Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 49:27

Ο θεσπέσιος Παύλος, η μεγαλόφωνη σάλπιγγα του ευαγγελίου, ο οποίος προηγουμένως ήταν πικρός εχθρός των χριστιανών και τελικά ισχυρός συνήγορος της εκκλησίας, γεννήθηκε πνευματικά αργότερα στους αποστόλους από τη χάρη. Και ως προς τον χρόνο ήταν μεταγενέστερος από τους μαθητές του Χριστού, ίσος όμως ως προς τη δοκιμασμένη αρετή, για να μην πω τίποτα περισσότερο από σεβασμό στα γηρατειά των δώδεκα. Υπήρξε θερμός ζηλωτής του Μωυσή, όσο κανένας άλλος, τείχος του νόμου, πύργος της Παλαιάς Διαθήκης καρτερός και άσειστος. Και για όσο διάστημα διατηρούσε αμετάβλητη τη γνώμη του, αποτελούσε μεγάλο κίνδυνο για όσους μιλούσαν για τον Χριστό, και παντού τρομοκρατούσε τους δικούς μας και τους έτρεπε σε φυγή. Ήταν όντως, σύμφωνα με την προφητεία του Ιακώβ, άρπαγας λύκος της φυλής του Βενιαμίν, που κατασπάρασσε τα αρνία της Καινής Διαθήκης και σκόρπιζε τα ποίμνια.

Έτσι, λοιπόν, ευλογώντας τον Ιούδα, με εκείνον μεν συνομιλούσε, αλληγορικά όμως ύμνησε τον Χριστό που προήλθε από εκείνον. Στη συνέχεια, αφού προφήτευσε σε όλους τα μελλοντικά, έφτασε τελευταία στον Βενιαμίν, ως τον νεότερο στην ηλικία. Και φαινομενικά μεν απευθυνόταν προς τον γιο του, στην πραγματικότητα όμως υποδήλωνε τον Παύλο, ο οποίος καταγόταν, όπως γνωρίζουμε, από τη φυλή εκείνου. Ο Βενιαμίν είναι λύκος άρπαγας· το πρωί θα φάει και το βράδυ θα μοιράσει τροφή. Ας ερευνήσουμε τι σημαίνει αυτό που λέγεται. Δηλώνει ασφαλώς αυτό, ότι αφού στην αρχή έφαγε, δηλαδή καταδίωξε, φόνευσε, έχυσε αίμα και διασκόρπισε την Εκκλησία σαν κοπάδι, στο τέλος έγινε βοσκός και καλός ποιμένας, αποβάλλοντας τον διώκτη και ενδυόμενος τον απόστολο, μοιράζοντας σε όλους ως τροφή τον Λόγο και καθιδρύοντας για εμάς αυτήν την αγία τράπεζα. Διότι τέτοια είναι η δύναμη του Κυρίου, η οποία αφοπλίζει από τον θυμό και τα ασεβή διανοήματα αυτούς που στασιάζουν, τους προσελκύει επιδέξια, τους εξημερώνει και τους καθιστά ήμερα πρόβατα αντί για άγρια θηρία που δαγκώνουν. Σχετικά με αυτά τι λέει η Γραφή; Ότι αφού προσήλθε στον αρχιερέα, του ζήτησε επιστολές για τη Δαμασκό προς τις συναγωγές, ώστε να οδηγήσει τους χριστιανούς στην Ιερουσαλήμ.

Και τι να πούμε και προς τον ιερό Παύλο; Διότι και αυτός ήταν ένας από τους φονευτές, αληθινός Βενιαμίν, αρπακτικός λύκος. Διότι, αν και ο ίδιος δεν λιθοβολούσε, φύλαγε ωστόσο τα ενδύματα αυτών που λιθοβολούσαν και υπηρετούσε έναν δήμιο όχλο. Όμως σε λίγο θα σε δω, εσένα που τώρα σφύζεις από δύναμη και πνέεις άγριο θυμό, να οδηγείσαι από το χέρι σαν αδύναμη γριούλα, όταν θα πρόκειται να πας στον Ανανία, έχοντας γευθεί την αλήθεια. Και θα γελάσω με μεγάλη ευχαρίστηση, όταν θα σε ακούσω να διηγείσαι τις θλίψεις σου για το Ευαγγέλιο και μεταξύ των άλλων κινδύνων να λες: Μια φορά λιθοβολήθηκα. Διότι πρέπει, μέσω των λίθων, να απολογηθείς για τους λίθους και με το ίδιο πάθημα να εξαλείψεις το έγκλημα της αμαρτίας.

Διότι από τις Γραφές του Νόμου και των Προφητών ευλογείται ο Κύριος από εκείνους που μπορούν να αντλούν με ευφροσύνη νερό από αυτές, αφού αποτελούν πηγές σωτηρίας. <Εκεί είναι ο Βενιαμίν, ο νεότερος, σε έκσταση.> (A f. 342 b) Εκεί πού; Μέσα στις Εκκλησίες, ή ανάμεσα σε αυτούς που ψάλλουν. Και ποιος είναι ο Βενιαμίν, παρά ο μακάριος Παύλος, ο οποίος προερχόταν από τη φυλή Βενιαμίν; Το δε «νεότερος», λέγεται επειδή ο Κύριος του εμφανίστηκε τελευταίο σε σχέση με τους άλλους αποστόλους. Το «σε έκσταση» λέγεται εξαιτίας της αρπαγής του έως τον τρίτο ουρανό και εξαιτίας της υπερβολής των αποκαλύψεών του, σύμφωνα με όσα ο ίδιος ανέφερε: «Είτε βρεθήκαμε σε έκσταση, το κάναμε για τον Θεό· είτε σωφρονούμε, το κάνουμε για εσάς»· και επειδή έτυχε μιας πιο θεϊκής αλλοιώσεως. Στο πρόσωπό του επαληθεύεται και το «Το πρωί θα φάει» και το «Το βράδυ θα μοιράσει τροφή». Διότι αυτός που καταδίωκε την Εκκλησία, μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα κήρυξε το Ευαγγέλιο της πίστεως. <Οι άρχοντες του Ιούδα είναι οι ηγεμόνες τους.> (A f. 342 b) Μνημονεύει και τους υπόλοιπους διδασκάλους και αποστόλους της Εκκλησίας, οι οποίοι επιλέχθηκαν σχεδόν από κάθε φυλή του Ισραήλ και αναδείχθηκαν οικουμενικοί φωστήρες, και αναφέρει ότι χειροτονήθηκαν άρχοντες και ηγεμόνες αυτών που ψάλλουν· τόσο από τη φυλή του Ιούδα, όπως οι αδελφοί του Κυρίου, και ο Λευί δηλαδή ο Ματθαίος· όσο και από τις φυλές Ζαβουλών και Νεφθαλείμ, όπως ο Πέτρος και ο Ανδρέας, και οι γιοι του Ζεβεδαίου, και ο Φίλιππος, οι οποίοι κατάγονταν από το χωριό Βηθσαϊδά, και ο Ιάκωβος του Αλφαίου από την Καπερναούμ, ενώ ο Σίμων ο Ζηλωτής ονομάστηκε Κανανίτης.

Περί του Βενιαμίν. «Ο Βενιαμίν είναι λύκος αρπακτικός· το πρωί θα τρώει ακόμη, και το εσπέρας θα μοιράζει τροφή.» Η Ραχήλ γέννησε πρώτα τον θεσπέσιο Ιωσήφ, και μετά από αυτόν τον Βενιαμίν· όμως ο Ιωσήφ ονομαζόταν από τον πατέρα του ως ο νεότερος γιος. Και θα δεχθούμε ότι έτσι έχουν τα πράγματα.

Λέμε λοιπόν ότι ο Βενιαμίν γεννήθηκε ως ο νεότερος από όλους. Όμως, ο Βενιαμίν, αν και είναι ο νεότερος γιος, θα μπορούσε φυσικά να θεωρηθεί εύλογα ως εικόνα και τύπος του νεότερου λαού, ο οποίος και κλήθηκε μέσω των αγίων μαθητών, μετά την ανάσταση του Χριστού από τους νεκρούς και την επιστροφή Του στον εν ουρανοίς Πατέρα και Θεό. Παρομοιάζεται δε με αρπακτικό λύκο εξαιτίας, νομίζω, της θερμής επιθυμίας του για μαθητεία, και του να ορμά πάντοτε, και μάλιστα με μεγάλη προθυμία, σαν σε θηράματα, σε οτιδήποτε τον τρέφει προς ευεξία, προφανώς την πνευματική. Διότι είναι ικανοί να διακρίνουν αυτό που οδηγεί στην ωφέλεια και βεβαίως να αρπάξουν ό,τι τους ωφελεί· είναι ταχείς στο να απομακρύνονται από εκείνους που συνηθίζουν να αδικούν. Επίσης, δεν παραδίδονται εύκολα στον φόβο, ούτε και αν τους περικυκλώσουν σαν σκυλιά εκείνοι που έχουν προτιμήσει να τους απομακρύνουν από τα αγαθά έργα και τους αγαθούς λόγους, αλλά εξασθενούν την επίθεση. Διότι έχουν διδαχθεί, και μάλιστα με νεανικό θάρρος: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; Θλίψη, ή στενοχώρια, ή πείνα, ή διωγμός, ή γυμνότητα, ή κίνδυνος, ή μάχαιρα;» Αλλά ούτε και οι ψευδοποιμένες θα μπορούσαν ποτέ να τους βγάλουν από τον αγαπημένο τους δρόμο, πλήττοντάς τους στα νεφρά χωρίς έλεος, σύμφωνα με το γεγραμμένο.

Επομένως, λύκος είναι ο Βενιαμίν, ο νέος και εν πίστει λαός, του οποίου την εξαιρετική ετοιμότητα στο να μπορεί να κατανοεί ό,τι είναι ωφέλιμο, αλλά και την ικανότητα να ωφελεί και άλλους, υποδηλώνει λέγοντας: «Το πρωί θα τρώει ακόμα, και το εσπέρας θα διανείμει τροφή». Αυτός που μαθαίνει μοιάζει κάπως πάντοτε με αυτόν που τρέφεται. Διότι τα μαθήματα εγκαθίστανται στον νου, όπως ακριβώς και εκείνος βάζει στο στομάχι του ό,τι είναι φαγώσιμο. Και ο διδάσκων δεν υπολείπεται σε τίποτα από εκείνον που παρέχει τροφή.

Και βεβαίως ο θεσπέσιος Παύλος παρομοιάζει τον τρόπο της διδασκαλίας με τροφή· διότι είπε ότι «η στερεά τροφή είναι για τους τελείους», για εκείνους που λόγω της έξης έχουν τα αισθητήρια γυμνασμένα για τη διάκριση του καλού και του κακού. «Επομένως ο Βενιαμίν είναι λύκος άρπαγας. Το πρωί θα τρώει ακόμη, και το εσπέρας θα μοιράζει τροφή.» Είναι σαν να έλεγε: Ενώ είναι ακόμη μαθητευόμενος και δεν έχει φτάσει ακόμη στην απόλυτη αρτιότητα, θα μπορούσε να ωφελήσει άλλους, και πολύ λίγος χρόνος θα αναδείξει εκείνους που μόλις πίστεψαν ικανούς να διδάσκουν. Διότι για εκείνους που προέρχονταν από τον Ισραήλ λεγόταν, νομίζω εξαιτίας της πολλής αμάθειας και της εσωτερικής πώρωσης του νου: «Ιδού λαός μωρός και ασύνετος. Έχουν μάτια και δεν βλέπουν· έχουν αυτιά και δεν ακούνε.» Και πάλι: «Αυτοί που βαστάζονται από την κοιλιά, και παιδεύονται μέχρι τα γηρατειά.» Ο σοφός Ιωάννης, όμως, γράφει σε αυτούς που βρίσκονται στην πίστη και στον Χριστό λέγοντας: «Δεν έχετε ανάγκη να σας διδάσκει κανείς, αλλά το δικό του χρίσμα σας διδάσκει για όλα.» Διότι έχουν τον νου του Χριστού, ο οποίος γνωρίζει τα πάντα, και δεν στερούνται ικανότητας στο να διδάσκουν και να προτρέπουν ο ένας τον άλλον. Αν πάλι αρμόζει να λέμε ότι η προφητεία για τον Βενιαμίν εκπληρώθηκε στο πρόσωπο του μακάριου Παύλου, και έτσι θα ήταν ορθό και αληθινό. Διότι εκείνος που δίωκε την Εκκλησία, και επιτίθετο σαν λύκος σε αυτούς που αγαπούσαν τον Χριστό, μέσα σε πολύ λίγο χρόνο μεταβλήθηκε ακριβώς στο αντίθετο.

Βενιαμίν. «Ο Βενιαμίν είναι λύκος άρπαγας, το πρωί θα τρώει ακόμη, και το βράδυ θα μοιράζει τροφή». Ονόμασε λοιπόν σαφέστατα άρπαγα λύκο τον απόστολο Παύλο, ο οποίος γεννήθηκε από τη φυλή του Βενιαμίν και στην αρχή ήταν λύκος άρπαγας, σπαράσσοντας και καταβροχθίζοντας τα πρόβατα της Εκκλησίας. Όπως άλλωστε και ο ίδιος ο Παύλος ομολογεί λέγοντας: «ότι δεν είμαι άξιος να ονομάζομαι απόστολος, διότι κατεδίωξα υπερβολικά την Εκκλησία του Θεού. Με τη χάρη όμως του Θεού είμαι αυτό που είμαι».

Αυτές, λέει, οι ευλογίες θα έλθουν επί της κεφαλής σου. Ο Βενιαμίν είναι λύκος άρπαγας, το πρωί θα φάει και το βράδυ θα μοιράσει τροφή. Και εδώ του προαναγγέλλει τα όσα πρόκειται να συμβούν μετά από λίγο χρόνο, και ότι, όπως ο λύκος, αυτός θα επιτεθεί αρπάζοντας, φονεύοντας και προκαλώντας μύρια κακά. Αφού δε προανήγγειλε σε όλους τους υιούς τις ανάλογες ευλογίες, «Και ευλόγησε», λέει, «τον καθένα σύμφωνα με την ευλογία του, με την οποία τους ευλόγησε»· που σημαίνει ότι προανήγγειλε στον καθένα όσα έπρεπε, και προείπε τα όσα επρόκειτο να συμβούν στην κάθε φυλή. Εφόσον λοιπόν παρήγγειλε όσα του είχαν αποκαλυφθεί από το Πνεύμα, τους λέει: «Εγώ προστίθεμαι στον λαό μου, και θάψτε με μαζί με τους πατέρες μου».

Τον δε Βενιαμίν τον ονόμασε λύκο άρπαγα εξαιτίας της συμφοράς που συνέβη στη φυλή του. γι' αυτό και πρόσθεσε, «το πρωί θα τρώει, και το βράδυ θα μοιράζει τροφή». Διότι, ενώ στην πρώτη και στη δεύτερη συμπλοκή είχαν νικήσει, αργότερα εξολοθρεύτηκαν ολοσχερώς, εκτός από μερικούς λίγους ευάριθμους, τους οποίους οι νικητές, επειδή τους σπλαχνίστηκαν, φοβούνταν μεν εξαιτίας του όρκου να τους δώσουν γυναίκες, αλλά μηχανεύτηκαν τον γάμο τους με άλλον τρόπο. Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι μερικοί απέδωσαν αυτή την προφητεία στον θεσπέσιο Παύλο. διότι σαν λύκος λυμαινόταν την Εκκλησία εισβάλλοντας στα σπίτια, ενώ αργότερα διένειμε την πνευματική τροφή στην οικουμένη.