Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 5:22

Και ο Μωυσής είπε κάτι με τη γλώσσα του, αλλά δεν καταγράφηκε στην ιστορία. Και ο Αβραάμ αποδεικνύεται πιστός, και όμως υπήρξε περίσταση όπου απίστησε. Δεν κατηγορώ τους δικαίους, αλλά δοξάζω τον Θεό. Δεν το λέω ως προτροπή, για να αμαρτήσουμε. Ο Ενώχ ευηρέστησε τον Θεό, λέγει η Γραφή, μετά τη γέννηση του υιού του. Εάν μετά από αυτά ευηρέστησε, είναι δυνατόν να γίνει αρεστός κάποιος που προηγουμένως δεν ήταν.

Απόκτησε λοιπόν την υπομονή, αγαπητέ αδελφέ. Διότι είναι γραμμένο: με την υπομονή σας θα κερδίσετε τις ψυχές σας. Ο Ενώχ ευαρέστησε τον Θεό επί διακόσια έτη μετά τη γέννηση του Μαθουσάλα. Και εμείς σε τούτον τον σύντομο καιρό δείχνουμε ολιγωρία; Αντιστάσου στους βλαβερούς λογισμούς και πες μαζί με εκείνον που λέει: Έχω συσταυρωθεί με τον Χριστό, και δεν ζω πλέον εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός. Διότι τι θα ωφεληθεί ο άνθρωπος, εάν κερδίσει ολόκληρο τον κόσμο, αλλά ζημιωθεί την ψυχή του; Απομακρυνθείτε από εμένα οι πονηρευόμενοι, και θα εξερευνήσω τις εντολές του Θεού μου, καθώς ο Εκκλησιαστής βοά: ματαιότης ματαιοτήτων, τα πάντα ματαιότητα, μετά από τόσον πλούτο και δόξα.

Απόκτησε, λοιπόν, την υπομονή, αγαπητέ αδελφέ· διότι είναι γεγραμμένο: με την υπομονή σας θα κερδίσετε τις ψυχές σας. Ο Ενώχ ευαρέστησε τον Θεό για διακόσια έτη μετά τη γέννηση του Μαθουσάλα, και εμείς σε αυτόν τον βραχύ καιρό ολιγωρούμε; Αντιστάσου, αγαπητέ, στους βλαβερούς λογισμούς, και πες μαζί με εκείνον που λέει: έχω συσταυρωθεί με τον Χριστό, και δεν ζω πλέον εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός. Διότι τι θα ωφεληθεί ο άνθρωπος, εάν κερδίσει ολόκληρο τον κόσμο, αλλά ζημιωθεί την ψυχή του; Απομακρυνθείτε από εμένα όσοι πράττετε την πονηρία, και θα εξερευνήσω τις εντολές του Θεού μου· καθώς ο Εκκλησιαστής βοά: ματαιότης ματαιοτήτων, τα πάντα ματαιότης, μετά από τόσο πλούτο και δόξα. Δεν προσφέρω πλέον τους κόπους μου στη ματαιότητα, για να μην κληρονομήσουν άλλοι μετά την έξοδό μου από αυτή τη ζωή και εγώ υποστώ την τιμωρία, αλλά προσφέρω τους καρπούς μου στον αγαθό και ελεήμονα Θεό, ο Οποίος παρέχει ζωή μετά τον θάνατο και ετοιμάζει για όσους Τον αγαπούν αυτά που μάτι δεν είδε και αυτί δεν άκουσε και σε καρδιά ανθρώπου δεν ανέβηκαν.

Διότι ο Αδάμ γεννά τον Σηθ κατά τη μορφή του και κατ' εικόνα του. Για να μην νομίσει κανείς ότι άλλος ήταν εκείνος που πλάστηκε και άλλοι εκείνοι που γεννήθηκαν, για αυτό τον λόγο λέει η Γραφή: «κατά τη μορφή του και κατ' εικόνα του». Ο Σηθ δε γεννά τον Ενώς, ο Ενώς τον Καϊνάν, ο Καϊνάν τον Μαλελεήλ, ο Μαλελεήλ τον Ιάρεδ και ο Ιάρεδ τον Ενώχ, ο Ενώχ τον Μαθουσάλα, ο Μαθουσάλας τον Λάμεχ, ο Λάμεχ τον Νώε, και έγινε ο κατακλυσμός, όχι αλληγορικά αλλά πραγματικά, και χάθηκε κάθε ψυχή, ενώ απέμειναν «οκτώ ψυχές» ανθρώπων. Εάν πάλι ακούσεις για ψυχές, μην νομίσεις ότι στερούνταν σωματικού πλάσματος. Διότι από το ένα συστατικό στοιχείο ονομάζεται ολόκληρος ο άνθρωπος. Λέει δηλαδή η Γραφή: «Κατέβηκε ο Ιακώβ στην Αίγυπτο με εβδομήντα πέντε ψυχές», όχι επειδή οι ψυχές ακολουθούσαν χωρίς σώματα, αλλά μαζί με τα σώματα· συνεπώς, ολόκληρο τον άνθρωπο τον ονόμασε ψυχές. Και «ήμασταν στο πλοίο περίπου ογδόντα ψυχές», λέει ο Λουκάς, ο οποίος συνέγραψε τις Πράξεις των Αποστόλων. Και η συνήθεια συνηθίζει να αποκαλεί τους δούλους σώματα. Είναι κύριος, λέει, εκατό σωμάτων· τα οποία όμως έχουν και ψυχές. Επειδή δε η εξουσία των ανθρώπων κυριεύει τα σώματα αλλά όχι τις ψυχές, για τον λόγο αυτόν εύλογα αποκάλεσαν τους δούλους σώματα (που συνυπάρχουν) με τις ψυχές, για να υποδείξουν τη χρήση των σωμάτων. Και εξήλθε ο Νώε από την κιβωτό, έχοντας γεννήσει τον Σημ, τον Χαμ και τον Ιάφεθ.

Τι θα μπορούσαμε, λοιπόν, να πούμε για τους θεοφιλείς άνδρες που έζησαν πριν από τον Μωυσή και πριν από τον ιουδαϊσμό, τους οποίους μνημόνευσε ο Μωυσής, όπως για τον Ενώχ, για τον οποίο δίνει τη μαρτυρία λέγοντας: «Και ευαρέστησε ο Ενώχ τον Θεό», και για τον Νώε, για τον οποίο πάλι λέει: «Ο Νώε ήταν άνθρωπος δίκαιος στη γενεά του», καθώς και για τον Σημ και τον Ιάφεθ, για τους οποίους αναγράφει τα εξής: «Ευλογημένος ο Κύριος, ο Θεός του Σημ, και είθε να πλατύνει ο Θεός τον Ιάφεθ»· και, επιπλέον, για τον Αβραάμ και τον Ισαάκ και τον Ιακώβ, με τους οποίους είναι εύλογο να συναριθμήσουμε και τον Ιώβ, καθώς και όποιους άλλους εζήλωσαν τον παρόμοιο με αυτούς βίο; Άραγε πρέπει να θεωρήσουμε ότι αυτοί υπήρξαν Ιουδαίοι ή Έλληνες; Βεβαίως, δεν θα μπορούσαν ευλόγως να ονομαστούν Ιουδαίοι, εφόσον δεν είχε ακόμη εισαχθεί στη ζωή η νομοθεσία του Μωυσή. Διότι, αν ο ιουδαϊσμός δεν ήταν τίποτα άλλο παρά η κατά Μωυσή πολιτεία, και ο Μωυσής εμφανίστηκε πολλά χρόνια ύστερα από τους προαναφερθέντες, είναι φανερό ότι δεν θα μπορούσαν να είναι Ιουδαίοι εκείνοι που έχουν τη μαρτυρία για την ευσέβειά τους πριν από τους χρόνους του. Αλλά δεν αρμόζει ούτε Έλληνες να τους νομίζουμε, εφόσον δεν κυριαρχούνταν από την πολυθεϊστική δεισιδαιμονία. Διότι λέγεται ότι ο Αβραάμ εγκατέλειψε εντελώς τον πατρικό του οίκο και τη συγγένειά του και προσκολλήθηκε σε έναν μόνο Θεό, τον οποίο και ομολογεί λέγοντας: «Εκτείνω το χέρι μου προς τον Θεό τον Ύψιστο, ο οποίος έκτισε τον ουρανό και τη γη».

Επιπλέον όλων αυτών, εάν κάποιος εξέταζε με ακρίβεια τους βίους των αρχαίων, για τους οποίους κάνουμε λόγο, θα διαπίστωνε ότι αυτοί στις αρχές μεν της ηλικίας τους τεκνοποιούσαν, αλλά γρήγορα απείχαν και σταματούσαν. Διότι έχει γραφτεί ότι «ευηρέστησε ο Ενώχ τον Θεό μετά τη γέννηση του Μαθουσάλα»· με τη Γραφή να εξιστορεί με αυτόν ακριβώς τον τρόπο ότι το εν λόγω πρόσωπο ευαρέστησε τον Θεό μετά τη γέννηση του παιδιού, και να μαρτυρεί ότι έκτοτε δεν απέκτησε πλέον άλλα παιδιά. Και ο Νώε επίσης, άνθρωπος δίκαιος, αφού διασώθηκε μετά τη γέννηση των παιδιών του, μόνος αυτός με τους οικείους του κατά τη φθορά των πάντων επί της γης, αν και έζησε πάρα πολλά χρόνια μετά από αυτά, δεν παρουσιάζεται πουθενά να έχει αποκτήσει άλλα παιδιά. Λέγεται δε και ότι ο Ισαάκ, αφού έγινε πατέρας δίδυμων τέκνων από μία σύζυγο, σταμάτησε σε αυτό το σημείο τη συζυγική συνεύρεση. Και ο Ιωσήφ, και μάλιστα ενώ είχε διαμείνει ανάμεσα στους Αιγυπτίους, δεν έγινε πατέρας περισσότερων από δύο παιδιών, έχοντας νυμφευθεί μόνο τη μητέρα τους. Και ο ίδιος ο Μωυσής, καθώς και ο αδελφός του ο Ααρών, εξιστορείται ότι τεκνοποίησαν πριν από την εμφάνιση του Θεού, ενώ μετά τους θείους χρησμούς δεν διαπιστώνεται πλέον να γεννήθηκαν σε αυτούς παιδιά. Τι πρέπει να πει κανείς για τον Μελχισεδέκ; Για τον οποίο δεν αναφέρεται απολύτως κανένα παιδί, καμία γενιά και καμία διαδοχή, όπως ούτε για τον Ιησού, τον διάδοχο του Μωυσή, ούτε για πάρα πολλούς άλλους προφήτες.

Δ΄. Αλλά ας επανέλθουμε πάλι στη συνέχεια του λόγου και ας εξετάσουμε αυτούς που γεννήθηκαν στη συνέχεια. Διότι είναι φυσικό, προχωρώντας λίγο λίγο, να βρούμε μεγαλύτερο θησαυρό και πολύ και ανείπωτο πλούτο. Και έζησε, λέγει, ο Ενώς, αυτός ο γιος του Σηθ, εκατόν ενενήντα έτη, και γέννησε τον Καϊνάν, και ο Καϊνάν γέννησε τον Μαλελεήλ, και ο Μαλελεήλ γέννησε τον Ιαρέδ, και ο Ιαρέδ γέννησε τον Ενώχ. Και έζησε ο Ενώχ εκατόν εξήντα πέντε έτη, και γέννησε τον Μαθουσάλα. Ευαρέστησε δε, λέγει, ο Ενώχ τον Θεό, και έζησε ο Ενώχ μετά τη γέννηση του Μαθουσάλα διακόσια έτη, και γέννησε γιους και θυγατέρες, και έγιναν όλες οι ημέρες του Ενώχ τριακόσια εξήντα πέντε έτη.

Ας ακούσουν και οι άνδρες και οι γυναίκες, και ας διδαχθούν την αρετή του δικαίου, και ας μη θεωρούν ότι ο γάμος αποτελεί κώλυμα για την ευαρέστηση προς τον Θεό. Διότι για τον λόγο αυτόν η θεία Γραφή το επισήμανε και μία και δεύτερη φορά λέγοντας ότι γέννησε τον Μαθουσάλα, και τότε ευαρέστησε τον Θεό, και πάλι επανέλαβε το ίδιο λέγοντας: «Και ευαρέστησε τον Θεό μετά τη γέννησή του», ώστε να μη νομίσει κανείς ότι παρεμποδίζεται στην κατόρθωσή της.

Διότι το ότι είναι αληθινά αυτά που λέμε, το αποδεικνύει αυτός ο δίκαιος. Επειδή, λέει, αφού γέννησε τον Μαθουσάλα, ο Ενώχ ευαρέστησε τον Θεό, και δεν συνέχισε να ασκεί την αρετή για μικρό χρονικό διάστημα, αλλά, λέει, για διακόσια χρόνια. Και επειδή μετά την παράβαση του πρωτοπλάστου βρέθηκε άνθρωπος που ανέβηκε στην ίδια την κορυφή της αρετής και αναιρούσε το αμάρτημα του προπάτορα μέσω της δικής του ευαρέστησης στον Θεό, δες την υπερβάλλουσα φιλανθρωπία του αγαθού Θεού. Επειδή βρήκε κάποιον που μπόρεσε να αναιρέσει το αμάρτημα του Αδάμ, αποδεικνύοντας μέσα από τα ίδια τα γεγονότα ότι, μη θέλοντας να επιφέρει τον θάνατο στο γένος μας, καταδίκασε μεν εξαιτίας της παράβασης της εντολής εκείνον που είχε λάβει την εντολή, τούτον όμως τον μεταθέτει ζωντανό. Και ευαρέστησε, λέει, ο Ενώχ τον Θεό, και δεν βρισκόταν πια, διότι τον μετέθεσε ο Θεός. Βλέπεις τη σοφία του Δεσπότου; Τον μετέθεσε ζωντανό, δεν του χάρισε όμως την αθανασία, για να μην εξασθενήσει τον φόβο του αμαρτήματος, αλλά άφησε αυτόν τον φόβο να ακμάζει στο γένος των ανθρώπων. Γι' αυτό πάλι, αμυδρά, τρόπον τινά, και κεκαλυμμένα θέλει να ανακαλέσει την απόφαση την οποία εξέδωσε κατά του Αδάμ. Όμως δεν το κάνει αυτό φανερό, ώστε ο φόβος να λειτουργήσει ως μέσο σωφρονισμού. Γι' αυτό μετέθεσε τον Ενώχ, επειδή τον ευαρέστησε. Εάν όμως κάποιος ήθελε να περιεργαστεί το ζήτημα και να ρωτήσει: «Και πού τον μετέθεσε;» και «Άραγε ζει μέχρι σήμερα;»