Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 6:1

Διότι ο Ενώς είχε ονομαστεί από τους ανθρώπους της εποχής του Θεός. Επειδή, δηλαδή, είχαν εκπλαγεί από το μέγεθος της δικαιοσύνης που υπήρχε σε αυτόν, τον ονόμασαν αμέσως Θεό, θεωρώντας ότι αυτή η προσωνυμία ταίριαζε απόλυτα στην αρετή του ανδρός. Και από τον Ενώς, που επονομάστηκε Θεός, γεννήθηκαν άλλοι, μετά τους οποίους ήρθε και ο Λάμεχ, ο πατέρας του Νώε, ο οποίος κατά τη γέννηση του παιδιού του αναδείχθηκε αμέσως προφήτης, όπως ακριβώς συνέβη και με τον Ζαχαρία κατά τη γέννηση του μακάριου Βαπτιστή. Διότι ο Λάμεχ ονόμασε τον γιο του Νώε, το οποίο σημαίνει ανάπαυση, αν η λέξη μεταφραζόταν στη δική μας γλώσσα. Αποδίδοντας δε την αιτία αυτής της ονομασίας ο Λάμεχ, λέει: «Αυτός θα μας αναπαύσει από τα έργα μας και από τη γη την οποία καταράστηκε ο Κύριος ο Θεός». Έτσι, με τόσο λαμπρές και πλουσιοπάροχες ελπίδες προαναγγελλόταν στους παλαιούς η γέννηση του Νώε. Ήταν μάλιστα ο δέκατος απόγονος του Αδάμ μέσω του Σηθ, και έφτανε μέχρις αυτόν η συνήθεια να αποκαλούνται από όλους Θεοί, όσοι κατάγονταν από τον Ενώς που είχε επονομαστεί Θεός. «Ήταν δε ο Νώε», αναφέρει, «πεντακοσίων ετών, και γέννησε τρεις γιους, τον Σημ, τον Χαμ, και τον Ιάφεθ». Το μεν όνομα Σημ θα μπορούσε να μεταφραστεί από την εβραϊκή στην ελληνική γλώσσα ως τελειότητα, ήτοι φύτευμα. Το όνομα Χαμ ως θερμότητα. Το δε Ιάφεθ ως πλατυσμός. Έπειτα αναφέρει το ιερό Κείμενο: «Και συνέβη, όταν οι άνθρωποι άρχισαν να πληθαίνουν πάνω στη γη, και τους γεννήθηκαν θυγατέρες».

ΟΜΙΛΙΑ ΚΒ΄. Και ήταν ο Νώε πεντακοσίων ετών, και γέννησε ο Νώε τρεις υιούς, τον Σημ, τον Χαμ, τον Ιάφεθ. Και συνέβη, όταν άρχισαν οι άνθρωποι να πληθύνονται πάνω στη γη, γεννήθηκαν σε αυτούς και θυγατέρες. α΄. Τα υπολείμματα της χθεσινής τράπεζας θέλω να σας παραθέσω σήμερα· αλλά μη δυσαρεστηθείς, αγαπητέ, ακούγοντας για υπολείμματα. Διότι, όσον αφορά τα υλικά εδέσματα, μετά από μία και δύο ημέρες, αφού συχνά μπαγιατέψουν, γίνονται άχρηστα και ακατάλληλα προς βρώση· στην πνευματική τράπεζα, όμως, δεν υπάρχει κανένας τέτοιος φόβος. Αντιθέτως, όσος χρόνος και αν παρέλθει, τόσο περισσότερη χάρη επιδεικνύει η πνευματική τροφή, και βρίσκεται πιο δροσερή και πιο ακμαία. Εμπρός λοιπόν, ας κάνουμε πράξη την υπόσχεση που δώσαμε χθες, ας εξοφλήσουμε το χρέος της διδασκαλίας και ας επιδείξουμε την ευγνωμοσύνη μας. Διότι η εξόφληση αυτή δεν είναι επωφελής μόνο σε εκείνους που τη λαμβάνουν, όπως συμβαίνει με τα υλικά χρέη, αλλά και σε εμένα που την καταβάλλω. Και τι λέω, σε εμένα που την καταβάλλω; Τέτοια είναι η φύση αυτού του πνευματικού χρέους, που, όσο εξοφλείται, τόσο περισσότερο αυξάνεται, και δημιουργεί μεγαλύτερη περιουσία και ανέκφραστο πλούτο, τόσο σε αυτόν που το καταβάλλει όσο και σε εκείνους που το λαμβάνουν. Είδες καινοφανή φύση χρέους και παράδοξο είδος εξόφλησης;

βʹ. Αλλά ας ακούσουμε τα ίδια τα λόγια που ειπώθηκαν από τον Μωυσή· διότι, ομιλώντας με τον φωτισμό του Πνεύματος, θέλει να μας τα διδάξει όλα με ακρίβεια. Και συνέβη, λέει, όταν άρχισαν οι άνθρωποι να πληθύνονται πάνω στη γη, και τους γεννήθηκαν θυγατέρες. Δεν πρόσθεσε τυχαία το, Και τους γεννήθηκαν θυγατέρες, αλλά για να μας φανερώσει το μεγάλο πλήθος. Διότι όπου υπάρχει τόσο μεγάλο πλήθος ριζών, είναι αναγκαίο να γεννιούνται και πολλοί κλάδοι. Και βλέποντας, λέει, οι υιοί του Θεού τις θυγατέρες των ανθρώπων ότι είναι ωραίες, πήραν για τον εαυτό τους γυναίκες από όλες όσες επέλεξαν.

Γ'. Αλλά για να μη φανεί ότι κι εμείς, ανακινώντας αυτά τα ζητήματα για πολλή ώρα, σπαταλάμε άσκοπα τον χρόνο, εμπρός, επειδή μέσα από τα ίδια τα πράγματα βεβαιώσαμε την αγάπη σας ότι αυτό είναι αδύνατο, ας σας διδάξουμε την αλήθεια των όσων αναφέρονται, διαβάζοντας πάλι τα λόγια της θείας Γραφής: Και συνέβη, λέει, όταν άρχισαν οι άνθρωποι να πληθύνονται πάνω στη γη και τους γεννήθηκαν θυγατέρες, βλέποντας οι υιοί του Θεού τις θυγατέρες των ανθρώπων ότι είναι ωραίες, πήραν για τον εαυτό τους γυναίκες από όλες όσες διάλεξαν.

Σας διδάξαμε προηγουμένως ότι είναι συνήθεια της Γραφής να ονομάζει και τους ανθρώπους υιούς Θεού. Επειδή λοιπόν αυτοί κατάγονταν από τον Σηθ, και από εκείνον που γεννήθηκε από αυτόν και ονομάστηκε Ενώς (διότι αυτός, λέει, ήλπισε να επικαλεστεί το όνομα του Κυρίου του Θεού), από εκείνον λοιπόν και έπειτα όσοι γεννιούνταν ονομάζονταν υιοί Θεού από τη θεία Γραφή, επειδή μιμούνταν μέχρι τότε την αρετή των προγόνων τους. Υιούς δε των ανθρώπων ονόμασε αυτούς που γεννήθηκαν πριν από τον Σηθ, δηλαδή αυτούς που προέρχονταν από τον Κάιν και όσους κατάγονταν από εκείνον. Διότι, λέει, όταν άρχισαν οι άνθρωποι να πληθαίνουν πάνω στη γη και τους γεννήθηκαν θυγατέρες, είδαν οι υιοί του Θεού (οι απόγονοι του Σηθ και του Ενώς) τις θυγατέρες των ανθρώπων (εκείνες που γεννήθηκαν από αυτούς, για τις οποίες είπε: «Και θυγατέρες γεννήθηκαν σε αυτούς») ότι ήταν ωραίες. Πρόσεξε πώς με αυτή τη φράση μάς φανέρωσε όλη την ασέλγειά τους. Διότι δεν όρμησαν σε αυτή την πράξη από επιθυμία τεκνοποιίας, αλλά από ακράτεια ηδονής. Διότι, λέει, αφού είδαν τις θυγατέρες των ανθρώπων ότι είναι ωραίες. Η επιθυμία της ομορφιάς τούς οδήγησε σε αυτόν τον όλεθρο, και το κάλλος της όψης έγινε η αιτία της πορνείας και της ασέλγειάς τους. Και δεν περιορίστηκε σε αυτό, αλλά πρόσθεσε: Και πήραν για τον εαυτό τους γυναίκες από όλες όσες επέλεξαν.

Αν ίσως περάσει από τον νου κάποιου και αυτή η σκέψη, ότι, αν ομολογούμε τον Θεό ως βοηθό, δεν θα υποτασσόμασταν ούτε θα τιμωρούμασταν από αδίκους όπως λέμε, θα διαλύσω και αυτήν την απορία. Ο Θεός, αφού δημιούργησε όλο τον κόσμο, υπέταξε τα επίγεια στους ανθρώπους, διευθέτησε τα ουράνια στοιχεία για την αύξηση των καρπών και τις μεταβολές των εποχών, και έθεσε σε αυτά θείο νόμο, τα οποία φαίνεται ότι έκανε επίσης για χάρη των ανθρώπων, παρέδωσε την πρόνοια για τους ανθρώπους και για όσα βρίσκονται κάτω από τον ουρανό σε αγγέλους, τους οποίους όρισε για αυτόν τον σκοπό. Οι άγγελοι όμως, παραβαίνοντας αυτήν την τάξη, νικήθηκαν από τη σαρκική μίξη με γυναίκες και γέννησαν παιδιά, τα οποία είναι οι λεγόμενοι δαίμονες. Επιπλέον, υπέταξαν στους εαυτούς τους το ανθρώπινο γένος, άλλοτε μέσω μαγικών τεχνασμάτων, άλλοτε μέσω φόβων και τιμωριών που επέβαλλαν, και άλλοτε μέσω της καθιέρωσης θυσιών, θυμιαμάτων και σπονδών, τα οποία είχαν ανάγκη αφότου υποδουλώθηκαν στα πάθη των επιθυμιών. Και έσπειραν στους ανθρώπους φόνους, πολέμους, μοιχείες, ακολασίες και κάθε κακία. Γι' αυτό και οι ποιητές και οι μυθολόγοι, αγνοώντας ότι οι άγγελοι και οι δαίμονες που γεννήθηκαν από αυτούς έπραξαν απέναντι σε άνδρες, γυναίκες, πόλεις και έθνη όλα όσα συνέγραψαν, τα απέδωσαν στον ίδιο τον Θεό και στους υιούς που γεννήθηκαν, όπως πίστευαν, από το σπέρμα του, καθώς και στους λεγόμενους αδελφούς του, αλλά και στα τέκνα που γεννήθηκαν ομοίως από εκείνους.

Το όνομα Νώε ερμηνεύεται ως ανάπαυση από εκείνους που γνωρίζουν καλά, και πολύ εύλογα. Διότι και τον Θεό ανέπαυσε με τη δικαιοσύνη του, και αφού διέφυγε την πανώλεθρη επιδρομή των υδάτων, ανέπαυσε, σύμφωνα με το όνομά του, τον εαυτό του και τους οικείους του. «Και ήταν», λέει, «ο Νώε πεντακοσίων ετών και γέννησε τρεις υιούς». Όντας δίκαιος και εγκρατής, δεν γέννησε στην περίοδο τόσων χρόνων πολλούς υιούς και θυγατέρες, όπως εκείνοι πριν από αυτόν, αλλά μόνο τρεις υιούς, «τον Σημ, τον Χαμ, τον Ιάφεθ». «Όταν δε οι άνθρωποι πληθύνθηκαν, πολλές θυγατέρες γεννήθηκαν σε αυτούς πάνω στη γη». Είδαν οι υιοί του Θεού, όχι του εκ φύσεως Θεού, αλλά του απογόνου του Αδάμ, ο οποίος ήταν υιός του Σηθ, του οποίου το όνομα ήταν Ενώς, ο οποίος ήλπισε να επικαλείται το όνομα του Κυρίου του Θεού, και γι' αυτό ακριβώς αλλά και για την ευπρέπεια και την επιδεξιότητά του, οι τότε άνθρωποι τον αποκαλούσαν θεό. Αυτού λοιπόν του θεού οι υιοί, βλέποντας τις θυγατέρες των ανθρώπων από το γένος του αποκηρυγμένου Κάιν ότι είναι όμορφες (κάθε ομορφιά που χωρίζει από τον Θεό ας είναι ανάθεμα), «πήραν για τον εαυτό τους γυναίκες από όλες όσες διάλεξαν».