Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 49:9

Αφού ανακλίθηκες, κοιμήθηκες σαν λιοντάρι και σαν σκύμνος. Ποιος θα τον εγείρει; Εδώ υπαινίσσεται τον σταυρό και την ταφή. Ποιος θα τον εγείρει; Διότι, όπως ακριβώς το λιοντάρι ή τον σκύμνο που κοιμάται κανείς δεν θα τολμούσε να τον σηκώσει, έτσι, λέει, κοιμήθηκες σαν λιοντάρι και σαν σκύμνος. Ποιος θα τον εγείρει; Διότι αυτός είναι που λέει: Έχω εξουσία να θέσω την ψυχή μου, και έχω εξουσία να τη λάβω πάλι.

Και αυτό πρέπει παντού να το προσέχουμε, ότι τα παραδείγματα δεν πρέπει να τα εκλαμβάνουμε καθ' ολοκληρίαν, αλλά, αφού επιλέξουμε το χρήσιμο στοιχείο τους και εκείνο για το οποίο έχουν παρατεθεί, να αφήνουμε κατά μέρος όλο το υπόλοιπο. Όπως ακριβώς, λοιπόν, όταν λέει: «Αφού ξάπλωσε, κοιμήθηκε σαν λιοντάρι», εμείς εκλαμβάνουμε το ακαταμάχητο και το φοβερό, όχι το θηριώδες ούτε κανένα άλλο από τα χαρακτηριστικά του λιονταριού· και πάλι όταν λέει: «Θα τους επιτεθώ σαν την αρκούδα που βρίσκεται σε απόγνωση», εκλαμβάνουμε την τιμωρητική ιδιότητα· και όταν λέει: «Ο Θεός μας είναι πυρ καταναλίσκον», εκλαμβάνουμε την καταστρεπτική ενέργεια της κολάσεως. Έτσι, λοιπόν, είναι ανάγκη και εδώ με τον ίδιο τρόπο να εκλάβουμε τον πηλό, τον κεραμέα και τα σκεύη. Και όταν μάλιστα προσθέτει και λέει: «Ή μήπως δεν έχει την εξουσία ο κεραμέας πάνω στον πηλό, ώστε από το ίδιο φύραμα να κατασκευάσει το ένα σκεύος για τιμητική χρήση και το άλλο για ατιμωτική;», μην νομίσεις ότι αυτά έχουν λεχθεί από τον Παύλο αναφορικά με τη δημιουργία, ούτε αναφορικά με τον καταναγκασμό της ελεύθερης βούλησης, αλλά αναφορικά με την εξουσία και τη διαφοροποίηση των θείων οικονομιών.

Ανήμεροι. Από εκεί προέρχεται η ωμότητα, από εκεί η απανθρωπιά, όταν κάποιος είναι φιλάργυρος, όταν είναι φίλαυτος, όταν είναι αχάριστος, όταν είναι λάγνος. Αφιλάγαθοι, προδότες, προπετείς. — Προδότες της φιλίας· προπετείς, δηλαδή, μην έχοντας τίποτα το σταθερό. Τυφλωμένοι από υπεροψία· γεμάτοι αλαζονεία. Φιλήδονοι μάλλον παρά φιλόθεοι· έχοντας τη μορφή της ευσέβειας, αλλά έχοντας αρνηθεί τη δύναμή της. Και γράφοντας προς τους Ρωμαίους, λέει κάπως έτσι: «Έχοντας τη μορφή της γνώσεως και της αλήθειας μέσα στον νόμο». Αλλά εκεί μεν το αναφέρει επαινώντας το· εδώ όμως, σε σύγκριση με όλα τα ελαττώματα, αποδεικνύει ότι αυτό το αμάρτημα είναι το βαρύτερο. Γιατί άραγε; Επειδή δεν το χρησιμοποίησε με την ίδια ακριβώς σημασία. Διότι, όπως τη λέξη «εικόνα» πολλές φορές τη χρησιμοποιεί με την έννοια της ομοιώσεως, ενώ πολλές φορές για κάτι το άψυχο και τιποτένιο· όπως για παράδειγμα λέει και ο ίδιος γράφοντας προς τους Κορινθίους: «Διότι ο μεν άνδρας δεν οφείλει να κατακαλύπτει την κεφαλή του, εφόσον είναι εικόνα και δόξα του Θεού»· ενώ ο Προφήτης λέει: «Πράγματι, σαν σε εικόνα πορεύεται ο άνθρωπος»· και το λιοντάρι η Γραφή πότε μεν το εκλαμβάνει για να δηλώσει το βασιλικό μεγαλείο: «Κοιμήθηκε», λέει, «σαν λιοντάρι και σαν σκύμνος λιονταριού· ποιος θα τον εγείρει;»· πότε δε για να δηλώσει την αρπακτικότητα: «Σαν λιοντάρι που αρπάζει και ωρύεται»· έτσι ακριβώς κάνουμε και εμείς το ίδιο.

Ομιλία 68η. Ο όχλος του αποκρίθηκε: Εμείς ακούσαμε από τον νόμο ότι ο Χριστός μένει εις τον αιώνα· και πώς εσύ λες ότι πρέπει να υψωθεί ο Υιός του ανθρώπου; Ποιος είναι ο Υιός του ανθρώπου; 1. Η πλάνη εύκολα αποκαλύπτεται και είναι ανίσχυρη, έστω και αν αλείφεται εξωτερικά με χιλιάδες χρώματα. Και όπως ακριβώς εκείνοι που επιχρίουν τα σαθρά σημεία των τοίχων δεν μπορούν να τα διορθώσουν με το επίχρισμα, έτσι και αυτοί που ψεύδονται ελέγχονται εύκολα. Αυτό ακριβώς έπαθαν και εδώ οι Ιουδαίοι. Διότι, όταν ο Χριστός τους είπε: «Όταν υψωθώ από τη γη, θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου», εκείνοι απάντησαν: «Εμείς ακούσαμε», λένε, «από τον νόμο ότι ο Χριστός μένει εις τον αιώνα· και πώς εσύ λες ότι πρέπει να υψωθεί ο Υιός του ανθρώπου; Ποιος είναι αυτός ο Υιός του ανθρώπου;». Άρα γνώριζαν ότι ο Χριστός είναι αθάνατος και έχει ζωή χωρίς τέλος. Επομένως και εκείνοι γνώριζαν αυτό που έλεγε. Διότι σε πολλά σημεία των Γραφών βρίσκονται αναγεγραμμένα μαζί και το πάθος και η ανάσταση. Διότι και ο Ησαΐας τα αναφέρει αυτά ταυτόχρονα, λέγοντας, «Σαν πρόβατο οδηγήθηκε στη σφαγή», και όλα τα επόμενα. Και ο Δαβίδ στον δεύτερο ψαλμό, και σε πολλά άλλα σημεία, τα συνδέει και τα δύο αυτά. Αλλά και ο πατριάρχης, αφού είπε, «Αναπαύθηκε και κοιμήθηκε σαν λιοντάρι», πρόσθεσε: «Και σαν σκύμνος λιονταριού, ποιος θα τον εγείρει;», υποδεικνύοντας έτσι ταυτόχρονα και το πάθος και την ανάσταση.

Άκουσε, λοιπόν, πώς όλοι προαναγγέλλουν τον σταυρό με διάφορους τρόπους. Πρώτος ο πατριάρχης Ιακώβ· διότι, απευθύνοντας τον λόγο προς αυτόν, λέει: «Από βλαστάρι, γιε μου, ανέβηκες», υποδηλώνοντας με τον βλαστό την Παρθένο και το άχραντο της Μαρίας. Έπειτα, φανερώνοντας τον σταυρό, έλεγε: «Αφού ξάπλωσες, κοιμήθηκες σαν λιοντάρι, και σαν μικρό λιοντάρι· ποιος θα τον εγείρει;». Διότι τον θάνατό του τον ονόμασε κοίμηση και ύπνο, και με τον θάνατο συνέδεσε την ανάσταση, λέγοντας: «Ποιος θα τον εγείρει;». Κανένας άλλος, παρά ο ίδιος τον εαυτό του. Γι' αυτό και ο Χριστός έλεγε: «Έχω εξουσία να παραδώσω την ψυχή μου, και έχω εξουσία να τη λάβω πάλι»· και πάλι: «Γκρεμίστε αυτόν τον ναό, και σε τρεις ημέρες θα τον εγείρω». Τι σημαίνει όμως το, «Αφού ξάπλωσες, κοιμήθηκες σαν λιοντάρι»; Διότι, όπως ακριβώς το λιοντάρι δεν είναι φοβερό μόνο όταν είναι ξύπνιο, αλλά και όταν κοιμάται· έτσι και ο Χριστός δεν ήταν φοβερός μόνο πριν από τον σταυρό, αλλά και πάνω στον ίδιο τον σταυρό, και κατά την ίδια την ώρα του θανάτου του, και τότε επιτελούσε τα μεγάλα θαύματα, αποστρέφοντας τον ήλιο, διαρρηγνύοντας τις πέτρες, συγκλονίζοντας τη γη, σχίζοντας το καταπέτασμα, προκαλώντας τρόμο στη γυναίκα του Πιλάτου, ελέγχοντας τον Ιούδα. Διότι τότε εκείνος έλεγε: «Αμάρτησα παραδίδοντας αίμα αθώο». Και η γυναίκα του Πιλάτου διαμήνυε: «Μην κάνεις τίποτα σε αυτόν τον δίκαιο· διότι πολλά υπέφερα στο όνειρό μου εξαιτίας του».

Τότε το σκοτάδι καταλάμβανε την οικουμένη, και νύχτα φαινόταν στη μέση της ημέρας· τότε ο θάνατος διαλυόταν, και η τυραννία του καταλυόταν· βεβαίως πολλά σώματα των κεκοιμημένων αγίων αναστήθηκαν. Προλέγοντας αυτά από παλιά ο πατριάρχης, και δείχνοντας ότι ακόμη και σταυρωμένος θα είναι φοβερός, λέει: «Αφού ξάπλωσες, κοιμήθηκες σαν λιοντάρι»· και δεν είπε, «Θα κοιμηθείς», αλλά «Κοιμήθηκες», επειδή αυτό οπωσδήποτε επρόκειτο να συμβεί. Διότι είναι συνήθεια στους προφήτες σε πολλά σημεία να προλέγουν τα μελλοντικά ως ήδη πεπραγμένα. Επειδή, όπως δεν είναι δυνατόν αυτά που έχουν γίνει να μην έχουν γίνει, έτσι ούτε και αυτό είναι δυνατόν να μη γίνει, αν και πρόκειται για μελλοντικό γεγονός. Γι' αυτό ακριβώς, με το σχήμα του παρελθοντικού χρόνου προαναφωνούν τα μελλοντικά, υποδεικνύοντας μέσω αυτών το αδιάψευστό τους και το ότι οπωσδήποτε θα συμβούν. Έτσι και ο Δαβίδ, δηλώνοντας τον σταυρό, έλεγε: «Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου». Δεν είπε, «Θα τρυπήσουν», αλλά, «Τρύπησαν». «Καταμέτρησαν όλα τα οστά μου». Και δεν λέει μόνο αυτό, αλλά και όσα έγιναν από τους στρατιώτες: «Μοιράστηκαν τα ιμάτιά μου μεταξύ τους, και για τον ιματισμό μου έβαλαν κλήρο». Και όχι μόνο αυτό, αλλά και ότι του έδωσαν να φάει χολή και τον πότισαν ξίδι.

Διότι και ο πατριάρχης αυτό προανήγγειλε λέγοντας: «Από βλαστό, γιε μου, ανέβηκες· ξάπλωσες και κοιμήθηκες σαν λιοντάρι»· όπως και ο Ησαΐας λέγοντας: «Ιδού η παρθένος θα συλλάβει και θα γεννήσει υιό, και θα καλέσουν το όνομά του Εμμανουήλ»· και ένας άλλος πάλι: «Τον είδαμε σαν παιδί, σαν ρίζα σε γη διψασμένη». Ως διψασμένη γη εννοεί την παρθενική μήτρα, επειδή δεν δέχθηκε ανθρώπινο σπέρμα, ούτε γεύτηκε σαρκική συνουσία, αλλά τον γέννησε χωρίς γάμο. Και πάλι: «Παιδί γεννήθηκε για εμάς, υιός και μας δόθηκε»· και πάλι: «Θα εξέλθει ράβδος από τη ρίζα του Ιεσσαί, και άνθος θα αναβλαστήσει από τη ρίζα του». Ο δε Βαρούχ στο βιβλίο του Ιερεμία λέει: «Αυτός είναι ο Θεός μας· κανένας άλλος δεν θα συγκριθεί μαζί του. Βρήκε κάθε οδό γνώσης, και την έδωσε στον Ιακώβ τον δούλο του, και στον Ισραήλ τον αγαπημένο του. Μετά από αυτά εμφανίστηκε στη γη, και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους».

Δεν προέγραψε ο Ιακώβ την ταφή στο μνήμα: «Αφού έγειρε, κοιμήθηκε σαν λιοντάρι»; Δεν προαναφώνησε ο Δαβίδ τα περί της αναστάσεως: «Ανάστηθι, Θεέ, κρίνε την γη»; Δεν προείπε ο ίδιος τα περί της αναλήψεως: «Ανέβηκε ο Θεός με αλαλαγμό»;

Έπειτα, διασαφηνίζοντας πάλι αυτό ακριβώς, και δείχνοντας ότι τίποτα από όσα λέγονται δεν είναι ανθρώπινο, πρόσθεσε: «Ωραίος στο κάλλος πέρα από τους υιούς των ανθρώπων». Μερικοί λοιπόν λένε ότι αυτό έχει λεχθεί για τη γλώσσα, ότι δηλαδή ο κάλαμος είναι ωραίος στο κάλλος· σε μένα όμως φαίνεται ότι μιλάει πλέον για τον Χριστό. Γι' αυτό και ένας άλλος ερμηνευτής λέει: «Στολίστηκες με ομορφιά πέρα από τους υιούς των ανθρώπων». Διότι στρέφει τον λόγο προς Αυτόν παρακινούμενος από πολλή θέρμη και από την αγάπη του προς Αυτόν, όπως ακριβώς έλεγε και ο Ιακώβ: «Από τον βλαστό, υιέ μου, ανέβηκες· έγειρες και κοιμήθηκες σαν λιοντάρι». Επειδή, δηλαδή, καταλήφθηκε από θεία έμπνευση, συνομιλεί πλέον μαζί Του και προς Αυτόν απευθύνει τον λόγο. Αυτό όμως δεν το λέει συγκριτικά· διότι δεν είπε: «Ωραιότερος», αλλά: «Ωραίος στο κάλλος πέρα από τους υιούς των ανθρώπων». Αυτό το κάλλος, εννοεί, είναι διαφορετικό από εκείνο. Και πρόσεξε πώς πρώτα ξεκινάει τον λόγο για τη θεία Οικονομία. Και ότι ο λόγος αφορά την Οικονομία, είναι φανερό από τα επόμενα. Διότι, αφού είπε: «Ωραίος στο κάλλος πέρα από τους υιούς των ανθρώπων», πρόσθεσε: «Εκχύθηκε χάρη στα χείλη σου». Ο Θεός όμως δεν έχει χείλη, αλλά ο λόγος αναφέρεται στη θεία Οικονομία.

Τώρα τα πράγματα στέκονται στην κόψη του ξυραφιού. Τώρα είναι η κρίση, όπως ο ίδιος είπε. Διότι, εάν αυτός υψωθεί από τη γη ανασταινόμενος, εσείς οι άρχοντες θα εκδιωχθείτε, ενώ αυτός θα ελκύσει τους πάντες προς τον εαυτό του. Αυτά είναι τα λόγια του Πιλάτου. Όμως οι αναιδείς και αγνώμονες Ιουδαίοι, ορμώντας σαν σκυλιά στον τάφο, σφραγίζουν τον λίθο. Κείται λοιπόν στον τάφο νεκρός, φρουρούμενος με φύλακες και σφραγίδα, εκείνος που δημιούργησε την άβυσσο και την σφράγισε· εκείνος που έθεσε την άμμο ως όριο στη θάλασσα, αναπαύθηκε σαν λιοντάρι, κοιμήθηκε σαν νεαρό λιοντάρι, φρουρούμενος σαν βασιλιάς που κοιμάται.

Ποιος θα τον εγείρει; Τώρα θα αναστηθώ, λέγει ο Κύριος, τώρα θα υψωθώ, τώρα θα δοξαστώ· τώρα θα δείτε, τώρα θα καταλάβετε. λγ΄. Αλλά οι γυναίκες, φλεγόμενες από την ένθερμη αγάπη για τον Διδάσκαλο, βλέποντας όλα αυτά φανερά και σπεύδοντας να εκτεθούν στον κίνδυνο για τον Κύριο, ξεπέρασαν το θάρρος των αποστόλων, καθώς δεν ανέχονταν να υστερήσουν. Άρα, όπου πλεόνασε η αμαρτία, υπερπερίσσευσε η χάρη. Διότι έπρεπε βεβαίως, μέσω εκείνων από τις οποίες διακονήθηκε ο θάνατος, μέσω αυτών να υπηρετηθεί και η ανάσταση. Και γιατί άραγε κρύβονται οι απόστολοι; Έπρεπε να προφυλαχθούν οι πιστότατοι μάρτυρες της θείας οικονομίας, οι οποίοι επρόκειτο να γίνουν κήρυκες στα έθνη, εφόσον υπήρξαν αυτόπτες και υπηρέτες των θείων μυστηρίων.

Χαίρε, ω θεοφόρο κειμήλιο του Θεού, εσύ που χώρεσες στη σάρκα σου τον παντελώς αχώρητο. Χαίρε, ω θεοφόρο κειμήλιο του Θεού, και άκουσμα ανώτερο από κάθε άκουσμα. Χαίρε, γι' αυτό χαίρε, διότι γέννησες Παιδί, για το οποίο μιλά αλληγορικά ο Ιακώβ λέγοντας: Σκύμνος λέοντος ο Ιούδας· από τον βλαστό, υιέ μου, ανέβηκες.

Και μέσω του πατριάρχου Ιακώβ προφητεύθηκε ότι θα υπάρξουν δύο παρουσίες του Χριστού, και ότι στην πρώτη θα είναι παθητός, και ότι, όπως πρόσθεσα, μετά τον ερχομό του δεν θα υπάρξει ούτε προφήτης ούτε βασιλιάς στο έθνος σας, και ότι τα έθνη, πιστεύοντας στον παθόντα Χριστό, θα προσδοκούν ότι θα έρθει πάλι. Το Άγιο Πνεύμα, είπα, τα είχε μιλήσει αυτά παραβολικά και συγκαλυμμένα γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο. Πρόσθεσα δε ότι είχε πει τα εξής: «Ιούδα, εσένα θα επαινέσουν οι αδελφοί σου, τα χέρια σου θα βρίσκονται στα νώτα των εχθρών σου. Θα σε προσκυνήσουν οι γιοι του πατέρα σου. Σκύμνος λέοντος είναι ο Ιούδας· από τον βλαστό, γιε μου, ανέβηκες. Έγειρε και κοιμήθηκε σαν λιοντάρι και σαν σκύμνος· ποιος θα τον εγείρει; Δεν θα εκλείψει άρχοντας από τον Ιούδα και ηγέτης από τους μηρούς του, μέχρις ότου έλθουν τα όσα έχουν αποταμιευθεί για αυτόν· και αυτός θα είναι η προσδοκία των εθνών. Θα δένει στο αμπέλι το πουλάρι του και στον έλικα του κλήματος το πουλάρι της όνου του. Θα πλύνει μέσα σε κρασί τη στολή του και μέσα σε αίμα σταφυλιού το ένδυμά του. Τα μάτια του θα είναι χαροποιά από το κρασί, και τα δόντια του λευκά σαν το γάλα». Ότι λοιπόν ποτέ δεν έπαψε να υπάρχει στο έθνος σας ούτε προφήτης ούτε άρχοντας, από τότε που αυτό έλαβε αρχή, μέχρι τη στιγμή που γεννήθηκε και έπαθε αυτός ο Ιησούς Χριστός, ούτε αναίσχυντα θα τολμήσετε να το υποστηρίξετε ούτε μπορείτε να το αποδείξετε.

Όταν δε έφτασε ο καιρός του θανάτου του δικαίου: «Ιδού, εγώ πεθαίνω», λέει, «και ο Θεός θα είναι μαζί σας, και θα σας επιστρέψει στη γη των πατέρων σας». Και όρκισε τον Ιωσήφ να τον μεταφέρει και να τον θάψει στη γη Χαναάν. Έπειτα συγκαλεί όλους τους γιους του λέγοντας: «Συγκεντρωθείτε για να σας αναγγείλω τι θα σας συμβεί τις έσχατες ημέρες». Αφού αυτοί συγκεντρώθηκαν, τους ευλογεί και προλέγει στον καθένα τα μέλλοντα. Περισσότερο δε από όλους, προφητεύοντας δόξασε τον Ιούδα λέγοντας: «Ιούδα, θα σε επαινέσουν τα αδέλφια σου, τα χέρια σου θα είναι στον αυχένα των εχθρών σου, θα σε προσκυνήσουν οι γιοι του πατέρα σου. Σκύμνος λέοντος είσαι, Ιούδα· από τον βλαστό, γιε μου, ανέβηκες».

Αυτό το λέει προς τον Χριστό για το μέλλον σαν να έχει ήδη γίνει, ότι: «Εσύ είσαι το λιονταρόπουλο, ο υιός του Θεού, του βασιλιά και λέοντα, από τον βλαστό της ψυχής του υιού μου Ιούδα ανέβηκες, δηλαδή ανέτειλες». Προσημαίνοντας δε το πάθος και την ταφή του, λέει: «Αφού ξάπλωσε, κοιμήθηκε σαν λιοντάρι και σαν λιονταρόπουλο· ποιος θα τον εγείρει;» Διότι το λιοντάρι, ακόμη και όταν κοιμάται, είναι φοβερό και κανείς δεν το εγείρει, παρά μόνο ο ίδιος ο εαυτός του, ως βασιλιάς των θηρίων. Έτσι και ο Χριστός, όταν κοιμήθηκε στο μνήμα, ήταν φοβερός σε όλη την κτίση, ως κραταιός βασιλιάς, και κανείς δεν τον εγείρει παρά μόνο ο ίδιος, ο οποίος είχε προείπει: «Γκρεμίστε αυτόν τον ναό και σε τρεις ημέρες θα τον εγείρω», και ότι: «Θα πλύνει με κρασί τη στολή του και με αίμα σταφυλιού το ένδυμά του». Διότι ο πατριάρχης, αποκαλώντας στολή και ένδυμα τη δεσποτική σάρκα, και κρασί και αίμα σταφυλιού το κρασί που ευλόγησε στον Μυστικό Δείπνο, όταν είπε: «Αυτό είναι το αίμα μου», δεν προλέγει μόνο αυτό, αλλά και το αίμα που έρρευσε μέσω της λόγχης από την πλευρά προς την αγία στολή της σάρκας του, και ότι: «Δεν θα εκλείψει άρχοντας από τον Ιούδα, ούτε ηγέτης από τους μηρούς του, μέχρι να έλθει εκείνος στον οποίο ανήκει», δηλαδή ο Ιησούς Χριστός, και αυτός είναι η προσδοκία των εθνών.

Τα πρόσωπα των ζώων θέλουν να υποδηλώσουν τους λόγους περί του Σωτήρος. Η μεν κεφαλή δηλώνει τον νου, διότι ονομάζεται ηγεμόνας. Τον δε ηγεμόνα η Γραφή τον ονομάζει κεφαλή, σύμφωνα με το γεγραμμένο: «θα αφαιρέσω από την Ιερουσαλήμ κεφαλή και ουρά», δηλαδή τον άρχοντα και τον αρχόμενο. Άλλωστε και επειδή η κεφαλή είναι όργανο του νου, η Γραφή πολλές φορές κατονομάζει με βάση τα όργανα εκείνα που ενεργούν μέσω αυτών. Έτσι λοιπόν και ο Δαβίδ, λέγοντας «εκείνος που ερευνά καρδιές και νεφρούς», το είπε για να δηλώσει το θυμικό και το επιθυμητικό. Το δε πρόσωπο υπαινίσσεται τη φανέρωση του νου, δηλαδή τον προφορικό λόγο, ο οποίος καθιστά φανερό τον κρυμμένο λογισμό, επειδή ο λόγος είναι μια μορφή του λογισμού. Διότι τον μορφοποιεί κατά κάποιον τρόπο μέσω των φθόγγων και γίνεται σχήμα και είδος για αυτόν. Φαίνεται λοιπόν ότι τα πρόσωπα των ζώων υπαινίσσονται τους λόγους των αποστόλων περί του Σωτήρος. Διότι έλεγαν για αυτόν όσα γνώριζαν, και γνώριζαν όσα έπρεπε να γνωρίζουν για αυτόν, και έπρεπε να γνωρίζουν εκείνα για τον Κύριο, ότι δηλαδή ήταν άνθρωπος. Και αυτό το δήλωνε το πρόσωπο του ανθρώπου, όπως και το ότι ο προσδοκώμενος από το σπέρμα του Δαβίδ επρόκειτο να έλθει για την ελευθερία των ανθρώπων. Αυτός ήταν, και αυτό το δήλωνε ο λέων: «διότι μικρό λιοντάρι», λέει, «από βλαστό, υιέ μου, ανέβηκες». Και το ότι, όντας βασιλιάς, είναι ανώτερος από τους επίγειους βασιλείς, πράγμα για το οποίο το πρόσωπο του αετού αποτελούσε συμβολισμό.

Αναπτύσσει δε πολλούς επαίνους για τον Ιούδα: «Ιούδα, εσένα θα επαινέσουν οι αδελφοί σου, τα χέρια σου θα βρίσκονται στα νώτα των εχθρών σου· θα σε προσκυνήσουν οι γιοι του πατέρα σου. Σκύμνος λιονταριού είναι ο Ιούδας, από τον βλαστό, γιε μου, ανέβηκες». Αλλά τίποτα από αυτά δεν ταιριάζει στο πρόσωπο του Ιούδα, παρά στη φυλή που βλάστησε από αυτόν· διότι αυτή ήταν βασιλική, αφού πρώτα βασίλευσε ο Δαβίδ και έπειτα οι απόγονοί του, και από όλες τις άλλες φυλές ήταν η δυνατότερη. Και πράγματι, όταν ο βασιλιάς Δαβίδ διέταξε να απογραφεί ο λαός, βρήκε τετρακόσιες χιλιάδες από τον Ιούδα και εννιακόσιες από τις άλλες φυλές, και μάλιστα και όταν απογράφηκαν στην έρημο, αποδείχθηκαν περισσότεροι από τις άλλες φυλές. Αλλά η προφητεία βρήκε την ακριβή της εκπλήρωση στο πρόσωπο του Δεσπότη Χριστού, ο οποίος ανέτειλε από τον βλαστό του Ιούδα σύμφωνα με τον πατριάρχη Ιακώβ και σύμφωνα με τον προφήτη Ησαΐα: «εξήλθε ράβδος από τη ρίζα του Ιεσσαί και άνθος ανέβηκε από τη ρίζα». Σε αυτόν ταιριάζει και το «αφού αναπαύθηκε, κοιμήθηκε σαν λιοντάρι και σαν σκύμνος λιονταριού»· διότι, όπως το λιοντάρι είναι φοβερό όταν κοιμάται, έτσι και ο δεσποτικός θάνατος έγινε φοβερός και για τον ίδιο τον θάνατο και για τον διάβολο. Τον ονόμασε δε λιοντάρι και σκύμνο λιονταριού ως βασιλιά και γιο βασιλιά, και ως Θεό και Υιό του Θεού· διότι κατά την ανθρώπινη φύση βλάστησε από τον Δαβίδ, και ως Θεός γεννήθηκε προ των αιώνων από τον Πατέρα. Και το «ποιος θα τον εγείρει;»

Ο Ιεζεκιήλ, πάλι, ο οποίος, αν μη τι άλλο, είχε τον νου του κατάλληλα προετοιμασμένο για θεοπτίες, είδε όχι μόνο διπλά, αλλά τετράμορφα ζώα, τους ανώτατους νόες των ασωμάτων αγγέλων, προτυπώνοντας, νομίζω, σαφώς και σε αυτούς το μυστήριο της ενανθρωπήσεως του Εμμανουήλ από την Παρθένο. Διότι περιλαμβανόταν σε αυτά τα ζώα μορφή ανθρώπου, και σχήμα βοδιού, και τρίτο λιονταριού, και το ανώτερο από αυτά, αετού. Διότι ως άνθρωπος εμφανίστηκε αληθινά στη γη ο Χριστός, ο οποίος είναι όντως ταυτόχρονα Θεός και άνθρωπος· ως βους οδηγήθηκε σε σφαγή για τη σωτηρία του κόσμου· ως λέων, εγέρθηκε από τους νεκρούς και αναστήθηκε με δύναμη· ως αετός, υψώθηκε στους ουρανούς και ανελήφθη. Ή και με αυτόν τον τρόπο πάλι πρέπει να εκληφθούν τα ζώα σε σχέση με τον Χριστό: άνθρωπος, ως λογικός Λόγος και εικόνα του αόρατου Θεού, εξαιτίας του νοερού και αόρατου της ψυχής και του νου· βους, ως δυνατός αρχιερέας που φέρει τον ζυγό του σταυρού στον ώμο, και ο οποίος μαζί με εμάς τους άλογους μοιράστηκε τη φάτνη στη Βηθλεέμ, και έσπειρε τον σπόρο του ευαγγελικού λόγου σε όλη τη γη· λέων, ως βασιλιάς ημών, των κάποτε άγριων, ανήμερων, αιμοβόρων και σαρκοβόρων ακάθαρτων εθνών. «Εβασίλευσε γάρ», λέει, «ο Θεός επί τα έθνη». Και ο Χριστός δεν είναι μόνο λέων, αλλά και σκύμνος λέοντος, όπως λέει γι' αυτόν ο Ιακώβ, δηλαδή υιός βασιλέως, που προήλθε από βασιλικό πατέρα· γι' αυτό και αετός, ως βασιλιάς των ουράνιων πτερωτών πετεινών, δηλαδή των νοερών αγγελικών αγίων δυνάμεων· πτερωτών, ως δυνάμεων που σκεπάζουν και φρουρούν εμάς, τους νεοσσούς του Χριστού· πτερωτών, ως ευκίνητων και ευρισκόμενων ψηλότερα από όλα τα γήινα· πτερωτών, ως κινούμενων ακατάπαυστα και αχόρταγα από τον θείο έρωτα· πολυόμματων, ως δυνάμεων που ελλάμπονται πλούσια από το θείο φως και δεν συσκοτίζονται από καμία ύλη ως προς τη θεωρία· γι' αυτό και ονομάζονται πνεύματα, ως άυλα, ασώματα, αόρατα, αψηλάφητα, αθάνατα, λεπτοφυή και αέρια, και κατά χάριν άφθαρτα και ανώλεθρα.

Ποιος είναι αυτός ο Υιός του ανθρώπου; Είπε λοιπόν σε αυτούς ο Ιησούς: Ακόμη για λίγο χρόνο το φως είναι μαζί σας. Περπατάτε όσο έχετε το φως, για να μην σας καταλάβει το σκοτάδι. Εκείνος που περπατά στο σκοτάδι, δεν ξέρει πού πηγαίνει. Όσο έχετε το φως, να πιστεύετε στο φως, για να γίνετε υιοί του φωτός.» Νομίζοντας ότι θα ελέγξουν τον Κύριο και θα τον αποστομώσουν, θεωρώντας ότι δεν είναι ο αληθινός Χριστός, λένε: Αν ο μεν Χριστός είναι αθάνατος, και εσύ λες για τον εαυτό σου ότι πρόκειται να πεθάνεις, πώς λοιπόν θα σε πιστέψουμε ότι είσαι ο Χριστός; Αυτό όμως το έλεγαν με κακή πρόθεση. Διότι και η Γραφή, την οποία ονομάζουν νόμο, δεν μνημονεύει μόνο την ανάσταση, αλλά και το πάθος. Διότι και ο Ησαΐας παραθέτει και τα δύο: το μεν πάθος και τον θάνατο, λέγοντας έτσι: «Σαν πρόβατο οδηγήθηκε στη σφαγή»· την δε ανάσταση, με το να πει: «Ο Κύριος θέλει να τον καθαρίσει από την πληγή, και να του δείξει το φως.» Και ο Δαβίδ μνημονεύει ταυτόχρονα τον θάνατο και την ανάσταση: «Διότι δεν θα εγκαταλείψεις, λέει, την ψυχή μου στον άδη.» Και ο πατριάρχης επίσης, ευλογώντας τον Ιούδα, προφητεύει για τον Χριστό: «Αφού αναπαύθηκε, κοιμήθηκε σαν λιοντάρι, και σαν σκύμνος· ποιος θα τον εγείρει;» Επομένως, με το να αρνούνται το πάθος και να επιμαρτυρούν την αθανασία στον Χριστό, το έπρατταν αυτό με κακόβουλη πρόθεση. «