφιά στους καρπούς του. Και επειδή με συντομία προσπέρασε αυτούς, έρχεται λοιπόν στον Ιωσήφ και λέει: Ο Ιωσήφ είναι γιος δοξασμένος, αξιοζήλευτος· ο Ιωσήφ είναι γιος δοξασμένος, ο νεότερος γιος μου. Έγινες, λέει, αντικείμενο φθόνου από την ίδια κιόλας την αρχή. Εναντίον του οποίου συνωμοτούσαν και τον κακολογούσαν. Υπαινίσσεται τη συμφωνία των αδελφών εναντίον του. Και αυτό που έλεγε πιο πάνω η Γραφή, ότι δηλαδή μετέφεραν πονηρή κατηγορία για τον Ιωσήφ στον πατέρα του, αυτό ακριβώς αναφέρει και εδώ: Εναντίον του οποίου συνωμοτούσαν και τον κακολογούσαν, και τον εχθρεύονταν οι κάτοχοι των τόξων· υπαινισσόμενος τη φονική τους διάθεση. Και συντρίφθηκαν με δύναμη τα τόξα τους. Παρατήρησε πώς, αφού ανέφερε όσα τόλμησαν εκείνοι εναντίον του Ιωσήφ, αναφέρει και όσα συνέβησαν σε αυτούς. Διότι συντρίφθηκαν, λέει, τα τόξα τους, και παρέλυσαν τα νεύρα των βραχιόνων των χεριών τους.

Προλέγει στον Γαδ τις επιβουλές που πρόκειται να υποστεί από τις ληστρικές επιδρομές· διότι αυτό αναφέρει: «πειρατικό στίφος θα του επιτεθεί». Προαγγέλλει όμως και τη μελλοντική του νίκη· διότι «και αυτός», λέει, «θα τους καταδιώξει κατά πόδας». Ομοίως δε και για τον Ασήρ προλέγει τη σιτοφόρο χώρα, και για τον Νεφθαλείμ την αύξηση στο πλήθος· διότι αυτό είπε: «κλαδί απλωμένο, που προσδίδει ομορφιά στον καρπό».