Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 6:13

3. Εφόσον, λοιπόν, τα γένη αναμείχθηκαν μεταξύ τους και όλοι είχαν εκτραπεί σε αχαλίνωτη αμαρτία: «Είδε», λέει, «ο Κύριος ο Θεός ότι πληθύνθηκαν οι κακίες των ανθρώπων πάνω στη γη, και καθένας διανοείται στην καρδιά του επιμελώς πονηρά πράγματα όλες τις ημέρες, και ενθυμήθηκε ο Θεός», δηλαδή μετανόησε· και σύμφωνα με άλλη μετάφραση, εννοώ του Ακύλα: «Ότι δημιούργησε τον άνθρωπο πάνω στη γη, και διαλογίστηκε, και είπε: Θα εξαλείψω τον άνθρωπο που δημιούργησα από το πρόσωπο της γης· από άνθρωπο μέχρι κτήνος, και από τα ερπετά μέχρι τα πετεινά του ουρανού· διότι μετανόησα που τους δημιούργησα. Ο Νώε όμως βρήκε χάρη ενώπιον του Κυρίου του Θεού». Κατανοείς ότι επιθυμεί την εξάλειψη κάθε ανθρώπου. Επειδή όμως ο Νώε κοσμούνταν με τους τρόπους της ευσέβειας, σπλαχνίζεται μόνο αυτόν· και δεν τον καταστρέφει μαζί με τους άλλους, αλλά τον διασώζει πανοικί. Και του λέει λοιπόν: «Ο καιρός κάθε ανθρώπου έφτασε ενώπιόν μου, διότι η γη γέμισε αδικία εξαιτίας τους, και ιδού εγώ θα τους καταστρέψω μαζί με τη γη. Φτιάξε, λοιπόν, για τον εαυτό σου μια κιβωτό από τετράγωνα ξύλα· θα φτιάξεις χωρίσματα μέσα στην κιβωτό και θα την αλείψεις με άσφαλτο εσωτερικά και εξωτερικά. Και έτσι θα φτιάξεις την κιβωτό: τριακοσίων πήχεων το μήκος της κιβωτού, και πενήντα πήχεων το πλάτος, και τριάντα πήχεων το ύψος της».

Ας δούμε, λοιπόν, σε ποια εποχή ευαρέστησε ο Νώε τον Θεό, όπως είναι γραμμένο: «Και είδε ο Κύριος ο Θεός ότι πληθύνθηκαν οι κακίες των ανθρώπων πάνω στη γη και ο καθένας διαλογίζεται στην καρδιά του με επιμέλεια τα πονηρά όλες τις ημέρες»· και έπειτα από άλλα λέγει: «Ο Νώε όμως βρήκε χάρη ενώπιον του Κυρίου του Θεού»· και πάλι λέγει: «Στον Θεό ευαρέστησε ο Νώε». Το σε ποια εποχή ευαρέστησε, το δηλώνει: «Διεφθάρη», λέγει, «η γη ενώπιον του Θεού, και γέμισε η γη από αδικία. Και είδε ο Κύριος ο Θεός τη γη, και ήταν διεφθαρμένη, διότι κάθε σάρκα είχε διαφθείρει τον δρόμο της πάνω στη γη».

Και για να μάθεις ότι δεν μισούσε τη φύση μας, αλλά αποστρεφόταν την κακία, Εκείνος που είπε: «Θα εξαλείψω τον άνθρωπο, τον οποίο εποίησα, από το πρόσωπο της γης», λέγει στον άνθρωπο: «Έφθασε ενώπιόν μου ο καιρός κάθε ανθρώπου». Εάν δε μισούσε τον άνθρωπο, δεν θα συνομιλούσε με άνθρωπο. Τώρα όμως βλέπεις ότι ούτε επιθυμεί να πράξει αυτό που απείλησε να πράξει, αλλά και απολογείται ο Κύριος στον δούλο, και συνομιλεί μαζί του σαν σε ισότιμο φίλο και του εκθέτει τις αιτίες της επερχόμενης καταστροφής, όχι για να μάθει απλώς τις αιτίες ο άνθρωπος, αλλά για να τις πει στους άλλους και να τους σωφρονίσει. Αλλά, όπως έλεγα, τόσο άσχημα διήγε στο παρελθόν το γένος μας, ώστε κινδύνευσε να εκδιωχθεί και από την ίδια τη γη. Αλλά εμείς, που φανήκαμε ανάξιοι της γης, σήμερα ανυψωθήκαμε στους ουρανούς· εμείς, που δεν ήμασταν άξιοι ούτε για την επίγεια εξουσία, ανεβήκαμε στην άνω βασιλεία, υπερβήκαμε τους ουρανούς, καταλάβαμε τον βασιλικό θρόνο· και η φύση, εξαιτίας της οποίας τα Χερουβίμ φύλαγαν τον παράδεισο, αυτή ακριβώς κάθεται σήμερα υπεράνω των Χερουβίμ.

βʹ. Για να μάθουμε, λοιπόν, πώς, ενώ όλοι αυτοί επιδείκνυαν πολλή λύσσα και μανία, αυτός ο δίκαιος έμεινε μόνος του να κατορθώνει τον άθλο της σωφροσύνης μαζί με την υπόλοιπη αρετή, μέχρις ότου έφτασε στο πεντακοσιοστό έτος της ηλικίας του. Διότι, αφού πρώτα είπε: «Ήταν ο Νώε πεντακοσίων ετών», τότε προσθέτει: «Και εγέννησε ο Νώε τρεις υιούς». Είδες, αγαπητέ, την υπερβάλλουσα εγκράτεια του δικαίου; Διότι ας μην τα προσπεράσουμε αυτά επιφανειακά, αλλά, αναλογιζόμενοι τόσο εκείνη την εποχή όσο και την κακία που επικρατούσε σε ολόκληρο το ανθρώπινο γένος εξαιτίας της μεγάλης ραθυμίας, ας σκεφτούμε πόση αρετή και φιλόθεη διάθεση απαιτούνταν, ώστε σε ένα τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα να χαλιναγωγήσει τη λύσσα της επιθυμίας, να βαδίσει αντίθετα από όλους τους άλλους, και να απέχει όχι μόνο από την παράνομη συνεύρεση, αλλά και από τη νόμιμη, εκείνη δηλαδή που είναι απαλλαγμένη από κατηγορίες. «Και εγέννησε», λέει, «ο Νώε τρεις υιούς, τον Σημ, τον Χαμ και τον Ιάφεθ. Διεφθάρη δε η γη ενώπιον του Θεού, και γέμισε η γη από αδικία». Μου φαίνεται ότι αυτός ο δίκαιος, υπηρετώντας την οικονομία του Θεού, συγκατατέθηκε πλέον στη συνεύρεση και απέκτησε αυτά τα παιδιά.

Επειδή, λοιπόν, εξαιτίας του μεγέθους της κακίας και της υπερβολικής πονηρίας επρόκειτο να καταλάβει την οικουμένη πανωλεθρία, ο φιλάνθρωπος όμως Θεός ήθελε να αφήσει τον δίκαιο σαν κάποια ρίζα και προζύμι, ώστε να γίνει, μετά τον αφανισμό εκείνων, η απαρχή για όσους επρόκειτο να υπάρξουν στο μέλλον· για την αιτία αυτή, αφού απέκτησε αυτά τα τρία τέκνα έπειτα από πεντακόσια χρόνια, σταμάτησε σε αυτά, αποδεικνύοντας μέσα από τα ίδια τα γεγονότα ότι το έπραξε αυτό υπηρετώντας τη μελλοντική φιλανθρωπία που επρόκειτο να επιδείξει ο Θεός προς το ανθρώπινο γένος. Και για να μάθεις ότι αυτά τα λόγια δεν είναι απλώς κάποια εικασία, πρόσεξε την ακρίβεια της Γραφής. Διότι, αφού ανέφερε ότι ο δίκαιος απέκτησε τους τρεις υιούς, αμέσως πρόσθεσε: «Διεφθάρη δε η γη ενώπιον του Θεού, και γέμισε η γη από αδικία».

Είδες μέσα στην ίδια φύση τη μεγάλη και απερίγραπτη διαφορά; Διότι για μεν τον δίκαιο έλεγε η Γραφή: «Ο Νώε ήταν άνθρωπος δίκαιος, τέλειος στη γενεά του»· για όλους δε τους υπόλοιπους λέει: «Διεφθάρη η γη ενώπιον του Θεού και γέμισε η γη από αδικία». Με το όνομα της γης ονομάζει το πλήθος των ανθρώπων.

Τι λοιπόν; Αυτός που τα λέει αυτά δεν περιβαλλόταν από σάρκα; Αλλά δεν εννοεί αυτό, ότι δηλαδή όσοι περιβάλλονται από σάρκα δεν μπορούν να είναι αρεστοί στον Θεό, αλλά ότι δεν μπορούν όσοι δεν δίνουν καμία σημασία στην αρετή, παρά φρονούν μόνο τα σαρκικά και παρασύρονται από τις ηδονές της σάρκας, χωρίς να δείχνουν καμία φροντίδα για την ασώματη και νοερή ψυχή. Επειδή, λοιπόν, μέσα από όσα ειπώθηκαν, η θεία Γραφή μάς δίδαξε το πλήθος των αμαρτημάτων, την υπερβολή της κακίας, το μέγεθος της αγανάκτησης του Θεού, και ότι, εξαιτίας της διάπραξης των άνομων έργων, και μία και δύο και τρεις φορές τούς ονόμασε γη και τους προσφώνησε με το όνομα της σάρκας, στερώντας τους το όνομα της κοινής ανθρώπινης φύσης, με όσα ακολουθούν μάς φανερώνει την άφατη φιλανθρωπία του Θεού και την υπερβολή της συγκατάβασής Του. Διότι τι λέει; «Καὶ εἶπεν ὁ Θεὸς πρὸς Νῶε».

Γι' αυτό ακριβώς καταστρέφω και αυτούς και τη γη. «Και ιδού», λέει, «εγώ καταστρέφω αυτούς και τη γη». Επειδή αυτοί, προηγουμένως, κατέστρεψαν τους εαυτούς τους με τις παράνομες πράξεις τους, γι' αυτό επιφέρω παντελή πανωλεθρία και προκαλώ τον αφανισμό και αυτών και της γης, ώστε να μπορέσει η γη να δεχθεί κάποιον καθαρμό και να αποκαθαρθεί από τον ρύπο τόσων πολλών αμαρτημάτων. Αναλογίσου, λοιπόν, σε ποια κατάσταση ήταν φυσικό να βρίσκεται η ψυχή αυτού του δικαίου, ακούγοντας αυτά από τον Δεσπότη. Διότι, αν και είχε επίγνωση της μεγάλης του αρετής, εντούτοις δεν δεχόταν όσα λέγονταν χωρίς πόνο.

Εισέρχονταν δε οι υιοί του Θεού (της γενεάς του Ενώς) προς τις θυγατέρες των απογόνων του Κάιν και τους γεννούσαν ανθρώπους, τους φημισμένους ανέκαθεν γίγαντες. Θα πω δε εδώ και κάτι το αστείο. Διότι, όπως ακριβώς οι όνοι, επιβαίνοντας στις φοράδες, γεννούν ισχυρούς ημιόνους, έτσι έπρατταν και εκείνοι τότε. Αλλά για τη γέννηση μεν των ημιόνων οι άνθρωποι χαίρονται, για τη γέννηση όμως των γιγάντων ο Θεός λυπόταν, εξαιτίας της αθέμιτης μείξης εκείνων των θυγατέρων του Κάιν, και, απειλώντας με ολοκληρωτική καταστροφή λόγω της οργής Του, έλεγε: «Θα εξαλείψω τον άνθρωπο, τον οποίο εδημιούργησα, από το πρόσωπο της γης, από άνθρωπο έως κτήνος, και από ερπετά έως τα πτηνά του ουρανού», διότι «φθάρηκε η γη ενώπιόν μου», «και γέμισε η γη από αδικία εξαιτίας τους, και ιδού, εγώ θα καταστρέψω αυτούς και τη γη». Φανερώνοντας λοιπόν τη μεγάλη υπερβολή της κακίας τους και τη δίκαιη αγανάκτησή Του: «Φθάρηκε», λέει, «η γη και γέμισε η γη από την αδικία τους». Γι' αυτό λοιπόν και δρέπουν ως δίκαιο μισθό των έργων τους τον πνιγμό. «Ο Νώε όμως ήταν άνθρωπος», πράγμα που δηλώνει ότι οι υπόλοιποι δεν ήταν άνθρωποι, ακόμη κι αν φαίνονταν ως άνθρωποι, αλλά φαίνονταν ως κτήνη στον Θεό εξαιτίας του κτηνώδους βίου τους, «ο Νώε όμως, όντας άνθρωπος δίκαιος και τέλειος στη γενεά του, ευαρέστησε τον Θεό» και βρήκε χάρη ενώπιον Κυρίου του Θεού. «Και είπε ο Θεός προς τον Νώε.

«Το τέλος κάθε ανθρώπου έχει φτάσει ενώπιόν μου, διότι η γη γέμισε από την αδικία τους, και ιδού, εγώ θα καταστρέψω αυτούς και τη γη». Εσύ όμως· «Κάνε για τον εαυτό σου μια κιβωτό από τετράγωνα ξύλα». Έπειτα τον διατάζει για τα μέτρα της και την κατασκευή της, να την κάνει με δύο και τρεις ορόφους και με χωρίσματα, «τριακοσίων πήχεων το μήκος, πενήντα το πλάτος και τριάντα το ύψος». Και να την τελειώσει προς τα πάνω σε έναν πήχυ, και «να την αλείψει με άσφαλτο εσωτερικά και εξωτερικά» και να βάλει «από τα πλάγια την πόρτα», και να εισέλθει σε αυτήν αυτός με όλη την οικογένειά του. «Και από κάθε κτήνος και πτηνό και ερπετό και θηρίο, ανά επτά από τα καθαρά, ανά δύο από τα μη καθαρά», να μπουν μαζί του μέσα στην κιβωτό, για να διατηρήσουν σπέρμα πάνω στη γη μετά τον κατακλυσμό, και να συγκεντρώσει στην κιβωτό για τον εαυτό του και για εκείνα τα κατάλληλα φαγώσιμα τρόφιμα. Και όπως ακριβώς διέταξε ο Κύριος ο Θεός τον Νώε, έτσι τα έκανε όλα.

Τι έπρεπε λοιπόν να κάνει για αυτούς και δεν το έκανε; Τους έπλασε, τους πλήθυνε, τους χάρισε την απόλαυση αμέτρητων αγαθών, τους ανέχθηκε όταν αμαρτάναν, και όταν μολύνθηκαν μαζί με εκείνες τις θυγατέρες του Κάιν δεν τους χτύπησε αμέσως, αλλά με μακροθυμία τους ανέχθηκε για εκατόν είκοσι χρόνια, έστω και αν τα είκοσι χρόνια τα αναίρεσε η κορύφωση της κακίας τους. Διότι, εκείνους που δεν τους ωφέλησαν τα εκατό χρόνια, τι επρόκειτο να τους ωφελήσουν τα είκοσι; Και ποιο είναι το κέρδος μιας ζωής που γίνεται πρόξενος αιώνιας κολάσεως; Καθιστά λοιπόν τον Νώε κήρυκα σε αυτούς για την απειλή της αγανάκτησής Του. Κατασκευάζοντας δε την κιβωτό και διδάσκοντας έμπρακτα την έλευση του κατακλυσμού, κηρύττοντάς τους όσα άκουσε από τον Θεό, ότι η γη διεφθάρη και γέμισε από την αδικία των ανθρώπων, και ότι ήρθε ο καιρός της καταστροφής κάθε ανθρώπου, και ότι η γη θα καταστραφεί με κατακλυσμό πολλών υδάτων, και γενικώς κηρύττοντάς τους όσα άκουσε από τον Θεό, εκείνοι τον αποκαλούσαν φλύαρο και απατημένο γέροντα. Γι' αυτό και ο Θεός δικαίως τους κατέστρεψε ολοσχερώς, ώστε και τη δική τους κακία να τερματίσει και εμάς που τα ακούμε αυτά να μας αποτρέψει από το να αμαρτάνουμε, ακούγοντας πώς η αμαρτία έγινε αιτία πανωλεθρίας των ανθρώπων και κάθε σάρκας. Γι' αυτό και παρακαλώ όλους όσους ακούν αυτά τα θεία και αψευδή λόγια, να προφυλάσσουν τους εαυτούς τους από τη θεομίσητη και ολέθρια αμαρτία.

Αλλά επειδή «διεφθάρη η γη ενώπιον του Θεού, και γέμισε η γη αδικία» από τους κατοίκους της γης, «και είδε ο Θεός τη γη, και ήταν διεφθαρμένη, διότι κάθε σάρκα διέφθειρε την οδό της πάνω στη γη», και δεν υπήρχε εκεί ίχνος μετάνοιας ή σκέψη επιστροφής, αλλά κάθε λογική σάρκα, από μικρού έως μεγάλου, κατρακύλησε σε παράλογες πράξεις και διεφθάρη φοβερά από την υπερβολή της κακίας, τότε λοιπόν και η απειλή του κατακλυσμού, με δίκαιη κρίση και θεία αγανάκτηση, εξαγγέλθηκε στον Νώε πριν από εκατόν είκοσι χρόνια, και κηρυσσόταν αυτή η απειλή επί εκατό χρόνια με έργα και με λόγια· με έργα μεν, επειδή χτιζόταν η κιβωτός, με λόγια δε, από όσα έλεγε ο Νώε, έστω κι αν τον περιφρονούσαν. «Και ήταν ο Νώε πεντακοσίων ετών», όταν φανερώθηκε η πανωλέθρια απόφαση του κατακλυσμού· και η κιβωτός χτιζόταν επί εκατό χρόνια, και έγινε ο κατακλυσμός, και ο Νώε ήταν, λέει, εξακοσίων ετών.

Αν και τις περισσότερες φορές η θεία Γραφή παρουσιάζει τον Θεό των όλων να ομιλεί στον ενικό αριθμό, λέγοντας για παράδειγμα «ο καιρός κάθε ανθρώπου έφτασε ενώπιόν μου» και «αναλογίστηκα ότι εγώ δημιούργησα τον άνθρωπο» και «θα εξαλείψω τον άνθρωπο» και «δεν θα υπάρχουν για εσένα άλλοι θεοί εκτός από εμένα» και αναρίθμητα άλλα· σπάνια όμως εκφράζεται στον πληθυντικό, υποδηλώνοντας τον αριθμό των προσώπων της Αγίας Τριάδος, όπως στη φράση «εμπρός, ας κατεβούμε και ας συγχύσουμε τις γλώσσες τους» και στο χωρίο για το οποίο γίνεται λόγος τώρα.

Για να γνωρίσουμε λοιπόν εμείς τα γεγονότα της εποχής του Νώε, ας ακούσουμε τα λόγια της Γραφής. Διότι αυτά του είπε ο φιλάνθρωπος Θεός, βλέποντας τις αδικίες των προηγουμένων: «Έφτασε ενώπιόν μου το τέλος κάθε ανθρώπου, επειδή η γη γέμισε από πολλή αδικία. Τώρα λοιπόν θα καταστρέψω αυτούς και όλη τη γη για να εξαλειφθεί η αμαρτία, επειδή τα πάντα γέμισαν από φθορά».