Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 49:8

...αυτόν που δεν βασίλευσε, ούτε χρίστηκε από κανέναν από τους προφήτες; Αθανάσιος: Διδάχθηκες από τους προφήτες ότι ονομάζεται δύναμη, και λόγος, και σοφία, και βραχίονας, και παιδί, και άνθρωπος· και είναι δυνατόν να μάθεις, ότι είναι και άρχοντας, και βασιλιάς, και χριστός, και ιερέας, και προφήτης· διότι έγινε τα πάντα για τους πάντες, για να σώσει τους πάντες παραμένοντας Θεός, χωρίς να μεταβληθεί η φύση του. Ζακχαίος είπε: Πώς μπορείς να μου το αποδείξεις; Αθανάσιος: Καταρχάς, ως προς το ότι είναι άρχοντας και ηγούμενος, άκου τον Μωυσή που καταγράφει τις ευλογίες του Ιακώβ και λέει: «Δεν θα εκλείψει άρχοντας από τον Ιούδα, και ηγούμενος από τους μηρούς του, έως ότου έλθει εκείνο που έχει αποταμιευθεί· και αυτός θα είναι η προσδοκία των εθνών». Και δες ποια ήταν η προφητεία· ότι ο ίδιος ο Ιακώβ, καθώς πέθαινε, κάλεσε τους γιους του λέγοντας: «Συγκεντρωθείτε για να σας αναγγείλω τι θα σας συμβεί στις έσχατες ημέρες· συγκεντρωθείτε για να σας αναγγείλω. Γιοι του Ιακώβ, ακούστε τον Ισραήλ τον πατέρα σας». Και αφού εκείνοι συγκεντρώθηκαν, ευλογεί τον Ιούδα με την προαναφερθείσα ευλογία. Και τον Ιωσήφ, αν και βασίλευε, τον καθιστά υποτακτικό του Ιούδα, λέγοντάς του: «Και θα σε προσκυνήσουν οι γιοι του πατέρα σου. Διότι δεν θα εκλείψει άρχοντας από τον Ιούδα, και ηγούμενος από τους μηρούς του, έως ότου έλθει εκείνο που έχει αποταμιευθεί. Και αυτός θα είναι η προσδοκία των εθνών». Ζακχαίος: Για τον Δαβίδ το είπε, επειδή επρόκειτο μετά από γενεές να γεννηθεί από τη φυλή του Ιούδα. Αθανάσιος: Και όμως, μετά από τον Δαβίδ αυξήθηκαν οι άρχοντες.

Του ιδίου Αθανασίου, αρχιεπισκόπου Αλεξανδρείας, λόγος εις τα Βαΐα. Φρικτό, αγαπητοί, μυστήριο συντελέστηκε και σήμερα στην Ιερουσαλήμ. Και λέγοντας μυστήριο, εννοώ αυτό που κηρύχθηκε από τους προφήτες και τελέστηκε από τον Χριστό. Διότι, πράγματι, «ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου», σύμφωνα με τον μακάριο Δαβίδ. Και πάλι ο ίδιος λέει: «από το στόμα των νηπίων και των θηλαζόντων ετοίμασες αίνο». Διότι, θέλοντας να επιβεβαιώσει την κοινή ανάσταση του ανθρωπίνου γένους, ο Δεσπότης και Δημιουργός των πάντων, ο Ιησούς Χριστός, ο οποίος οικονόμησε τα πάντα για εμάς, πριν από το σωτήριο πάθος Του ανέστησε από τους νεκρούς τον Λάζαρο. Επομένως, μετά από αυτό, σπεύδοντας πλέον, όπως είπα, να αναδεχθεί το υπέρ ημών εκούσιο πάθος, «αποστέλλει», λέγει ο ευαγγελιστής, «δύο από τους μαθητές του λέγοντας: Πηγαίνετε στο απέναντί σας χωριό, και θα βρείτε μια όνο δεμένη και μαζί της ένα πουλάρι· λύστε τα και φέρτε τα σε εμένα». Γι' αυτόν τον λόγο ο μακάριος πατριάρχης Ιακώβ, όταν έδινε τις ευλογίες ως κληρονομιά στα παιδιά του, φτάνοντας στον Ιούδα είπε τα εξής: «Ιούδα, εσένα θα αινέσουν οι αδελφοί σου». Και λίγο πιο κάτω: «και αυτός θα είναι η προσδοκία των εθνών». Ποιων εθνών όμως έγινε προσδοκία ο Ιούδας; Των Ιουδαίων; Σε καμία περίπτωση. Αλλά ο προφήτης δηλώνει τούτο, επειδή από τη φυλή του Ιούδα ανέτειλε ο Κύριος. Και πάλι, μετά από άλλα, λέει ο ίδιος: «δένοντας στην άμπελο την όνο του και στο κλήμα το πουλάρι της όνου του».

Και ότι ο λόγος είναι αψευδής, το επιβεβαιώνει επιπλέον λέγοντας: Γι' αυτό και δι' αυτού λέμε στο Θεό το αμήν, προς δόξαν Του μέσω ημών. Επειδή, δηλαδή, αυτός είναι ο μεσίτης, μέσω του οποίου και μόνο είναι προσιτός ο Πατέρας, και στον οποίο υπάρχει κάθε πνευματική δωρεά, δι' αυτού οπωσδήποτε θα γίνεται και κάθε κατάληξη προσευχής· και αυτό είναι το αμήν. Και προς αυτό μας έχει διαπαιδαγωγήσει ο ίδιος ο Υιός, λέγοντας στους αγίους αποστόλους: «Και εκείνη την ημέρα δεν θα με ρωτήσετε τίποτα. Αμήν, αμήν σας λέω, ό,τι αν ζητήσετε από τον Πατέρα, θα σας το δώσει στο όνομά μου. Έως τώρα δεν ζητήσατε τίποτα στο όνομά μου. Να ζητάτε και θα λάβετε, για να είναι η χαρά σας ολοκληρωμένη». Μέσω αυτού, λοιπόν, απευθύνεται το αμήν στον Θεό Πατέρα, προς δόξα Του μέσω ημών. Διότι είναι συνήθειά μας να κλείνουμε το τέλος κάθε προσευχής στο όνομα του Χριστού. Το ότι δε δεν θα μπορούσε ο ίδιος να στερηθεί το δικαίωμα να δοξολογείται, θα το δούμε εύκολα από τον μακάριο Ιακώβ που προφητεύει: «Ιούδα, εσένα θα αινέσουν οι αδελφοί σου»· διότι ο Χριστός βλάστησε από τη φυλή του Ιούδα κατά σάρκα. Αλλά και από τον προφήτη Ησαΐα που λέει: «Είδα τον Κύριο Σαβαώθ να κάθεται σε θρόνο υψηλό και υπερυψωμένο», και τα Σεραφείμ να στέκονται γύρω, να τον αποκαλούν άγιο, να τον ονομάζουν Κύριο Σαβαώθ, και να λέγουν ότι ο ουρανός και η γη είναι πλήρη από τη δόξα Του.

Διότι, βεβαίως, οι πολύ καλά οχυρωμένες πόλεις δεν έχουν απλό περίβολο, αλλά είναι οχυρωμένες, εκτός από το μεγάλο τείχος, και με ένα επιπλέον προτείχισμα. Είναι λοιπόν φυσικό πάλι εκείνοι που αναπέμπουν την ωδή για την Εκκλησία του Σωτήρος μας να πουν: «Ιδού πόλη οχυρή και η σωτηρία μας». Διότι οι πύλες του άδη δεν θα υπερισχύσουν εναντίον της, σύμφωνα με τον λόγο του Σωτήρα· διότι έχει περιζωστεί σαν με ένα διπλό τείχος, τόσο με τις συνδρομές των αγίων αγγέλων, όσο βεβαίως και με την άνωθεν προστασία από τον Θεό, ο οποίος αποτελεί το προστατευτικό τείχος. Εξάλλου, αυτός είναι η ισχύς και των ίδιων των αγίων πνευμάτων, επειδή αυτός και μόνος είναι ο Κύριος όλων των δυνάμεων. Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι στα Ιερά Γράμματα κάποιες φορές ο Χριστός ονομάζεται Ιούδας, επειδή γεννήθηκε από τη φυλή του Ιούδα, σύμφωνα με τον λόγο του Ιακώβ που λέει: «Ιούδα, εσένα θα αινέσουν οι αδελφοί σου». Επομένως, πάνω στη γη του Ιούδα ψάλλεται αυτό το μέλος.

Έτσι λοιπόν, και εμάς τους ίδιους, που δια της πίστεως έχουμε κληθεί σε επίγνωση της αλήθειας, μας διασφαλίζει ο Χριστός. Διότι, όπως ακριβώς πριν από την κλήση, επειδή είχαμε ολισθήσει σε κάθε είδους φαυλότητα, μας παρέδωσε σε αδόκιμο νου και μας ταλαιπώρησε εξαιτίας της ακαθαρσίας μας, έτσι και σε αυτές τις ημέρες αποφάσισε και έχει ετοιμαστεί, όπως λέει ο ίδιος, για να ευεργετήσει την Εκκλησία και τον οίκο του Ιούδα, δηλαδή εμάς που τον ομολογούμε και τον τιμούμε με δοξολογίες ως Δεσπότη, ως σωτήρα και λυτρωτή. Διότι το όνομα Ιούδας ερμηνεύεται ως «αίνεση». Ως οίκος του Ιούδα, όμως, θα μπορούσε να νοηθεί η Εκκλησία και με διαφορετικό τρόπο. Διότι έχει ονομαστεί οίκος του Χριστού, ο οποίος «ανέτειλε από τη φυλή του Ιούδα», και έτσι έχει αποκληθεί και από τη θεόπνευστη Γραφή. Και πράγματι, ο πατριάρχης Ιακώβ έτσι τον μνημονεύει λέγοντας: «Ιούδα, εσένα ας αινέσουν οι αδελφοί σου», και πάλι: «Από βλαστάρι ανέβηκες, γιε μου Ιούδα». Διότι ο Χριστός φύτρωσε από τη ρίζα του Ιεσσαί, και, σαν από βλαστάρι της Αγίας Παρθένου, ανέτειλε ως «Ένδοξη βακτηρία και ράβδος μεγαλείου», σύμφωνα με τη φωνή του προφήτη. Σε εμάς, λοιπόν, θα απευθυνθεί το «θαρρείτε», και μάλιστα πολύ εύλογα.

3. Κατέβηκε λοιπόν ο Ιούδας και έφτασε σε κάποιον άνθρωπο, που ονομαζόταν Ειράς. Αυτός δε ήταν βοσκός και επιδέξιος στα ποιμενικά έργα. Και αφού είδε εκεί τη Σαυά, την έκανε σύζυγό του, και την ανέδειξε μητέρα τριών παιδιών· εννοώ τον Ηρ και τον Αυνάν, καθώς και τον Σηλώμ. Και το μεν όνομα Ηρ ερμηνεύεται δερμάτινος, δηλαδή σάρκινος· το δε Αυνάν αυτός που πλήττει την καρδιά· και ο τρίτος εκσπασμός, δηλαδή απελευθέρωση και ειρήνευση. Κατέβηκε δε και από τους ουρανούς, σαν από κάποια άγια γη, ο μονογενής Λόγος του Θεού, ο οποίος αληθινά υμνείται και είναι εκ φύσεως ενδεδυμένος τη δόξα της βασιλείας. Διότι αυτό ακριβώς θα μπορούσε να μας υποδηλώσει το πρόσωπο του Ιούδα· καθότι η σημασία του ονόματός του δηλώνει αίνεση. Πιο βασιλική δε από τις άλλες, και στο άκρο της υπεροχής έχει τοποθετηθεί η φυλή του Ιούδα. Γι' αυτό και ο θεσπέσιος Ιακώβ, δίνοντας την ευλογία του σε αυτόν, λέει: «Ιούδα, εσένα ας αινέσουν οι αδελφοί σου». Και ο σοφότατος Παύλος επιβεβαίωσε ότι από τη φυλή του Ιούδα ανέτειλε ο Χριστός, ο οποίος υμνείται από όλη την κτίση. Κατέβηκε λοιπόν ο μονογενής Λόγος του Θεού, και εμφανίστηκε στην έρημο Μαδιάμ στον μακάριο Μωυσή, ο οποίος τότε ποίμαινε τα πρόβατα.

Περί του Ιούδα. «Ιούδα, εσένα θα επαινέσουν οι αδελφοί σου. Τα χέρια σου θα βρίσκονται στα νώτα των εχθρών σου. Θα σε προσκυνήσουν οι γιοι του πατέρα σου. Σκύμνος λέοντος είναι ο Ιούδας· από τον βλαστό, γιε μου, ανέβηκες, ξάπλωσες και κοιμήθηκες σαν λιοντάρι, και σαν σκύμνος. Ποιος θα τον εγείρει; Δεν θα εκλείψει άρχοντας από τον Ιούδα, και ηγούμενος από τους απογόνους του, έως ότου έλθουν αυτά που έχουν αποταμιευθεί για αυτόν. Και αυτός θα είναι η προσδοκία των εθνών. Θα δέσει στην άμπελο το πουλάρι του, και στο κλήμα το πουλάρι της όνου του. Θα πλύνει με κρασί τη στολή του, και με το αίμα του σταφυλιού το ένδυμά του. Λαμπερά θα είναι τα μάτια του από το κρασί, και λευκά τα δόντια του πιο πολύ και από το γάλα.» Ο τρόπος αυτής της ευλογίας διαφαίνεται σε εμάς πολύ σαφής μέσα σε αυτά τα λόγια, καθώς εισάγει στους ακροατές την προφητεία της οικονομίας του Σωτήρος μας.

Διότι δεν θα ταίριαζε σε κανέναν άλλον να πρέπει να δοξολογείται, παρά μόνο σε εκείνον που είναι αληθινά και αναγνωρίζεται ως Θεός. Διότι, παρόλο που εμφανίστηκες ως άνθρωπος και κένωσες τον εαυτό σου, εντούτοις θα είσαι γνωστός, σεβαστός και εξυμνούμενος. Οι δε αδελφοί, εξαιτίας της ανθρώπινης φύσης, δεν θα σε προσεγγίζουν ως άνθρωπο, αλλά, παρόλο που τέθηκες ανάμεσα σε αδελφούς, θα σε επευφημήσουν ως Δεσπότη, θα σε υμνήσουν ως δημιουργό, και καίτοι συγκαταλέγεσαι μαζί τους στα κτίσματα, θα αναγνωρίσουν τον βασιλιά και Κύριο των όλων, αν και είναι επισκιασμένος με τη μορφή του δούλου. Και ότι θα κυριαρχήσει σε όλους όσους ανθίστανται, και ο Εμμανουήλ θα υπερισχύσει εύκολα των εχθρών, το προαναφωνεί λέγοντας: «Τα χέρια σου θα είναι στα νώτα των εχθρών σου». Αυτό και ο ίδιος ο Χριστός το προφήτευσε μέσω της φωνής του Δαβίδ. Διότι είπε: «Θα καταδιώξω τους εχθρούς μου και θα τους φτάσω, και δεν θα επιστρέψω μέχρι να εκλείψουν. Θα τους συνθλίψω, και δεν θα μπορούν να σταθούν· θα πέσουν κάτω από τα πόδια μου». Επομένως, «στα νώτα των εχθρών θα είναι τα χέρια», λέει, ως κάποιου που καταδιώκει μάλλον παρά που φεύγει· όχι ως κάποιου που δέχεται τα χτυπήματα, αλλά ως εκείνου που ο ίδιος τα καταφέρει. Διότι είναι αληθινό αυτό που υμνείται στο βιβλίο των Ψαλμών, ότι «Δεν θα ωφεληθεί ο εχθρός εναντίον του, και ο γιος της ανομίας δεν θα καταφέρει να τον βλάψει ξανά.»

Διότι, αν και ο ίδιος μας δίνει την εξουσία να πατάμε επάνω σε φίδια και σκορπιούς, και πάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού, πώς δεν είναι αναγκαίο να ομολογήσουμε ότι, πριν από εμάς, ο ίδιος θα έχει υποχείριούς του εκείνους που θέλουν να του αντιπαραταχθούν και που ανόσια ξεσηκώνονται εναντίον του; Ότι λοιπόν δεν γνωρίζει να υποχωρεί, αλλά μάλλον να καταδιώκει και να κυριαρχεί σε όσους θέλει, και μάλιστα χωρίς κόπο· διότι έχει νικήσει τον κόσμο· το έχει προαναγγείλει λέγοντας ο θεσπέσιος Ιακώβ: «Τα χέρια σου θα βρίσκονται στους νώτους των εχθρών σου, και θα σε προσκυνήσουν οι γιοι του πατέρα σου». Και ποια θα μπορούσε πάλι να νοηθεί ως η διαφορά των αδελφών που θα σε αινέσουν, και των γιων του πατέρα, οι οποίοι θα συγκαταλεχθούν με αυτούς που θα προσκυνήσουν; Πώς να μην είναι αναγκαίο να το πούμε; Ο μακάριος Ιωσήφ, λοιπόν, καταγραφόταν ως πατέρας του Χριστού, αν και στην πραγματικότητα δεν ήταν πατέρας του. Είχε δε γιους και κόρες από προηγούμενο γάμο. Επειδή δε ζούσαν ίσως κάτω από την ίδια στέγη με τον Χριστό, βλέποντάς τον να κάνει θαύματα, και να μην υποτάσσεται ιδιαίτερα στις νομικές διατάξεις εξαιτίας της αδιαφορίας του για τις τροφές και του ότι δεν επέλεγε τόσο να τιμά την αργία του Σαββάτου· διότι έλεγε: «Δεν μολύνει τον άνθρωπο εκείνο που εισέρχεται στο στόμα»· και ότι «Ο Υιός του ανθρώπου είναι Κύριος του Σαββάτου»· διχάζονταν στη γνώμη τους, και ούτε ήθελαν να τον τιμούν ολοκληρωτικά, επειδή φαινόταν ότι η στάση του απέναντι στον νόμο δεν ήταν χωρίς παραβάσεις, ούτε όμως έκριναν σωστό να αφήνουν αθαύμαστο αυτόν που ήταν τόσο λαμπρός.

Ο λόγος μάς υποσχέθηκε να αναφέρει και τον χρόνο της παρουσίας του Σωτήρα και τον τόπο. Και πρέπει να μην αναχωρήσουμε έχοντας καταδικαστεί για ψεύδος, αλλά μάλλον να αποστείλουμε τους νεοφώτιστους της εκκλησίας ασφαλισμένους. Ας αναζητήσουμε λοιπόν τον χρόνο, πότε ήρθε ο Κύριος· επειδή η παρουσία του είναι πρόσφατη και αμφισβητείται, και επειδή ο Ιησούς Χριστός είναι ο ίδιος χθες και σήμερα και στους αιώνες. Ο προφήτης Μωυσής, λοιπόν, λέει: «Προφήτη θα αναστήσει για εσάς Κύριος ο Θεός από τους αδελφούς σας, σαν εμένα». Ας κρατήσουμε προς το παρόν το «σαν εμένα», για να το εξετάσουμε στα κατάλληλα σημεία. Αλλά πότε έρχεται αυτός ο προφήτης που προσδοκάται; Ανάτρεξε, λέει, σε αυτά που γράφτηκαν από εμένα, εξέτασε προσεκτικά την προφητεία που ειπώθηκε από τον Ιακώβ προς τον Ιούδα: «Ιούδα, εσένα θα επαινέσουν οι αδελφοί σου» και τα εξής, για να μην τα λέμε όλα. «Δεν θα εκλείψει άρχοντας από τον Ιούδα, ούτε ηγέτης από τους απογόνους του, μέχρι να έρθει εκείνος για τον οποίο έχει προοριστεί, και αυτός είναι η προσδοκία όχι των Ιουδαίων, αλλά των εθνών». Έδωσε λοιπόν ως σημείο της παρουσίας του Χριστού την παύση της εξουσίας των Ιουδαίων. Αν τώρα δεν βρίσκονται υπό τους Ρωμαίους, δεν έχει έρθει ακόμη ο Χριστός. Αν έχουν άρχοντα από το γένος του Ιούδα και του Δαβίδ, δεν έχει έρθει ακόμη ο προσδοκώμενος. Διότι ντρέπομαι να αναφέρω τα πρόσφατα γεγονότα τους σχετικά με αυτούς που ονομάζονται τώρα πατριάρχες από αυτούς, και ποιο είναι το γένος τους, και ποια η μητέρα τους. Αλλά τα παραλείπω για εκείνους που τα γνωρίζουν.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η΄. «Ιούδα, εσένα θα επαινέσουν οι αδελφοί σου· τα χέρια σου θα βρίσκονται στα νώτα των εχθρών σου· θα σε προσκυνήσουν οι γιοι του πατέρα σου. Σκύμνος λέοντος είναι ο Ιούδας· από τον βλαστό, γιε μου, ανέβηκες· αφού ξάπλωσες, κοιμήθηκες σαν λιοντάρι και σαν σκύμνος· ποιος θα τον εγείρει; Δεν θα εκλείψει άρχοντας από τον Ιούδα, ούτε ηγέτης από τους απογόνους του, έως ότου έλθουν τα όσα έχουν αποταμιευθεί γι' αυτόν· και αυτός είναι η προσδοκία των εθνών», και τα εξής. Ως λόγο του Αγίου Πνεύματος πρέπει να κατανοούμε τον λόγο του Ιακώβ, ο οποίος προθεσπίζει τα σχετικά με τον Χριστό και αναφωνεί απευθυνόμενος στο πρόσωπό Του τη φράση που αρχίζει με το: «Ιούδα, εσένα θα επαινέσουν οι αδελφοί σου». Διότι το ότι ο πατριάρχης δεν απηύθυνε αυτούς τους λόγους μόνο προς τον έναν από τους γιους του, είναι φανερό σε όσους προσέχουν τη Γραφή, η οποία αναφέρει διηγηματικά: «Κάλεσε δε ο Ιακώβ τους γιους του και είπε: Συγκεντρωθείτε, για να σας αναγγείλω τι πρόκειται να σας συμβεί τις έσχατες ημέρες». Επομένως, τους υπόσχεται ότι θα προφητεύσει για τα μελλοντικά γεγονότα. Είναι εξάλλου σαφές και με άλλον τρόπο ότι τα λόγια της προφητείας δεν αρμόζουν στον πατριάρχη Ιούδα· διότι, πότε τον προσκύνησαν οι αδελφοί του ή και για ποιον λόγο, και για ποιο κατόρθωμα ή πότε τον επαίνεσαν; Και πώς θα μπορούσε κάποιος να ερμηνεύσει και τα υπόλοιπα της προφητείας, προσαρμόζοντάς τα σε εκείνον;

Επομένως, τα όσα αναφέρονται δεν αρμόζουν ούτε στη φυλή. Γνωρίζουμε, ωστόσο, ότι ο αληθινός Ιούδας που φανερώθηκε κατά τις έσχατες ημέρες είναι ο Σωτήρας και Κύριός μας Ιησούς, ο Χριστός του Θεού, ο οποίος αποτελεί το ταμείο των εννοιών γύρω από αυτόν και ονομάστηκε Ιούδας, όπως ακριβώς κατά μία άλλη έννοια ονομάστηκε Ισραήλ, και κατά άλλη Ιακώβ και Δαβίδ, και άλλοτε με διάφορους άλλους τρόπους. Αυτόν εξάλλου και οι ιεροί απόστολοι, καθώς και όλοι όσοι αξιώθηκαν το πνεύμα της υιοθεσίας, αίνεσαν και προσκύνησαν. Τα χέρια του, τα οποία συμβολικά θεωρούμε ότι είναι οι πράξεις του, βρέθηκαν στα νώτα των εχθρών του, δηλαδή των νοητών εχθρών οι οποίοι τρέπονταν σε φυγή ενώπιόν του. Αυτός δε έχει αποκληθεί και σκύμνος λέοντος, είτε εξαιτίας της κατά σάρκα γέννησής του από βασιλική φυλή και από τη ρίζα του Δαβίδ, η οποία έγινε καθ' ομοίωμα σαρκός αμαρτίας, είτε εξαιτίας της θεότητάς του, κενώνοντας την οποία ενανθρώπησε, και για την οποία προσφυώς έχει αναφωνηθεί από τον Ιακώβ το: «από βλαστό, γιε μου, ανέβηκες».

Αλλά το ότι έχει προφητευθεί πως ο Χριστός του Θεού θα γεννηθεί «εκ καρπού της κοιλίας» του Δαβίδ και εκ σπέρματος του Σολομώντος και «εκ ρίζης Ιεσσαί», πράγμα που και έγινε, και το ότι οι θείοι λόγοι μαζί με αναρίθμητες άλλες προσωνυμίες τον ονομάζουν και Δαβίδ, τα όσα ειπώθηκαν αρκούν για να το επιβεβαιώσουν. Το ότι, εξάλλου, λέγεται πως θα προέλθει από τη φυλή του Ιούδα ούτε καν θα χρειαζόταν να ερευνηθεί, διότι ούτε και ο ίδιος ο Δαβίδ δεν καταγόταν από άλλη φυλή παρά από την προαναφερθείσα. Ως εκ περισσού απόδειξη αυτού θα μπορούσε να χρησιμεύσει το λόγιο του Μωυσή, το οποίο έχει ως εξής: 〈10.〉 〈Από τη Γένεση〉. «Ιούδα, εσένα ας αινέσουν οι αδελφοί σου· τα χέρια σου θα βρίσκονται στα νώτα των εχθρών σου. Θα σε προσκυνήσουν οι υιοί του πατέρα σου. Σκύμνος λέοντος είσαι, Ιούδα, από τον βλαστό, υιέ μου, ανέβηκες· αφού ανακάθισες, κοιμήθηκες σαν λέοντας και σαν σκύμνος· ποιος θα τον εγείρει; Δεν θα εκλείψει άρχοντας από τον Ιούδα, ούτε ηγέτης από τους μηρούς του, έως ότου έλθει εκείνος στον οποίο απόκειται, και αυτός θα είναι η προσδοκία των εθνών». Ενώ υπήρχαν δώδεκα φυλές στους Εβραίους, από τις οποίες συγκροτούνταν ολόκληρο το έθνος, προπάτορας και γενάρχης της μίας εξ αυτών υπήρξε ο Ιούδας, προς τον οποίο διατυπώθηκαν τα προκείμενα, τα οποία υποδηλώνουν ότι από αυτόν πρόκειται να προέλθει ο Χριστός. Εάν, λοιπόν, συγκέντρωνες στο ίδιο σημείο και παρέβαλλες με την παρούσα τις προφητείες που παρατέθηκαν προηγουμένως, θα διαπίστωνες ότι, ομοίως, βάσει κάποιου κοινού σημείου κηρύττεται ο Ίδιος.

Έπειτα, στη συνέχεια, αφού απηύθυνε μομφές στους τρεις πρώτους γιους, επειδή εξαιτίας κάποιων παραπτωμάτων τους έγιναν ανάξιοι της προφητείας που επρόκειτο να λεχθεί, στον τέταρτο, καθώς είχε επιδείξει βίο ανώτερο από τους υπόλοιπους αδελφούς του, προφητεύει τα εξής: «Ιούδα, εσένα ας επαινέσουν οι αδελφοί σου· τα χέρια σου θα είναι στα νώτα των εχθρών σου. Θα σε προσκυνήσουν οι γιοι του πατέρα σου. Σκύμνος λέοντα είσαι, Ιούδα· από τον βλαστό, γιε μου, ανέβηκες· αναπαύτηκες και κοιμήθηκες σαν λιοντάρι και σαν σκύμνος· ποιος θα τον εξεγείρει; Δεν θα εκλείψει άρχοντας από τον Ιούδα ούτε ηγέτης από τη γενιά του, έως ότου έλθουν όσα προορίζονται γι' αυτόν, και αυτός θα είναι η προσδοκία των εθνών». Εξέτασε λοιπόν πρώτα, τι άραγε εννοεί λέγοντας «όσα προορίζονται γι' αυτόν», και δες μήπως ήταν ακριβώς αυτά τα οποία ο Θεός διακήρυξε και προφήτευσε στους προπάτορες του Αβραάμ σχετικά με την κλήση των εθνών· διότι έχει γραφτεί ότι ο Θεός είπε στον Αβραάμ: «Και θα είσαι ευλογημένος, και θα ευλογήσω αυτούς που σε ευλογούν, και θα καταραστώ αυτούς που σε καταρώνται, και στο πρόσωπό σου θα ευλογηθούν όλες οι φυλές της γης», και πάλι: «Ο δε Αβραάμ», λέει, «θα γίνει έθνος μέγα και πολυάριθμο, και μέσω αυτού θα ευλογηθούν όλα τα έθνη της γης». Και παρόμοια προς τον Ισαάκ ο χρησμός διακηρύττεται με αυτόν τον τρόπο: «Και θα πληθύνω το σπέρμα σου σαν τα άστρα του ουρανού, και μέσω του σπέρματός σου θα ευλογηθούν όλα τα έθνη της γης».

Έχοντας προεξετάσει αυτά, ο καιρός πλέον μας καλεί να προχωρήσουμε στη θεώρηση της προφητείας: «Ιούδα, εσένα ας επαινέσουν οι αδελφοί σου». Από τα δώδεκα συνολικά παιδιά του Ιακώβ, τέταρτος ήταν ο Ιούδας, όπως ήδη έχουμε αναφέρει, όντας και αυτός ένας από τους γενάρχες του εβραϊκού έθνους. Όμως, το ότι τα λόγια που του απηύθυνε ο πατέρας του δεν απέβλεπαν στον ίδιο τον άνδρα, καθίσταται σαφές σε όσους επιστήσουν την προσοχή τους στα λόγια της Θείας Γραφής, η οποία πρώτα παραθέτει τα λόγια του Ιακώβ προς τους γιους του λέγοντας: «Και κάλεσε ο Ιακώβ τους γιους του και είπε: συγκεντρωθείτε και θα σας αναγγείλω τι πρόκειται να σας συμβεί στις έσχατες ημέρες· αθροιστείτε και ακούστε, γιοι του Ιακώβ, ακούστε τον Ισραήλ, τον πατέρα σας». Διότι σαφώς εξαγγέλλει ότι θα τους προφητεύσει τα όσα πρόκειται να τους συμβούν έπειτα από πολλά χρόνια, και, όπως ο ίδιος λέει, «στις έσχατες ημέρες». Εξάλλου, τα όσα ειπώθηκαν για τον Ιούδα δεν θα μπορούσαν ευλόγως να εφαρμοστούν σε εκείνον τον πρώτο άνδρα. Διότι «οι αδελφοί» δεν επαίνεσαν εκείνον τον Ιούδα· άλλωστε, για ποιο κατόρθωμά του θα το έκαναν αυτό; Ούτε βέβαια εκείνον προσκύνησαν «οι γιοι του πατέρα» του.

Μάλλον θα ταίριαζε περισσότερο ο λόγος αυτός, εάν είχε λεχθεί για τον Ιωσήφ, επειδή φαίνεται ότι αυτόν, μαζί με τους υπόλοιπους αδελφούς, τον προσκύνησε και ο ίδιος ο Ιούδας, αλλά βεβαίως πριν από τους λόγους της προφητείας· διότι, μετά από αυτούς, η ιστορία δεν παρουσιάζει να έχει συμβεί τίποτε τέτοιο ούτε για τον Ιωσήφ, πολλώ δε μάλλον για τον Ιούδα. Και το «αναπεσών εκοιμήθης ως λέων και ως σκύμνος» θα απαιτούσε ανώτερη θεώρηση από εκείνη που αφορά απλώς τον Ιούδα. Αλλά και όσα ειπώθηκαν μετά από αυτά, «δεν θα εκλείψει άρχων από τον Ιούδα, ούτε ηγούμενος από τους μηρούς του, έως ότου έλθουν τα αποταμιευμένα για αυτόν, και αυτός είναι η προσδοκία των εθνών», μου φαίνεται ότι αινίσσονται τους χρόνους της παρουσίας Εκείνου που προφητεύεται. Διότι, λέγει, δεν θα υπάρξει τούτο, παρά μόνο όταν συμβεί εκείνο. Δηλαδή, δεν θα πάψουν πρωτύτερα οι άρχοντες και οι ηγέτες του ιουδαϊκού έθνους, προτού έλθει η προσδοκία των εθνών και «τα αποταμιευμένα» για αυτόν που προφητεύεται. Αυτά δε παρόμοια με τους Εβδομήκοντα ερμήνευσε και ο Θεοδοτίων. Ο δε Ακύλας το απέδωσε με τον εξής τρόπο: «δεν θα αποχωρήσει σκήπτρο από τον Ιούδα, και ακριβοδίκαιος κριτής από ανάμεσα στα πόδια του, έως ότου έλθει και προς αυτόν υπάρξει σύστημα λαών». Όταν λοιπόν λέγεται το «δεν θα εκλείψει άρχων από τον Ιούδα», και πάλι δεν θα πρέπει να το κατανοήσουμε ότι αναφέρεται στον Ιούδα, σε εκείνον δηλαδή τον προπάτορα, όπως ακριβώς ούτε το «Ιούδα, εσένα ας σε επαινέσουν οι αδελφοί σου» και τα εξής αναφέρονταν σε εκείνον.

Ωστόσο, ούτε από αυτές ούτε από καμία άλλη, παρά μόνο από τη φυλή του Ιούδα επικράτησε η ονομασία της χώρας και ολόκληρου του έθνους, σε συμφωνία με την προφητεία. Έτσι, λοιπόν, το ρητό «δεν θα εκλείψει άρχοντας από τον Ιούδα» έχει αναχθεί από εμάς στη φυλή, και μόνο κατ' αυτόν τον τρόπο αποδίδεται αληθώς η προφητεία. Τουλάχιστον από τους χρόνους του Μωυσή και έπειτα, δεν έλειψαν ορισμένοι άρχοντές τους οι οποίοι, όπως ανέφερα, ηγήθηκαν προερχόμενοι από διάφορες φυλές, όμως συνολικά η φυλή του Ιούδα προΐστατο ολόκληρου του έθνους. Θα κατανοήσεις δε τα λεγόμενα μέσα από ένα παράδειγμα. Διότι, όπως ακριβώς κατά τη ρωμαϊκή κυριαρχία οι ανά έθνος επίτροποι και ηγεμόνες, οι έπαρχοι και οι στρατοπεδάρχες, καθώς και οι ανώτατοι όλων βασιλείς (αυτοκράτορες), δεν κατάγονται όλοι από την πόλη των Ρωμαίων, ούτε από το σπέρμα του Ρώμου και του Ρωμύλου, αλλά από αναρίθμητα έθνη ο καθένας ξεχωριστά, ωστόσο όλοι οι βασιλείς και οι υφιστάμενοί τους άρχοντες και ηγεμόνες φέρουν την προσηγορία των Ρωμαίων, και το κράτος ονομάζεται ρωμαϊκό, και από αυτήν την επωνυμία εξαρτάται η καθολική εξουσία όλων· με τον ίδιο τρόπο πρέπει να εννοήσουμε και τα πράγματα των Εβραίων, όπου αφενός η φυλή του Ιούδα έχει καθολικά δώσει το όνομά της σε ολόκληρο το έθνος, αφετέρου οι επιμέρους ηγεμόνες και βασιλείς, αν και προέρχονταν από διάφορες φυλές, τιμώνταν συνολικά με την προσηγορία του Ιούδα. Ας θεωρηθεί, επομένως, ότι το «Ιούδα, εσένα ας αινέσουν οι αδελφοί σου» λέγεται από τον προφήτη αναφορικά με ολόκληρη τη φυλή.

Διότι γνωρίζει ότι αυτή, επειδή είχε αξιωθεί προνομίων, τιμήθηκε περισσότερο από τις υπόλοιπες φυλές, και επειδή πρωτοστατούσε στους πολέμους και μόνη αυτή ηγούνταν ολόκληρου του έθνους στις μάχες εναντίον των εχθρών, δικαιολογημένα λέγεται προς αυτήν: «τα χέρια σου θα βρίσκονται στα νώτα των εχθρών σου». Έπειτα, εξαιτίας του ηγετικού και βασιλικού της αξιώματος ονομάζεται «σκύμνος λέοντος». Εγκαυχώμενος δε ο προπάτορας και συνάμα προφήτης για το αξίωμα της φυλής, προσθέτει λέγοντας: «από βλαστό ανέβηκες, υιέ μου». Το δε «αφού ξάπλωσες, κοιμήθηκες ως λέων και ως σκύμνος λέοντος» φανερώνει το αγέρωχο και ταυτόχρονα το θαρραλέο, το απτόητο απέναντι σε όσους επιτίθενται από έξω, καθώς και το άφοβο και περιφρονητικό προς τους εχθρούς. Εφόσον δε είναι τέτοιος, ή μάλλον αφού είναι τέτοια η φυλή, «ποιος», λέει, «θα την εγείρει;», υπονοώντας έτσι ότι θα είναι μεγάλος και θαυμαστός, σπάνιος και δυσθεώρητος εκείνος που πρόκειται να εγείρει από τον θρόνο και να απομακρύνει από το ηγετικό αξίωμα την εν λόγω φυλή.

Ή ας πει κάποιος, εάν κατά την επιφάνεια του Ιησού, του Σωτήρος ημών, δεν εξέλιπαν τα ιερά των Ιουδαίων και η μητρόπολή τους μαζί με τον ναό και την ιερουργία που τελούνταν σε αυτόν, καθώς και οι δικοί τους ηγέτες και άρχοντες, και εάν δεν αναδείχθηκαν έκτοτε όσα αποτελούν την ελπίδα και την προσδοκία των εθνών σε όλη την οικουμένη, όταν και ήλθαν «τα αποκείμενα» στον Κύριο. Ποια είναι δε αυτά, αν όχι όσα δηλώνονται δια του: «Ιούδα, εσένα ας επαινέσουν οι αδελφοί σου, τα χέρια σου θα είναι στα νώτα των εχθρών σου», «σκύμνος λέοντος είσαι, Ιούδα· από τον βλαστό, υιέ μου, ανέβηκες· ξάπλωσες και κοιμήθηκες ως λέων και ως σκύμνος λέοντος· ποιος θα τον εγείρει;» Διότι αυτά είναι, κατά μια άλλη έννοια, «τα αποκείμενα σε αυτόν».

Ποια ήταν όμως αυτά; Πρώτον μεν, το να επαινεθεί από τους αδελφούς του· δεύτερον, το να επιβάλει τα χέρια του στα νώτα των εχθρών του· τρίτον, το να προσκυνηθεί από τους γιους του πατέρα του. Αυτά ακριβώς εκπληρώνονταν, όταν, επιτελώντας στο μεσοδιάστημα τις παράδοξες δυνάμεις και τα τεράστια θαύματα, θαυμαζόταν, επαινούνταν και προσκυνούνταν από τους δικούς του μαθητές και αποστόλους, τους οποίους δεν δίσταζε να αποκαλεί και αδελφούς, λέγοντας αφενός μέσω του ψαλμού: «Θα αναγγείλω το όνομά σου στους αδελφούς μου, εν μέσω εκκλησίας θα σε υμνήσω», και αφετέρου προστάζοντας τις γυναίκες που ήταν μαζί με τη Μαρία να μεταφέρουν σε αυτούς, ως αδελφούς, το χαρμόσυνο μήνυμα: διότι «αναγγείλατε», λέει, «στους αδελφούς μου», ότι «ανέρχομαι προς τον Πατέρα μου και Πατέρα σας, και Θεό μου και Θεό σας». Έτσι λοιπόν «οι αδελφοί» στην αρχή τον επαινούσαν για τα παράδοξα σημεία μόνο ως έναν θαυμάσιο άνδρα, έχοντας υποθέσει ότι ήταν πιθανώς κάποιος από τους προφήτες· όταν όμως στο μεταξύ... βλέποντας τις θαυμαστές παράδοξες πράξεις του και το πώς καθαίρεσε τον «εχθρό» και τον «εκδικητή», δηλαδή τον θάνατο και τον άρχοντα του αιώνα τούτου μαζί με τις υπόλοιπες αόρατες και εχθρικές δυνάμεις, τότε πλέον, πιστεύοντας ότι αυτός είναι Θεός, τον προσκύνησαν.

Και τα «χέρια» του Σωτήρα μας βρίσκονταν στα «νώτα των εχθρών» του, όταν επιτελούσε όλες τις πράξεις του, καθώς και τις δυνάμεις και τις θαυματουργίες του για την καθαίρεση των δαιμόνων και των πονηρών πνευμάτων, αλλά και όταν άπλωσε τα χέρια του πάνω στον σταυρό, και με αυτόν τον τρόπο τα χέρια του, καθώς οι εχθροί έφευγαν και του γύριζαν τα νώτα, βρέθηκαν «στα νώτα των εχθρών», και ακόμη περισσότερο όταν, παραδίδοντας το πνεύμα στον Πατέρα, άσαρκος και γυμνός από το σώμα που είχε προσλάβει, κατέβαινε στον χώρο «των εχθρών», όντας ο ίδιος η αυτοζωή, καταλύοντας τον θάνατο και τις δυνάμεις που επαναστατούσαν εναντίον του, οι οποίες στην αρχή ήταν φυσικό να τον εκλάβουν ως κοινό άνθρωπο και όμοιο με τους πολλούς και έτσι να τον περικυκλώσουν και να του επιτεθούν σαν να ήταν ένας τυχαίος· όταν όμως αναγνώρισαν ότι έχει φύση ανώτερη από την ανθρώπινη και πιο θεϊκή, τράπηκαν σε φυγή και του παραχώρησαν τα νώτα τους, εναντίον των οποίων εξαπολύοντας τα χέρια του, τους καταδίωκε καθώς έφευγαν με τα θεϊκά και ακονισμένα βέλη του, ώστε εξαιτίας αυτού να έχει ειπωθεί: «τα χέρια σου βρίσκονται στα νώτα των εχθρών σου». Εάν δε ακόμη και μέχρι τώρα αμέτρητοι εχθροί του Σωτήρα μας επιχειρούν κατά καιρούς να πολεμήσουν την Εκκλησία του, ωστόσο και αυτούς με αόρατο χέρι και με θεϊκή δύναμη τους τρέπει σε φυγή, ώστε και γι' αυτούς να έχει ειπωθεί το «τα χέρια σου βρίσκονται στα νώτα των εχθρών σου».

Επειδή, λοιπόν, είχε πλέον λάβει τα νικητήρια έπαθλα κατά των εχθρών, τότε ακριβώς εκπληρωνόταν και το «θα σε προσκυνήσουν οι υιοί του πατέρα σου», δηλαδή όλοι οι άγγελοι στους ουρανούς, τα λειτουργικά πνεύματα και οι θείες δυνάμεις, καθώς και οι απόστολοι και οι ευαγγελιστές επί της γης, και μετά από αυτούς όλοι όσοι προέρχονται από τα έθνη, οι οποίοι μέσω αυτού αναγνώρισαν τον έναν και μόνο αληθινό Θεό Πατέρα, και οι οποίοι, έχοντας διδαχθεί ότι ο Χριστός είναι ο Θεός Λόγος, ομολογούν ότι τον προσκυνούν ως Θεό.

Όλα αυτά, λοιπόν, ήταν προορισμένα από πριν για τον Χριστό. Όμως, ενόσω δεν είχαν φτάσει ακόμη στο τέλος, το έθνος των Ιουδαίων υφίστατο, και οι προερχόμενοι από αυτούς άρχοντες και ηγέτες, καθώς και εκείνοι που ερευνούσαν με ακρίβεια και σύνεση τις θείες προφητείες περί του Χριστού, διέπρεπαν ανάμεσά τους. Όταν όμως ήλθαν «τα προορισμένα» για τον Ιούδα, και φανερώθηκε πάνω στη γη ο προφητευόμενος, ο οποίος προήλθε από το σπέρμα και τον βλαστό εκείνου που τα είχε προφητεύσει, και αφού πλάγιασε και κοιμήθηκε, ή αφού κάθισε οκλαδόν κατά τον Σύμμαχο, στερεώθηκε και αναστήθηκε, επιβάλλοντας τα χέρια του στα νώτα των αόρατων και νοητών εχθρών, και οι αδελφοί και οι μαθητές του, ενώ προηγουμένως τον επαινούσαν και τον θαύμαζαν, ύστερα τον ομολόγησαν πως είναι Θεός και τον προσκύνησαν ως Θεό, τότε εκπληρώθηκαν «τα προορισμένα για αυτόν», ώστε γι' αυτόν τον λόγο να έχει ειπωθεί το «έως ότου έλθουν τα προορισμένα για αυτόν». Διότι από τότε και μέχρι σήμερα, εφόσον έφτασαν στην εκπλήρωσή τους τα προορισμένα για αυτόν, εξέλιπαν μεν οι άρχοντες και οι ηγέτες του ιουδαϊκού έθνους, και τοποθετήθηκαν επικεφαλής τους άρχοντες από τα έθνη, αντίστροφα δε τα έθνη, έχοντας επιγνώσει τον Χριστό του Θεού, τον αναγνώρισαν ως σωτήρα και προσδοκία τους.

Είναι σκόπιμο να παραθέσουμε δίπλα στα προκείμενα την προφητεία του Ιακώβ προς τον Ιούδα, την οποία, όπως έχουμε αποδείξει εκ των προτέρων, εφαρμόζεται ολοκάθαρα στον δικό μας Σωτήρα, προκειμένου να διαπιστώσουμε τη συμφωνία μεταξύ των δύο. Διότι, όπως εδώ έχει ειπωθεί: «θα εξέλθει άνθρωπος από το σπέρμα του» (είναι φανερό ότι εννοεί του Ιακώβ), έτσι και εκεί είχε ειπωθεί από τον ίδιο τον Ιακώβ προς εκείνον για τον οποίο γινόταν η προφητεία: «από βλαστό, υιέ μου, ανέβηκες». Και όπως στην προκειμένη περίπτωση λέγεται το: «και θα κυριεύσει πολλά έθνη», παρομοίως και σε εκείνα αναφέρεται: «και αυτός θα είναι η προσδοκία των εθνών». Και πάλι, ενώ εδώ λέει: «θα καταφάει τα έθνη των εχθρών του, και με τα βέλη του θα κατατοξεύσει τον εχθρό», ωσαύτως και σε εκείνα λεγόταν: «τα χέρια σου θα βρίσκονται στα νώτα των εχθρών σου». Και το «σκύμνος λέοντος, Ιούδα» και το «αφού ξάπλωσες, κοιμήθηκες ως λέων και ως σκύμνος· ποιος θα τον εγείρει;» που έχει ειπωθεί σε εκείνα, μου φαίνεται ότι δεν διαφέρει σε τίποτα από την προκείμενη φράση που αναφέρει: «αφού κατακλίθηκε αναπαύθηκε ως λέων και ως σκύμνος, ποιος θα τον αναστήσει;». Αυτά δε ευλόγως τα συγκεντρώσαμε μαζί, ώστε, σαν «από το στόμα δύο μαρτύρων» της συμφωνίας των προφητειών, η απόδειξη περί του Σωτήρος μας να λάβει ασφαλέστερη την επικύρωση. Συνεπώς, όλα όσα έχουν αναλυθεί στην προφητεία του Ιακώβ θα μπορούσαν να αρμόζουν και σε αυτήν του Βαλαάμ, εξαιτίας της ομοιότητας των λεγομένων.

Λέει λοιπόν ο μακάριος Ιακώβ στις ευλογίες, προαναγγέλλοντας τα σχετικά με τον Κύριο και Σωτήρα μας, τα εξής: «Ιούδα, εσένα ας επαινέσουν οι αδελφοί σου· τα χέρια σου θα είναι στα νώτα των εχθρών σου· θα σε προσκυνήσουν οι υιοί του πατέρα σου. Σκύμνος λιονταριού είναι ο Ιούδας· από βλαστό, υιέ μου, ανέβηκες· ξαπλώνοντας κοιμήθηκες σαν λιοντάρι και σαν σκύμνος· ποιος θα τον εγείρει; Δεν θα εκλείψει άρχοντας από τον Ιούδα ούτε ηγούμενος από τους μηρούς του, μέχρις ότου έλθει εκείνος στον οποίο ανήκει, και αυτός θα είναι η προσδοκία των εθνών. Δένοντας στο αμπέλι την όνο του και στο κλήμα τον πώλο της όνου του, θα πλύνει στο κρασί τη στολή του και στο αίμα του σταφυλιού το ένδυμά του. Χαρωπά είναι τα μάτια του από το κρασί, και λευκά τα δόντια του περισσότερο από το γάλα». Το να παραφράσω, λοιπόν, αυτά σε σένα που τα γνωρίζεις καλά φαίνεται πως πρέπει προς το παρόν να το αποφύγω. Αλλά επειδή τα ίδια τα ρητά μάς προτρέπουν να μιλήσουμε, δεν θα παραλείψουμε ούτε αυτό. Διότι είναι όντως θεία και ένδοξα, δυνάμενα να ωφελήσουν την ψυχή. Διότι λέγοντας «σκύμνο λιονταριού» ο προφήτης υποδήλωσε εκείνον από τη γενιά του Ιούδα και του Δαβίδ, τον κατά σάρκα γενόμενο Παίδα του Θεού. Και με το να πει «από βλαστό, υιέ μου ανέβηκες», υπέδειξε τον καρπό που εβλάστησε από την αγία Παρθένο, ο οποίος δεν γεννήθηκε από ανθρώπινο σπέρμα, αλλά συνελήφθη εκ Πνεύματος Αγίου, και ο οποίος προήλθε από τη γη ως άγιος βλαστός.

Ιούδας. Επειδή, λοιπόν, αναφέραμε προηγουμένως ότι στα ίδια τα ρητά περιέχονται αφενός μεν ευλογίες, αφετέρου δε προφητείες, είναι εύλογο να πείσουμε τους φιλομαθείς, όχι μόνο αποδεικνύοντάς τα με λόγια, αλλά φανερώνοντας τα προκείμενα με τη δύναμη των ρητών. Λέει, δηλαδή, ευλογώντας τον Ιούδα, τα εξής: «Ιούδα, εσένα θα επαινέσουν οι αδελφοί σου· τα χέρια σου θα βρίσκονται στα νώτα των εχθρών σου· θα σε προσκυνήσουν οι γιοι του πατέρα σου. Σκύμνος λέοντος είναι ο Ιούδας, από βλαστό, γιε μου, ανέβηκες. Αναπεσών κοιμήθηκες ως λέων και ως σκύμνος· ποιος θα τον εγείρει; Δεν θα εκλείψει άρχοντας από τον Ιούδα, ούτε ηγέτης από τους μηρούς του, έως ότου έλθει εκείνος για τον οποίο προορίζονται, και αυτός θα είναι η προσδοκία των εθνών· δένοντας στην άμπελο τον όνο του και στο κλήμα το πουλάρι της όνου του. Θα πλύνει με κρασί τη στολή του και με αίμα σταφυλής το ένδυμά του· χαροποιοί είναι οι οφθαλμοί του από το κρασί, και λευκά τα δόντια του περισσότερο από το γάλα».

Λέει λοιπόν ο Ιακώβ τα εξής: «Ιούδα, εσένα θα σε επαινέσουν οι αδελφοί σου, τα χέρια σου θα βρίσκονται στα νώτα των εχθρών· θα σε προσκυνήσουν οι γιοι του πατέρα σου». Ποιοι είναι όμως οι αδελφοί, οι οποίοι τον επαίνεσαν και τον προσκύνησαν, παρά οι απόστολοι, στους οποίους έλεγε ο Κύριος: αδελφοί μου και συγκληρονόμοι;

Το ότι λέει «τα χέρια σου θα είναι στα νώτα των εχθρών σου», σημαίνει είτε ότι διά της εκτάσεως των χεριών Του κατόρθωσε να θριαμβεύσει κατά των εξουσιών, είτε ότι έγινε κύριος και δεσπότης εκείνων που υπήρξαν κατά σάρκα εχθροί Του, και κατέστη κριτής των πάντων αφού ορίστηκε από τον Πατέρα. «Σκύμνος λέοντος είναι ο Ιούδας· από τον βλαστό, υιέ μου, ανέβηκες». Λέγοντας, λοιπόν, λέοντα και σκύμνο λέοντος, υπέδειξε σαφώς τα δύο πρόσωπα, του Πατρός και του Υιού. Το ότι λέει: «από βλαστό, υιέ μου, ανέβηκες», σκοπό έχει να δείξει την κατά σάρκα γέννηση του Χριστού, ο Οποίος, αφού σαρκώθηκε στην κοιλιά της Παρθένου εκ Πνεύματος Αγίου, βλάστησε μέσα της και, προερχόμενος στον κόσμο ως άνθος και οσμή ευωδίας, φανερώθηκε. Επειδή, λοιπόν, είπε σκύμνο λέοντος, έδειξε την κατά πνεύμα γέννησή Του από τον Θεό, ως βασιλιά που προέρχεται από βασιλιά. Δεν αποσιώπησε όμως ούτε την κατά σάρκα γέννησή Του, αλλά λέει: «από βλαστό, υιέ μου, ανέβηκες». Διότι ο Ησαΐας λέει: «Θα βγει ράβδος από τη ρίζα του Ιεσσαί και άνθος θα αναβεί από αυτήν». Η ρίζα λοιπόν του Ιεσσαί ήταν η γενεά των πατέρων, σαν ρίζα φυτεμένη στη γη, ενώ η ράβδος που φανερώθηκε από αυτούς ήταν η Μαρία, επειδή καταγόταν από τον οίκο και την πατριά του Δαβίδ. Το δε άνθος που βλάστησε σε αυτήν ήταν ο Χριστός, όπως ακριβώς προφήτευε ο Ιακώβ λέγοντας: «από βλαστό, υιέ μου, ανέβηκες».

Καθώς ο Κύριος Ιησούς Χριστός ήλθε κατά σάρκα από την αγία και άχραντη Παρθένο, ανέλαβε τη φυλή του Ιούδα και προήλθε από αυτήν, φανέρωσε το βασιλικό αξίωμα της καταγωγής Του, σύμφωνα με τον Ιακώβ, ο οποίος κατά τις ευλογίες αναφώνησε προς τον υιό του: «Ιούδα, εσένα θα αινέσουν τα αδέλφια σου. Τα χέρια σου θα βρίσκονται στα νώτα των εχθρών σου. Θα σε προσκυνήσουν οι υιοί του πατέρα σου. Σκύμνος λιονταριού είναι ο Ιούδας. Από τον βλαστό μου, υιέ μου, ανέβηκες. Αναπαύθηκες και κοιμήθηκες σαν λιοντάρι και σαν σκύμνος· ποιος θα τον εγείρει; Δεν θα εκλείψει άρχοντας από τον Ιούδα ούτε ηγέτης από τους μηρούς του, έως ότου έλθουν τα όσα του έχουν αποταμιευθεί, και αυτός θα είναι η προσδοκία των εθνών». Δες τα λόγια του Ιακώβ, τα οποία ειπώθηκαν προς τον Ιούδα, πώς εκπληρώθηκαν στο πρόσωπο του Κυρίου. Το ίδιο ακριβώς διακηρύσσει ο πατριάρχης και για τον αντίχριστο. Γι' αυτό, όπως ακριβώς προφήτευσε για τον Ιούδα, έτσι προφήτευσε και για τον υιό του τον Δαν. Διότι ο Ιούδας ήταν ο τέταρτος υιός του, ενώ ο Δαν ήταν και αυτός υιός του, ο έβδομος. Τι αναφώνησε λοιπόν γι' αυτόν; «Ας γίνει ο Δαν φίδι που παραμονεύει στον δρόμο, δαγκώνοντας τη φτέρνα του αλόγου». Και ποιο άλλο ήταν αυτό το φίδι παρά ο απαρχής πλάνος, που αναφέρεται στη Γένεση, αυτός που πλάνεψε την Εύα και υποσκέλισε τον Αδάμ; Αλλά, επειδή πρέπει να αποδείξουμε τα λεγόμενα με περισσότερες μαρτυρίες, δεν θα διστάσουμε.

Διότι μέσα στον θυμό τους σκότωσαν ανθρώπους. Ο θυμός τους, λέει, υπήρξε παράλογος. Διότι, ακόμη κι αν αμάρτησε ο Συχέμ, δεν έπρεπε να επιδείξουν τόση μιαιφονία εναντίον όλων. Και μέσα στην ορμή της επιθυμίας τους ενευροκόπησαν ταύρο. Εδώ υπαινίσσεται τον υιό του Εμμώρ, ονομάζοντάς τον ταύρο εξαιτίας της ακμαίας ηλικίας του. Έπειτα, αφού ανέφερε τα όσα έπραξαν, προσθέτει και κατάρα, λέγοντας: Επικατάρατος ο θυμός τους, διότι υπήρξε αυθάδης· και η οργή τους, διότι έγινε σκληρή. Υπαινίσσεται τον δόλο που μετήλθαν εναντίον τους, εξαπατώντας τους και επιτιθέμενοι σε αυτούς δόλια. Διότι αυθάδης, λέει, υπήρξε ο θυμός τους, προπετής και παράλογος. Και η οργή τους, διότι σκληρύνθηκε. Διότι, όταν οι Σηκιμίτες νόμισαν ότι τους είχαν επιδείξει μεγάλη εύνοια, τότε εκείνοι, επιδεικνύοντας βαριά οργή, τους μεταχειρίστηκαν ως εχθρούς. Και αφού ανέφερε το αμάρτημα που διέπραξαν, προμηνύει και την τιμωρία που θα τους διαδεχθεί εξαιτίας αυτού: Θα τους διαμοιράσω μέσα στον Ιακώβ, και θα τους διασκορπίσω μέσα στον Ισραήλ. Παντού, λέει, θα είναι διασκορπισμένοι, ώστε αυτό ακριβώς να γίνει ολοφάνερο σε όλους, ότι δηλαδή εξαιτίας του τολμήματος που διέπραξαν υπέστησαν αυτή την κατάσταση. Ιούδα, εσένα ας επαινέσουν οι αδελφοί σου. Η ευλογία που δόθηκε στον Ιούδα έχει χαρακτήρα μυστικό, προμηνύοντας σε εμάς όλα όσα αφορούν τον Χριστό. Ιούδα, λέει, εσένα ας επαινέσουν οι αδελφοί σου.

Και μέσω του πατριάρχου Ιακώβ προφητεύθηκε ότι θα υπάρξουν δύο παρουσίες του Χριστού, και ότι στην πρώτη θα είναι παθητός, και ότι, όπως πρόσθεσα, μετά τον ερχομό του δεν θα υπάρξει ούτε προφήτης ούτε βασιλιάς στο έθνος σας, και ότι τα έθνη, πιστεύοντας στον παθόντα Χριστό, θα προσδοκούν ότι θα έρθει πάλι. Το Άγιο Πνεύμα, είπα, τα είχε μιλήσει αυτά παραβολικά και συγκαλυμμένα γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο. Πρόσθεσα δε ότι είχε πει τα εξής: «Ιούδα, εσένα θα επαινέσουν οι αδελφοί σου, τα χέρια σου θα βρίσκονται στα νώτα των εχθρών σου. Θα σε προσκυνήσουν οι γιοι του πατέρα σου. Σκύμνος λέοντος είναι ο Ιούδας· από τον βλαστό, γιε μου, ανέβηκες. Έγειρε και κοιμήθηκε σαν λιοντάρι και σαν σκύμνος· ποιος θα τον εγείρει; Δεν θα εκλείψει άρχοντας από τον Ιούδα και ηγέτης από τους μηρούς του, μέχρις ότου έλθουν τα όσα έχουν αποταμιευθεί για αυτόν· και αυτός θα είναι η προσδοκία των εθνών. Θα δένει στο αμπέλι το πουλάρι του και στον έλικα του κλήματος το πουλάρι της όνου του. Θα πλύνει μέσα σε κρασί τη στολή του και μέσα σε αίμα σταφυλιού το ένδυμά του. Τα μάτια του θα είναι χαροποιά από το κρασί, και τα δόντια του λευκά σαν το γάλα». Ότι λοιπόν ποτέ δεν έπαψε να υπάρχει στο έθνος σας ούτε προφήτης ούτε άρχοντας, από τότε που αυτό έλαβε αρχή, μέχρι τη στιγμή που γεννήθηκε και έπαθε αυτός ο Ιησούς Χριστός, ούτε αναίσχυντα θα τολμήσετε να το υποστηρίξετε ούτε μπορείτε να το αποδείξετε.

Όταν δε έφτασε ο καιρός του θανάτου του δικαίου: «Ιδού, εγώ πεθαίνω», λέει, «και ο Θεός θα είναι μαζί σας, και θα σας επιστρέψει στη γη των πατέρων σας». Και όρκισε τον Ιωσήφ να τον μεταφέρει και να τον θάψει στη γη Χαναάν. Έπειτα συγκαλεί όλους τους γιους του λέγοντας: «Συγκεντρωθείτε για να σας αναγγείλω τι θα σας συμβεί τις έσχατες ημέρες». Αφού αυτοί συγκεντρώθηκαν, τους ευλογεί και προλέγει στον καθένα τα μέλλοντα. Περισσότερο δε από όλους, προφητεύοντας δόξασε τον Ιούδα λέγοντας: «Ιούδα, θα σε επαινέσουν τα αδέλφια σου, τα χέρια σου θα είναι στον αυχένα των εχθρών σου, θα σε προσκυνήσουν οι γιοι του πατέρα σου. Σκύμνος λέοντος είσαι, Ιούδα· από τον βλαστό, γιε μου, ανέβηκες».

Αναπτύσσει δε πολλούς επαίνους για τον Ιούδα: «Ιούδα, εσένα θα επαινέσουν οι αδελφοί σου, τα χέρια σου θα βρίσκονται στα νώτα των εχθρών σου· θα σε προσκυνήσουν οι γιοι του πατέρα σου. Σκύμνος λιονταριού είναι ο Ιούδας, από τον βλαστό, γιε μου, ανέβηκες». Αλλά τίποτα από αυτά δεν ταιριάζει στο πρόσωπο του Ιούδα, παρά στη φυλή που βλάστησε από αυτόν· διότι αυτή ήταν βασιλική, αφού πρώτα βασίλευσε ο Δαβίδ και έπειτα οι απόγονοί του, και από όλες τις άλλες φυλές ήταν η δυνατότερη. Και πράγματι, όταν ο βασιλιάς Δαβίδ διέταξε να απογραφεί ο λαός, βρήκε τετρακόσιες χιλιάδες από τον Ιούδα και εννιακόσιες από τις άλλες φυλές, και μάλιστα και όταν απογράφηκαν στην έρημο, αποδείχθηκαν περισσότεροι από τις άλλες φυλές. Αλλά η προφητεία βρήκε την ακριβή της εκπλήρωση στο πρόσωπο του Δεσπότη Χριστού, ο οποίος ανέτειλε από τον βλαστό του Ιούδα σύμφωνα με τον πατριάρχη Ιακώβ και σύμφωνα με τον προφήτη Ησαΐα: «εξήλθε ράβδος από τη ρίζα του Ιεσσαί και άνθος ανέβηκε από τη ρίζα». Σε αυτόν ταιριάζει και το «αφού αναπαύθηκε, κοιμήθηκε σαν λιοντάρι και σαν σκύμνος λιονταριού»· διότι, όπως το λιοντάρι είναι φοβερό όταν κοιμάται, έτσι και ο δεσποτικός θάνατος έγινε φοβερός και για τον ίδιο τον θάνατο και για τον διάβολο. Τον ονόμασε δε λιοντάρι και σκύμνο λιονταριού ως βασιλιά και γιο βασιλιά, και ως Θεό και Υιό του Θεού· διότι κατά την ανθρώπινη φύση βλάστησε από τον Δαβίδ, και ως Θεός γεννήθηκε προ των αιώνων από τον Πατέρα. Και το «ποιος θα τον εγείρει;»